'Tiên học lễ, hậu học văn': Không chỉ là triết lý giáo dục mà còn là nét văn hóa của dân tộc

Thanh Hùng
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trước đề xuất bỏ khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' của GS. Trần Ngọc Thêm, có người đồng tình nhưng không ít người phản đối, cho rằng đây không chỉ là triết lý giáo dục mà còn là nét văn hóa của dân tộc.
Tiên học lễ, hậu học văn': Văn hóa của dân tộc, sao lại đề xuất bỏ?
Theo nhiều chuyên gia, khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" là nét văn hóa của dân tộc nên không thể bỏ.

Khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" đã hoàn thành sứ mệnh...

Ông Nguyễn Quang Tùng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT M.V. Lômônôxốp (Hà Nội) cho rằng khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" đã hoàn thành sứ mệnh trong giai đoạn phát triển của đất nước, của ngành giáo dục. Và giờ, cần cân nhắc kỹ khi sử dụng trong các nhà trường bởi một vài lý do.

“Ngôn từ của khẩu hiệu hay triết lý cần hiện đại, đơn giản và bớt nho giáo hơn để học sinh dễ dàng hiểu được. Để phân tích kỹ khẩu hiệu trên cần có nền tảng kiến thức nho giáo ở mức khá cao mới có thể truyền đạt đến cho học sinh hiểu được. Tôi tin rằng, sẽ có nhiều học sinh hiểu chữ Văn trong khẩu hiệu trên là môn Ngữ văn hiện nay.

Giáo dục đổi mới, cần những tư duy và cách truyền kiến thức cho học sinh một cách sáng tạo, đa dạng hơn. Không nhất thiết là đầu tiên khi học tập là cứ phải học Lễ. Khi học sinh có nền tảng văn hoá, tri thức thì chữ Lễ đương nhiên sẽ được thực hiện ở mức độ vận dụng và vận dụng cao.

Thế giới vận động từng ngày, các triết lý giáo dục, các khẩu hiệu cũng phải thay đổi. Với những năng lực, phẩm chất cần đạt của học sinh do Bộ GD&ĐT hướng tới, nếu học sinh được học tập một cách nghiêm túc, sáng tạo bởi những phương pháp hiện đại thì theo tôi cũng không cần phải Tiên học lễ nữa”.

Ông Tùng cho hay, thực tế, trường mình cũng đã không treo khẩu hiệu này từ lâu.

“Việc bỏ khẩu hiệu này chỉ là giúp giáo viên không bị gò bó trong tư duy giáo dục cũ và hướng tới phương pháp giảng dạy hiện đại hơn, nhờ đó học sinh được rèn thêm tư duy phản biện và khi không bị gò bó quá trong khuôn phép, học sinh mới sáng tạo được”, ông Tùng nêu quan điểm.

"Không chỉ là triết lý giáo dục mà còn là nét văn hóa của dân tộc"

Một hiệu trưởng từng nhiều năm du học nước ngoài cho rằng: “Thực ra Tiên học lễ, hậu học văn không đơn thuần là một triết lý về giáo dục mà là một nét văn hóa của dân tộc. Việc này xuất phát trong từng gia đình Việt Nam, răn dạy từ khi đứa trẻ ở trong gia đình, chứ không phải chỉ ở trường học mới học, mới áp dụng. Lễ ở đây không phải chỉ là lễ nghĩa của người có vị thế thấp hơn với người có vị thế cao hơn, mà còn bao hàm cả đạo đức trong đó nữa. Đạo đức thì có giá trị phổ quát, bao gồm cả văn hóa của người Việt Nam trong đó”.

Theo vị hiệu trưởng này, ở nước ngoài, dù người ta không dùng khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” song ở trường cũng đề cao việc dạy dỗ về đạo đức như phải là một người trung thực, có kỷ luật, chấp hành luật pháp,...

“Ý của GS Thêm có thể cũng muốn nói đến việc cần phá vỡ truyền thống để thúc đẩy giáo dục phát triển. Nhưng dù muốn thúc đẩy phát triển ra sao đi chăng nữa, có những cái căn cốt của văn hóa, phổ quát chung của toàn thế giới thì không thể bỏ đi được”.

Bà Cao Tố Nga, Hiệu trưởng Trường THPT Ngô Quyền (Hải Phòng) cũng đồng tình với quan điểm này: chữ "Lễ" không phải chỉ đối với người thầy, mà là học những lễ nghĩa chung, đề cao giáo dục đạo đức ứng xử trong xã hội,...

