Vai trò của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tác giả Navdeep Suri* đã đăng bài phân tích trên trang Observer Research Foundation về vai trò hoà giải tích cực của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông.
Vai trò của UAE trên bàn cờ địa chính trị mới ở Trung Đông
Quốc vương của Qatar Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani (phải) gặp Cố vấn An ninh Quốc gia UAE Sheikh Tahnoun bin Zayed al-Nayhan, tại Doha, Qatar, ngày 26/8. (Nguồn: Qatar News Agency)

Ván bài địa chính trị ở Trung Đông một lần nữa bị xáo trộn. Lần này, Cố vấn An ninh Quốc gia quyền lực của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) Sheikh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan là người thực hiện các động thái hòa giải.

Sau chuyến thăm đột phá đến Thổ Nhĩ Kỳ ngày 18/8, ông Sheikh Tahnoun đã có mặt ở Qatar vào ngày 26/8 để làm trung gian hòa giải.

Hai chuyến đi này có thể được coi là một phần trong cách tiếp cận mới của UAE nhằm giảm thiểu các xung đột trong khu vực và tập trung vào phát triển kinh tế, như tuyên bố chính thức từ Abu Dhabi.

Hoặc có thể UAE đang cố gắng thừa nhận một cách muộn màng rằng, trò chơi “tổng bằng 0” giữa Ankara với Doha đã kết thúc và thời điểm để thiết lập lại đã quá muộn.

Gốc rễ phức tạp

Trước tiên, chuyến thăm của ông Sheikh Tahnoun tới Ankara là cuộc tiếp xúc cấp cao đầu tiên giữa UAE và Thổ Nhĩ Kỳ kể từ tháng 4/2016, khi Ngoại trưởng Çavuşoğlu đến thăm Abu Dhabi trong một nỗ lực nhằm bắc cầu quan hệ nhưng không thành công.

Hai quốc gia đã đứng ở hai phía đối lập của “Mùa Xuân Arab”, với một bên gồm Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thể hiện sự ủng hộ rõ đối với sự trỗi dậy của các phong trào Hồi giáo như Tổ chức Anh em Hồi giáo (MB) ở Ai Cập. Mohammed Morsi, ứng cử viên đứng đầu MB, đã được bầu làm Tổng thống Ai Cập vào năm 2012.

Qatar sau đó đã cung cấp gần 8 tỷ USD để hỗ trợ chính phủ non trẻ của ông Morsi, còn Thổ Nhĩ Kỳ trợ giúp tích cực về ngoại giao và chính trị.

Trong khi đó, UAE và Saudi Arabia coi cách tiếp cận của MB là một mối đe dọa đang nổi lên cần phải được xử lý “từ trong trứng nước”, vì vậy đã hỗ trợ tích cực cho cơ quan quốc phòng và an ninh của đất nước kim tự tháp.

Tuần đầu tiên của tháng 7/2013 đã chứng kiến sự kiện kịch tính khi quân đội Ai Cập “đáp trả” các cuộc biểu tình “tự phát” rầm rộ ở thủ đô Cairo và lật đổ ông Morsi.

Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar cay đắng đổ lỗi cho UAE về cuộc đảo chính đưa Tướng Abdel Fattah al Sisi lên nắm quyền ở Ai Cập. Ông này đã trở thành đồng minh thân cận của UAE và Saudi Arabia trong khi Istanbul và Doha trở thành nơi ẩn náu cho các thủ lĩnh của MB.

Ván đầu tiên của cuộc chiến tranh ủy nhiệm lần thứ nhất rõ ràng đã thuộc về Abu Dhabi và Riyadh, và UAE có thể tuyên bố một cách khá hài lòng rằng, họ đã đảo ngược làn sóng chính trị Hồi giáo mới chớm nở.

