Vén màn khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc

Bảo Huy
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Học giả Michael Davidson đã đưa ra những phân tích về nguyên nhân và tác động cuộc khủng hoảng năng lượng của Trung Quốc trên Tạp chí Foreign Affairs.
(11.26) Sự phát triển không đồng đều giữa thị trường năng lượng và nguyên liệu là trung tâm của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay tại Trung Quốc. (Nguồn: Reuters)
Sự phát triển không đồng đều giữa thị trường năng lượng và nguyên liệu là trung tâm của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay tại Trung Quốc. (Nguồn: Reuters)

Kỳ vọng “chơi vơi”

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ về khí hậu John Kerry đã gọi Hội nghị về Biến đổi Khí hậu của Liên hợp quốc (COP26) là “cơ hội cuối cùng, tốt nhất” để thế giới ngăn ngừa tình trạng khẩn cấp về biến đổi khí hậu. Vào tháng 7, Chủ tịch COP 26 Alok Sharma tuyên bố rằng hội nghị sẽ “đưa điện than thành một phần lịch sử”.

Tuy nhiên, kỳ vọng của các nhà lãnh đạo thế giới về hội nghị này đã bị lu mờ bởi cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu bắt nguồn từ Trung Quốc và đã lan rộng sang nhiều châu lục cuối mùa Hè vừa qua.

Trên thực tế, cuộc khủng hoảng bắt đầu từ đầu năm nay, khi hoạt động kinh tế toàn cầu hồi sinh tạo ra nhu cầu điện tăng cao ở các tỉnh ven biển Trung Quốc, nơi đặt nhiều nhà máy lớn nhất của đất nước châu Á. Đồng thời, nhu cầu năng lượng tăng vọt ở các quốc gia dần kiểm soát tình hình dịch bệnh, cũng như căng thẳng địa chính trị khiến các nước áp đặt các hạn chế đối với nguồn cung cấp nhiên liệu xuyên biên giới.

Thậm chí, khi COP26 khai mạc, có ý kiến đã bày tỏ quan ngại rằng các chính phủ sẽ buộc phải ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng thay vì phát triển năng lượng sạch và do đó, đi ngược lại với các cam kết của mình.

Tuy nhiên, ngay cả khi những yếu tố riêng lẻ như vậy có thể ảnh hưởng tới nguồn cung trên thị trường dầu mỏ, thiếu hụt năng lượng lại phản ánh hạn chế của thể chế và cơ sở hạ tầng về năng lượng tại Trung Quốc, vốn trở nên ngày càng nghiêm trọng hơn.

Nếu suy xét và nghiên cứu đầy đủ về cuộc khủng hoảng năng lượng tại Trung Quốc, tính từ thời điểm nó xuất hiện lần đầu cho đến khi tình trạng thiếu điện lan rộng ở nhiều thành phố, các quốc gia có thể rút ra những bài học hữu ích, đặc biệt là với những nước chỉ mới bắt đầu xuất hiện tình trạng khủng hoảng năng lượng hậu đại dịch.

Có ý kiến quan ngại rằng nhiều nước sẽ phải ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng trước tiên thay vì phát triển năng lượng sạch và đi ngược lại cam kết của mình.

Áp lực và rào cản

Thực tế cho thấy ngành năng lượng Trung Quốc luôn ở trong tình trạng quá tải.

Vào giữa tháng 9, thời tiết ấm áp bất thường ở miền Nam và giá lạnh ở miền Bắc Trung Quốc đã khiến nhu cầu điện tăng mạnh, đẩy ngành năng lượng nước này đến ngưỡng nguy hiểm. Nhiều nơi phải đưa ra phương án thích ứng với hạn chế sử dụng điện. Đầu tháng 11, các hạn chế này về cơ bản đã được bãi bỏ, song Trung Quốc vẫn chưa thoát khó khi nhu cầu sưởi ấm mùa Đông lại đặt gánh nặng lớn cho ngành điện.

Tại sao lại có tình trạng này? Sự phát triển không đồng đều giữa thị trường năng lượng và nguyên liệu của Trung Quốc là trung tâm của cuộc khủng hoảng hiện nay.

Bắc Kinh đã bắt đầu kế hoạch tự do hóa thị trường than cách đây 20 năm, cho phép giá cả tăng và giảm theo nhu cầu trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát nguồn cung. Tuy vậy, kế hoạch này lại được được thực hiện ngắt quãng trong nhiều năm.

Năm 2002, Thủ tướng Trung Quốc khi đó, ông Chu Dung Cơ đã phá thế độc quyền cung cấp điện của các tập đoàn nhà nước và kêu gọi đa dạng hóa nhà cung cấp, hình thành thị trường cạnh tranh. Song lời kêu gọi này đã rơi vào quên lãng khi ông rời nhiệm sở.