“Tôi nghĩ nếu đề xuất chấm dứt thì có phần hơi cực đoan. Bởi chữ Lễ ngày nay cũng không bó buộc theo quan niệm Nho giáo như ngày xưa nữa và cũng không đề cao quá mức vai trò của người thầy. Song sự tôn kính, tôn trọng và việc người thầy có tiếng nói với học trò vẫn rất cần thiết”, bà Nga nói.

Ngoài ra, 2 vị hiệu trưởng cũng nhận định, “Tiên học lễ, hậu học văn” cũng không hề làm mất đi tính phản biện hay sáng tạo của học sinh.

PGS.TS Trần Thành Nam, Chủ nhiệm khoa Các Khoa học Giáo dục – Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, người thầy không chỉ là người truyền tải nội dung tri thức, mà quan trọng hơn khi trở thành nhà giáo dục, người truyền cảm hứng, gieo khát vọng cho học trò.

“Tôi nghĩ 'lễ' là điều cần có nhưng cái phương thức để thể hiện các quy tắc ứng xử đó có thể sẽ khác đi. Nếu chỉ vì nghĩ câu khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' tập trung quá nhiều vào người thầy và giờ muốn tập trung vào học trò thì bỏ khẩu hiệu này đi thì tôi cho là hơi khiên cưỡng. Ở trong môi trường trường học, vẫn phải có những quy tắc, nguyên tắc ứng xử cho phù hợp với văn hóa Việt Nam. Cách thức có thể khác nhưng tôi nghĩ vẫn cần có khuôn khổ, tôn trọng người thầy. Ngoài ra, nhiệm vụ giáo dục không phải chỉ hình thành về mặt học thức mà còn cả nhân cách cho trẻ. Muốn hình thành nhân cách thì trẻ cũng cần phải biết kính trên nhường dưới, ứng xử đúng mực theo văn hóa, truyền thống...”.

Vì thế, theo ông Nam không cần thiết phải bỏ khẩu hiệu mà giờ đây, điều quan trọng là người thầy cần bỏ tư tưởng là bề trên “cao vời vợi”, "là độc tôn đại diện cho tri thức”.

Đề xuất chấm dứt sử dụng khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" được GS. Trần Ngọc Thêm nêu trong tham luận phát biểu tại Hội thảo giáo dục 2021 với chủ đề “Văn hóa học đường trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo” do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tổ chức ngày 21/11.

Cụ thể, GS. Thêm đề xuất chấm dứt sử dụng khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo,... Chừng nào còn đề cao chữ "lễ" để ràng buộc người học, còn đề cao quá mức vai trò của người thầy, của đáp án thì tư duy phản biện sẽ không thể phát triển, không thể có xã hội phát triển.

GS Thêm là tác giả của nhiều công trình, cuốn sách nghiên cứu về văn hóa và hệ giá trị Việt Nam. Trong đó, cuốn sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam" của ông là giáo trình cơ bản với rất nhiều thế hệ sinh viên theo học các ngành khoa học xã hội.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: Chúng ta chưa chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại

PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho rằng, việc tiếp thu ảnh hưởng văn hóa bên ngoài đôi khi bị sa đà và xô bồ, ...

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

TS. Nguyễn Viết Chức: Kỳ vọng Hội nghị Văn hóa sẽ ‘mổ xẻ’ thẳng thắn những cái chưa được

Đề cập việc gìn giữ văn hóa trong quá trình phát triển và hội nhập, TS. Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư ...

(theo Vietnamnet)

Đọc thêm

Man Utd: Ronaldo sẽ là đội trưởng; Erik ten Hag ra yêu cầu 'gắt' và thuyết phục De Jong

Man Utd: Ronaldo sẽ là đội trưởng; Erik ten Hag ra yêu cầu 'gắt' và thuyết phục De Jong

Baoquocte.vn. Báo Thế giới & Việt Nam cập nhật những tin tức của CLB Man Utd, tình hình chuyển nhượng cầu thủ và các vấn đề liên quan đến huấn luyện ...
Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu trao đổi với Hội trí thức chuyên gia người Việt Nam tại Thụy Sỹ

Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu trao đổi với Hội trí thức chuyên gia người Việt Nam tại Thụy Sỹ

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Phạm Quang Hiệu khẳng định thế hệ trí thức trẻ kiều bào dù sinh ra và lớn lên ở đâu cũng là một bộ phận không tách rời.
IAEA tiết lộ thông tin bên trong nhà máy điện hạt nhân của Ukraine do Nga kiểm soát

