Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 6]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.

Barbusse Henri (1873-1935) là nhà viết tiểu thuyết chống chiến tranh. Tác phẩm của Barbusse mở đầu cho một loại văn học phản chiến hiện đại với Remarque (Đức), L.Renn (CHDC Đức)... Ông được giải thưởng Goncourt. Tác phẩm chính: Địa ngục (1908), Khói lửa - Nhật ký một tiểu đội (1916).

Khói lửa - Nhật ký một tiểu đội: Barbusse tham gia Thế chiến I, viết tác phẩm hiện đại đầu tiên tả chiến tranh một cách trần truồng (bút pháp tự nhiên chủ nghĩa), không tô vẽ bằng lượt phấn “ái quốc”.

Truyện do một người lính bộ binh kể với những lời lẽ mộc mạc, ý vị dùng tiếng lóng của lính, vừa tục tằn vừa cảm động. Nó gợi lên những ngày ở chiến tuyến buồn tẻ, bùn lầy, ướt át, bẩn thỉu, những đêm lo sợ dưới bom đạn, những cuộc tấn công khói lửa...; xen vào có những việc tầm thường: tháo dày ủng của xác chết, giấc mơ của anh lính, lễ mi-xa ở chiến hào của hai bên... Trong địa ngục ấy, những con người đau khổ bị hy sinh chỉ sống với những tình cảm thô sơ.

***

Baudelaire Charles (1821-1867) là nhà thơ có cảm xúc hiện đại, chán ghét cái tầm thường, tình cảm có khi bi quan, suy đồi. Tác phẩm chính: Những bài thơ ngắn viết bằng văn xuôi hay Nỗi u buồn Paris (1855-1862), Hoa ác (1840-1857).

Hoa ác là tập thơ duy nhất của Baudelaire, khi xuất bản (gồm 100 bài) đã bị tòa kết án vì bị coi là vô luân, tác giả bị phạt. Lần tái bản năm 1861 phải bỏ đi sáu bài đã bị kết án, và thêm vào 32 bài. Về bố cục, có sáu phần. