Vụ khủng bố ngày 11/9 đã thay đổi quan hệ Mỹ-Trung như thế nào?

Huy Sơn
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trung Quốc đã tận dụng vụ khủng bố 11/9 để hướng sự chú ý của Mỹ sang hợp tác chống khủng bố, song không thể ngăn căng thẳng Mỹ-Trung bùng phát thập kỷ sau đó.
buoi-sang-119-toi-te-nhat-trong-lich-su-nuoc-my-1
Vụ tấn công ngày 11/9 tác động tới quan hệ Mỹ-Trung. Ảnh: Đài Tưởng niệm Quốc gia 11/9 tại New York, Mỹ. (Nguồn: AP)

Chớp cơ hội cải thiện

Trước sự kiện 11/9 cách đây 20 năm, quan hệ Mỹ-Trung đã có dấu hiệu rạn nứt, đặc biệt thể hiện rõ qua vụ đánh bom vô tình của Mỹ vào Đại sứ quán Trung Quốc ở Belgrade (1999). Trong chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2000, ông George W. Bush đã miêu tả Trung Quốc là đối thủ “cạnh tranh chiến lược”. Ít lâu sau, vụ va chạm tháng 4/2001 giữa máy bay quân sự hai bên gần đảo Hải Nam khiến căng thẳng và ngờ vực gia tăng.

Vì vậy, ngay sau vụ khủng bố ngày 11/9, ban lãnh đạo Trung Quốc đã thấy cơ hội để thay đổi tình thế, khi ưu tiên của Mỹ giờ đã chuyển sang cuộc chiến chống khủng bố. Trong bối cảnh đó, Washington cần hỗ trợ của Bắc Kinh tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để có thể phát động một cuộc tấn công nhắm vào Afghanistan.

Tổng Bí thư Giang Trạch Dân là một trong những nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên điện đàm với ông Bush ngay ngày hôm sau (12/9) gửi lời chia buồn và đề nghị hỗ trợ.

Thiện chí này đã được đền đáp và quan hệ song phương đã có dấu hiệu cải thiện. Năm 2002, Mỹ đồng ý đưa Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) vào danh sách tổ chức khủng bố. Liên minh châu Âu và Liên hợp quốc hành động tương tự. Washington cũng kiềm chế kêu gọi ủng hộ ủng hộ Đài Loan (Trung Quốc) độc lập.

Tháng 11/2020, Bộ Ngoại giao Mỹ đã loại bỏ ETIM khỏi danh sách khủng bố với lý do nhóm này đã ngừng hoạt động trong thập niên qua. Song theo giới quan sát, trong bối cảnh quan hệ Mỹ-Trung, Washington lo Bắc Kinh có thể dùng danh nghĩa chống khủng bố cho hành động tại Tân Cương (Trung Quốc).

Thay đổi nhanh chóng

Vụ tấn công ngày 11/9 không chỉ tác động trực tiếp tới quan hệ Mỹ-Trung, mà còn ảnh hưởng tới định hướng chính sách của cả hai quốc gia tới tận ngày nay.

Sau cú sốc ấy, Mỹ đã cải tổ an ninh quốc gia, cơ cấu lại các cơ quan tình báo, đồng thời tập trung nhiều nguồn lực và tài nguyên vào khu vực Trung Đông.

Trong khi đó, Trung Quốc duy trì tăng ngân sách quốc phòng hàng năm ở mức 12%/năm, với ngân sách quốc phòng năm 2021 dự kiến đạt 209 tỷ USD. Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất đã khiến Bắc Kinh nhìn rõ sự yếu kém và lạc hậu của Quân đội giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA). Từ đó, Trung Quốc đã đẩy mạnh cải tổ PLA nhằm đương đầu với mọi thách thức bên ngoài đang đe dọa “ổn định xã hội”, vị thế của quốc gia này.

Đồng thời, Bắc Kinh duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế vượt bậc, đồng thời chú trọng bảo vệ các dòng chảy thương mại ngày càng tăng của mình trên toàn cầu.

Ngoài ra, Trung Quốc đã tận dụng hiệu quả lực lượng ủy thác và quan hệ nước ngoài, đặc biệt là Pakistan. Từ năm 1999, Bắc Kinh đã sử dụng quan hệ với Islamabad để gây áp lực, buộc Taliban phải vô hiệu hóa các tay súng Duy Ngô Nhĩ đóng tại Afghanistan.

Không chỉ vậy, Trung Quốc cũng tìm kiếm quan hệ với Taliban khi đề xuất thiết lập các đường bay thẳng tới Afghanistan và xây dựng mạng lưới viễn thông tại đây, hay thậm chí còn thúc đẩy nỗ lực giúp lực lượng này có được sự công nhận của cộng đồng quốc tế.

Căng thẳng tiếp tục

Tuy nhiên, bước vào thập niên thứ hai sau ngày 11/9, giới phân tích cho rằng quan hệ Mỹ-Trung đã căng thẳng trở lại và leo thang chưa từng có trong những năm gần đây, với cạnh tranh toàn diện và sâu sắc trong mọi lĩnh vực từ chính trị, kinh tế tới quân sự.