IAEA tiết lộ thông tin bên trong nhà máy điện hạt nhân của Ukraine do Nga kiểm soát

Baoquocte.vn. Có thông tin cho rằng, IAEA đang đàm phán với Ukraine và Nga để cho các chuyên gia của tổ chức này tiếp cận nhà máy điện hạt nhân Zaporozhye.
Thăm bạn hàng vũ khí 'khủng', Bộ trưởng Quốc phòng Israel tính ký 'tuyên bố an ninh đặc biệt'

Thăm bạn hàng vũ khí 'khủng', Bộ trưởng Quốc phòng Israel tính ký 'tuyên bố an ninh đặc biệt'

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Benny Gantz dự kiến sẽ đến Ấn Độ vào tuần tới và ký kết một 'tuyên bố an ninh đặc biệt'.
Kinh tế thế giới nổi bật (20-26/5): Đức nói ‘cấm vận không ngẫu nhiên làm Nga suy yếu’, Moscow kiên quyết giao dịch Ruble, tín hiệu vui Mỹ-Trung

Kinh tế thế giới nổi bật (20-26/5): Đức nói ‘cấm vận không ngẫu nhiên làm Nga suy yếu’, Moscow kiên quyết giao dịch Ruble, tín hiệu vui Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Lạm phát, lãi suất tăng, xung đột Nga-Ukraine, cấm vận dầu mỏ, thanh toán khí đốt bằng đồng Ruble… là những tin kinh tế thế giới nổi bật.
Kinh tế Trung Quốc mở bung cửa, coi doanh nghiệp nước ngoài như trong nước - tảng băng đã được phá vỡ?

Kinh tế Trung Quốc mở bung cửa, coi doanh nghiệp nước ngoài như trong nước - tảng băng đã được phá vỡ?

Baoquocte.vn. Kinh tế Trung Quốc sẽ bước sang một giai đoạn mới, cao hơn. Chỉ là nền kinh tế thứ hai thế giới sẽ bước thế nào trên con đường này?
Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Baoquocte.vn. Dường như đã có một sự thay đổi của Mỹ rằng việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 sẽ tốt hơn những lựa chọn thay thế khác.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 27/5/2022: Tuổi Thìn công việc thuận lợi

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 27/5/2022: Tuổi Thìn công việc thuận lợi

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 27/5/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 27/5, âm lịch hôm nay Thứ Sáu ngày 27/5/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 27/5/2022

Lịch âm 27/5, âm lịch hôm nay Thứ Sáu ngày 27/5/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 27/5/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 27/5. âm lịch hôm nay 27/5. Xem âm lịch hôm nay ngày 27/5/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 27 tháng 5 năm 2022 hôm nay.
Việt Nam coi trọng vai trò trung tâm của WTO trong thúc đẩy hệ thống thương mại đa phương mở, minh bạch, dựa trên luật lệ

Việt Nam coi trọng vai trò trung tâm của WTO trong thúc đẩy hệ thống thương mại đa phương mở, minh bạch, dựa trên luật lệ

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tới thăm trụ sở Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tại Geneva, Thụy Sỹ và làm việc với Phó Tổng giám đốc WTO.
BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

BIDV công bố kết quả và trao thưởng giải chạy BIDVRUN – Cho cuộc sống xanh 2022

Baoquocte.vn. Giải chạy do BIDV tổ chức đã thu hút gần 50 nghìn VĐV tham gia, đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ và 188.645 cây xanh phòng hộ.
Xây dựng chuỗi giá trị không phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu

Xây dựng chuỗi giá trị không phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Ngày 25/5, tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo 'Chuỗi giá trị không phát thải khí nhà kính'.
Covid-19 ngày 25/5: Ghi nhận 1.344 ca mắc mới, 2.459 F0 khỏi bệnh và 2 bệnh nhân tử vong

Covid-19 ngày 25/5: Ghi nhận 1.344 ca mắc mới, 2.459 F0 khỏi bệnh và 2 bệnh nhân tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 25/5 của Bộ Y tế cho biết có 1.344 ca mắc mới; số khỏi gần gấp 2 số mắc mới; 2 F0 tử vong trong ngày.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (25-26/5): Mưa lớn ở vùng núi Bắc Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ vào chiều tối mai; Trung Bộ nắng nóng; Hà Nội có nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (25-26/5): Mưa lớn ở vùng núi Bắc Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ vào chiều tối mai; Trung Bộ nắng nóng; Hà Nội có nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết mưa lớn ở vùng núi và trung du Bắc Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ tập trung vào chiều tối, đêm; Trung Bộ có nắng nóng; Hà Nội có nắng.
Covid-19 ngày 24/5: Thêm 1.323 ca mắc mới; không F0 tử vong và cả nước chỉ còn 216 trường hợp nặng

