Sơn ta + vẻ đẹp từ chất liệu truyền thống

Minh Hòa
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sơn mài thì vài nước khác trong khu vực cũng có, nhưng sơn ta – thứ nguyên liệu được chiết xuất từ nhựa cây sơn ở Phú Thọ, thì chỉ có ở Việt Nam. Chất liệu này đã và đang làm nên những điều đặc biệt.
Góc không gian của triển lãm 'Sơn ta +'. (Ảnh: Mạnh Cường)
Góc không gian của triển lãm 'Sơn ta +'. (Ảnh: Mạnh Cường)

Sau thời gian dài ‘dồn nén’ vì Covid-19, Hà Nội trở lại với cuộc sống bình thường mới và hoạt động của những hội, nhóm nghệ thuật cũng sôi động trở lại. Triển lãm tranh sơn mài truyền thống Việt Nam với tên “Sơn ta +” đã chọn thời điểm chớm Hạ để trình làng…

Đây là sự kiện do Công ty Dream Partners và nhóm Sơn ta Việt Nam phối hợp tổ chức. Mang đến cho công chúng một không gian kiến trúc đương đại quyện trong nét Á Đông. Triển lãm đã thực sự gây ấn tượng với người yêu nghệ thuật những bức tranh sơn mài đẹp, độc và lạ.

Chất liệu kén người

Trò chuyện với họa sĩ kì cựu Đỗ Khải – thành viên Ban Chủ nhiệm nhóm họa sĩ Sơn ta Việt Nam, anh chia sẻ: Câu chuyện bắt đầu từ 6 năm trước, nhóm Sơn ta có một số họa sĩ, trong đó có họa sĩ Đỗ Khải, tham dự triển lãm tranh quốc tế ở Bắc Kinh (Trung Quốc). Tại triển lãm này, chỉ có ở Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc là có tranh sơn mài và thật tuyệt vời là tranh sơn mài truyền thống Việt Nam từ chất liệu sơn ta, đã gây hiệu quả bất ngờ với lịch sử hàng ngàn năm nay. Đặc biệt, độ bền của chất liệu này có thể lên tới hàng trăm năm. Sau triển lãm ấy, các họa sĩ bàn nhau thành lập nhóm họa sĩ Sơn ta Việt Nam.

Họa sĩ Đỗ Khải cho biết, trong những năm đầu, tranh vẽ bằng sơn ta không mài được vì tính dẻo của nó. Chế gia giảm thêm sơn màu cánh gián, thêm nhựa thông để tạo độ cứng, đến khi tranh sơn ta có thể mài được và đánh bóng được thì người ta gọi nó là tranh sơn mài. Những năm 60-70 của thế kỷ trước, những tên tuổi lớn như Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Sáng, Trần Văn Cẩn… và rất nhiều họa sĩ khác đã làm nên tên tuổi tranh sơn mài và được thế giới ghi nhận.

Chất liệu sơn ta khá “kén” họa sĩ. Để theo được chất liệu này, đầu tiên, họa sĩ phải là người không bị dị ứng sơn (hay còn gọi là sơn ăn), tiếp đó mới là điều kiện tài chính và gu tạo hình với chất liệu lạ này. Sơn ta đắt đỏ bởi nó được chiết xuất từ nhựa cây sơn ở Phú Thọ. Nó còn không dễ dùng bởi nó cần độ ẩm cao (từ 85 % trở lên) và nhiệt độ khoảng 20 độ C trở lên thì mới khô. Nếu không khí khô thì sơn ta lại không khô và ngược lại. Vì thế, để theo được chất liệu sơn ta đòi hỏi ở họa sĩ một số yêu cầu riêng biệt.

Chỉ cần như vậy cũng đủ hiểu, để ra được những tác phẩm thương mại thì chi phí cho công sức họa sĩ và vật liệu đều không ít. Chính vì thế, sơn ta không chỉ “khắc nghiệt” với các họa sĩ, mà cũng đắt đỏ với nhà sưu tầm tranh. Để vẽ được tác phẩm sơn ta thực sự thì phải mất vài tháng, thậm chí có những họa sĩ vẽ vài năm, trăn trở mãi mới xong.