Tuy nhiên, Qatar có những con bài khác và đã tìm thấy một đối tác luôn sẵn sàng, thể hiện qua tham vọng của Tổng thống Erdoğan về việc khôi phục một số vị thế đã mất của Thổ Nhĩ Kỳ trong Thế giới Hồi giáo.

Algeria-Morocco cắt đứt quan hệ ngoại giao: Giọt nước tràn ly

Algeria-Morocco cắt đứt quan hệ ngoại giao: Giọt nước tràn ly

Mâu thuẫn đằng sau bức màn thống nhất

Chiến trường chuyển từ Iraq sang Syria và từ Ai Cập sang Libya, khi Ankara và Doha thường phối hợp hành động để ngăn chặn tham vọng của Riyadh và Abu Dhabi.

Kênh truyền hình Al Jazeera của Qatar là lực lượng đặc biệt quan trọng trong các trận chiến này. Lượng khán giả theo dõi đông ở các nước Arab khiến kênh truyền thông này trở thành một nền tảng mạnh mẽ cho những tiếng nói bất mãn như Youssef al Qaradawi, giáo sĩ Ai Cập có trụ sở tại Doha, và tư tưởng của nhóm MB - tổ chức vẫn tiếp tục đưa ra những bài thuyết giảng trên kênh tiếng Arab của Al Jazeera.

Những mâu thuẫn cuối cùng đã trở nên quá lớn để có thể giải quyết đằng sau bức màn ảo tưởng về sự thống nhất ở Vùng Vịnh.

Ngày 5/6/2017, các nhà ngoại giao đã được mời đến trụ sở Bộ Ngoại giao ở Abu Dhabi để tham dự một cuộc họp đặc biệt do Quốc vụ khanh lúc bấy giờ là Tiến sĩ Anwar Gargash chủ trì.

Các nhà ngoại giao đã nhận được tin về việc UAE (cùng với Saudi Arabia, Bahrain và Ai Cập) quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar, đồng thời áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt liên quan đến kinh tế và du lịch.

Mục tiêu là trừng phạt một chế độ ngoan cố, hay can thiệp vào công việc nội bộ của các nước láng giềng.

Song kế hoạch cô lập Qatar đã không phát huy tác dụng khi Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị hỗ trợ quân sự cho Doha, các đường tiếp tế thay thế được đưa ra đi vòng qua thị trấn cảng Jebel Ali ở Dubai.

Thông điệp từ hai chuyến thăm

Hội nghị thượng đỉnh Al Ula ở Saudi Arabia vào ngày 5/1/2021 đã chính thức chấm dứt “chiến tranh lạnh” giữa Bộ tứ Vùng Vịnh và Doha.

Saudi Arabia và Ai Cập là hai nước có những động thái đầu tiên, nhanh chóng khôi phục quan hệ ngoại giao và dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Còn rạn nứt với UAE sẽ mất nhiều thời gian hơn để hàn gắn.

Các chuyến thăm của ông Sheikh Tahnoun tới Ankara và Doha chính là nhằm giải quyết vấn đề này.

Tin liên quan
OPEC bất hòa, nền chính trị dầu mỏ Trung Đông lung lay, giá dầu thế giới sẽ đi về đâu? OPEC bất hòa, nền chính trị dầu mỏ Trung Đông lung lay, giá dầu thế giới sẽ đi về đâu?

Trong phần lớn thập kỷ qua, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar thích sử dụng tầm ảnh hưởng để hậu thuẫn các lực lượng “Hồi giáo” trong khi Abu Dhabi đứng sau những nhân vật được ủy nhiệm như Tướng Khalifa Haftar ở Libya.

Không có bên nào giành chiến thắng. Giá dầu sụt giảm và tác động của đại dịch Covid-19 đối với nền kinh tế khu vực đã trở thành chất xúc tác để xem xét lại hiện trạng.

