Tổng thống Putin và yếu tố 'không bất ngờ'

Phương Hằng
Theo dõi TGVN trên
(ghi)
Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang leo thang căng thẳng, GS.TS. Phạm Quang Minh* đã đưa ra những bình luận lý giải về cách hành xử của Tổng thống Putin.
'Thiên thời, địa lợi, nhân hòa', Tổng thống Putin 'nổ súng'
Nếu suy xét kỹ về mặt thời điểm, hành động của Tổng thống Putin không gây bất ngờ. (Nguồn: AP)

Phần lớn mọi người cho rằng việc Tổng thống Putin phát động một “chiến dịch quân sự đặc biệt” vào Ukraine là hành động bất ngờ nhưng nếu đánh giá kỹ càng, có nhiều lý do khiến ông Putin cảm thấy “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để hành động.

Trước ngày 24/2, mọi nỗ lực ngoại giao từ phía Mỹ, EU được tích cực triển khai với nhiều chuyến thăm của lãnh đạo EU tới Ukraine và Nga, như chuyến thăm của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Olaf Scholz… Đổi lại, Nga cũng đã phát đi tín hiệu rút bớt quân khỏi biên giới với Ukraine.

Những tưởng các nỗ lực ngoại giao đó đã giúp hạ nhiệt cho cuộc khủng hoảng và các cố gắng từ nhiều phía sẽ được đền đáp. Nhưng không, quyết định từ Điện Kremlin như "gáo nước lạnh" làm cho các nỗ lực ngoại giao trước đó "đổ ra sông ra bể", chẳng khác gì “dã tràng xe cát Biển Đông".

Động lực nào để Tổng thống Putin hành động nhanh, bất ngờ, gây ngỡ ngàng như vậy? Cần phải suy xét về thời điểm mà có lẽ ông Putin cho rằng là cần thiết để tạo ra một bước ngoặt, một câu trả lời với thế giới về những suy tính của Moscow.

Thứ nhất, đó là nhân tố Mỹ. Đối với Mỹ, hiện tại và những năm sắp tới, Bắc Kinh mới là đối thủ cạnh tranh chiến lược mang tầm thế kỷ của Mỹ. Khi rút khỏi cuộc chiến ở Afghanistan, Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đã tuyên bố về sự dịch chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Ngày 11/2 vừa qua, trong bối cảnh cả thế giới đổ dồn mắt về Ukraine, Nhà Trắng đã công bố chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới với mục tiêu chính là kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc. Ngoài ra, Ông Putin cũng nắm được “điểm yếu” của Tổng thống Mỹ Joe Biden, khi vừa mới nắm quyền được hơn một năm với trọng tâm chính sách đối ngoại là hàn gắn quan hệ với các đồng mình, đối tác, tránh căng thẳng xung đột.

Thứ hai, về phía liên minh châu Âu (EU), hai “thuyền trưởng” là Pháp và Đức cũng không muốn cuộc khủng hoảng leo thang đến mức chiến tranh và đối đầu trực diện bằng vũ lực với Nga.

Lý do đơn giản là vì năm nay nước Pháp đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống. Do đó, ông Emmanuel Macron cũng muốn nhân cơ hội này “ghi điểm” với cử tri bằng cách thực hiện ngoại giao hòa giải, tránh xung đột với Nga.

Về phần mình, chính phủ của Đức dưới sự lãnh đạo của ông Olaf Scholz, sau kỷ nguyên của bà Angela Merkel, cũng đang cần củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong một chính phủ đa đảng gồm đại diện của SPD, FDP và Đảng Xanh mới thành lập.

Ngoài ra, chưa kể đến Đức và Nga còn “làm ăn” trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2, nên chiến tranh không phải là lựa chọn của hai đối tác này. Chiến tranh chắc chắn cũng là điều không một nhà lãnh đạo EU nào, đặc biệt là “bộ đôi song mã” Pháp và Đức mong muốn vào thời điểm này.