Khi lợi nhuận khai thác than xuống thấp nhất lịch sử vào đầu năm 2016, Bắc Kinh đã vào cuộc và giảm mạnh nguồn cung, khiến giá than tăng gần gấp đôi trước cuối năm. Các nhà hoạch định trung ương đã thiết lập một “vùng xanh” với giá than 500–570 NDT/tấn (tương đương 78– 90 USD), cho phép cả nhà sản xuất than và điện đều có lợi.

(11.26) Một người đàn ông Trung Quốc ăn nốt bát mỳ của mình dưới ánh đèn leo lét từ điện thoại sau khi căn phòng mất điện. (Nguồn: AP)
Một người đàn ông Trung Quốc ăn nốt bát mỳ của mình dưới ánh đèn leo lét từ điện thoại sau khi căn phòng mất điện. (Nguồn: AP)

Kể từ năm 2015, thị trường tự do cho ngành điện đã được xác lập. Tuy nhiên, khả năng hoạt động hiệu quả của thị trường này thường bị cản trở bởi thiết chế mang tính hệ thống từ trước và ưu tiên của địa phương.

Sản xuất điện được điều chỉnh bởi một “hệ thống kép”. Theo đó, điện được bán theo kế hoạch chính phủ phân bổ gần với mức giá chuẩn do cơ quan trung ương quy định, hoặc bán cho các thị trường địa phương với mức giá trần thấp.

Cũng vì vậy, các nhà máy phát điện than gặp trở ngại trong việc tăng giá bán cho người tiêu thụ. Khi giá than tăng như trong những tháng gần đây, các nhà máy phát điện phải xoay sở bằng cách giảm lượng dự trữ hoặc cắt điện để tránh sản xuất bị thua lỗ.

Việc giảm năng suất đồng nghĩa rằng nguồn cung khó có thể thích ứng với những thay đổi của thị trường hơn. Sản lượng than trên thực tế đã giảm 0,9% trong tháng 9 so với một năm trước, dù giá than tăng mạnh, đạt con số kỷ lục hơn 2.000 NDT/tấn.

Nhập khẩu than của Trung Quốc chiếm khoảng 10% lượng tiêu thụ toàn quốc và thường giúp giải quyết sự biến động nguồn cung nội địa. Tuy vậy, lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa Australia đã khiến tình trạng thiếu điện cục bộ của Trung Quốc trầm trọng hơn vào mùa Đông năm ngoái. Khi đó, Bắc Kinh buộc phải tăng sản lượng khai thác lên 220 triệu tấn/năm và nối lại nhập khẩu than từ Canberra một cách không chính thức.

Cam kết bỏ ngỏ

COP26 đã kết thúc hai tuần trước với một lượng lớn các quốc gia cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0. Nếu được tuân thủ đầy đủ, cam kết này có thể làm giảm sự nóng lên toàn cầu ở mức gần với mục tiêu của thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.

Văn kiện đàm phán không quy định cụ thể về việc loại bỏ than đá, song kêu gọi các quốc gia quay trở lại COP27 vào năm tới với tầm nhìn năm 2030 rộng mở hơn.

Song các quốc gia sẽ thực hiện cam kết của mình trong thập kỷ tới như thế nào vẫn là dấu hỏi lớn.

Trong khi đó, Trung Quốc cam kết sử dụng than ở mức cao nhất vào năm 2025 và sau đó giảm dần. Với nhiều cuộc khủng hoảng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu đang diễn ra và chi phí của các giải pháp thay thế carbon đang giảm xuống, Trung Quốc và các quốc gia khác có thể bứt phá bằng cách ngừng đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch đầy rủi ro, xây dựng cơ sở hạ tầng cho năng lượng xanh và ủng hộ thể chế liên quan.

Cắt giảm khí thải carbon cần là hành trình, thay vì trở ngại, để kiểm soát các chu kỳ biến động giá cả trong tương lai, tăng cường an ninh năng lượng toàn cầu.

Giữa lúc khủng hoảng năng lượng, Nga chào giá khí đốt 'hấp dẫn' cho quốc gia Balkan

Giữa lúc khủng hoảng năng lượng, Nga chào giá khí đốt 'hấp dẫn' cho quốc gia Balkan

Trong cuộc hội đàm tại Sochi ngày 25/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Serbia Aleksandr Vucic đã thống nhất về giá khí ...