Với việc UAE chuẩn bị đăng cai tổ chức Dubai Expo 2020 bị trì hoãn do dịch bệnh và Qatar chuẩn bị cho Vòng chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới của FIFA 2022, lý do chính đáng để chấm dứt tranh cãi và trở nên thân thiện hơn ngày càng rõ ràng.

Chiến trường chuyển từ Iraq sang Syria và từ Ai Cập sang Libya khi Ankara và Doha thường phối hợp hành động để ngăn cản tham vọng của Riyadh và Abu Dhabi.

Do đó, không có gì ngạc nhiên khi thông điệp được đưa ra từ 2 chuyến thăm là tập trung vào đầu tư, phát triển kinh tế và thịnh vượng.

Ông Anwar Gargash, hiện đang là Cố vấn về ngoại giao của Tổng thống UAE, đã gọi cuộc gặp của ông Sheikh Tahnoun với Tổng thống Erdoğan là “lịch sử và tích cực”, trong khi nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ nói với báo chí rằng, ông đã thảo luận về các lĩnh vực cụ thể mà UAE có thể đầu tư vào Thổ Nhĩ Kỳ.

Về cuộc gặp với ông Sheikh Tamim ở Doha, ông cho rằng chuyến thăm nhằm “xây dựng những nhịp cầu hợp tác và thịnh vượng với các nước anh em và bạn bè”.

Đồng thời khẳng định, cuộc gặp là một ví dụ về “trụ cột chính trong chính sách của UAE” và họ đã “lật ngược tình thế bất đồng và hướng tới một tương lai tích cực”.

Do đó, việc bình thường hóa quan hệ giữa UAE, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar có thể sẽ tạo ra một động lực mới ở khu vực.


*Navdeep Suri là Giám đốc Trung tâm Ngoại giao Kinh tế Mới (CNED) của Ấn Độ. Lĩnh vực nghiên cứu của ông bao gồm chính sách ngoại giao công chúng và quyền lực mềm, chính sách châu Phi và ngành công nghiệp gia công phần mềm công nghệ thông tin của Ấn Độ.

Tình hình Afghanistan: Tổng thống Ghani đang lưu vong tại UAE, khẳng định ‘ra đi để tránh đổ máu’

Tình hình Afghanistan: Tổng thống Ghani đang lưu vong tại UAE, khẳng định ‘ra đi để tránh đổ máu’

Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani ngày 18/8 cho biết ông rời Afghanistan nhằm tránh một kịch bản đổ máu cho đất nước, đồng thời nói ...

Vì sao Israel ra lệnh đóng băng một thỏa thuận ký với UAE sau 'hòa bình'?

Vì sao Israel ra lệnh đóng băng một thỏa thuận ký với UAE sau 'hòa bình'?

Ngày 25/7, Bộ Bảo vệ Môi trường Israel quyết định hoãn thực thi một thỏa thuận vận chuyển dầu đã ký với Các Tiểu vương ...

(theo Observer Research Foundation)

Đọc thêm

Hỗ trợ 5 tỷ đồng cho các vận động viên tài năng của Việt Nam

Hỗ trợ 5 tỷ đồng cho các vận động viên tài năng của Việt Nam

Baoquocte.vn. Khoản hỗ trợ sẽ được sử dụng để hỗ trợ trực tiếp hàng tháng cho các vận động viên tài năng thuộc đội tuyển quốc gia.
Covid-19 ngày 6/10: Có 1.130 ca mắc mới, 515 bệnh nhân khỏi

Covid-19 ngày 6/10: Có 1.130 ca mắc mới, 515 bệnh nhân khỏi

Baoquocte.vn. Ngày 6/10, cả nước có 1.130 ca mắc Covid-19 mới, trong ngày có 515 bệnh nhân khỏi, không có ca nào tử vong.
Tin thế giới 6/10: Đức nói ‘không’ với yêu cầu của Ba Lan; xả súng kinh hoàng tại Thái Lan

Tin thế giới 6/10: Đức nói ‘không’ với yêu cầu của Ba Lan; xả súng kinh hoàng tại Thái Lan

