Tranh cãi đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi': Đề thi theo hướng mở có thành con dao hai lưỡi?

Th.s Đào Thúy Nga
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi...' gây ra hai luồng quan điểm trái chiều, người khen hay, người lại cho rằng phản cảm. Thậm chí có nhận định, việc ra đề thi theo hướng mở nếu không cẩn thận sẽ thành 'con dao hai lưỡi', 'gậy ông đập lưng ông'...
Tranh cãi đề thi Văn: Đề thi theo hướng mở có thành 'con dao hai lưỡi'?
Đề thi Văn theo hướng mở liệu có thành "gậy ông đập lưng ông"? (Nguồn: Thanhnien)

Mỗi một vấn đề, nếu đặt ở các lăng kính khác nhau, nó sẽ được đánh giá với các mức độ khác nhau. Trong đề văn này, rõ ràng tác giả không đặt "em" là một cơ thể người mà là "củ khoai tây" và "quả trứng". Vì thế, chắc chắn sẽ không có yếu tố rùng rợn ở đây.

Hơn nữa, rõ ràng tác giả đề thi cũng không đánh giá "em" khoai tây và "em" trứng là thức ăn mà đánh giá hai em này như hai đối tượng cùng vượt qua một nghịch cảnh.

Trong tiếng Việt, nghĩa đen và nghĩa bóng được phân chia rõ ràng. Nếu câu hỏi thiên về nghĩa bóng, người đặt câu hỏi đã tự mặc định cho mọi người chỉ đánh giá và suy nghĩ theo nghĩa bóng mà bỏ qua nghĩa đen.

Ví dụ, "con hơn cha là nhà có phúc" rõ ràng là một câu nói hoàn toàn theo nghĩa bóng. Không ai hiểu theo nghĩa đen, chỉ có nhà có con hơn cha thì mới có nóc nhà, còn nhà khác thì không. Vì thế, đánh giá đề thi này phải đánh giá theo nghĩa bóng.

Đây là một đề thi chưa thực sự mở, mà chỉ đặc biệt theo cách đặt vấn đề. Một đề thi mở thực sự sẽ là "... Nếu ở trong nước sôi, em sẽ làm gì?" mà không quy định rõ "em" là ai.

Một đề thi như đề của Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa đã gây sốc và gặp phải vô số phản ứng thì với đề thi mà tôi đang giả định, chắc chắn sẽ bị đánh giá là phản giáo dục. Tuy nhiên, những đề thi đó lại được đưa ra ở rất nhiều trường học khác trên thế giới, những nơi coi trọng suy nghĩ khác biệt của học sinh.

Quay trở lại đề thi này, đây là một dạng đề thi thông thường, có ý gợi mở, tư vấn cho các em hãy vững vàng vượt qua nghịch cảnh. Là một dạng đề thi rất hợp lý và không có nét phản cảm như một số ý kiến đã nêu.

Tuy nhiên, có ý kiến lại cho rằng, không nên lạm dụng, chạy đua ra đề thi theo hướng mở vì rất dễ thành “con dao hai lưỡi", có thể tạo cho trẻ cơ hội nổi loạn. Tôi nghĩ điều này chưa hẳn chính xác. Ra đề mới chỉ là một phần hai công việc đánh giá, chấm thi mới là khâu quyết định có tạo điều kiện cho những ý tưởng nổi loạn phát triển hay không.

Suy nghĩ áp đặt đã tồn tại trong việc dạy và học môn Văn khá lâu. Đây là thực trạng nhức nhối khiến các phụ huynh học sinh rất bức xúc. Giải quyết vấn đề này là việc bắt buộc phải làm nhưng không dễ dàng do quan niệm áp đặt vẫn tồn tại khá sâu trong suy nghĩ của khá nhiều giáo viên và phụ huynh.

Hiện nay, nhiều thầy cô đã cập nhật xu hướng đưa các hiện tượng, sự kiện thời sự vào trong bài giảng cũng như đề thi. Điều này tốt xấu ra sao? Học sinh học tập để tiếp cận cuộc sống. Việc đưa các đề thi về với cuộc sống là nhiệm vụ của giáo viên. Đây rõ ràng là việc phải làm chứ không bàn đến tốt xấu ở đây.