Tập đoàn Nga phá lệ, tỏ thiện chí với Moldova

Tập đoàn Nga phá lệ, tỏ thiện chí với Moldova

Ngày 24/11, Tập đoàn độc quyền khí đốt Nga Gazprom cho biết đã đồng ý cho Moldova gia hạn một thời gian ngắn để giải ...

Số ca Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật: 21/01/2022 06:01 | Nguồn: Bộ Y Tế

Hôm nay Tổng
+16,637 2,094,802
Tỉnh Hôm nay Tổng số ca
TP. Hồ Chí Minh 245 513,657
Bình Dương 61 292,196
Hà Nội 2,884 100,310
Đồng Nai 65 99,568
Tây Ninh 239 87,340
Khánh Hòa 579 59,875
Cà Mau 361 53,970
Vĩnh Long 269 51,908
Đồng Tháp 80 46,875
Cần Thơ 47 43,931
Bình Phước 462 42,537
Long An 38 41,301
Trà Vinh 332 36,955
An Giang 51 35,293
Tiền Giang 37 35,146
Bến Tre 614 34,842
Bạc Liêu 135 34,473
Kiên Giang 77 32,415
Sóc Trăng 33 31,984
Bà Rịa – Vũng Tàu 154 30,233
Bình Thuận 138 28,616
Bình Định 521 28,347
Hải Phòng 722 23,145
Đà Nẵng 983 22,793
Bắc Ninh 373 19,186
Thừa Thiên Huế 285 18,828
Hậu Giang 90 14,836
Đắk Lắk 153 14,718
Thanh Hóa 497 14,618
Lâm Đồng 231 13,691
Hưng Yên 565 12,757
Bắc Giang 386 11,740
Quảng Ngãi 513 11,123
Nghệ An 245 10,992
Hà Giang 101 10,825
Quảng Nam 288 10,524
Quảng Ninh 389 9,404
Gia Lai 143 9,306
Phú Yên 101 9,253
Hải Dương 280 8,294
Đắk Nông 98 7,312
Vĩnh Phúc 270 7,066
Nam Định 283 6,815
Ninh Thuận 29 6,542
Thái Nguyên 235 5,207
Phú Thọ 139 5,205
Quảng Bình 132 5,145
Thái Bình 137 5,105
Hòa Bình 218 4,928
Hà Nam 98 4,233
Quảng Trị 142 3,661
Lạng Sơn 143 3,120
Sơn La 98 2,908
Ninh Bình 138 2,703
Tuyên Quang 153 2,586
Hà Tĩnh 55 2,287
Lào Cai 103 1,925
Yên Bái 103 1,913
Kon Tum 119 1,763
Điện Biên 98 1,598
Cao Bằng 38 1,300
Bắc Kạn 5 769
Lai Châu 36 744
(theo Foreign Affairs)

Đọc thêm

Giá vàng hôm  nay 21/1, Giá vàng duy trì đà tăng vững chắc, sai lầm của Fed tạo nên mức lợi nhuận mới?

Giá vàng hôm nay 21/1, Giá vàng duy trì đà tăng vững chắc, sai lầm của Fed tạo nên mức lợi nhuận mới?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 21/1 tiếp tục chứng kiến mức tăng vững chắc sau khi có bước đột phá tăng liền 30 USD. Môi trường đang tạo ra lợi nhuận ...
Giá cà phê hôm nay 21/1, Giá cà phê tiếp đà tăng, doanh nghiệp chật vật vì Covid-19, doanh thu tụt dốc

Giá cà phê hôm nay 21/1, Giá cà phê tiếp đà tăng, doanh nghiệp chật vật vì Covid-19, doanh thu tụt dốc

Baoquocte.vn. Dự báo giá cà phê nội địa và thế giới vẫn tiếp tục đà tăng, những tín hiệu nguồn cung cho thấy vẫn chưa thể phục hồi trên thế giới.
Gần 10 tỷ đồng chăm lo Tết cho người nghèo, nạn nhân chất độc da cam

Gần 10 tỷ đồng chăm lo Tết cho người nghèo, nạn nhân chất độc da cam

Baoquocte.vn. Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã hỗ trợ các tỉnh, thành phố gần 10 tỷ đồng để chăm lo 'Tết vì người nghèo và nạn nhân chất ...
Cận cảnh xe xanh Kia Niro Hybrid 2022

Cận cảnh xe xanh Kia Niro Hybrid 2022

Baoquocte.vn. Kia Niro Hybrid 2022 công bố thông số kỹ thuật chi tiết 3 phiên bản hybrid-electric (HEV), plug-in hybrid (PHEV) và chạy điện hoàn toàn thuộc dòng xe xanh này.
HLV Park Hang Seo chốt danh sách 24 cầu thủ đội tuyển Việt Nam sang Australia

HLV Park Hang Seo chốt danh sách 24 cầu thủ đội tuyển Việt Nam sang Australia

Baoquocte.vn. Sau trận đấu tập nội bộ, HLV Park chốt danh sách 24 cầu thủ đội tuyển Việt Nam lên đường sang Australia thi đấu vòng loại thứ ba World Cup ...
Đến Mộc Châu, ngắm thiên đường hoa mận trắng

Đến Mộc Châu, ngắm thiên đường hoa mận trắng

Baoquocte.vn. Thời điểm đầu năm là lúc hoa mận ở Mộc Châu nở rộ, khiến du khách khắp nơi đổ về để 'check in' khung cảnh thơ mộng như trong truyện ...
Chủ tịch nước trao quyết định bổ nhiệm 4 Đại sứ, ‘chọn mặt gửi vàng’ để giao nhiệm vụ

Chủ tịch nước trao quyết định bổ nhiệm 4 Đại sứ, ‘chọn mặt gửi vàng’ để giao nhiệm vụ

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước trao quyết định bổ nhiệm Đại sứ; khẳng định đây là bốn lãnh đạo Bộ Ngoại giao được “chọn mặt gửi vàng” để giao nhiệm vụ mới.
Tàu ngầm hạt nhân chạy êm nhất của Hải quân Nga

Tàu ngầm hạt nhân chạy êm nhất của Hải quân Nga

Baoquocte.vn. Tàu ngầm hạt nhân đa nhiệm Kazan (lớp Yasen-M) đã trở thành tàu ngầm chạy êm nhất của Hải quân Nga.
Một năm cầm quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden: Việc vẹn tròn, điều dang dở

Một năm cầm quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden: Việc vẹn tròn, điều dang dở

Baoquocte.vn. Hãy cùng điểm lại những dấu ấn của Tổng thống Mỹ Joe Biden trên các lĩnh vực quan trọng của nước Mỹ trong một năm cầm quyền.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Phó Chủ tịch thứ nhất Quốc hội Hungary

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Phó Chủ tịch thứ nhất Quốc hội Hungary

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội cảm ơn Hungary đã tích cực ủng hộ việc ký kết, phê chuẩn EVFTA và là quốc gia thành viên đầu tiên trong EU phê chuẩn ...
Tin thế giới 20/1: Một năm cầm quyền của Tổng thống Biden; Ukraine hối thúc Mỹ nhanh chóng trừng phạt Nga; Trung Quốc bị ‘sốc’

Tin thế giới 20/1: Một năm cầm quyền của Tổng thống Biden; Ukraine hối thúc Mỹ nhanh chóng trừng phạt Nga; Trung Quốc bị ‘sốc’

Baoquocte.vn. Cuộc họp báo kỷ niệm 1 năm cầm quyền của ông Biden, Mỹ lại đe dọa trừng phạt Nga, Trung Quốc 'sốc' vì Slovenia... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
Đề xuất an ninh của Nga: Pháp nêu 4 điểm cần bàn trong các cuộc đàm phán

Đề xuất an ninh của Nga: Pháp nêu 4 điểm cần bàn trong các cuộc đàm phán

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Pháp nhận định, cuộc gặp sắp tới giữa hai người đồng cấp Nga, Mỹ sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với đối thoại giữa 2 nước này.
Quan điểm của tình báo Mỹ về 'Hội chứng Havana': Liệu có phải chiến dịch toàn cầu?

Quan điểm của tình báo Mỹ về 'Hội chứng Havana': Liệu có phải chiến dịch toàn cầu?

Baoquocte.vn. Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) không coi 'Hội chứng Havana' là một chiến dịch toàn cầu có chủ ý của bất kỳ quốc gia thù địch nào.
Liên tiếp thử vũ khí, Triều Tiên muốn 'bắn' tín hiệu gì?

Liên tiếp thử vũ khí, Triều Tiên muốn 'bắn' tín hiệu gì?