Thứ ba, ông Putin cũng “nằm lòng” rất rõ tình hình nội bộ bên trong Ukraine. Vùng Donbass, nơi hai nhà nước cộng hòa nhân dân Donetsk và Luhansk tự xưng có đường biên giới chung với Nga dài khoảng 400km và có 3,6 triệu dân, phần lớn là người Nga.

Moscow xưa nay đều coi khu vực này là vùng lãnh thổ “của mình” ngoài Nga. Từ năm 2014, lực lượng ly khai ở đây đã được Nga hỗ trợ mạnh mẽ cả về vật chất và tinh thần. 72.000 hộ chiếu Nga đã được cấp cho các công dân ở vùng Donbass.

Mấy tháng qua, tình hình ở đây nóng không khác gì “thùng thuốc súng” chỉ chờ một tia lửa nhỏ là có thể bùng phát thành chiến tranh.

Vì vậy không có gì ngạc nhiên, khi nhận được lời mời từ phía hai nhà nước tự xưng Donetsk và Luhansk, ông chủ Điện Krelmin ngay lập tức đã ra quyết định thực hiện một “chiến dịch quân sự đặc biệt” nhằm lập lại “hòa bình” và “bảo vệ các công dân Nga”.

Thứ tư, sâu xa hơn cả là ông Putin đã mất lòng tin vào Mỹ và phương Tây, khi nước Nga không vẫn không nhận được bất kỳ sự cam kết nào đối với yêu cầu không kết nạp Ukraine vào NATO và không được triển khai lực lượng quân sự ở các nước thành viên Đông Âu khác.

Như vậy, chắc chắn Tổng thống Putin sẽ không chùn bước, mặc cho nước Nga phải hứng chịu “búa rìu” dư luận từ nhiều quốc gia trên thế giới.

Lịch sử đã cho thấy, trong vòng 8 năm qua, các sự kiện ở Gruzia năm 2008 và ở Crimea năm 2014 đã chứng minh ông Putin là người quyết đoán, thực hiện các quyết định một cách nhanh chóng, bất ngờ, không cho đối thủ kịp phản ứng.

Lần này, quyết định của ông Putin trong quan hệ với Ukraine đặt thế giới trước một tình huống có thể ảnh hưởng tới lòng tin của nhiều quốc gia về một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, về những nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc.

Dù thế nào đi chăng nữa, cộng đồng quốc tế vẫn phải kiên trì con đường giải quyết hòa bình các xung đột, các nỗ lực ngoại giao vẫn cần phải được thúc đẩy. Luật pháp quốc tế vẫn phải được tôn trọng, các bên không nên từ bỏ “chìa khóa” ngoại giao, công cụ quan trọng để giải quyết hòa bình xung đột.

Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế vẫn phải tiếp tục lên tiếng phản đối bạo lực, xung đột vũ trang và nhất là bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân vô tội. Chỉ có như thế, hòa bình mới được lập lại, luật pháp mới được tôn trọng.


* Nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tổng thống Nga Putin khẳng định: Lợi ích đất nước là không thể thương lượng

Tổng thống Nga Putin khẳng định: Lợi ích đất nước là không thể thương lượng

Ngày 23/2, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố, Moscow sẵn sàng tìm kiếm "các giải pháp ngoại giao" giữa căng thẳng với phương Tây ...

Tình hình Đông Ukraine: Mỹ chỉ trích Nga 'trục lợi', Tổng thống Putin nói gì?

Tình hình Đông Ukraine: Mỹ chỉ trích Nga 'trục lợi', Tổng thống Putin nói gì?

Ngày 18/2, chính phủ Mỹ tuyên bố hành động sơ tán người dân của lực lượng ly khai được Nga hậu thuẫn tại miền Đông ...

