Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Lễ là đức hạnh, không phải sự ràng buộc, sao lại bỏ?

M. Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, ông không đồng ý quan điểm chấm dứt khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' bởi với mỗi một con người, đức là cái gốc cơ bản. Ở đây có thể hiểu 'lễ' tức là đức hạnh. Trong cuộc sống hay ở gia đình, cơ quan, nhà trường, đức rất quan trọng.
Nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phản đối đề xuất bỏ "Tiên học lễ, hậu học văn"
Nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phản đối đề xuất bỏ "Tiên học lễ, hậu học văn".

Trong tham luận phát biểu tại hội thảo mới đây, GS Trần Ngọc Thêm (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) nêu quan điểm: "Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo...

Chừng nào còn đề cao chữ 'lễ' để ràng buộc người học, còn đề cao quá mức vai trò của người thầy, của đáp án thì tư duy phản biện sẽ không thể phát triển, không thể có xã hội phát triển".

PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phản đối quan điểm này, đồng thời ông có góc nhìn khác khi cho rằng, muốn đổi mới giáo dục, cần thay đổi nội hàm chứ không phải thay đổi các khẩu hiệu.

Đức là cái gốc cơ bản

Thưa ông, đề nghị chấm dứt khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" do GS Trần Ngọc Thêm vừa đưa ra gần đây gây tranh cãi trên mạng xã hội. Ông có đồng tình với đề xuất này?

Tôi không đồng ý quan điểm như vậy bởi với mỗi một con người, "đức" là cái gốc cơ bản. Ở đây có thể hiểu "lễ" tức là đức hạnh. Trong cuộc sống hay ở gia đình, cơ quan, nhà trường, đức rất quan trọng.

Người không có đức nghĩa là không có mối quan hệ tốt đẹp với xung quanh. Vì vậy, trong triết lý giáo dục của nhiều gia đình, việc dạy con trước hết phải dạy hiếu nghĩa, đức hạnh với ông bà, cha mẹ. Cho dù người đó giỏi bao nhiêu chăng nữa nhưng không có đạo đức thì không chấp nhận được.

Tôi cho rằng ở bất kỳ thời đại nào, câu khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" đều hoàn toàn đúng nên không nhất thiết phải bỏ.

Nghĩa là theo ông, "lễ" ở đây hoàn toàn không phải là sự ràng buộc hay lễ nghi phong kiến như nhiều người từng nghĩ?

Có thể ngày xưa cha ông ta có quan niệm về câu này như thế. Từ "lễ" cũng có thể hiểu là trên nói dưới răm rắp nghe theo nhưng chỉ hiểu đơn thuần như vậy thì chưa đúng.

Cá nhân tôi cho rằng, nội hàm của từ này thể hiện cái đức hạnh của con người, không nên quy về nghi thức lễ giáo, phong kiến. Vì thế cho dù thời nào chăng nữa, cái đức vẫn là cốt lõi, quan trọng nhất.

Đổi mới giáo dục ở phương pháp, không phải khẩu hiệu

Theo lý giải của GS Trần Ngọc Thêm, "Tiên học lễ, hậu học văn" thể hiện sự ràng buộc, chưa thúc đẩy tư duy phản biện. Ông đánh giá thế nào về quan điểm này?

Tôi nghĩ quan niệm này chưa đúng. Đạo đức hay sự tôn kính, lễ nghĩa trong cuộc sống giữa người với người, giữa con cái đối với cha mẹ, giữa người nhỏ tuổi với người lớn… và sự năng động, sáng tạo của mỗi cá nhân không liên quan đến nhau.

Nếu áp suy nghĩ "lễ" là lễ nghi, lễ giáo, là trên nói dưới phải răm rắp nghe theo, đấy là sự ràng buộc nhưng nếu hiểu nội hàm của nó là đức hạnh thì hoàn toàn khác.

Do đó, quan điểm của tôi là, con người có hai điểm, một là đạo đức, hai là năng lực. Cả hai yếu tố này đều cần thiết, tồn tại song song và nếu người đó có tài nhưng vừa có đức thì hoàn hảo.

