NHẬN DIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI MỸ

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Dịch Dung
Theo dõi TGVN trên
Phân tích và Bình luận chính trị
Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông – với diễn biến chiến sự ác liệt vừa nổ ra giữa Israel và Hamas – gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách của ông Biden với khu vực này? Báo Thế giới & Việt Nam giới thiệu nhận định của chuyên gia phân tích thời sự quốc tế.

Về địa chính trị và địa chiến lược, đã từ lâu nay rồi ba khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh không còn tách biệt với nhau nữa mà liên quan và gắn kết mật thiết với nhau. Các đối tác bên ngoài có thể có chính sách riêng đối với từng nước trong khu vực nhưng đều phải đặt chính sách đối với nước riêng ấy trong chính sách và chiến lược chung của họ đối với cả khu vực.

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng
Những gì đang xảy ra giữa Israel và Palestine, đặc biệt giữa Israel và Hamas, có phần bất ngờ và không đúng lúc đối với ông Biden.

Phân tích của Báo Thế giới & Việt Nam

Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Trung Đông lại chứng kiến cuộc xung đột Palestine-Israel, vốn quá dai dẳng, nay lại bùng phát thành chiến sự. Câu hỏi đặt ra là: ...

Kế thừa đống đổ nát

Trước đây, khu vực này là một trong những nơi Mỹ có lợi ích chiến lược cơ bản chủ yếu trên hai phương diện là nguồn cung ứng dầu mỏ và đối đầu về ý thức hệ với Liên Xô. Những nước trong khu vực được Mỹ coi là đồng minh chiến lược và đối tác quan trọng nhất là Israel, Saudi Arabia, Iran (cho đến cuộc Cách mạng Hồi giáo ở đất nước này năm 1979) và Thổ Nhĩ Kỳ (là thành viên NATO) cùng một vài nước thành viên khác của thế giới Ả rập.

Những vấn đề lớn đặt ra đối với Mỹ ở khu vực này là đảm bảo cung ứng dầu lửa và khí đốt, cuộc xung đột giữa Israel-Palestine, cạnh tranh ảnh hưởng với Nga ở những nước có quan hệ hữu hảo với Liên Xô, không để cho Liên Xô tranh thủ được thế giới Ả rập, từ sau khi Liên Xô tan rã thì có thêm chuyện chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran.

Tất cả vấn đề đều không hề mới mẻ gì đối với ông Biden mà chẳng qua chỉ là ông Biden phải giải quyết chúng bởi vì tất cả những người tiền nhiệm đều đã không giải quyết chúng hoặc không giải quyết được chúng.

Từ sau sự kiện ngày 11/9/2001 ở Mỹ, vấn đề mới đối với Mỹ là khủng bố quốc tế mà Mỹ cho là từ phía những tổ chức và lực lượng Hồi giáo chính thống cực đoan nhằm vào Mỹ cũng như chiến tranh của Mỹ ở Iraq với những hệ luỵ và hậu quả đi cùng. Liệt kê ra như thế sẽ thấy tất cả những vấn đề này đều không hề mới mẻ gì đối với ông Biden mà chẳng qua chỉ là ông Biden phải giải quyết chúng bởi tất cả những người tiền nhiệm đều đã không giải quyết chúng hoặc không giải quyết được chúng.

Bill Clinton nỗ lực đến tận cuối nhiệm kỳ cầm quyền để tìm kiếm giải pháp chính trị hoà bình cho cuộc xung đột giữa Israel-Palestine. George W. Bush coi khu vực là chiến trường chống khủng bố quốc tế. Barack Obama - và cá nhân ông Biden cũng có phần bởi 8 năm liền là Phó Tổng thống Mỹ ở thời này - thúc ép Israel đi vào hoà bình và hoà giải với Palestine đồng thời tìm kiếm giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran (JCPOA). Donald Trump nuông chiều Israel như có thể được, thúc đẩy tiến trình bình thường hoá quan hệ ngoại giao giữa Israel và các nước Ả rập cũng như tiến hành cuộc thập tự chinh chống Iran. Ông Biden giờ kế thừa đống đổ nát của những người tiền nhiệm ở khu vực này.