Bài viết cùng chủ đề

Căng thẳng Nga-Ukraine

Đọc thêm

Bầu cử Nhật Bản: Không phụ nỗ lực cải thiện bình đẳng giới, tỷ lệ ứng viên nữ tăng vọt

Bầu cử Nhật Bản: Không phụ nỗ lực cải thiện bình đẳng giới, tỷ lệ ứng viên nữ tăng vọt

Baoquocte.vn. Trong số 545 ứng cử viên tham gia bầu cử Thượng viện Nhật Bản dự kiến diễn ra ngày 10/7 tới, có tới 181 ứng cử viên nữ, chiếm 33,2%.
Thêm nguồn lực cho bóng đá Việt Nam phát triển lớn mạnh

Thêm nguồn lực cho bóng đá Việt Nam phát triển lớn mạnh

Baoquocte.vn. Những thỏa thuận hợp tác với các nhà tài trợ sẽ đóng góp nguồn lực cho sự phát triển của bóng đá Việt Nam trên nhiều phương diện.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 6/7/2022: Tuổi Ngọ nâng cao kỹ năng công việc

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 6/7/2022: Tuổi Ngọ nâng cao kỹ năng công việc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 6/7/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Ukraine hy vọng cánh cửa NATO 'vẫn mở' cho Kiev, Anh nói Nga phải chịu trách nhiệm về xung đột

Ukraine hy vọng cánh cửa NATO 'vẫn mở' cho Kiev, Anh nói Nga phải chịu trách nhiệm về xung đột

Baoquocte.vn. Ukraine chưa thấy bất kỳ điều kiện tiên quyết nào để NATO thay đổi chính sách về tư cách thành viên của nước này.
Lịch âm 6/7, âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 6/7/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 6/7/2022

Lịch âm 6/7, âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 6/7/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 6/7/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 6/7. âm lịch hôm nay 6/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 6/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 6 tháng 7 năm 2022 hôm nay.
XSBL 5/7, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 5/7/2022. KQXSBL thứ 3

XSBL 5/7, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 5/7/2022. KQXSBL thứ 3

Baoquocte.vn. XSBL 5/7. Trực tiếp kết quả xổ số Bạc Liêu nhanh nhất hôm nay - XSBL 5/7/2021. KQSXBL. ket qua xo so Bac Lieu.
XSBT 5/7, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 5/7/2022. KQXSBT thứ 3

XSBT 5/7, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 5/7/2022. KQXSBT thứ 3

Baoquocte.vn. XSBT 5/7. Trực tiếp kết quả xổ số Bến Tre nhanh nhất hôm nay - XSBT 5/7/2022. KQXSBT. ket qua xo so Ben Tre.
Vietlott 5/7, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 5/7, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 5/7. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 5/7/2022 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội. Xo so ...
XSVT 5/7, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 5/7/2022. KQXSVT thứ 3

XSVT 5/7, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 5/7/2022. KQXSVT thứ 3

Baoquocte.vn. XSVT 5/7. Trực tiếp kết quả xổ số Vũng Tàu nhanh nhất hôm nay - XSVT 5/7/2022. KQXSVT . ket qua xo so Vung Tau.
Quy định về tặng phẩm cho đoàn khách cấp cao nước ngoài thăm Việt Nam

Quy định về tặng phẩm cho đoàn khách cấp cao nước ngoài thăm Việt Nam

Baoquocte.vn. Điều 28 Nghị định số 18/2022/NĐ-CP về nghi lễ đối ngoại quy định về tặng phẩm cho đoàn khách cấp cao nước ngoài thăm Việt Nam.
Bầu cử Nhật Bản: Không phụ nỗ lực cải thiện bình đẳng giới, tỷ lệ ứng viên nữ tăng vọt

Bầu cử Nhật Bản: Không phụ nỗ lực cải thiện bình đẳng giới, tỷ lệ ứng viên nữ tăng vọt

Baoquocte.vn. Trong số 545 ứng cử viên tham gia bầu cử Thượng viện Nhật Bản dự kiến diễn ra ngày 10/7 tới, có tới 181 ứng cử viên nữ, chiếm 33,2%.
Ukraine hy vọng cánh cửa NATO 'vẫn mở' cho Kiev, Anh nói Nga phải chịu trách nhiệm về xung đột

