PHÂN TÍCH

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi

Dịch Dung
Theo dõi TGVN trên
Phân tích và Bình luận chính trị
Baoquocte.vn. TGVN. Xung đột Armenia-Azerbaijan bùng phát, trở thành điểm nóng của thời sự quốc tế. Câu hỏi đặt ra là tại sao giao tranh lại nổ ra vào lúc này. Các bên can dự vào câu chuyện này là ai? Có lợi ích gì? Báo Thế giới & Việt Nam phân tích.

Nagorno Karabakh từ gần 3 thập kỷ nay vốn đã bao hàm ba trong số những đặc điểm về chính trị an ninh, địa lý chính trị và quan hệ quốc tế ở châu Âu trong khoảng thời gian ấy là hệ luỵ của sự tan rã của Liên Xô, là ly khai lãnh thổ và là chạy đua thiết lập khu vực ảnh hưởng.

Ở đây và vì vùng lãnh thổ này từng xảy ra cuộc chiến tranh giữa Armenia và Azerbaijan, đã từng chứng kiến không ít lần đụng độ quân sự giữa hai bên, nhưng mức độ giao tranh vũ trang như đã và đang xảy ta từ mấy ngày nay thì không thấy kể từ sau khi hai bên đạt được thoả thuận ngừng bắn vào năm 1994. Vùng lãnh thổ này vốn thuộc chủ quyền của Azerbaijan nhưng tự tuyên bố độc lập, tức là ly khai Azerbaijan, sau khi Liên Xô tan rã.

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi
Binh lính Azerbaijan tại khu vực xảy ra tranh chấp. Mức độ giao tranh vũ trang giữa hai bên như đã và đang xảy ta từ mấy ngày nay thì không thấy kể từ sau khi hai bên đạt được thoả thuận ngừng bắn vào năm 1994. (Nguồn: AFP/Asia Times)

Nagorno Karabakh. Bốn bên trong cuộc chơi

Nhân tố tôn giáo và quá khứ lịch sử đóng vai trò rất quyết định trong chuyện này. Đa số dân ở Azerbaijan theo đạo Hồi, còn đa số dân ở Armenia và vùng Nagorno Karabakh theo đạo Thiên chúa. Giữa Armenia và Azerbaijan dai dẳng mối bất hòa do Nagorno Karabakh ly khai Azerbaijan và Armenia ủng hộ Nagorno Karabakh.

Về địa lý, Armenia ở giữa Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ. Giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia quan hệ tồi tệ bao nhiêu - hai bên không thiết lập quan hệ ngoại giao với nhau và đóng cửa biên giới chung - thì giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan lại thắm thiết bấy nhiêu. Thổ Nhĩ Kỳ xưa nay và trong chuyện xung khắc hiện tại luôn đứng về phía Azerbaijan. Nga có căn cứ quân sự ở Armenia nhưng cũng duy trì quan hệ hợp tác quân sự với cả Azerbaijan lẫn Thổ Nhĩ Kỳ. Cho nên không có gì khó để có thể nhận thấy đối với Armenia và Azerbaijan, chuyện Nagorno Karabakh chỉ là chuyện kiểm soát vùng lãnh thổ này trong khi đối với Thổ Nhĩ Kỳ và Nga, chuyện Nagorno Karabakh là chuyện ảnh hưởng đối với và quan hệ với Armenia và Azerbaijan, là chuyện kiểm soát cả vùng Caucasus và là chuyện chính trị an ninh khu vực. Bốn bên này chơi đồng thời hai ván cờ khác nhau nhưng lại liên quan mật thiết với nhau ở Nagorno Karabakh.

Nagorno Karabakh. Tại sao lại lúc này?

Thoả thuận ngừng bắn giữa Armenia và Azerbaijan có từ năm 1994 nhưng cả trong lẫn ngoài khu vực đều biết rằng giao tranh quân sự giữa hai bên vẫn có thể tái bùng phát bất cứ khi nào. Câu hỏi được đặt ra bây giờ vì thế chỉ là tại sao giao tranh lại bùng phát vào thời điểm hiện tại và chuyện Nagorno Karabakh tới đây sẽ ra sao.