Đó có lẽ cũng là lý do mà nhóm Sơn ta không chọn tên là Sơn mài Việt Nam mà phải là Sơn ta Việt Nam vì nó là chất liệu chỉ Việt Nam mới có. Nói như vậy để “ước lệ” là giữ được “chất truyền thống”, còn tất nhiên, khi vẽ tranh sơn mài thì có thể sử dụng nhiều chất liệu, như sơn công nghiệp, sơn ta, sơn Nhật…

Nhưng để có cái chất riêng vẫn phải là "sơn mài Việt Nam” được sáng tạo nên từ sơn ta. Đấy là cách mà nhóm khẳng định về "cái riêng" cho chất liệu của đất nước mình.

Triển lãm Sơn ta + cho thấy những bức tranh được “hóa thạch” bởi chất liệu sơn ta truyền thống, nhưng cách tiếp cận lại rất hiện đại. Theo họa sĩ Đỗ Khải, quan điểm chung của nhóm là dùng sơn ta không có nghĩa là các họa sĩ phải gò bó trong nghệ thuật truyền thống mà là kế thừa và phát triển. Tính đương đại trong tranh được thể hiện bằng chất liệu truyền thống đã mang đến một thứ ngôn ngữ hội họa mới.

"Trò đuổi bắt" với sơn ta

Có nghe người trong cuộc chia sẻ mới hiểu thêm về sơn ta. Với chất liệu này, đôi khi, chính họa sĩ không làm chủ được cái tác phẩm của mình. Ban đầu phác thảo là A, nhưng vẽ ra không giống A mà có khi lại thành B hay thành C…

Lý do là trong quá trình vẽ rồi ủ xong, thành phẩm nét vẽ hay màu sắc lại không như ý tưởng ban đầu. Thế là họa sĩ phải vừa đuổi theo, vừa duy trì cảm xúc ban đầu của mình và cứ thế giữ được cảm xúc ấy trong suốt thời gian sáng tạo với tác phẩm đó.

Theo họa sĩ Đỗ Khải, sau khi mài xong rồi thì thứ hiện ra lại là một thứ hoàn toàn khác, hiệu ứng cũng khác. Họa sĩ muốn màu sáng thì nó đã thành trầm hoặc ngược lại. Khi thành phẩm không đạt theo ý tưởng thì "cuộc đuổi bắt cũng bắt đầu". Nhưng chính cuộc truy đuổi ấy lại tạo nên sự hào hứng và cảm hứng cho họa sĩ. Điều này rất quan trọng!

Nhiều người nói rằng, họa sĩ chỉ có cảm hứng mới vẽ. Thực ra, cảm hứng chỉ xuất hiện trong một ngày, có khi chỉ được một đường nét, nhưng nó phải được duy trì và phát triển trong suốt quá trình lao động và sáng tạo. Càng tìm tòi khó khăn thì khi chinh phục được người họa sĩ lại cảm thấy hứng thú hơn. Đó là điều thú vị của quá trình lao động vật lộn nhằm tạo nên cảm hứng.

"Kẻ khổ sai" của nghệ thuật

Họa sĩ Đỗ Khải tâm sự: “Các họa sĩ vốn chỉ biết vẽ và vẽ… không truyền thông, không tiếp thị,… nhiều họa sĩ buồn vì những đứa con tinh thần trưng mãi chẳng ai mua hoặc có người mua thì tiếc không muốn bán vì giá “bèo” quá. Đến khi Sơn ta đến được với nhà tổ chức, họ lo hết khâu tiếp thị, quảng bá tranh… thì việc của họa sĩ chỉ còn là thổi hồn vào tác phẩm”.

Chính vì vậy, theo Đỗ Khải, rất cần có một đơn vị phối hợp để người họa sĩ toàn tâm toàn ý sáng tác, còn việc đưa tác phẩm ra công chúng hay giao dịch thì cần có một nhà tổ chức chuyên nghiệp đảm nhiệm. Việc này đã có ở nhiều nước, còn ở Việt Nam có nhưng chưa phát triển tương xứng với nhu cầu. Và, lần này nhóm Sơn ta may mắn được phối hợp với Công ty Dream Partners.

Họa sĩ Đỗ Khải đang chia sẻ về bức tranh sơn mài truyền thống Múa Khèn với tác giả. (Ảnh: Mạnh Cường)
Họa sĩ Đỗ Khải đang chia sẻ về bức tranh sơn mài truyền thống Múa Khèn. (Ảnh: Mạnh Cường)

Đó là về sự nghiệp nghệ thuật, còn về cuộc sống, có những họa sĩ cũng phải trả giá cho đam mê của mình. Có những họa sĩ vượt qua được chặng đường như thế, nhưng không ít người không vượt qua được, khiến hạnh phúc gia đình đổ vỡ. Có những họa sĩ luôn cười nói rất vui vẻ, nhưng thực ra lại có thể đang đau đáu một nỗi lòng.