Trọng tâm mới

Những gì đang xảy ra giữa Israel-Palestine, đặc biệt giữa Israel và Hamas, có phần bất ngờ và không đúng lúc đối với ông Biden. Người này hiện tại vẫn chưa qua thời kỳ cầm quyền phải tập trung hàng đầu cho xử lý những vấn đề đối nội cấp thiết nhất và gay gắt nhất ở Mỹ cũng như chưa hoàn tất công việc xem xét lại và hoạch định lại tổng thể chính sách và chiến lược đối ngoại cho cả nhiệm kỳ cầm quyền. Dù vậy, riêng cho khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh thì đã có thể thấy được về cơ bản diện mạo chính sách của ông Biden và có thể gói gọn tinh thần của chính sách ấy bằng cụm từ: thay trọng tâm, đổi định hướng.

Tin liên quan
Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Khu vực này không được ông Biden dành cho ưu tiên chính sách hàng đầu và cả việc tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột giữa Israel với Palestine cũng vậy. Nguồn dầu lửa và khí đốt ở đây hiện không còn quan trọng như trước đây nữa đối với Mỹ. Israel như thế và Palestine như vậy khiến Mỹ và cả các đối tác bên ngoài nữa bắt đầu nản chí và mai một dần sự tin tưởng là sẽ đạt được giải pháp chính trị hoà bình trong thời gian tới nên ngày càng thêm giảm quan tâm và bớt can dự. Khủng bố từ nơi đây vẫn tiềm ẩn nhưng không còn là mối đe doạ an ninh trực tiếp đối với Mỹ nữa.

Ông Biden vì thế coi Iran mới là trọng tâm chính trong chính sách đối ngoại của Mỹ đối với khu vực này. Nếu có được vũ khí hạt nhân, Iran sẽ có vũ khí để làm thay đổi cơ bản cuộc chơi ở khu vực và sẽ làm phá sản mọi mưu tính chiến lược của ông Biden cho khu vực này và cho ưu tiên chính sách dành cho khu vực khác. Ông Biden tìm cách lôi kéo Iran cùng trở lại JCPOA bởi chính sách "gia tăng áp lực tối đa" và lật ngược JCPOA của người tiền nhiệm ở lần rong chơi quyền lực vừa rồi đã thất bại.

Định hướng chính sách và đối tác mới

Trọng tâm ở đây đối với ông Biden là vấn đề trọng tâm mà Mỹ cần phải giải quyết và đối tác trọng tâm mà Mỹ phải tập trung xử lý quan hệ. Ông Biden chủ ý gây dựng ở khu vực này tình trạng yên bình tương đối để Mỹ bớt phải quan tâm và can dự nhằm dành quan tâm và can dự cho khu vực khác. Cho nên ông Biden chủ ý làm cho các đồng minh và đối tác chiến lược của Mỹ trong khu vực phải nhận thức rằng không thể tiếp tục dựa cậy vào Mỹ để tạo hiệu ứng "cáo mượn oai hùm" và trục lợi riêng.

Cho nên cả Israel lẫn Saudi Arabia đều không còn chiếm vị trí then chốt trong chính sách của Mỹ đối với khu vực. Ông Biden đã buông bỏ Saudi Arabia trong cuộc chiến tranh ở Yemen, cũng không vì Saudi Arabia và Israel mà tiếp tục gây hấn với Iran, lại còn tìm cách khôi phục hiệu lực của JCPOA. Ông Biden tuy quả quyết Israel có quyền tự bảo vệ thế thôi chứ Mỹ sẽ không can dự tích cực vào chuyện hiện tại giữa Israel và Palestine theo hướng hoàn toàn chỉ có lợi cho Israel.

Ông Biden chủ ý gây dựng ở khu vực này tình trạng yên bình tương đối để Mỹ bớt phải quan tâm và can dự nhằm dành quan tâm và can dự cho khu vực khác.

Ông Biden sẽ thực hiện việc rút hết binh lính Mỹ ra khỏi Afghanistan, Iraq và Syria. Ông Trump nỗ lực gây dựng liên minh giữa Mỹ với các đồng minh và đối tác trong khu vực cùng đối phó Iran trong khi ông Biden tiếp cận theo cách Mỹ phải xử lý chuyện của Mỹ với Iran và không xử lý thay các đồng minh và đối tác quan hệ của đồng minh và đối tác với Iran.

Israel làm quyết liệt chiến sự hiện tại với Hamas ở dải Gaza cũng còn nhằm mục đích buộc Mỹ không thể đứng ngoài cuộc. Saudi Arabia ý thức được rằng không thể dựa vào ông Biden như đã dựa vào ông Trump nên phải tự thân vận động với việc cải thiện môi trường chính trị an ninh và đối ngoại như bình thường hoá quan hệ với Qatar, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Biden muốn đẩy khu vực này vào trật tự chính trị an ninh và cục diện quan hệ mới ít xáo động và dễ lường trước biến động hơn so với ở thời người tiền nhiệm. Hệ luỵ của định hướng chính sách này của ông Biden là tất cả các nước trong khu vực đều phải điều chỉnh lại quan hệ của họ với Mỹ và quan hệ của họ với nhau.