Nhiều người cho rằng, muốn khuyến khích học sinh phản biện, không nhất thiết phải bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ hậu học văn" ra khỏi trường học. Quan điểm của ông ra sao?

Tôi cho rằng, muốn đổi mới giáo dục, quan trọng là hiểu về nội hàm của vấn đề. Trước hết nội dung chương trình như thế nào và thứ hai là cách thức dạy ra sao. Muốn đổi mới giáo dục, phải đổi mới hai vấn đề này, thay vì thay đổi các câu khẩu hiệu.

Hay nói cách khác, muốn khuyến khích học sinh phản biện, không cần bỏ khẩu hiệu "Tiên học lễ hậu học văn" ra khỏi trường học mà người thầy phải sử dụng nhiều phương pháp dạy học mới mẻ.

Trước đây, chúng ta dạy theo phương pháp truyền đạt, thầy đọc trò chép. Hiện nay phương pháp dạy khác trước, thầy cô và học sinh cùng tìm hiểu để phát huy năng lực, tăng cường tư duy phản biện của học sinh để trí tuệ của các em rộng rãi, phong phú hơn.Tôi cho rằng, đấy là phương pháp đổi mới giáo dục rất tích cực. Ngoài ra, phải chú trọng giáo dục đạo đức trong nhà trường. Dạy trẻ em, trước hết phải dạy cách làm người như thế nào, thay vì chỉ chăm chăm dạy chữ.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, việc tiếp thu ảnh hưởng văn hóa bên ngoài đôi khi bị sa đà và xô bồ, ...

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

Đề cập việc gìn giữ văn hóa trong quá trình phát triển và hội nhập, TS. Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư ...

(theo Dân trí)

Đọc thêm

Covid-19 ngày 19/5: 9.587 ca khỏi bệnh và 1.716 ca nhiễm mới; Hà Nội giảm mạnh, chỉ 381 F0 mới

Covid-19 ngày 19/5: 9.587 ca khỏi bệnh và 1.716 ca nhiễm mới; Hà Nội giảm mạnh, chỉ 381 F0 mới

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 19/5 của Bộ Y tế cho biết có 1.716 ca mắc Covid-19 mới, trong ngày số khỏi gấp 5 lần số mắc mới.
Tăng cường ngoại giao toàn diện phục vụ phát triển

Tăng cường ngoại giao toàn diện phục vụ phát triển

Baoquocte.vn. Trung tuần tháng 5/2022, hàng loạt hoạt động đối ngoại quan trọng giữa Việt Nam và các nước, nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ đối ngoại phục vụ phát triển.
Tôn vinh hơn 100 trí thức khoa học và công nghệ tiêu biểu năm 2022

Tôn vinh hơn 100 trí thức khoa học và công nghệ tiêu biểu năm 2022

Baoquocte.vn. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức gặp gỡ báo chí về ‘Lễ tôn vinh trí thức khoa học và công nghệ tiêu biểu ...
Thứ trưởng Phạm Quang Hiệu điện đàm với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Kiều dân Syria

Thứ trưởng Phạm Quang Hiệu điện đàm với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Kiều dân Syria

Baoquocte.vn. Chiều 18/5, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Phạm Quang Hiệu đã điện đàm với Tiến sĩ Bashar Al-Jaafari, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Kiều dân Syria.
VCCI công bố 6 quy tắc đạo đức doanh nhân Việt Nam

VCCI công bố 6 quy tắc đạo đức doanh nhân Việt Nam

Baoquocte.vn. Ngày 19/5, Ban chấp hành VCCI đã công bố và phát động thực hiện Quy tắc đạo đức doanh nhân Việt Nam.
Bentley Bentayga Extended ra mắt toàn cầu, giá hơn 19 tỷ đồng tại Việt Nam