Baoquocte.vn. Theo các chuyên gia, dường như Triều Tiên đang phát tín hiệu rằng, Mỹ nên ngừng tăng dần áp lực lên chính quyền ở Bình Nhưỡng.
Mỹ cảnh báo về 'phản ứng dữ dội' với Nga, Ukraine được đà hối trừng phạt ngay lập tức

Mỹ cảnh báo về 'phản ứng dữ dội' với Nga, Ukraine được đà hối trừng phạt ngay lập tức

Baoquocte.vn. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi Mỹ nên đưa ra các biện pháp trừng phạt Nga ngay từ bây giờ.
Đến Nghị viện châu Âu nêu loạt ưu tiên trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU, Tổng thống Pháp bị phản pháo... lạ

Đến Nghị viện châu Âu nêu loạt ưu tiên trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU, Tổng thống Pháp bị phản pháo... lạ

Baoquocte.vn. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron xuất hiện trước EP để trình bày những ưu tiên của Paris trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU kéo dài 6 tháng.
Con bài tên lửa siêu thanh

Con bài tên lửa siêu thanh

Baoquocte.vn. Chỉ trong vòng một tuần, Triều Tiên đã tiến hành liên tiếp hai vụ phóng tên lửa. Lần này vũ khí thử nghiệm là tên lửa siêu thanh.
Có gì sau sóng gió tại Kazakhstan?

Có gì sau sóng gió tại Kazakhstan?

Baoquocte.vn. Mặc dù làn sóng bạo động tại Kazakhstan đã tạm lắng, nhưng dư âm địa chính trị của nó sẽ còn vang vọng tại khu vực và trên thế giới thời gian tới.
Quan hệ Nga-Trung: Đối thủ kết đối tác

Quan hệ Nga-Trung: Đối thủ kết đối tác

Baoquocte.vn. Xem ra, quan hệ giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc càng nóng, thì Moscow và Bắc Kinh càng xích lại với nhau. Xưa có câu 'kẻ thù của kè thù là bạn'.
Dòng chảy phương Bắc 2: Dòng khí đốt ma mãnh

Dòng chảy phương Bắc 2: Dòng khí đốt ma mãnh

Baoquocte.vn. Dòng khí đốt của Nga có một sức mạnh ma mãnh để len lỏi, chia cắt chính trường châu Âu. Kìm hãm Nga là chuyện dài kỳ của các chính trị gia...
Quan chức Mỹ - Nga tới Đông Nam Á:  Chung nhận định, khác mục tiêu

Quan chức Mỹ - Nga tới Đông Nam Á: Chung nhận định, khác mục tiêu

Baoquocte.vn. Hai quan chức cấp cao về an ninh đối ngoại của Mỹ và Nga đã không hẹn mà gặp khi cùng lúc công du Đông Nam Á. Đâu là lý do cho sự tình cờ ...
Căng thẳng Nga-Ukraine: Giấc mộng của Ankara

Căng thẳng Nga-Ukraine: Giấc mộng của Ankara

Baoquocte.vn. Không phải là nước lớn, thế mà Thổ Nhĩ Kỳ lại mạnh bạo đề nghị đứng ra làm trung gian hòa giải cho vấn đề phức tạp như đối đầu Nga-Ukraine.
Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể và vai trò an ninh nội khối

Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể và vai trò an ninh nội khối

Baoquocte.vn. Việc Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể điều lực lượng gìn giữ hòa bình tới Kazakhstan đã giúp quốc gia Trung Á này ổn định trở lại.
Richard Sorge: Sĩ quan tình báo huyền thoại của Liên Xô

Richard Sorge: Sĩ quan tình báo huyền thoại của Liên Xô

Baoquocte.vn. Richard Sorge đã được lịch sử ghi nhận là một trong những điệp viên tài tình nhất của Liên Xô, với chiến tích cứu Moscow bị tấn công.
Giải đáp 5 thắc mắc về xét nghiệm phát hiện biến thể Omicron

Giải đáp 5 thắc mắc về xét nghiệm phát hiện biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Vẫn còn nhiều điều về biến thể Omicron chưa sáng tỏ. Dưới đây là những khuyến cáo về việc thực hiện xét nghiệm để đảm bảo an toàn.
Lực lượng gìn giữ hòa bình CSTO - Yếu tố giúp Kazakhstan ổn định tình hình?

Lực lượng gìn giữ hòa bình CSTO - Yếu tố giúp Kazakhstan ổn định tình hình?

Baoquocte.vn. Ngày 9/1, Cơ quan báo chí của Tổng thống Kazakhstan cho biết, lực lượng gìn giữ hòa bình của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) đã tiếp nhận và bảo vệ những ...
Israel thành lập Cục chống khủng bố quốc gia

Israel thành lập Cục chống khủng bố quốc gia

Baoquocte.vn. Israel thành lập Cục chống khủng bố quốc gia (NCTU) nhằm nâng cao năng lực chống khủng bố tại nước này.
Đại dịch Covid-19: Hai năm nhìn lại

Đại dịch Covid-19: Hai năm nhìn lại

Baoquocte.vn. Hai năm trôi qua, đại dịch Covid-19 lan rộng tới hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, cướp đi sinh mạng của hơn 5 triệu người.
Phiên bản di động