Baoquocte.vn. Nga nói phương Tây khiến Ukraine từ chối đàm phán, nêu lý do cắt giảm sản lượng của OPEC+, lãnh đạo Anh-Czech gặp gỡ…là tin thế giới nổi bật 24 ...
Điện thăm hỏi về thiệt hại do bão Ian gây ra ở Hoa Kỳ

Điện thăm hỏi về thiệt hại do bão Ian gây ra ở Hoa Kỳ

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gửi điện thăm hỏi khi được tin cơn bão Ian đổ bộ vào bang Florida.
Phong cách đối ngoại mới của Australia: Thay đổi để 'tự cứu lấy mình'

Phong cách đối ngoại mới của Australia: Thay đổi để 'tự cứu lấy mình'

Baoquocte.vn. Thời gian gần đây, Australia có những thay đổi căn bản trong cách tiếp cận đối ngoại.
XSMB 7/10, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 6 7/10/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 7/10, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 6 7/10/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 7/10 - Trực tiếp xổ số miền Bắc 7/10/2022. xổ số hôm nay 7/10. SXMB 7/10. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ ...
Ngày làm việc thứ tư Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII

Ngày làm việc thứ tư Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII

Baoquocte.vn. Tiếp tục chương trình Hội nghị Trung ương 6, khóa XIII, sáng 6/10, Ban Chấp hành Trung ương Đảng làm việc tại Hội trường.
13 người Việt bị giam cầm  ở Philippines đã được trả tự do

13 người Việt bị giam cầm ở Philippines đã được trả tự do

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao cập nhật về 14 người Việt vừa được lực lượng cảnh sát Philippines giải cứu sau quãng thời gian bị đường dây buôn người giam cầm ở ...
XSMT 7/10, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 ngày 7/10/2022. SXMT 7/10/2022

XSMT 7/10, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 ngày 7/10/2022. SXMT 7/10/2022

Baoquocte.vn. XSMT 7/10 - Trực tiếp xổ số miền Trung 7/10/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 6. xổ số hôm nay 7/10. SXMT ...
XSMN 7/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 7/10/2022. xổ số hôm nay 7/10/2022

XSMN 7/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 7/10/2022. xổ số hôm nay 7/10/2022

Baoquocte.vn. XSMN 7/10 - xổ số hôm nay 7/10. kết quả xổ số miền Nam 7/10/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 23 tháng 9. xổ số miền Nam thứ ...
Tin thế giới 6/10: Đức nói ‘không’ với yêu cầu của Ba Lan; xả súng kinh hoàng tại Thái Lan

Tin thế giới 6/10: Đức nói ‘không’ với yêu cầu của Ba Lan; xả súng kinh hoàng tại Thái Lan

Baoquocte.vn. Nga nói phương Tây khiến Ukraine từ chối đàm phán, nêu lý do cắt giảm sản lượng của OPEC+, lãnh đạo Anh-Czech gặp gỡ…là tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Triều Tiên vừa phóng tên lửa, Hải quân Hàn-Mỹ-Nhật ngay lập tức tập trận chung

Triều Tiên vừa phóng tên lửa, Hải quân Hàn-Mỹ-Nhật ngay lập tức tập trận chung

Baoquocte.vn. Hải quân Hàn-Mỹ-Nhật tổ chức tập trận trung với trọng tâm ứng phó các mối đe dọa hạt nhân và tên lửa từ phía Bình Nhưỡng.
Vụ xả súng ở Thái Lan: Nghi phạm là cựu cảnh sát

Vụ xả súng ở Thái Lan: Nghi phạm là cựu cảnh sát

Baoquocte.vn. Nghi phạm đứng sau vụ xả súng ở Thái Lan, khiến ít nhất 34 người thiệt mạng, từng hầu tòa vì cáo buộc buôn bán ma túy.
Thủ tướng quần đảo Solomon trấn an Australia

