TS. Hoàng Ngọc Vinh: Nếu vẫn còn tâm lý sính bằng cấp thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó giảm

Yến Nguyệt
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, một khi các nhà quản lý vẫn còn tâm lý sính bằng cấp, nhìn 'gà hóa cuốc', cứ thấy lấp lánh nghĩ là vàng và sử dụng thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó có chiều hướng giảm.
TS. Hoàng Ngọc Vinh
TS. Hoàng Ngọc Vinh nêu quan điểm, một khi các nhà quản lý vẫn còn tâm lý sính bằng cấp, nhìn 'gà hóa cuốc' thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó có chiều hướng giảm.

Những ngày qua, các diễn đàn học thuật trên mạng xã hội tranh cãi về luận án tiến sĩ "Nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La". Nhiều người cho rằng nội dung đề tài hẹp, không đủ tầm của một luận án tiến sĩ. Quan điểm của ông?

Mục tiêu và nội dung của đề tài này rất ít hàm lượng khoa học giáo dục nhưng lại xếp vào đề tài luận án tiến sĩ giáo dục. Cũng không phải đề tài thuộc về chính sách giáo dục hay quản lý giáo dục, có lẽ chỉ ngang với một báo cáo chuyên đề.

Vì thế, khá nhiều nội dung viết thiếu mạch lạc, không liên kết với nhau, vấn đề nghiên cứu xác định không rõ... Nhiều tài liệu đưa vào hoặc trích dẫn không ăn nhập với mục tiêu luận án cần đạt được.

Ví dụ, phần viết về đường lối của Đảng trong phát triển thể dục thể thao nói chung chứ không có gắn với đường lối của Đảng về "phát triển môn cầu lông" hoặc tài liệu nghiên cứu về quốc tế cũng không tìm thấy từ "cầu lông" trong tài liệu nghiên cứu lý luận hay kinh nghiệm quốc tế.

Tóm lại, đề tài này theo cách nhìn nhận chung thì không có ý nghĩa về khoa học.

Trong đánh giá công trình khoa học, luận án ngoài ý nghĩa khoa học, phương pháp nghiên cứu còn có ý nghĩa thực tiễn. Vậy theo ông, một đề tài nghiên cứu thế nào mới được xem là xứng tầm xét về cả tính học thuật lẫn thực tiễn?

Đề tài có thể phản ánh khía cạnh thực tiễn nào đó nhưng chưa hẳn đã mang tính khoa học, vì khoa học là sự quan sát, mô tả, xác định, nghiên cứu thực nghiệm và sự giải thích bằng lý luận. Tính khoa học chính là sự phù hợp giữa lý luận và thực tiễn, được kiểm nghiệm bằng thực tiễn, phản ánh quy luật chung nhất, thể hiện logic, hệ thống.

Nếu thực tiễn được mô tả hoặc áp đặt chủ quan sẽ coi như mất tính khoa học. Mặt khác, thực tiễn có ý nghĩa khoa học cũng phải mang tính chất điển hình. Về mặt học thuật lý luận cần phản ánh và được kiểm chứng bằng các thực nghiệm trong thực tế.

Những vấn đề mang tính học thuật trong một luận án phải thể hiện được người nghiên cứu có hiểu biết sâu và rộng về chủ đề nghiên cứu. Nghĩa là, đọc các công trình mang tính kinh điển, công trình nghiên cứu cùng lĩnh vực hiện thời và đưa ra những ý kiến phản biện, nhận xét, đánh giá và tìm được "lỗ hổng" trong các công trình đó. Đồng thời, đánh giá về nhiệm vụ của người nghiên cứu sau khi xác định được các hạn chế (lỗ hổng) đó và các câu hỏi mà người nghiên cứu phải trả lời.

Những công việc phải làm, phương pháp, công cụ để tiến hành lấp "chỗ hổng" đó và chứng minh bằng thực nghiệm thì đó là những vấn đề mang tính học thuật. Những phát hiện mới phải mang tính chất nguyên gốc (origin).

Đây không phải luận văn đầu tiên bị "soi". Nhiều năm qua, vẫn có những luận văn gây xôn xao dư luận bởi kém hàm lượng khoa học hoặc chỉ là "công nghệ nhân bản". Vậy nhìn từ những câu chuyện này, theo ông, làm sao để có “học thật, thi thật, nhân tài thật”?

