Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Nên lược bỏ chứ không loại bỏ 'lễ' trong trường học

Mai Châm
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tiến sĩ Chu Đức Hà (Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, ý nghĩa của câu nói 'Tiên học lễ, hậu học văn' cho tới thời đại ngày nay vẫn còn giá trị.
"Học trò còn đánh nhau, dọa thầy cô... còn phải dạy chữ "lễ" trong trường"
Thạc sĩ Nguyễn Trọng Hoàng Nam cho rằng, nên lược bỏ chứ không loại bỏ "lễ" trong trường học. (Ảnh: NVCC

Nên lược bỏ chứ không loại bỏ "lễ" trong trường học

Thạc sĩ Nguyễn Trọng Hoàng (Đại học Bristol, Vương quốc Anh), làm việc cho Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu - AVSE Global, chia sẻ quan điểm về vấn đề nên hay không nên loại bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" tại các trường học.

Anh Hoàng Nam nói: "Tiên học lễ, hậu học văn" là một phương châm giáo dục từ xa xưa, xuất phát từ quan điểm của Nho giáo. Như vậy ngày nay, 'lễ' có nên loại bỏ không? Tôi cho rằng vừa nên và vừa không nên, điều này cần được triển khai ở các bậc học khác nhau. Nghi lễ, lễ giáo thuộc về phạm trù truyền thống. Việc giữ gìn bản sắc văn hóa cần được thực hiện thông qua những lời nói, cử chỉ, trong đời sống hàng ngày".

Anh Nam lấy ví dụ về biểu hiện của "lễ" trong cách xưng hô. Ở các quốc gia Á Đông phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc vẫn giữ việc xưng hô theo thứ bậc xã hội từ bao đời nay. Thế nhưng ở các quốc gia phương Tây như Anh Quốc, Hoa Kỳ, cách xưng hô vai vế không được sử dụng trong ngôn ngữ thường nhật mà chỉ dùng trong những trường hợp trang trọng. Học sinh bậc phổ thông thường gọi giáo viên bằng họ, kèm các tiền tố như Dr, Mr, Ms khi ở trên lớp và được phép gọi tên riêng trong những dịp thân mật.

Theo anh Nam, đối với một quốc gia coi trọng "lễ" như ở Việt Nam, những phép tắc lễ nghĩa cần phải được giữ lại, bởi đó là một phần của việc giữ gìn văn hóa bản sắc dân tộc và giáo dục đóng vai trò tối quan trọng trong nghĩa vụ thiêng liêng này.

Mặt khác, việc lược bỏ các thủ tục lễ tiết một cách phù hợp cũng nên được triển khai, đặc biệt ở các bậc học cao hơn. Giản lược lễ tiết cũng nhằm cởi bỏ sự gò bó, tăng sự thoải mái về tâm lý, từ đó tạo ra môi trường nuôi dưỡng những ý tưởng sáng tạo trong quá trình học tập, nghiên cứu cho người học.

Sẽ cần có những nghiên cứu sâu và rộng hơn để đánh giá tác động của chữ "lễ" trong giáo dục, ảnh hưởng tới quá trình học tập, nghiên cứu của học viên. Tuy nhiên, theo anh Nam, phương pháp "thầy/cô đọc, trò chép" không còn phù hợp ở thời điểm hiện tại. Cách giao tiếp giữa người dạy và người học không nên chỉ từ một chiều, mà cần có sự trao đổi qua lại, tôn trọng lẫn nhau.

Giáo viên là người truyền thụ kiến thức, nhưng ngược lại, cũng chính là người thu nạp kiến thức. Người học trong quá trình học cũng có thể đưa ra góc nhìn mới về một vấn đề sẵn có hay thậm chí là đưa ra được những phát kiến mới.

"Từ góc độ của một người đã trải nghiệm nhiều môi trường học tập và làm việc khác nhau, đối với tôi, một nhà giáo thành công không chỉ cung cấp thông tin cho người học, mà còn là người cổ vũ, động viên, kích thích người học đưa ra những quan điểm cá nhân, tư duy phản biện.

Những thông tin, quan điểm nào nên được chấp nhận phụ thuộc vào từng lĩnh vực, chuyên môn. Là những người truy cầu kiến thức, trong quá trình trao đổi học thuật có thể người dạy hoặc người học đưa quan điểm chưa chính xác, điều đó là bình thường, song, mọi quan điểm cần được tôn trọng.