Triển vọng đưa quan hệ Mỹ-Trung trở lại thời kỳ nồng ấm như sau ngày 11/9, khi ông George W. Bush xuất hiện tại Thế vận hội Bắc Kinh 2008, đã xa vời hơn bao giờ hết.

“Mỹ cần hiểu rằng vị thế toàn cầu của mình bây giờ đã khác. Đồng thời, Trung Quốc nên nhận thức rằng mình sẽ không thể trở thành bá quyền duy nhất trên thế giới”. (PGS. Sean Roberts, Đại học George Washington)

Nước Mỹ dưới thời ông Donald Trump, sau đó là ông Joe Biden, đã và đang thách thức Trung Quốc, dù là trên mặt trận ngoại giao, thương mại, quân sự hay vấn đề Đài Loan. Đáp lại, với tiềm lực mới, Bắc Kinh tỏ ra ngày càng cứng rắn và sẵn sàng đối đầu khi cần thiết. Cạnh tranh song phương gay gắt, cùng lập trường về mối quan hệ “có tổng bằng không” của một bộ phận chính giới ở cả hai quốc gia đã khiến thế giới lo ngại.

Theo Tiến sỹ Lý Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Viện Brookings (Mỹ), Trung Quốc lo rằng sự rút lui vội vã của lính Mỹ khỏi Afghanistan không chỉ gây bất ổn ở biên giới, mà còn khiến chia rẽ đảng phái tại xứ cờ hoa sâu sắc hơn. Khi đó, phe diều hâu tại Mỹ sẽ có dịp trút giận vào Trung Quốc.

Song ý kiến khác cho rằng hai bên còn nhiều lợi ích chung trong hợp tác chống biến đổi khí hậu, phòng dịch Covid-19, kiểm soát căng thẳng ở Đông Á, hay ngăn Afghanistan trở thành cứ địa mới của chủ nghĩa khủng bố.

Theo PGS. Sean Roberts tại Đại học George Washington (Mỹ), hợp tác chỉ khả thi một khi hai bên nhận thức rõ ràng về tình trạng hiện nay: “Mỹ cần hiểu rằng vị thế toàn cầu của mình bây giờ đã khác. Đồng thời, Trung Quốc nên nhận thức rằng mình sẽ không thể trở thành bá quyền duy nhất trên thế giới”.

Mỹ cảnh báo nguy cơ khủng bố trước thềm dịp tưởng niệm 20 năm sự kiện 11/9

Mỹ cảnh báo nguy cơ khủng bố trước thềm dịp tưởng niệm 20 năm sự kiện 11/9

Ngày 13/8, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đã đưa ra một cảnh báo mới về nguy cơ khủng bố trước thềm dịp tưởng ...

HBO ra mắt phim về sự hồi sinh của thành phố New York sau vụ khủng bố ngày 11/9

HBO ra mắt phim về sự hồi sinh của thành phố New York sau vụ khủng bố ngày 11/9

TGVN. WarnerMedia vừa cho biết, đạo diễn gạo cội người Mỹ Spike Lee đang thực hiện một bộ phim tài liệu cho kênh HBO về ...

(theo South China Morning Post)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Sẽ có hơn 90 điểm cầu trực tuyến trong buổi đối thoại giữa Bộ trưởng Bộ Ngoại giao với sinh viên, cán bộ ngoại giao trẻ

Sẽ có hơn 90 điểm cầu trực tuyến trong buổi đối thoại giữa Bộ trưởng Bộ Ngoại giao với sinh viên, cán bộ ngoại giao trẻ

Baoquocte.vn. Ngày 19/10, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn sẽ có buổi đối thoại với đoàn viên thanh niên Bộ Ngoại giao.
Chân dung ái nữ tài giỏi nhà Bill Gates

Chân dung ái nữ tài giỏi nhà Bill Gates

Baoquocte.vn. Hôm nay, con gái lớn của tỷ phú Mỹ Bill Gates Jennifer Gates làm đám cưới với vị hôn phu Nayel Nassar sau nhiều năm hẹn hò.
Các chuyên gia ASEAN nói về ngoại giao phòng ngừa trên Biển Đông

Các chuyên gia ASEAN nói về ngoại giao phòng ngừa trên Biển Đông

Baoquocte.vn. COC được các chuyên gia trong ASEAN kỳ vọng như một 'công cụ' hiệu quả nhằm đảm bảo an ninh và hòa bình tại Biển Đông.
Nâng tầm đối ngoại đa phương: Chủ động, tích cực, đóng góp thực chất tại Liên hợp quốc

Nâng tầm đối ngoại đa phương: Chủ động, tích cực, đóng góp thực chất tại Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Thời gian qua, Việt Nam liên tục thể hiện vai trò chủ động tại các thể chế đa phương và tổ chức quốc tế, đặc biệt là tại Liên hợp ...
Khả năng Mỹ cho phép quỹ giao dịch tiền điện tử hoạt động vào tuần tới

Khả năng Mỹ cho phép quỹ giao dịch tiền điện tử hoạt động vào tuần tới

Baoquocte.vn. Tiền điện tử bitcoin tăng hơn 40% so với một tháng trước và đạt 62.253 USD đổi 1 bitcoin vào lúc 20 giờ 50 phút (giờ GMT) trong phiên 15/10.
XSMB 17/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. dự đoán XSMB 17/10