Họa sĩ Đỗ Khải tâm sự: “Vẽ nhìn tưởng nhàn hạ nhưng thực ra rất mệt và tiêu tốn nhiều năng lượng. Chúng tôi vẽ qua bữa cơm là chuyện bình thường bởi đến giờ vẽ thì chưa chắc đã vẽ được ngay mà còn nhìn ngắm có khi đến cuối buổi mới bắt được nhịp và sự hăng say, hưng phấn làm cho chúng tôi quên ăn, quên ngủ, quên thời gian…”.

Một họa sĩ chân chính hiếm khi bằng lòng với những gì mình đã vẽ. Với họ, những bức tranh thật sự đẹp luôn ở tương lai. Ngay những bức đã được mang đi triển lãm nhưng một hôm nào đó sau triển lãm, rất có thể nó lại được sửa lại. Có khi nó được sửa đẹp lên, nhưng cũng có thể bị xấu đi. Đó là chuyện bình thường!

Hóm hỉnh ví von, họa sĩ Đỗ Khải cho rằng, "các họa sĩ cũng giống như vị vua, có quyền sáng tạo, cai trị mọi việc trong tác phẩm của mình, nhưng cuối cùng lại có thể trở thành một kẻ khổ sai khi tự mình hiện thực hóa tất cả những ý tưởng đó. Khi bức tranh sắp hoàn thành, chuẩn bị ký là thời điểm vô cùng khó khăn. Nếu như một đạo diễn cần phải quyết định cho nhân vật nào chết, nhân vật nào sống, đôi nào được lấy nhau, ai được nhớ mãi, ai sẽ bị lãng quên thì họa sĩ phải quyết định để mảng nào nổi bật lên, mảng nào chìm, không tranh chấp nhau… Đắn đo, ngắm nghía mãi rồi mới ký được mà ký rồi vẫn sửa là chuyện bình thường".

Doanh nhân kiêu hãnh vươn khơi

Doanh nhân kiêu hãnh vươn khơi

Những người ngoài ít thấy được gian truân mà các doanh nhân thành đạt đã kinh qua, chỉ người trong cuộc mới hiểu rõ nhất ...

Ấm áp Xuân phương Nam

Ấm áp Xuân phương Nam

Chuyến du Xuân dài ngày vừa qua mang lại cho tôi những dấu ấn tuyệt vời về mùa Xuân ở Thành phố mang tên Bác ...

Đọc thêm

XSMN 2/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam thứ 7 ngày 2/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 2/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam thứ 7 ngày 2/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 2/7. kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 2/7/2022. xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7. XSMN thứ 7. SXMN 2/7. xổ số hôm ...
Mỹ-Nhật Bản tập trận chung ở Biển Hoa Đông

Mỹ-Nhật Bản tập trận chung ở Biển Hoa Đông

Baoquocte.vn. Mới đây, Lực lượng Phòng không của Nhật Bản đã tiến hành tập trận chung với Mỹ trên vùng trời Biển Hoa Đông và Biển Nhật Bản.
Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân hội kiến Tổng thống Philippines, tiếp xúc với lãnh đạo một số nước

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân hội kiến Tổng thống Philippines, tiếp xúc với lãnh đạo một số nước

Baoquocte.vn. Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân chuyển thư của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc mời Tổng thống Ferdinand Romualdez Marcos Jr. sớm sang thăm Việt Nam.
Vera Wang 73 tuổi vẫn thon gọn như siêu mẫu

Vera Wang 73 tuổi vẫn thon gọn như siêu mẫu

Baoquocte.vn. Nhà thiết kế gốc Hoa lừng danh Vera Wang diện bra top kèm chân váy ngắn và đầm xẻ ngực sâu trong bữa tiệc sinh nhật 73 tuổi.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (1-2/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối cục bộ có mưa to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (1-2/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối cục bộ có mưa to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng, chiều tối mưa rào, dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa và dông rải rác và mưa ...
Phó Thủ tướng Nga: Một lượng lớn dầu Moscow đã trở lại thị trường châu Á