Tuy nhiên, cần lưu ý là nên lược bỏ chứ không loại bỏ "lễ" trong môi trường học tập tại Việt Nam. Bởi lẽ, sẽ là bình thường nếu một sinh viên nói chuyện với giáo viên ở trường bằng tiếng Anh: 'Hello Harry' hay 'Hey Oscar' khi được cho phép. Song tôi không nghĩ là sẽ có nhiều thầy cô giáo ở Việt Nam cảm thấy thoải mái khi nghe học trò gọi một cách trống không: 'Trang ơi' hay 'Ê Trang'. Đó là sự khác biệt về văn hóa!

Đối với tôi, quan điểm của GS Trần Ngọc Thêm là có cơ sở, sơ bộ mà nói thì là một ý kiến hay, nhưng có thể do cách truyền đạt hoặc thông tin chưa đầy đủ nên chưa rõ ý. Điều này khiến cho dư luận có nhiều ý kiến trái chiều về chủ đề này", anh Hoàng Nam cho hay.

Xã hội cần người có lễ nghĩa

Tiến sĩ Chu Đức Hà (Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định: "Ngày nào mà các hiện tượng học trò đánh nhau, rủ nhau đua xe, dọa đánh thầy cô... còn xảy ra thì còn cần dạy chữ "lễ" trong trường học".

Theo Tiến sĩ Hà, ý nghĩa của câu nói "Tiên học lễ, hậu học văn" cho tới thời đại ngày nay vẫn còn giá trị. So sánh giữa xưa và nay, anh Chu Đức Hà cho rằng, "lễ" của Nho giáo là khuôn khổ cứng nhắc, không được phép làm trái hay xê dịch. Còn "lễ" của ngày nay là những quy định, quy tắc phù hợp, có tính mềm mỏng hơn nhưng vẫn là trụ cột của bất cứ môi trường xã hội nào, trong đó có trường học.

"Học trò còn đánh nhau, dọa thầy cô... còn phải dạy chữ "lễ" trong trường"
Tiến sĩ Chu Đức Hà cho rằng "lễ" cũng quan trọng và cần phải truyền dạy giống như "Năm điều Bác Hồ dạy".

"Ngày xưa, thầy nói trò răm rắp nghe theo, còn ngày nay, nhiều ngôi trường phổ thông rất tích cực phát triển cái tôi của học sinh, đặc biệt là các trường ngoài công lập. Tuy nhiên, sự phát triển của cái tôi cũng cần nằm trong khuôn khổ cái ta chung của cả xã hội. Vậy, thế nào là chuẩn mực của 'lễ' trong trường học, chúng ta cần làm rõ và nên giữ lại những điều quan trọng nhất, giống như là Năm điều Bác Hồ dạy", anh Chu Đức Hà cho hay.

Tiến sĩ Hà cũng cho rằng, để phân định rạch ròi về "lễ" sao cho phù hợp giữa thầy và trò cần có góc nhìn, đánh giá nhiều chiều để thấy được những tác động bên ngoài tới người thầy và người trò từ đó thấy được rằng môi trường giáo dục trong gia đình, xã hội cũng có những tác động tới hình thành nhân cách, thái độ, hành vi của mỗi cá nhân.

"Nhiều khi người học đã quen nếp sống thoải mái ở nhà, thích chơi thì chơi, ăn thì ăn, học thì học... Do vậy ở trường cần có những quy củ để "đánh thức" người học, như là đến giờ ăn trưa tập thể phải cùng ăn, đến giờ học là không được nghịch điện thoại... Những quy củ này giúp người học có tinh thần học tập tập trung hơn, đồng thời không hề ảnh hưởng tới tính sáng tạo của học trò mà ngược lại, rèn luyện tính kỷ luật", anh Hà nói.

Mặc dù vậy, Tiến sĩ Hà nhìn nhận luôn có hai mặt của một vấn đề, hiếm có vấn đề nào hoàn toàn đúng hoặc hoàn toàn sai triệt để. Là một người thầy, anh Hà thấy rằng bản thân anh luôn cần phải mở rộng tầm nhìn, liên tục đổi mới phương thức dạy học mới mẻ nhưng đồng thời vẫn cần gìn giữ, truyền đạt chữ "lễ" cho học trò vì xã hội cần những người biết cách cư xử, có lễ nghĩa và tôn trọng lẫn nhau.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, việc tiếp thu ảnh hưởng văn hóa bên ngoài đôi khi bị sa đà và xô bồ, ...

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

Đề cập việc gìn giữ văn hóa trong quá trình phát triển và hội nhập, TS. Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư ...