Hiện tượng trên có thể xem là vấn nạn rất khó giải quyết, đó là văn hóa hám danh, sính bằng cấp hình thành nên thể chế phi chính thức bên cạnh thể chế chính thức - tức các quy định luật pháp tưởng như rất chặt chẽ về thủ tục và quy trình...

Nhưng thủ tục, quy trình đúng không lấy gì đảm bảo chất lượng thực hiện các thủ tục quy trình đó. Trong xã hội, một khi có cầu ắt có cung, nhất là trong xã hội chuộng bằng cấp.

Nghiên cứu sinh và thầy hướng dẫn thậm chí cả cơ sở đào tạo, hội đồng "đi đêm" với nhau, làm việc thiếu trách nhiệm khiến cho tấm bằng tiến sĩ kiếm được khá dễ dãi.

Trong khi đó, cơ quan quản lý lại có phần "buông lỏng", thụ động và thiếu năng lực để xử lý những sai phạm của cơ sở đào tạo vốn đang được tự chủ rất nhiều về học thuật nhưng lại thiếu đi trách nhiệm giải trình và tính liêm chính cần thiết.

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Thời gian qua, nhiều luận án tiến sĩ gây xôn xao dư luận vì kém hàm lượng khoa học hoặc chỉ là "công nghệ nhân bản". (Nguồn: Tuổi trẻ)

Theo ông, công tác hậu kiểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với các đề tài tiến sĩ cần được chú trọng thế nào?

Trước hết, cần phải đảm bảo khâu tiền kiểm cho tốt đã. Một số quốc gia gọi là tiền kiểm định - nghĩa là cơ sở đào tạo tiến sĩ muốn có tư cách đào tạo thì cần đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định về điều kiện đảm bảo chất lượng.

Không thể để cho đội ngũ hướng dẫn kém năng lực và phẩm chất cứ khoác cái áo tiến sĩ, giáo sư là nghiễm nhiên đủ điều kiện hướng dẫn mà không chú ý đến chuyên môn, cũng như uy tín thực tế trước cộng đồng khoa học.

Về vấn đề hậu kiểm rất khó đối với Bộ vì không thể đủ người để làm việc này. Những cán bộ quản lý Nhà nước không phải là chuyên gia ở mọi lĩnh vực học thuật, nếu có kiểm tra thì chỉ kiểm tra về quy trình thủ tục hoặc những vi phạm dễ nhất là "đạo văn".

Mặt khác, muốn thẩm định luận án tiến sĩ thì phải có bộ tiêu chỉ đánh giá chuẩn trên cơ sở Khung trình độ quốc gia (VQF). Nhưng tôi biết hiện nay thì yêu cầu luận án tiến sĩ theo quy định ban hành năm 2021 còn khá chung chung, hầu như không đề cập VQF. Đây là việc cần làm để quá trình thẩm định đánh giá được khách quan, tránh tranh cãi.

Cần phải siết chặt hơn nữa đối với việc đào tạo tiến sĩ ra sao để những luận án tiến sĩ không bị “cất vào tủ”?

Thực ra, về quy định đào tạo tiến sĩ ở ta rất chặt về thủ tục, quy trình xếp vào loại bậc nhất thế giới. Tuy nhiên, quan trong là ý thức trách nhiệm của những người liên quan trong quá trình thực hiện.

Cơ quan quản lý cần lắng nghe dư luận trong việc hạ thấp chuẩn công bố quốc tế, nghiên cứu điều chỉnh quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn đánh giá luận án tiến sĩ, tiêu chuẩn năng lực của người hướng dẫn.

Yêu cầu tất cả các cơ sở đào tạo tiến sĩ, cho dù ở cơ quan tổ chức nào, cũng đều phải công khai toàn bộ luận án lên website (trừ những luận án thuộc bí mật quốc phòng hay an ninh quốc gia) để xã hội và cộng đồng các nhà khoa học được biết cũng là cách quản lý tri thức hiệu quả.

Khi để lọt những luận án kém chất lượng, vi phạm luật pháp cần xử lý với tổ chức cá nhân vi phạm hoặc đề nghị lên cấp có thẩm quyền xử lý.

Đó là phía đào tạo còn phía sử dụng nhân lực cũng rất cần có chiến lược quản lý nguồn nhân lực hợp lý thông qua tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm theo năng lực làm việc ứng với vị trí việc làm.