Giao tranh dữ dội như vậy tái bùng phát bởi bản chất của cả hai cuộc chơi ấy cũng như mưu tính chiến lược của cả bốn bên không hề thay đổi nhưng tương quan lực lượng giữa các bên với nhau đã thay đổi làm cho hiện trạng lâu nay bị phá vỡ.

Azerbaijan muốn thu lại Nagorno Karabakh. Armenia muốn duy trì việc vùng lãnh thổ này ly khai Azerbaijan. Thổ Nhĩ Kỳ chủ trương vừa tranh thủ Azerbaijan vừa gia tăng áp lực đối với Armenia và vừa tạo dựng cũng như chơi lâu dài con chủ bài chiến lược này trong quan hệ với Nga. Thổ Nhĩ Kỳ theo đuổi mục tiêu tạo nên vùng ảnh hưởng rộng lớn ở xung quanh, thể hiện uy quyền của cường quốc khu vực.

Cứ xem: Syria, Iraq, Libya, Địa Trung Hải và bây giờ Azerbaijan chẳng phải là chiến lược nhất quán của Tổng thống nước này Recep Tayyip Erdogan hay sao? Chẳng phải Azerbaijan đóng vai trò rất quan trọng đối với an ninh năng lượng của Thổ Nhĩ Kỳ hay sao?

Nga cần duy trì quan hệ tốt với cả Armenia và Azerbaijan để duy trì yên bình ở vùng Caucasus. Giao tranh vũ trang bùng phát và leo thang mức độ quyết liệt giữa Armenia và Azerbaijan khiến Nga khó xử. Đối với Nga, vùng Nagorno Karabakh thuộc về ai, do ai quản lý, tự trị hay lệ thuộc không quan trọng và quyết định bằng việc cuộc xung đột ở nơi này vượt ra ngoài tầm kiểm soát của cả hai bên và khả năng can thiệp để vãn hồi hoà bình của Nga.

Chiến sự tái bùng phát vì vấn đề Nagorno Karabakh luôn có tác động rất mạnh mẽ tới diễn biến tình hình nội trị ở Armenia và Azerbaijan, bởi Azerbaijan biết chắc chắn được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn và Armenia tin tưởng được Nga ủng hộ, bởi EU quá bận rộn với chính mình, bởi NATO không với tới được khu vực, bởi Tổ chức An ninh và hợp tác ở châu Âu (CSCE) hiện như rắn không đầu, bởi Mỹ gần như không quan tâm đến trong bối cảnh ngay trước ngày bầu cử tổng thống và bởi Nga hiện phải căng mình ứng phó với NATO và EU. Chiến sự bùng phát vì giải pháp quân sự lại được coi trọng trong giải quyết vấn đề này sau khi qua rất nhiều năm rồi mà không đạt được giải pháp chính trị hoà bình.

phan tich xung dot armenia azerbaijan hai van co bon ben choi
Giữa Armenia và Azerbaijan dai dẳng mối bất hòa do Nagorno Karabakh ly khai Azerbaijan và Armenia ủng hộ Nagorno Karabakh.

Vai trò của các "bên thứ ba"

Sau nhiều năm, Azerbaijan nay mạnh hơn Armenia về nhân lực, tiềm lực kinh tế và quân sự, lại được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn như đồng minh chính trị và quân sự thực thụ. Nhưng Azerbaijan không thể đánh bại được Armenia trong cuộc chiến tranh mới và Armenia cũng không thể chiến thắng Azerbaijan. Muốn duy trì cuộc chiến, cả hai đều phải dựa cậy vào đồng minh bên ngoài. Nga sẽ không để cho Azerbaijan đánh bại Armenia và cũng không giúp Armenia đánh thắng Azerbaijan bởi lợi ích chiến lược hiện tại cũng như lâu dài của Nga không phải là phân định thắng thua trong mối bất hoà này mà là duy trì hiện trạng lâu nay ở khu vực.

Đối với lợi ích chiến lược và địa chính trị của Nga, vấn đề Nagorno Karabakh không giống như những vấn đề Abkhazia và Nam Osetia hay miền đông Ukraine. Nga đồng hành với Thổ Nhĩ Kỳ thật đấy trong cuộc chơi ở Syria nhưng Nga sẽ không để cho Thổ Nhĩ Kỳ thành công trong cuộc chơi với Azerbaijan và Armenia. Thổ Nhĩ Kỳ không dễ dàng chơi con bài Nagorno Karabakh bằng Nga và không thể hiệu quả bằng Nga.