Bentley Bentayga Extended ra mắt toàn cầu, giá hơn 19 tỷ đồng tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bentley Bentayga Extended là phiên bản hấp dẫn giới nhà giàu. Bentley phiên bản kéo dài sở hữu không gian và loạt trang bị như khách sạn cao cấp.
Link xem trực tiếp U23 Việt Nam vs U23 Malaysia (19h ngày 19/5) bán kết SEA Games 31

Link xem trực tiếp U23 Việt Nam vs U23 Malaysia (19h ngày 19/5) bán kết SEA Games 31

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp U23 Việt Nam vs U23 Malaysia (19h ngày 19/5) bán kết Sea Game 31 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, ...
Thủ tướng Đức nhắc nhở Ukraine: Đường vào EU 'không lối tắt'

Thủ tướng Đức nhắc nhở Ukraine: Đường vào EU 'không lối tắt'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Đức cho rằng, nỗ lực của Ukraine nhằm gia nhập EU không thể tăng tốc, kể cả khi nước này đang chìm vào xung đột với Nga.
Quảng Trị: Chăm lo cho đời sống gia đình có công với cách mạng

Quảng Trị: Chăm lo cho đời sống gia đình có công với cách mạng

Baoquocte.vn. Ngày 19/5, các đơn vị BĐBP Quảng Trị phối hợp với các đơn vị Công an tỉnh tổ chức khởi công xây dựng nhà tình nghĩa cho gia đình liệt ...
Những triệu chứng nguy hiểm hậu Covid-19 cần sự trợ giúp y tế khẩn

Những triệu chứng nguy hiểm hậu Covid-19 cần sự trợ giúp y tế khẩn

Baoquocte.vn. Người mắc Covid-19 cần liên hệ ngay nhân viên y tế nếu cảm thấy khó thở khi hoạt động nhẹ, đau ngực, tim đập nhanh, có ý nghĩ tự tử…
Covid-19 ngày 19/5: 9.587 ca khỏi bệnh và 1.716 ca nhiễm mới; Hà Nội giảm mạnh, chỉ 381 F0 mới

Covid-19 ngày 19/5: 9.587 ca khỏi bệnh và 1.716 ca nhiễm mới; Hà Nội giảm mạnh, chỉ 381 F0 mới

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 19/5 của Bộ Y tế cho biết có 1.716 ca mắc Covid-19 mới, trong ngày số khỏi gấp 5 lần số mắc mới.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (19-20/5): Hà Nội mưa rào vài nơi; các khu vực mưa rào và dông rải rác, cục bộ mưa vừa mưa to; Tây Bắc mưa rất to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (19-20/5): Hà Nội mưa rào vài nơi; các khu vực mưa rào và dông rải rác, cục bộ mưa vừa mưa to; Tây Bắc mưa rất to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết các khu vực đều mưa rào và dông rải rác vào chiều tối mai; Tây Bắc và vùng núi Đông Bắc Bộ mưa vừa mưa to, có nơi mưa rất to.
Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Baoquocte.vn. Khối Ban hướng nghiệp Happy Women tổ chức thăm và tặng quạt chống nóng cho người khuyết tật tại Trung tâm nhân đạo Hoa Sen cơ sở 2.
Covid-19 ngày 18/5: 8.437 ca khỏi bệnh, nhiều gấp gần 5 lần số mắc mới (1.831) và 1 trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 18/5: 8.437 ca khỏi bệnh, nhiều gấp gần 5 lần số mắc mới (1.831) và 1 trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 18/5 của Bộ Y tế cho biết có 1.831 ca mắc mới, số khỏi bệnh nhiều gấp gần 5 lần số mắc mới, 1 ca tử vong.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/5): Hà Nội, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ trưa chiều hửng nắng; Cảnh báo mưa lớn cục bộ khu vực phía Nam

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/5): Hà Nội, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ trưa chiều hửng nắng; Cảnh báo mưa lớn cục bộ khu vực phía Nam

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa vừa mưa to cục bộ.
Covid-19 ngày 17/5: Thêm 1.785 ca mắc mới và 4 bệnh nhân tử vong; triển khai tiêm vaccine phòng dịch