Tranh cãi đề thi Văn: Đề thi theo hướng mở có thành 'con dao hai lưỡi'?
Đề thi Văn của Sở GD&ĐT Khánh Hòa gây tranh cãi. (Nguồn: VnExpress)

Thực tế, việc ra những đề thi mở sẽ giúp học trò tự chủ trong suy nghĩ, nêu quan điểm của mình trước một vấn đề, sự việc hay hiện tượng trong đời sống xã hội. Từ đó, sẽ hạn chế việc học tủ, học gạo, luyện khả năng biện luận cho học sinh.

Với các đề thi quen thuộc trong nhà trường, ít nhiều giáo viên đã có sự chuẩn bị trước cho học sinh trong các tiết giảng văn. Họ sẽ phân tích và tìm ra cách giải quyết đề thi theo lối được điểm cao nhất.

Tuy nhiên, với các đề thi mở, có cách tiếp cận mới lạ, học sinh sẽ bị bất ngờ. Khi đó, các em sẽ bộc lộ nhiều cá tính và cách quan sát riêng biệt của mình trong các câu văn. Cũng từ đó, giáo viên có thể tìm hiểu kỹ hơn những ẩn giấu bí mật trong suy nghĩ của học sinh để có cách tiếp cận và giáo dục tốt hơn.

Khi giáo dục trẻ, nếu ra sức áp đặt, chúng ta sẽ chỉ nhận được những sản phẩm giỏi che giấu cảm xúc và suy nghĩ chứ không làm thay đổi quan niệm của các em. Đề thi mở sẽ tạo điều kiện cho các em bộc lộ quan điểm, đồng thời lời nhận xét khi chấm bài sẽ là những lời khuyên, định hướng để các em điều chỉnh nếu có các quan niệm chưa chính xác.

Như vậy, đề thi là một công cụ đánh giá học sinh. Đề thi sẽ phản ánh hình ảnh xã hội, nhận thức của người thầy trong mọi mặt của cuộc sống và sự hiểu biết của họ với tâm sinh lý học sinh. Quy chuẩn văn chương của đề thi sẽ đảm bảo cho mọi chuẩn mực của nhà trường để góp phần đào tạo học sinh.

Nếu thực sự tôn trọng học sinh, độ mở của đề sẽ không giới hạn. Điều cần giới hạn chính là những câu từ, cách hành văn phải nằm trong khuôn khổ pháp luật và văn hóa nước nhà.

Câu hỏi được đặt ra, đề thi thế này có được xem là bài học về sự thích nghi với cuộc sống? Nếu nói về độ thích nghi, “cứng như trứng” hay “mềm như khoai” sau khi luộc không thể hiện được. Thích nghi để tốt lên, biến mọi tiêu cực thành lợi thế tích cực chính là cách tốt nhất để phát triển.

Nếu tôi là thí sinh trong kỳ thi này, tôi sẽ không lựa chọn mình là khoai hay trứng mà sẽ lựa chọn mình là một tảng băng để biến nước sôi thành nước ở nhiệt độ thường. Như thế mọi việc sẽ trở nên tốt đẹp.

Đề thi Văn 'nếu phải ở trong nước sôi...': Đã đến lúc cần tiếp cận cách làm mới
Tranh luận 'nếu em ở trong nước sôi’: Đề thi mở không có nghĩa là 'nhắm mắt' chạy theo vấn đề thời sự
Đề thi Văn ‘nếu em phải ở trong nước sôi...’ nổi sóng: Sự liên tưởng tốt hay phản cảm và 'sạn'?
Chọn nghề: Hãy là ‘hành khách’ vui vẻ vì luôn có một ‘nhà ga’ chờ đón
PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Nếu coi bằng cấp là 'giấy thông hành' duy nhất sẽ có nguy cơ cho sự giả dối
TIN LIÊN QUAN
Nguyệt Anh (ghi)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh: Tăng cường và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế để chiến thắng đói nghèo

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh: Tăng cường và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế để chiến thắng đói nghèo

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh phát biểu tại Hội nghị trù bị Hội nghị Thượng đỉnh Hệ thống lương thực thế giới được tổ chức theo hình thức trực ...
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của ...
Những cung bậc cảm xúc khó quên tại Olympic Tokyo 2020