Ông Biden mưu tính và chủ ý như thế, nhưng rồi đây có thành công hay không thì phải chờ thời gian trả lời bởi còn phụ thuộc vào cả các nước trong khu vực có để cho ông Biden thành công hay không.

TIN LIÊN QUAN
Giao tranh Israel-Palestine ác liệt sang ngày thứ 5: Israel bị nã rocket từ Syria, LHQ kêu gọi chấm dứt, Mỹ dò giải pháp
Đại sứ quán Việt Nam tại Israel và những đêm trắng dưới ‘mưa tên lửa'
Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới
Xung đột Israel-Palestine: Phương trình khó giải của chính quyền Biden
Giọt nước tràn ly và nguyên nhân đằng sau xung đột căng thẳng giữa Israel và Palestine

Đọc thêm

Môi trường kinh doanh còn nhiều tồn tại, nhưng không có nghĩa là doanh nhân không thể chọn đạo đức

Môi trường kinh doanh còn nhiều tồn tại, nhưng không có nghĩa là doanh nhân không thể chọn đạo đức

Baoquocte.vn. Theo bà Phạm Chi Lan, nếu các doanh nhân muốn làm ăn với những doanh nghiệp đàng hoàng thì sẽ chọn đạo đức kinh doanh.
Đẩy mạnh sáng kiến mới tiếp tục là dòng chảy chính của hợp tác APEC

Đẩy mạnh sáng kiến mới tiếp tục là dòng chảy chính của hợp tác APEC

Baoquocte.vn. Từ 9-22/5 diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC lần thứ 29, Hội nghị các quan chức cao cấp lần thứ hai của APEC 2022 và các cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Kỳ họp thứ 3, Quốc hội xem xét, quyết định 4 mảng vấn đề quan trọng

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Kỳ họp thứ 3, Quốc hội xem xét, quyết định 4 mảng vấn đề quan trọng

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cử tri, bám sát thực tiễn để chuyển tải vào chương trình nghị sự ...
Liên Chi bộ tại Myanmar tổ chức đợt học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh

Liên Chi bộ tại Myanmar tổ chức đợt học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Chi bộ Đại sứ quán Việt Nam tại Myanmar tổ chức buổi học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Soi mặt lợi và không lợi của nước chanh, có nên uống hằng ngày?

Soi mặt lợi và không lợi của nước chanh, có nên uống hằng ngày?

Baoquocte.vn. Mặc dù nước chanh có những tác dụng như tăng cường miễn dịch, giảm đầy bụng, giảm nguy cơ sỏi thận nhưng cũng có thể làm mòn men răng.
Son Heung Min giành danh hiệu Chiếc giày vàng Ngoại hạng Anh 2021/22

Son Heung Min giành danh hiệu Chiếc giày vàng Ngoại hạng Anh 2021/22

Baoquocte.vn. Ghi bàn vào lưới Norwich cùng Tottenham có vé dự Champions League Son Heung Min đi vào lịch sử khi giành Chiếc giày vàng Premier League 2021/22.
Đại sứ quán Việt Nam tại Bangladesh kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đại sứ quán Việt Nam tại Bangladesh kỷ niệm 132 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chương trình, Đại sứ quán Việt Nam tại Bangladesh đã triển lãm ảnh 'Những năm tháng Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động ở nước ngoài'.
Nhâm Mạnh Dũng: Tôi vừa ghi bàn thắng quý giá nhất sự nghiệp

Nhâm Mạnh Dũng: Tôi vừa ghi bàn thắng quý giá nhất sự nghiệp

Baoquocte.vn. Nhâm Mạnh Dũng cho biết, anh ghi bàn thắng quý giá nhất sự nghiệp khi giúp U23 Việt Nam đánh bại Thái Lan, bảo vệ thành công tấm HCV SEA ...
Vietheart Summer Camp 2022: Sân chơi đoàn kết cho thanh niên, sinh viên Việt Nam tại châu Âu

Vietheart Summer Camp 2022: Sân chơi đoàn kết cho thanh niên, sinh viên Việt Nam tại châu Âu