Covid-19 ngày 24/5: Thêm 1.323 ca mắc mới; không F0 tử vong và cả nước chỉ còn 216 trường hợp nặng

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 24/5 của Bộ Y tế cho biết ghi nhận 1.323 ca mắc mới tại 43 tỉnh, thành; số khỏi gấp gần 5 lần số mắc mới.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/5): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Tây Nguyên, Nam Bộ đêm mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ nắng nóng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (24-25/5): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Tây Nguyên, Nam Bộ đêm mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ nắng nóng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết cả nước có mưa rào và dông rải rác; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Hà Nội, Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa to cục bộ.
Chưa cần tiêm đại trà vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ

Chưa cần tiêm đại trà vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Chuyên gia WHO khẳng định virus gây bệnh đậu mùa khỉ không dễ dàng lây lan và đến nay vẫn chưa gây ra bệnh nghiêm trọng.
Bệnh đậu mùa khỉ: Các biến chứng và cách phòng tránh

Bệnh đậu mùa khỉ: Các biến chứng và cách phòng tránh

Baoquocte.vn. Bệnh đậu mùa khỉ do virus gây ra và thường ghi nhận phổ biến hơn ở Tây và Trung Phi với những biến chứng có nguy cơ gây tử vong.
Covid-19 làm gia tăng các ca bệnh liên quan đến gan ở trẻ em?

Covid-19 làm gia tăng các ca bệnh liên quan đến gan ở trẻ em?

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu đang điều tra khả năng Covid-19 gây ra các vấn đề về gan ở một số bệnh nhân.
Đậu mùa khỉ là bệnh gì, triệu chứng ra sao?

Đậu mùa khỉ là bệnh gì, triệu chứng ra sao?

Baoquocte.vn. Đậu mùa khỉ là một căn bệnh hiếm gặp, do virus có 'họ hàng' với bệnh đậu mùa phổ biến. Đó là loại virus thuộc chi Orthopoxvirus gây ra.
Thêm một loại thuốc điều trị Covid-19 sản xuất ở Việt Nam được cấp phép

Thêm một loại thuốc điều trị Covid-19 sản xuất ở Việt Nam được cấp phép

Baoquocte.vn. Thuốc điều trị Covid-19 Molnupiravir Stella 200 mg; hàm lượng Molnupiravir 200mg, dạng viên nang cứng, tuổi thọ 6 tháng, hộp 4 vỉ x 10 viên.
Các nước lo ngại về làn sóng dịch bệnh đậu mùa khỉ

Các nước lo ngại về làn sóng dịch bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Thế giới đã ghi nhận 92 ca bệnh đậu mùa khỉ và 28 ca nghi mắc tại 12 quốc gia. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang mở rộng theo dõi thêm nhiều nước.
XSTN 26/5, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 26/5/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 26/5, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 26/5/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 26/5/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
XSBTH 26/5, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 26/5/2022. XSBTH thứ 5

XSBTH 26/5, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 26/5/2022. XSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 26/5/2022. XSBTH. xo so Binh Thuan. KQXSBTH.
XSAG 26/5, kết quả xổ số An Giang hôm nay 26/5/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 26/5, kết quả xổ số An Giang hôm nay 26/5/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 26/5/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
Vietlott 26/5, kết quả xổ số Vietlott Power 26/5/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 26/5, kết quả xổ số Vietlott Power 26/5/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 26/5. Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 26/5/2022 nhanh nhất và chính xác nhất từ trường quay. XS Power 655 hom nay.
XSMN 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 26/5/2022. xổ số hôm nay 26/5

XSMN 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 26/5/2022. xổ số hôm nay 26/5

Baoquocte.vn. XSMN 26/5. xổ số hôm nay 26/5. trực tiếp xổ số miền Nam 26/5/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 26 tháng 5. SXMN 26/5. KQSXMN. XSMN thứ 5
XSMT 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 26/5/2022. SXMT 26/5/2022

XSMT 26/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 26/5/2022. SXMT 26/5/2022

Baoquocte.vn. XSMT 26/5. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 26/5/2022. xổ số hôm nay 26/5/2022. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT 26/5