Những cung bậc cảm xúc khó quên tại Olympic Tokyo 2020

Baoquocte.vn. Nụ cười chiến thắng, những đau đớn do chấn thương cũng như những giọt nước mắt tiếc nuối của các vận động viên Olympic đã được các nhiếp ảnh gia ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 28/7/2021: Tuổi Sửu cần nắm bắt cơ hội kinh doanh, tuổi Mùi công việc tốt hơn

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 28/7/2021: Tuổi Sửu cần nắm bắt cơ hội kinh doanh, tuổi Mùi công việc tốt hơn

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/7/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 28/7/2021: Song Ngư đánh mất bản thân, Cự Giải đừng nên hiếu thắng

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 28/7/2021: Song Ngư đánh mất bản thân, Cự Giải đừng nên hiếu thắng

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/7 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 28/7 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 28/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 28/7/2021

Lịch âm 28/7 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 28/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 28/7/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 28/7. Âm lịch hôm nay 28/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 28/7/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 28 tháng 7 năm 2021 hôm nay.
XSMN 28/7 - xổ số miền Nam hôm nay 28/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 28/7 - xổ số miền Nam hôm nay 28/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 28/7 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021
XSMB 28/7 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/7/2021 - xổ số hôm nay 28/7 - dự đoán XSMB

XSMB 28/7 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/7/2021 - xổ số hôm nay 28/7 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 28/7- xổ số hôm nay 28/7 - xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 28 tháng 7 năm 2021 - XSMB thứ 4 - xổ số hôm ...
XSMT 28/7 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 28/7/2021 - SXMT 28/7 - xổ số hôm nay - KQXSMT

XSMT 28/7 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 28/7/2021 - SXMT 28/7 - xổ số hôm nay - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 28/7 - KQSXMT 28/7 - xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 28 tháng 7 năm 2021 - XSMT thứ 4 - xổ số hôm nay
Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Baoquocte.vn. Ngày 27/7, tại thủ đô Lima diễn ra sự kiện 'Đoàn kết vì 200 năm Độc lập' nhân dịp kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru trong bối cảnh dịch ...
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của biến thể Delta.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 28/7/2021: Tuổi Sửu cần nắm bắt cơ hội kinh doanh, tuổi Mùi công việc tốt hơn

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 28/7/2021: Tuổi Sửu cần nắm bắt cơ hội kinh doanh, tuổi Mùi công việc tốt hơn

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/7/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Lịch âm 28/7 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 28/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 28/7/2021

Lịch âm 28/7 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 28/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 28/7/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 28/7. Âm lịch hôm nay 28/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 28/7/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 28 tháng 7 năm 2021 hôm nay.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/7): Trung Bộ nắng nóng gay gắt, đồng bằng Bắc Bộ nắng nóng; vùng núi phía Bắc mưa vừa mưa to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (27-28/7): Trung Bộ nắng nóng gay gắt, đồng bằng Bắc Bộ nắng nóng; vùng núi phía Bắc mưa vừa mưa to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết các khu vực chiều tối, đêm mưa rào và dông vài nơi; riêng khu vực Tây Bắc và vùng núi Đông Bắc Bộ cục bộ mưa vừa mưa to.
Covid-19 ở Việt Nam: Hà Nội ghi nhận thêm 36 ca Covid-19; TP. Hồ Chí Minh phát hiện chuỗi lây nhiễm mới

Covid-19 ở Việt Nam: Hà Nội ghi nhận thêm 36 ca Covid-19; TP. Hồ Chí Minh phát hiện chuỗi lây nhiễm mới

Baoquocte.vn. Đến trưa 27/7, Hà Nội thông báo về 36 ca Covid-19; TP. Hồ Chí Minh ghi nhận thêm một chuỗi lây nhiễm SARS-CoV-2 tại khu dân cư ở quận Tân Bình.
Covid-19 tại Bình Dương: Xử nghiêm trường hợp từ chối, không tiếp nhận điều trị bệnh nhân

Covid-19 tại Bình Dương: Xử nghiêm trường hợp từ chối, không tiếp nhận điều trị bệnh nhân

Baoquocte.vn. Tỉnh Bình Dương chỉ đạo các bệnh viện cần phải thu dung, điều trị khẩn trương cho người mắc Covid-19, trường hợp từ chối sẽ xử lý nghiêm.
Sau khi tiêm vaccine ngừa Covid-19, cần lưu ý những gì?