Baoquocte.vn. Hội thanh niên, sinh viên Việt Nam tại Czech đã tổ chức họp báo về Vietheart Summer Camp 2022. Hội thanh niên, sinh viên Việt Nam tại Czech đã tổ chức ...
Quốc gia đầu tiên cách ly 21 ngày với người mắc đậu mùa khỉ

Quốc gia đầu tiên cách ly 21 ngày với người mắc đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Bỉ đã trở thành quốc gia đầu tiên áp dụng biện pháp cách ly bắt buộc đối với những người mắc bệnh đậu mùa khỉ.
Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Baoquocte.vn. Sự phản đối của Nga, thái độ của Thổ Nhĩ Kỳ và tuyên bố của Tổng thống Croatia có thể khiến đường vào NATO của Phần Lan và Thụy Điển trở nên khó khăn hơn.
EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

Baoquocte.vn. Trong nhiệm kỳ mới, EU cũng sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Pháp với các mục tiêu chủ quyền, tăng trưởng và tự bảo vệ.
Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
Bầu cử Philippines: Khi chiến thắng chỉ là khởi đầu

Bầu cử Philippines: Khi chiến thắng chỉ là khởi đầu

Baoquocte.vn. Chiến thắng trong bầu cử tổng thống Philippines mới là khởi đầu trên hành trình đầy khó khăn của ông Ferdinand Marcos Jr. để đưa Manila ‘trỗi dậy một lần nữa’.
Tầm nhìn EU của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron

Tầm nhìn EU của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron

Baoquocte.vn. Sau gần 5 năm, các định hướng lớn mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kiên định theo đuổi dần được cụ thể hóa thành những chuyển biến lớn trong EU.
Bầu cử tổng thống Pháp: Biến thách thức thành lợi thế

Bầu cử tổng thống Pháp: Biến thách thức thành lợi thế

Baoquocte.vn. Bầu cử tổng thống Pháp - Bất ngờ đã không xảy ra hôm 24/4!
Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Baoquocte.vn. Sự nổi lên của nền kinh tế hydrogen mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng, song cũng để lại không ít thách thức địa chính trị.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.
Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Baoquocte.vn. Các nước phương Tây liên tục tung ra các gói hỗ trợ quân sự, bao gồm các loại vũ khí tấn công tối tân, giúp Ukraine tăng cường khả năng phòng thủ.
Trả hay không trả bằng đồng Ruble? EU vẫn 'đau đầu' chuyện thanh toán khí đốt Nga

Trả hay không trả bằng đồng Ruble? EU vẫn 'đau đầu' chuyện thanh toán khí đốt Nga

Baoquocte.vn. Hai tháng từ sắc lệnh thanh toán khí đốt Nga bằng đồng Ruble, nhiều quốc gia EU vẫn chưa thể quyết định phương thức để nhập khẩu năng lượng này.
Hội nghị thượng đỉnh ASEAN-Hoa Kỳ: Khẳng định sự quan tâm của Washington tới khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Hội nghị thượng đỉnh ASEAN-Hoa Kỳ: Khẳng định sự quan tâm của Washington tới khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Qua Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ, Tổng thống Joe Biden nỗ lực mở rộng quan hệ với Đông Nam Á, trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Tổng thống Biden công du Đông Á, Triều Tiên sẽ phóng tên lửa để 'đón'?

Tổng thống Biden công du Đông Á, Triều Tiên sẽ phóng tên lửa để 'đón'?

Baoquocte.vn. Rất có khả năng Triều Tiên sẽ có những hành động khiêu khích khi Tổng thống Biden có chuyến công du quan trọng đến Đông Á.
Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Baoquocte.vn. Chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể được Tổng thống Biden khởi động trong chuyến công du châu Á tới đây.
Chính sách của Australia đối với Trung Quốc hậu bầu cử: Tiếp tục đường lối cứng rắn?

Chính sách của Australia đối với Trung Quốc hậu bầu cử: Tiếp tục đường lối cứng rắn?

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Australia và Trung Quốc sẽ tiếp tục đối kháng. Trung Quốc đang đặt ra nhiều mối lo ngại về an ninh đối với Thái Bình Dương.
Vũ khí khí đốt Nga có thực sự lợi hại?

Vũ khí khí đốt Nga có thực sự lợi hại?

Baoquocte.vn. Liệu vũ khí khí đốt Nga nhằm ổn định nền kinh tế trước các lệnh trừng phạt và gây sức ép lên các quốc gia EU có hiệu quả?
Phiên bản di động