XSMB 17/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. dự đoán XSMB 17/10

Baoquocte.vn. XSMB 17/10. xổ số hôm nay 17/10. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 17 tháng 10 năm 2021. KQSXMB 17/10. XSMB chủ nhật.
XSMT 17/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. SXMT 17/10

XSMT 17/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. SXMT 17/10

Baoquocte.vn. XSMT 17/10. xổ số hôm nay. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, Chủ Nhật ngày 17 tháng 10 năm 2021. KQSXMT 17/10. XSMT chủ nhật.
XSMN 17/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. xổ số hôm nay

XSMN 17/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 17/10, xổ số miền Nam hôm nay 17/10/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
Bất chấp đại dịch, doanh số bán lẻ của Mỹ có ‘màn trình diễn’ xuất sắc hơn mong đợi

Bất chấp đại dịch, doanh số bán lẻ của Mỹ có ‘màn trình diễn’ xuất sắc hơn mong đợi

Baoquocte.vn. Chi tiêu của người dân Mỹ tiếp tục ở mức cao trong tháng 9/2021, ngay cả khi phải đối mặt với cú sốc tăng giá hàng hóa và dịch vụ.
Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài: Những ‘cánh tay nối dài’ của công tác ngoại giao văn hoá

Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài: Những ‘cánh tay nối dài’ của công tác ngoại giao văn hoá

Baoquocte.vn. Vụ trưởng Vụ NGVH-UNESCO Mai Phan Dũng đề cao vai trò của các Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài đối với công tác ngoại giao văn hoá.
Đàm phán thành lập chính phủ Đức: Tiến triển lớn của liên minh 'đèn giao thông', Thủ tướng Merkel nói gì?

Đàm phán thành lập chính phủ Đức: Tiến triển lớn của liên minh 'đèn giao thông', Thủ tướng Merkel nói gì?

Baoquocte.vn. SPD, đảng Xanh và FDP đã nhất trí sẽ tiến hành đàm phán chính thức nhằm thành lập một liên minh cho chính phủ cầm quyền tại Đức 4 năm tới.
Hậu AUKUS: Nga nghiên cứu hậu quả, Trung Quốc nói Mỹ nên lắng nghe

Hậu AUKUS: Nga nghiên cứu hậu quả, Trung Quốc nói Mỹ nên lắng nghe

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao nhấn mạnh quan điểm của Nga rằng, AUKUS sẽ tạo ra những khó khăn trong lĩnh vực kiểm soát vũ khí.
Covid-19 thế giới ngày 16/10: Nga liên tiếp lập kỷ lục buồn, EU cảnh báo ‘đại dịch kép’, vì sao Mỹ trì hoãn tiêm vaccine Moderna ở thiếu niên?

Covid-19 thế giới ngày 16/10: Nga liên tiếp lập kỷ lục buồn, EU cảnh báo ‘đại dịch kép’, vì sao Mỹ trì hoãn tiêm vaccine Moderna ở thiếu niên?

Baoquocte.vn. Theo worldometers.info, toàn thế giới hiện ghi nhận hơn 240,8 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,9 triệu ca tử vong.
Mỹ đề nghị bồi thường cho nạn nhân trong vụ không kích 'nhầm' ở Afghanistan

Mỹ đề nghị bồi thường cho nạn nhân trong vụ không kích 'nhầm' ở Afghanistan

Baoquocte.vn. Mỹ đề nghị bồi thường cho người thân của 10 người tại Afghanistan, trong đó có 7 trẻ em, thiệt mạng trong vụ không kích nhầm ở Kabul cuối tháng 8.
Mỹ phản pháo Nga, tuyên bố thách thức sau 'va chạm' ở biển Nhật Bản

Mỹ phản pháo Nga, tuyên bố thách thức sau 'va chạm' ở biển Nhật Bản

Baoquocte.vn. Mỹ tuyên bố, thông báo của Bộ Quốc phòng Nga liên quan sự cố xảy ra với tàu khu trục tên lửa dẫn đường Chafee của Hải quân Mỹ là sai sự thật.
Trung Quốc bày tỏ thông cảm, ra lời hứa hẹn với Iran

Trung Quốc bày tỏ thông cảm, ra lời hứa hẹn với Iran

Baoquocte.vn. Trung Quốc khẳng định sẽ nỗ lực thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Iran bất chấp biến động ở quốc tế lẫn khu vực.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Baoquocte.vn. Cuộc điều trần của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Quân đội Mỹ trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 28/9 hé lộ nhiều chi tiết đáng chú ý.
Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Baoquocte.vn. Triều Tiên phóng tên lửa mới, sau một loạt các diễn biến gần đây liên quan Bán đảo Triều Tiên. Động thái này nên được giải mã thế nào? Báo TG&VN bình luận.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Baoquocte.vn. Mua bán vũ khí là một tiêu chí quan trọng thể hiện vị thế trong quan hệ đồng minh, đối tác.
Phiên bản di động