Sau khi tiêm vaccine ngừa Covid-19, cần lưu ý những gì?

Baoquocte.vn. Người tiêm vaccine ngừa Covid-19 cần theo dõi dấu hiệu: toàn trạng, tinh thần, ăn, ngủ, thở, phát ban, triệu chứng tại chỗ tiêm.
Cảnh báo nguy cơ lây nhiễm Covid-19 tại bệnh viện

Cảnh báo nguy cơ lây nhiễm Covid-19 tại bệnh viện

Baoquocte.vn. Chùm ca bệnh liên quan đến Bệnh viện Phổi Hà Nội đã ghi nhận 31 trường hợp mắc Covid-19, gồm cả các nhân viên y tế, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân.
Người tiêm đủ 2 mũi vaccine Covid-19 vẫn nên đeo khẩu trang khi ra ngoài

Người tiêm đủ 2 mũi vaccine Covid-19 vẫn nên đeo khẩu trang khi ra ngoài

Baoquocte.vn. Người đã chủng ngừa đầy đủ vẫn có thể nhiễm Covid-19 và lây bệnh cho người khác, gây nguy hiểm cho trẻ nhỏ, người chưa tiêm vaccine.
Tiêm thử nghiệm vaccine Nano Covax mũi 2 giai đoạn ba cho 12.000 người

Tiêm thử nghiệm vaccine Nano Covax mũi 2 giai đoạn ba cho 12.000 người

Baoquocte.vn. 12.000 tình nguyện viên được tiêm theo tỷ lệ 2:1 (tức hai người tiêm vaccine Nano Covax, một người tiêm giả dược) với nhóm liều duy nhất 25mcg.
Sống chung với Covid-19: Con đường tiến tới cuộc sống 'bình thường mới'

Sống chung với Covid-19: Con đường tiến tới cuộc sống 'bình thường mới'

Baoquocte.vn. Mối quan tâm chung của các quốc gia là làm thế nào để sống chung với Covid-19. Mô hình ở Singapore và Pháp là ví dụ tham khảo.
Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên tâm liên CV19 là thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả mạo

Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên tâm liên CV19 là thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả mạo

Baoquocte.vn. Hiện nay trên thị trường xuất hiện 2 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe là viên uống Xuyên tâm liên CV19 là giả mạo.
XSMN 28/7 - xổ số miền Nam hôm nay 28/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 28/7 - xổ số miền Nam hôm nay 28/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 28/7 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021
XSMB 28/7 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/7/2021 - xổ số hôm nay 28/7 - dự đoán XSMB

XSMB 28/7 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/7/2021 - xổ số hôm nay 28/7 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 28/7- xổ số hôm nay 28/7 - xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 28 tháng 7 năm 2021 - XSMB thứ 4 - xổ số hôm nay - SXMB
XSMT 28/7 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 28/7/2021 - SXMT 28/7 - xổ số hôm nay - KQXSMT

XSMT 28/7 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 28/7/2021 - SXMT 28/7 - xổ số hôm nay - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 28/7 - KQSXMT 28/7 - xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 28 tháng 7 năm 2021 - XSMT thứ 4 - xổ số hôm nay
XSMN 27/7 - xổ số miền Nam hôm nay 27/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 27/7 - xổ số miền Nam hôm nay 27/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 27/7 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021
XSMB 27/7 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 27/7/2021 - xổ số hôm nay 27/7 - dự đoán XSMB

XSMB 27/7 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 27/7/2021 - xổ số hôm nay 27/7 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 27/7 - xổ số hôm nay 27/7 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 27/7/2021 - XSMB thứ 3 - SXMB 27/7
XSMT 27/7 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 27/7/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 27/7 - KQXSMT

XSMT 27/7 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 27/7/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 27/7 - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 27/7. KQXSMT 27/7. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 27/7/2021. XSMT thứ 3. SXMT 27/7.
Phiên bản di động