Chiến sự bùng phát giữa Azerbaijan và Armenia cho thấy thoả thuận ngừng bắn giữa hai bên năm 1994 trên thực tế không còn giá trị nữa. Hai bên còn tiếp tục giao tranh với nhau nhưng rồi sẽ đi vào thoả hiệp ngừng bắn mới hoặc sẽ làm sống lại thoả thuận ngừng bắn cũ. Quan hệ song phương xấu thêm đi và vấn đề Nagorno Karabakh vẫn chờ có được giải pháp chính trị hoà bình.

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Chiến sự căng thẳng, 2 tiểu đoàn bị xóa sổ; Khả năng đàm phán bằng 0, Nga-Thổ-Iran sẽ làm gì?

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Chiến sự căng thẳng, 2 tiểu đoàn bị xóa sổ; Khả năng đàm phán bằng 0, Nga-Thổ-Iran sẽ làm gì?

TGVN. Tình hình chiến sự giữa các lực lượng Armenia và Azerbaijan tại khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh đang diễn ra hết sức căng thẳng.

Chìa khóa giải quyết căng thẳng Armenia-Azerbaijan nằm ở… Nga?

Chìa khóa giải quyết căng thẳng Armenia-Azerbaijan nằm ở… Nga?

TGVN. Với lợi ích và công cụ cần thiết, Nga có thể là chìa khóa then chốt trong tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt xung ...

Xung đột Armenia-Azerbaijan: 12 hệ thống phòng không tan tành, đồng loạt ban bố thiết quân luật, HĐBA họp khẩn

Xung đột Armenia-Azerbaijan: 12 hệ thống phòng không tan tành, đồng loạt ban bố thiết quân luật, HĐBA họp khẩn

TGVN. Ngày 28/9, Reuters cho biết, các cuộc giao tranh giữa Armenia và Azerbaijan vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt với việc cả hai ...

Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

TGVN. Thiếu vắng sự nhượng bộ, nỗ lực trung gian hòa giải hiệu quả, xung đột biên giới phức tạp và dai dẳng Armenia-Azerbaijan sẽ ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Nagorno-Karabakh

Đọc thêm

Khai mạc Khóa huấn luyện Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc tại Việt Nam

Khai mạc Khóa huấn luyện Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Khóa huấn luyện Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc theo hình thức kết hợp trực tiếp và ...
Chuyến trải nghiệm thú vị và 'đau tim' ở hồ băng sâu nhất thế giới của nhóm du học sinh Việt

Chuyến trải nghiệm thú vị và 'đau tim' ở hồ băng sâu nhất thế giới của nhóm du học sinh Việt

Baoquocte.vn. Mùa Đông, hồ Baikal chìm trong băng dày trắng xóa, cảnh tượng rộng mênh mông không thấy bờ với nhiều động băng kỳ ảo khiến khách Việt ngỡ ngàng.
Vụ Thông tin Báo chí gặp mặt các thế hệ cán bộ nhân kỷ niệm 75 năm thành lập

Vụ Thông tin Báo chí gặp mặt các thế hệ cán bộ nhân kỷ niệm 75 năm thành lập

Baoquocte.vn. Ngày 14/4, Vụ Thông tin Báo chí, Bộ Ngoại giao đã tổ chức cuộc gặp gỡ thân mật các thế hệ nhân dịp kỷ niệm 75 năm thành lập (1946 ...
Nữ văn sỹ J.K Rowling sẽ ra mắt cuốn sách mới vào mùa Thu năm nay

Nữ văn sỹ J.K Rowling sẽ ra mắt cuốn sách mới vào mùa Thu năm nay

Baoquocte.vn. Cuốn sách mới của nữ văn sỹ J.K Rowling mang tên "The Christmas Pig" (Chú lợn Giáng sinh).
Nga-Mỹ điện đàm, Ukraine tập trận gần biên giới Crimea