Phó Thủ tướng Nga: Một lượng lớn dầu Moscow đã trở lại thị trường châu Á

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết, những nỗ lực hạn chế giá dầu mỏ của Nga có thể đẩy giá dầu lên cao hơn.
Những điểm đặc biệt quan trọng trong xét giáo sư, phó giáo sư năm 2022

Những điểm đặc biệt quan trọng trong xét giáo sư, phó giáo sư năm 2022

Baoquocte.vn. Hội đồng Giáo sư Nhà nước vừa có công văn về việc triển khai tổ chức xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư năm ...
Tổng thống Indonesia thăm chính thức UAE, hai bên ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng

Tổng thống Indonesia thăm chính thức UAE, hai bên ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng

Baoquocte.vn. Tổng thống Indonesia cùng đệ nhất phu nhân Iriana đã đến thủ đô Abu Dhabi của UAE, bắt đầu chuyến thăm chính thức nước này.
Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Baoquocte.vn. Không sai khi nói rằng, Tây Ban Nha là một trong những lựa chọn đầu tiên của du khách khi muốn khám phá châu Âu.
Cập nhật chuyển nhượng cầu thủ: PSG báo bán Messi; MU đàm phán Lisandro Martinez; Erik ten Hag muốn có Antony

Cập nhật chuyển nhượng cầu thủ: PSG báo bán Messi; MU đàm phán Lisandro Martinez; Erik ten Hag muốn có Antony

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Baoquocte.vn. Không sai khi nói rằng, Tây Ban Nha là một trong những lựa chọn đầu tiên của du khách khi muốn khám phá châu Âu.
Ngắm hoàng hôn trên lòng hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam

Ngắm hoàng hôn trên lòng hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam

Baoquocte.vn. Vào những chiều hè nắng rực, khi ánh hoàng hôn kéo về, nhiều người trẻ cùng nhau về hồ thủy lợn lớn nhất Việt Nam để đắm mình vào thiên nhiên.
Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Baoquocte.vn. Tối 26/6, tại đường đi bộ dọc bờ sông Hương đã khai mạc Lễ hội '100 món Ẩm thực đường phố Huế' năm 2022.
Lễ khai mạc Festival Huế 2022 -  Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Lễ khai mạc Festival Huế 2022 - Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Baoquocte.vn. Tối 25/6, Lễ khai mạc Festival Huế được tổ chức trọng thể và hoành tráng tại Quảng trường Ngọ Môn, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Baoquocte.vn. Ánh sáng rọi qua hai lỗ hổng lớn trên trần hang động, chiếu thẳng vào bên trong như hình đôi mắt khổng lồ đang dõi theo từng bước chân của mỗi người.
Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hình thức du lịch cộng đồng ngày càng khẳng định được thế mạnh, khi trở thành chủ đề chính của Hội nghị Cấp cao Toàn cầu của UNWTO vừa qua.
Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, tại Quảng trường Monge ở quận 5, thủ đô Paris, Hội Người Việt Nam tại Pháp phối hợp với Foyer Việt Nam đã tổ chức Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 24]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 24]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Baoquocte.vn. Với hơn 1 triệu bản in được bán ra ở thời điểm hiện tại, cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý' đang nằm trong nhiều danh sách sách bán chạy uy ...
Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Baoquocte.vn. Cuốn sách song ngữ Việt-Anh mang tên 'Chủ tịch Hồ Chí Minh với thể dục thể thao' sẽ ra mắt nhân dân cả nước vào ngày 2/9 tới.
Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Baoquocte.vn. Cuốn sách ảnh Hanoi Hanoi của Minh Phạm và Paola Boncompagni vừa được phát hành, sử dụng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Italy.
Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bloomsday là lễ kỷ niệm tôn vinh những đóng góp to lớn cho nền văn học Ireland của nhà văn James Joyce được tổ chức vào ngày 16/6 hằng năm.
'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thêm bản dịch tiếng Uzbek

'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thêm bản dịch tiếng Uzbek

Baoquocte.vn. Đại học tổng hợp Đông phương học Quốc gia Tashkent của Uzbekistan đã giới thiệu bản dịch sang tiếng Uzbek tập thơ 'Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ra mắt bản dịch tiếng Việt tác phẩm nổi tiếng của nhà sử học Michel Foucault

Ra mắt bản dịch tiếng Việt tác phẩm nổi tiếng của nhà sử học Michel Foucault

Baoquocte.vn. Tác phẩm của Michel Foucault là một trong những đóng góp quan trọng trên phương diện lịch sử, xã hội học và triết học cho vấn đề nhà tù.
Phiên bản di động