Ukraine hy vọng cánh cửa NATO 'vẫn mở' cho Kiev, Anh nói Nga phải chịu trách nhiệm về xung đột

Baoquocte.vn. Ukraine chưa thấy bất kỳ điều kiện tiên quyết nào để NATO thay đổi chính sách về tư cách thành viên của nước này.
Dùng dằng kết luận điều tra vụ phóng viên Al Jazeera tử vong, Palestine tố Mỹ bảo vệ Israel

Dùng dằng kết luận điều tra vụ phóng viên Al Jazeera tử vong, Palestine tố Mỹ bảo vệ Israel

Baoquocte.vn. Một quan chức cấp cao Palestine cáo buộc Mỹ đang bảo vệ Israel trong vụ việc phóng viên của hãng Al Jazeera bị bắn tử vong hôm 11/5.
Iran khẳng định Mỹ và châu Âu 'cần một thỏa thuận' với Tehran vì xung đột ở Ukraine

Iran khẳng định Mỹ và châu Âu 'cần một thỏa thuận' với Tehran vì xung đột ở Ukraine

Baoquocte.vn. Mỹ và các nước châu Âu đang có nhu cầu về một thỏa thuận hạt nhân mới với Iran do họ đang chịu áp lực lớn từ cuộc khủng hoảng tại Ukraine.
Mozambique tỏ ý sẵn sàng tăng cường sự tin cậy qua lại và hữu nghị với Trung Quốc

Mozambique tỏ ý sẵn sàng tăng cường sự tin cậy qua lại và hữu nghị với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tổng thống Mozambique cho hay, Maputo cam kết phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị với Bắc Kinh và tuân thủ chính sách một Trung Quốc.
Nói Nga dùng khí đốt làm 'đòn' gây chia rẽ, Czech nhắc nhở EU chỉ mạnh khi đoàn kết

Nói Nga dùng khí đốt làm 'đòn' gây chia rẽ, Czech nhắc nhở EU chỉ mạnh khi đoàn kết

Baoquocte.vn. Thủ tướng Czech Petr Fiala kêu gọi EU cần chứng tỏ sự đoàn kết ứng phó Nga.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Baoquocte.vn. Các bài viết tập trung nhấn mạnh kết quả hợp tác tích cực đạt được giữa Việt Nam với các nước châu Âu, nhất là về thương mại và đầu tư.
Liên minh quân sự ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: Đến lúc biến điều không thể thành có thể?

Liên minh quân sự ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: Đến lúc biến điều không thể thành có thể?

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio đã mạnh dạn đưa ra đề xuất diễn tập quân sự 3 bên Mỹ-Nhật-Hàn.
'Ngoại giao con thoi' với Nga và Ukraine của Tổng thống Indonesia có hiệu nghiệm?

'Ngoại giao con thoi' với Nga và Ukraine của Tổng thống Indonesia có hiệu nghiệm?

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Tổng thống Indonesia tới Nga và Ukraine đã cho thấy một Chủ tịch G20 đầy trách nhiệm với sứ mệnh gửi gắm thông điệp hòa bình.
Hội nghị thượng đỉnh NATO: phương Tây 'nắn gân' Nga, an ủi Ukraine, Mỹ thiết kế vòng vây chiến lược

Hội nghị thượng đỉnh NATO: phương Tây 'nắn gân' Nga, an ủi Ukraine, Mỹ thiết kế vòng vây chiến lược

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh vừa qua đã chứng minh sức mạnh của NATO và quyết tâm của phương Tây trước Nga trong cuộc xung đột leo thang tại Ukraine.
Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới của Australia đi vào hiệu lực như tăng lương tối thiểu, thay đổi lương hưu, giảm thuế, tăng tiền điện,...
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Phiên bản di động