Một khi các nhà quản lý vẫn còn tâm lý sính bằng cấp, nhìn "gà hóa cuốc", cứ thấy lấp lánh nghĩ là vàng và sử dụng thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó có chiều hướng giảm.

Xin cảm ơn ông!

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần các chế tài để nghệ sĩ và người nổi tiếng ý thức về hành vi của mình

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần các chế tài để nghệ sĩ và người nổi tiếng ý thức về hành vi của mình

Chia sẻ với TG&VN về trách nhiệm xã hội của nghệ sĩ, ĐBQH Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực, Ủy ban Văn hóa, Giáo ...

Liệu có thể xếp loại đạo đức nhà giáo được không?

Liệu có thể xếp loại đạo đức nhà giáo được không?

Vấn đề được đặt ra trong đổi mới giáo dục hiện nay đội ngũ nhà giáo có vai trò thế nào? Đánh giá, xếp loại ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

6 biện pháp phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ

6 biện pháp phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Để chủ động phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 6 biện pháp phòng bệnh.
Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ nói về bước tiến của Kiev, kế hoạch của EU, tỷ phú Elon Musk... vạ miệng?

Xung đột Nga-Ukraine: Mỹ nói về bước tiến của Kiev, kế hoạch của EU, tỷ phú Elon Musk... vạ miệng?

Baoquocte.vn. Quan chức Mỹ nhận định, Ukraine dường như đang trên đà đạt được các mục tiêu mà họ đề ra trong xung đột với Nga 'ngay bây giờ'.
Vietlott 4/10, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 4/10/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 4/10, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 4/10/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 4/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 4/10/2022 từ trường quay tầng 19, số 23 Lạc Trung, Hà Nội. Vietlott Power 655 hôm nay.
XSVT 4/10, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 4/10/2022. KQXSVT thứ 3

XSVT 4/10, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 4/10/2022. KQXSVT thứ 3

Baoquocte.vn. XSVT 4/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Vũng Tàu nhanh nhất hôm nay - XSVT 4/10/2022. KQXSVT . ket qua xo so Vung Tau.
XSBT 4/10, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 4/10/2022. KQXSBT thứ 3

XSBT 4/10, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 4/10/2022. KQXSBT thứ 3

Baoquocte.vn. XSBT 4/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Bến Tre nhanh nhất hôm nay - XSBT 4/10/2022. KQXSBT. ket qua xo so Ben Tre.
XSBL 4/10, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 4/10/2022. KQXSBL thứ 3

XSBL 4/10, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 4/10/2022. KQXSBL thứ 3

Baoquocte.vn. XSBL 4/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Bạc Liêu nhanh nhất hôm nay - XSBL 4/10/2021. KQSXBL. ket qua xo so Bac Lieu.
Tử vi hôm nay, tử vi 12 con giáp ngày 5/10/2022: Tuổi Mão tài chính bấp bênh

Tử vi hôm nay, tử vi 12 con giáp ngày 5/10/2022: Tuổi Mão tài chính bấp bênh

Baoquocte.vn. Xem tử vi vui, tử vi hôm nay 5/10/2022 của 12 con giáp - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Khủng hoảng lương thực: IMF điểm danh 20 quốc gia cần viện trợ khẩn cấp

Khủng hoảng lương thực: IMF điểm danh 20 quốc gia cần viện trợ khẩn cấp

Baoquocte.vn. Theo IMF, có tới 20 quốc gia, đa số ở châu Phi, có thể cần viện trợ khẩn cấp nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu.
Kinh tế Bắc Ninh 9 tháng đầu năm 2022: Phục hồi mạnh mẽ và sôi động

Kinh tế Bắc Ninh 9 tháng đầu năm 2022: Phục hồi mạnh mẽ và sôi động

Baoquocte.vn. Hoạt động kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Ninh trong 9 tháng đầu năm 2022 diễn ra sôi động, mạnh mẽ và đạt nhiều kết quả nổi bật.
Nam bộ đón nhiều đợt triều cường

Nam bộ đón nhiều đợt triều cường

Baoquocte.vn. Từ tháng 10-12/2022, ven biển Nam bộ sẽ xuất hiện 6 đợt triều cường. Nguy cơ cao xảy ra ngập lụt tại những khu vực trũng, thấp ở ven biển,...
Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ đề phòng lũ quét vì mưa có thể kéo dài

Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ đề phòng lũ quét vì mưa có thể kéo dài

Baoquocte.vn. Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ cần đề phòng nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh vùng núi và ngập úng tại các khu vực trũng, thấp.
Mỹ: Siêu bão Ian càn quét, ít nhất 23 người thiệt mạng, phá hủy nhiều nhà cửa, ngập lụt diện rộng

Mỹ: Siêu bão Ian càn quét, ít nhất 23 người thiệt mạng, phá hủy nhiều nhà cửa, ngập lụt diện rộng

Baoquocte.vn. Nhà chức trách bang Florida, Mỹ cho biết, cơn bão Ian đã làm ít nhất 23 người thiệt mạng và gây nhiều thiệt hại tài sản tại bang này.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (1-9/10): Bắc Bộ mưa to, từ Đà Nẵng đến Nam Bộ chiều tối mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (1-9/10): Bắc Bộ mưa to, từ Đà Nẵng đến Nam Bộ chiều tối mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết, do ảnh hưởng của bão Noru, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Hà Nội mưa to các ngày 1-2/10; từ Đà Nẵng đến Nam Bộ mưa dông vào chiều tối.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/9-1/10): Hà Nội và cả nước có mưa và mưa to cục bộ; Đông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vừa, mưa to đến rất to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/9-1/10): Hà Nội và cả nước có mưa và mưa to cục bộ; Đông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vừa, mưa to đến rất to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Đông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rào, dông rải rác, cục bộ mưa to.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (29-30/9): Hà Nội và nhiều khu vực mưa, dông, cục bộ mưa to; trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa lớn

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (29-30/9): Hà Nội và nhiều khu vực mưa, dông, cục bộ mưa to; trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa lớn

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước có mưa to cục bộ; riêng vùng đồng bằng, trung du Bắc Bộ và Bắc miền Trung mưa vừa, mưa to đến rất to.
Hỗ trợ khẩn cấp người dân Quảng Nam và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng bởi bão Noru

Hỗ trợ khẩn cấp người dân Quảng Nam và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng bởi bão Noru

Baoquocte.vn. Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã quyết định hỗ trợ khẩn cấp tiền và hàng cho người dân hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng bởi bão Noru.
6 biện pháp phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ

6 biện pháp phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Để chủ động phòng, chống dịch bệnh đậu mùa khỉ, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 6 biện pháp phòng bệnh.
Covid-19 ngày 3/10: Gần 800 ca mắc mới, 270 ca bệnh được chữa khỏi và không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 3/10: Gần 800 ca mắc mới, 270 ca bệnh được chữa khỏi và không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 3/10 cho biết, có 796 ca mắc mới; trong ngày có 270 bệnh nhân khỏi bệnh, không có ca tử vong.
Bộ Y tế ra chỉ đạo khẩn khi TP. Hồ Chí Minh ghi nhận ca đậu mùa khỉ đầu tiên

Bộ Y tế ra chỉ đạo khẩn khi TP. Hồ Chí Minh ghi nhận ca đậu mùa khỉ đầu tiên

Baoquocte.vn. Bộ Y tế chỉ đạo, khi ghi nhận ca bệnh đậu mùa khỉ cần điều tra kỹ tất cả các trường hợp tiếp xúc để xác định nguồn lây; xử lý kịp thời ổ dịch.
TP. Hồ Chí Minh thông báo xuất hiện ca đậu mùa khỉ đầu tiên

TP. Hồ Chí Minh thông báo xuất hiện ca đậu mùa khỉ đầu tiên

Baoquocte.vn. Hiện nay, Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đang phối hợp với các đơn vị liên quan siết chặt công tác phòng chống bệnh đậu mùa khỉ.
Hà Nội tăng cường biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết

Hà Nội tăng cường biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết

Baoquocte.vn. Mới đây, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh đã ký, ban hành Công điện số về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết.
Covid-19 ngày 2/10: Gần 500 ca nhiễm mới, hơn 300 F0 khỏi bệnh

Covid-19 ngày 2/10: Gần 500 ca nhiễm mới, hơn 300 F0 khỏi bệnh

Baoquocte.vn. Theo Bộ Y tế, ngày 2/10, cả nước có 490 ca mắc Covid-19 mới, giảm xuống mức thấp nhất trong 4 tháng qua. Trong ngày có 300 F0 khỏi bệnh.
Phiên bản di động