(theo Dân trí)

Đọc thêm

Thăm bạn hàng vũ khí 'khủng', Bộ trưởng Quốc phòng Israel tính ký 'tuyên bố an ninh đặc biệt'

Thăm bạn hàng vũ khí 'khủng', Bộ trưởng Quốc phòng Israel tính ký 'tuyên bố an ninh đặc biệt'

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Benny Gantz dự kiến sẽ đến Ấn Độ vào tuần tới và ký kết một 'tuyên bố an ninh đặc biệt'.
Kinh tế thế giới nổi bật (20-26/5): Đức nói ‘cấm vận không ngẫu nhiên làm Nga suy yếu’, Moscow kiên quyết giao dịch Ruble, tín hiệu vui Mỹ-Trung

Kinh tế thế giới nổi bật (20-26/5): Đức nói ‘cấm vận không ngẫu nhiên làm Nga suy yếu’, Moscow kiên quyết giao dịch Ruble, tín hiệu vui Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Lạm phát, lãi suất tăng, xung đột Nga-Ukraine, cấm vận dầu mỏ, thanh toán khí đốt bằng đồng Ruble… là những tin kinh tế thế giới nổi bật.
Kinh tế Trung Quốc mở bung cửa, coi doanh nghiệp nước ngoài như trong nước - tảng băng đã được phá vỡ?

Kinh tế Trung Quốc mở bung cửa, coi doanh nghiệp nước ngoài như trong nước - tảng băng đã được phá vỡ?

Baoquocte.vn. Kinh tế Trung Quốc sẽ bước sang một giai đoạn mới, cao hơn. Chỉ là nền kinh tế thứ hai thế giới sẽ bước thế nào trên con đường này?
Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Baoquocte.vn. Dường như đã có một sự thay đổi của Mỹ rằng việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 sẽ tốt hơn những lựa chọn thay thế khác.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 27/5/2022: Tuổi Thìn công việc thuận lợi

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 27/5/2022: Tuổi Thìn công việc thuận lợi

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 27/5/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 27/5, âm lịch hôm nay Thứ Sáu ngày 27/5/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 27/5/2022

Lịch âm 27/5, âm lịch hôm nay Thứ Sáu ngày 27/5/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 27/5/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 27/5. âm lịch hôm nay 27/5. Xem âm lịch hôm nay ngày 27/5/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 27 tháng 5 năm 2022 hôm nay.
Việt Nam coi trọng vai trò trung tâm của WTO trong thúc đẩy hệ thống thương mại đa phương mở, minh bạch, dựa trên luật lệ

Việt Nam coi trọng vai trò trung tâm của WTO trong thúc đẩy hệ thống thương mại đa phương mở, minh bạch, dựa trên luật lệ

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tới thăm trụ sở Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tại Geneva, Thụy Sỹ và làm việc với Phó Tổng giám đốc WTO.
BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

Baoquocte.vn. Giải chạy do BIDV tổ chức đã thu hút gần 50 nghìn VĐV tham gia, đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ và 188.645 cây ...
VYMI EduConcert Piano Audition: Cơ hội biểu diễn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam

VYMI EduConcert Piano Audition: Cơ hội biểu diễn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên tại Việt Nam có một chương trình tuyển chọn nghệ sĩ piano dành cho tất cả các bạn trẻ đang theo học dương cầm chuyên nghiệp và ...
Lạm phát Mỹ tăng nhanh nhất trong gần 40 năm, quan chức Fed quyết tâm nâng lãi suất

Lạm phát Mỹ tăng nhanh nhất trong gần 40 năm, quan chức Fed quyết tâm nâng lãi suất

Baoquocte.vn. Fed đã nhấn mạnh cam kết và quyết tâm của mình trong việc kiểm soát lạm phát đang tăng mạnh bằng cách tăng lãi suất lớn hơn.
BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

Baoquocte.vn. Giải chạy do BIDV tổ chức đã thu hút gần 50 nghìn VĐV tham gia, đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ và 188.645 cây xanh phòng hộ.
Xây dựng chuỗi giá trị không phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu

Xây dựng chuỗi giá trị không phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Ngày 25/5, tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo 'Chuỗi giá trị không phát thải khí nhà kính'.
Covid-19 ngày 25/5: Ghi nhận 1.344 ca mắc mới, 2.459 F0 khỏi bệnh và 2 bệnh nhân tử vong