Thủ tướng quần đảo Solomon trấn an Australia

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia và người đồng cấp quần đảo Solomon cùng chia sẻ mong muốn về một Thái Bình Dương hòa bình, thịnh vượng và kiên cường.
Xung đột Nga-Ukraine: Kiev tuyên bố chiếm lại khu dân cư bị sáp nhập, Moscow có động thái lạ

Xung đột Nga-Ukraine: Kiev tuyên bố chiếm lại khu dân cư bị sáp nhập, Moscow có động thái lạ

Baoquocte.vn. Ukraine đang nỗ lực giành lại những vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát và đã tuyên bố sáp nhập vào Nga.
Triều Tiên lên án tập trận Mỹ-Hàn, nhận định của Washington về động thái mới của Bình Nhưỡng

Triều Tiên lên án tập trận Mỹ-Hàn, nhận định của Washington về động thái mới của Bình Nhưỡng

Baoquocte.vn. Ngày 6/10, Bộ Ngoại giao Triều Tiên chỉ trích Mỹ và Hàn Quốc làm leo thang căng thẳng trên Bán đảo Triều Tiên vì các cuộc tập trận chung.
Burkina Faso: Chuyện riêng, lo chung

Burkina Faso: Chuyện riêng, lo chung

Baoquocte.vn. Việc Burkina Faso chưa thể tìm thấy lời giải cho bài toán ổn định chính trị có thể tạo điều kiện cho chủ nghĩa khủng bố phát triển tại khu vực Tây Phi.
Mỹ nỗ lực 'làm lành' với khu vực Mỹ Latinh

Mỹ nỗ lực 'làm lành' với khu vực Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Việc Ngoại trưởng Mỹ lựa chọn thăm ba nước này là cách Washington khẳng định sẵn sàng hợp tác với bất cứ quốc gia nào, dù cánh tả hay cánh hữu.
Bầu cử Brazil: Cờ về tay ai?

Bầu cử Brazil: Cờ về tay ai?

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử sắp tới tại Brazil có thể chứng kiến sự trở lại của chính trị gia cánh tả lão làng, cựu Tổng thống Lula da Silva.
Chiến thắng của liên minh trung hữu: Cột mốc chấn động Italy

Chiến thắng của liên minh trung hữu: Cột mốc chấn động Italy

Baoquocte.vn. Chiến thắng của liên minh trung hữu, bao gồm đảng Anh em Italy, đảng Liên đoàn và đảng Tiến lên Italy đang được dư luận đặc biệt quan tâm.
Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris tới Hàn Quốc sẽ có một vài điểm nhấn đáng chú ý.
Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Baoquocte.vn. Những gì diễn ra ở Thụy Điển và sắp tới là tại Italy có thể báo hiệu của sự xuất hiện của chủ nghĩa hậu dân túy ở châu Âu.
Ngày Biên-Phiên dịch quốc tế: Đưa thế giới lại gần nhau hơn

Ngày Biên-Phiên dịch quốc tế: Đưa thế giới lại gần nhau hơn

Baoquocte.vn. Ngày 30/9 hàng năm được Liên hợp quốc ghi nhận là Ngày Biên-Phiên dịch quốc tế (International Translation Day).
Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Baoquocte.vn. Lũ lụt ở Pakistan cuốn trôi nhà cửa, đường sá, vật nuôi và hoa màu, cướp đi mạng sống của hơn 1.400 người, đẩy hàng triệu người vào cảnh khốn đốn.
Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II (1926-2022) chưa bao giờ học trường công, cũng phải đóng thuế, rất yêu chó corgi...
Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II, vị quân vương tại vị lâu nhất của Vương quốc Anh, đã qua đời tại Balmoral ở tuổi 96 sau 70 năm trị vì.
Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine buộc các nước tìm kiếm và có điều chỉnh phù hợp về chính sách sử dụng năng lượng.
Phiên bản di động