Nga-Mỹ điện đàm, Ukraine tập trận gần biên giới Crimea

Baoquocte.vn. Ngày 14/4, quân đội Ukraine diễn tập tình huống chống xe tăng và bộ binh xâm nhập khu vực phòng thủ gần biên giới Crimea được sáp nhập vào Nga.
XSMT 15/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 15/4/2021 - SXMT 15/4 - xổ số hôm nay

XSMT 15/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 15/4/2021 - SXMT 15/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 15/4. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 15 tháng 4 năm 2021. XSMT thứ 5. SXMT 15/4. KQSXMT. xo so mien trung.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ 5 ngày 15/4/2021: Sư Tử mệt mỏi trong tình yêu, Thiên Bình công việc khó khăn

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ 5 ngày 15/4/2021: Sư Tử mệt mỏi trong tình yêu, Thiên Bình công việc khó khăn

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 15/4 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMN 15/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 15/4/2021 - SXMN 15/4 - xổ số hôm nay

XSMN 15/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 15/4/2021 - SXMN 15/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 15/4. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay ngày 15 tháng 4 năm 2021. XSMN thứ 5. SXMN 15/4. KQSXMN. xo so mien nam.
XSAG 15/4 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 15/4/2021 - SXAG 15/4 - KQXSAG thứ 5

XSAG 15/4 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 15/4/2021 - SXAG 15/4 - KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 15/4. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay ngày 15 tháng 4 năm 2021. KQXSAG 15/4. Xo so An Giang. KQXSAG.
XSMB 15/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 15/4/2021 - SXMB 15/4 - xổ số hôm nay

XSMB 15/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 15/4/2021 - SXMB 15/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 15/4. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay ngày 15 tháng 4 năm 2021. XSMB thứ 5. SXMB 15/4. KQSXMB. xo so mien bac.
Những vấn đề 'nóng' nào sẽ được bàn thảo tại Thượng đỉnh Mỹ-Nhật?

Những vấn đề 'nóng' nào sẽ được bàn thảo tại Thượng đỉnh Mỹ-Nhật?

Baoquocte.vn. Việc khôi phục lòng tin đối với liên minh Mỹ-Nhật sẽ được đưa lên hàng đầu trong chương trình nghị sự.
Quan hệ Ukraine-Thổ Nhĩ Kỳ: Ai đang cần ai?

Quan hệ Ukraine-Thổ Nhĩ Kỳ: Ai đang cần ai?

Baoquocte.vn. Liệu máy bay chiến đấu không người lái (UCAV) của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ trở thành 'cứu cánh' cho Ukraine nếu căng thẳng Nga-Ukraine leo thang.
Căng thẳng Iran-Israel: Bóng đen thủy chiến Vịnh Persia vẫn bao trùm Trung Đông

Căng thẳng Iran-Israel: Bóng đen thủy chiến Vịnh Persia vẫn bao trùm Trung Đông

Baoquocte.vn. Vụ tấn công hôm 6/4 nhằm vào tàu bán quân sự Iran ở ngoài khơi Vịnh Persia, đã làm gia tăng nguy cơ bùng phát một cuộc thủy chiến.
Báo Mỹ đánh giá sự thành công trong việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo của Việt Nam

Báo Mỹ đánh giá sự thành công trong việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo của Việt Nam

Baoquocte.vn. Mới đây, báo Mỹ The Washington Times đăng tải bài viết liên quan tới việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo của Việt Nam.
Lãnh sự danh dự Sandra Scagliotti tin tưởng ban lãnh đạo mới của Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trên trường quốc tế

Lãnh sự danh dự Sandra Scagliotti tin tưởng ban lãnh đạo mới của Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trên trường quốc tế

Baoquocte.vn. Lãnh sự danh dự Sandra Scagliotti tin tưởng ban lãnh đạo mới của Việt Nam sẽ tiếp nối những thành công của nhiệm kỳ trước.
Giới học giả và truyền thông Nga đặt niềm tin vào ban lãnh đạo mới của Việt Nam

Giới học giả và truyền thông Nga đặt niềm tin vào ban lãnh đạo mới của Việt Nam

Baoquocte.vn. Giới chuyên gia, học giả và truyền thông Nga đã dành sự quan tâm lớn đến quá trình kiện toàn nhân sự ban lãnh đạo cấp cao của Việt Nam.
Phiên bản di động