Covid-19 ngày 25/5: Ghi nhận 1.344 ca mắc mới, 2.459 F0 khỏi bệnh và 2 bệnh nhân tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 25/5 của Bộ Y tế cho biết có 1.344 ca mắc mới; số khỏi gần gấp 2 số mắc mới; 2 F0 tử vong trong ngày.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (25-26/5): Mưa lớn ở vùng núi Bắc Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ vào chiều tối mai; Trung Bộ nắng nóng; Hà Nội có nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (25-26/5): Mưa lớn ở vùng núi Bắc Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ vào chiều tối mai; Trung Bộ nắng nóng; Hà Nội có nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết mưa lớn ở vùng núi và trung du Bắc Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ tập trung vào chiều tối, đêm; Trung Bộ có nắng nóng; Hà Nội có nắng.
Covid-19 ngày 24/5: Thêm 1.323 ca mắc mới; không F0 tử vong và cả nước chỉ còn 216 trường hợp nặng

Covid-19 ngày 24/5: Thêm 1.323 ca mắc mới; không F0 tử vong và cả nước chỉ còn 216 trường hợp nặng

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 24/5 của Bộ Y tế cho biết ghi nhận 1.323 ca mắc mới tại 43 tỉnh, thành; số khỏi gấp gần 5 lần số mắc mới.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/5): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Tây Nguyên, Nam Bộ đêm mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ nắng nóng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/5): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Tây Nguyên, Nam Bộ đêm mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ nắng nóng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết cả nước có mưa rào và dông rải rác; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Hà Nội, Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa to cục bộ.
Chưa cần tiêm đại trà vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ

Chưa cần tiêm đại trà vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Chuyên gia WHO khẳng định virus gây bệnh đậu mùa khỉ không dễ dàng lây lan và đến nay vẫn chưa gây ra bệnh nghiêm trọng.
Bệnh đậu mùa khỉ: Các biến chứng và cách phòng tránh

Bệnh đậu mùa khỉ: Các biến chứng và cách phòng tránh

Baoquocte.vn. Bệnh đậu mùa khỉ do virus gây ra và thường ghi nhận phổ biến hơn ở Tây và Trung Phi với những biến chứng có nguy cơ gây tử vong.
Covid-19 làm gia tăng các ca bệnh liên quan đến gan ở trẻ em?

Covid-19 làm gia tăng các ca bệnh liên quan đến gan ở trẻ em?

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu đang điều tra khả năng Covid-19 gây ra các vấn đề về gan ở một số bệnh nhân.
Đậu mùa khỉ là bệnh gì, triệu chứng ra sao?

Đậu mùa khỉ là bệnh gì, triệu chứng ra sao?

Baoquocte.vn. Đậu mùa khỉ là một căn bệnh hiếm gặp, do virus có 'họ hàng' với bệnh đậu mùa phổ biến. Đó là loại virus thuộc chi Orthopoxvirus gây ra.
Thêm một loại thuốc điều trị Covid-19 sản xuất ở Việt Nam được cấp phép

Thêm một loại thuốc điều trị Covid-19 sản xuất ở Việt Nam được cấp phép

Baoquocte.vn. Thuốc điều trị Covid-19 Molnupiravir Stella 200 mg; hàm lượng Molnupiravir 200mg, dạng viên nang cứng, tuổi thọ 6 tháng, hộp 4 vỉ x 10 viên.
Các nước lo ngại về làn sóng dịch bệnh đậu mùa khỉ

Các nước lo ngại về làn sóng dịch bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Thế giới đã ghi nhận 92 ca bệnh đậu mùa khỉ và 28 ca nghi mắc tại 12 quốc gia. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang mở rộng theo dõi thêm nhiều nước.
XSTN 26/5, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 26/5/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 26/5, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 26/5/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 26/5/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
XSBTH 26/5, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 26/5/2022. XSBTH thứ 5

XSBTH 26/5, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 26/5/2022. XSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 26/5/2022. XSBTH. xo so Binh Thuan. KQXSBTH.
XSAG 26/5, kết quả xổ số An Giang hôm nay 26/5/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 26/5, kết quả xổ số An Giang hôm nay 26/5/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 26/5/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
Vietlott 26/5, kết quả xổ số Vietlott Power 26/5/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 26/5, kết quả xổ số Vietlott Power 26/5/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 26/5/2022 nhanh nhất và chính xác nhất từ trường quay. XS Power 655 hom nay.
XSMN 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 26/5/2022. xổ số hôm nay 26/5

XSMN 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 26/5/2022. xổ số hôm nay 26/5

Baoquocte.vn. XSMN 26/5. xổ số hôm nay 26/5. trực tiếp xổ số miền Nam 26/5/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 26 tháng 5. SXMN 26/5. KQSXMN. XSMN thứ 5
XSMT 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 26/5/2022. SXMT 26/5/2022

XSMT 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 26/5/2022. SXMT 26/5/2022

Baoquocte.vn. XSMT 26/5. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 26/5/2022. xổ số hôm nay 26/5/2022. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT 26/5