Covid-19 ngày 17/5: Thêm 1.785 ca mắc mới và 4 bệnh nhân tử vong; triển khai tiêm vaccine phòng dịch

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 17/5 của Bộ Y tế cho biết có 1.785 ca mắc mới Covid-19 tại 48 tỉnh, thành; số khỏi gần gấp 3 lần số mắc.
Những triệu chứng nguy hiểm hậu Covid-19 cần sự trợ giúp y tế khẩn

Những triệu chứng nguy hiểm hậu Covid-19 cần sự trợ giúp y tế khẩn

Baoquocte.vn. Người mắc Covid-19 cần liên hệ ngay nhân viên y tế nếu cảm thấy khó thở khi hoạt động nhẹ, đau ngực, tim đập nhanh, có ý nghĩ tự tử…
Cuốn sách giải mật mã mới về bệnh ung thư

Cuốn sách giải mật mã mới về bệnh ung thư

Baoquocte.vn. ‘Mật mã ung thư- Hiểu biết mới đột phá về bí ẩn ung thư’ cung cấp những hiểu biết mới nhất về căn bệnh được mệnh danh là 'hoàng đế của các loại bệnh'.
Cách ly 750 ngày vì... Covid-19

Cách ly 750 ngày vì... Covid-19

Baoquocte.vn. Sara Anne Willette, sống ở bang Iowa (Mỹ), đã trải qua hơn 750 ngày cách ly kể từ khi đại dịch Covid-19 bắt đầu, do chứng suy giảm miễn dịch.
Covid-19 có thể là căn nguyên của bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em

Covid-19 có thể là căn nguyên của bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà khoa học đã tiết lộ rằng có khả năng virus SARS-CoV-2 chính là lý do gây ra bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em trên toàn thế giới.
Khi virus Herpes 'thức giấc'

Khi virus Herpes 'thức giấc'

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu tìm ra cách thức tái hoạt động của virus Herpes (HSV), được xem là quan trọng cho việc nghiên cứu hội chứng Covid-19 kéo dài (long Covid).
Bộ Y tế điều chỉnh hướng dẫn về sàng lọc, phân luồng người nghi nhiễm Covid-19

Bộ Y tế điều chỉnh hướng dẫn về sàng lọc, phân luồng người nghi nhiễm Covid-19

Baoquocte.vn. Bộ Y tế vừa ban hành Hướng dẫn điều chỉnh một số quy định về sàng lọc, phân luồng, xét nghiệm người nghi nhiễm Covid-19.
Xổ số miền Nam hôm nay - XSMN 19/5 - kết quả xổ số 19/5/2022 - SXMN 19/5/2022

Xổ số miền Nam hôm nay - XSMN 19/5 - kết quả xổ số 19/5/2022 - SXMN 19/5/2022

Baoquocte.vn. XSMN 19/5. xổ số miền Nam. xổ số hôm nay. SXMN 19/5/2022. Kết quả xổ số. XSMN 19/5/2022. xổ số hôm nay ngày 19 tháng 5. KQXS hom nay. XSMN.
XSTN 19/5, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 19/5/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 19/5, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 19/5/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 19/5. Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 19/5/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
XSAG 19/5, kết quả xổ số An Giang hôm nay 19/5/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 19/5, kết quả xổ số An Giang hôm nay 19/5/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 19/5. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 19/5/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
Vietlott 19/5, kết quả xổ số Vietlott Power 19/5/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 19/5, kết quả xổ số Vietlott Power 19/5/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 19/5. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 19/5/2022 nhanh nhất và chính xác nhất từ trường quay. XS Power 655 hom nay.
XSBTH 19/5, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 19/5/2022. XSBTH thứ 5

XSBTH 19/5, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 19/5/2022. XSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 19/5. Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 19/5/2022. XSBTH. xo so Binh Thuan. KQXSBTH.
XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

Baoquocte.vn. XSMB 19/5. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 19/5/2022. xổ số hôm nay 5/5. xổ số miền Bắc thứ 5. xo so mien bac. SXMB 19/5
Phiên bản di động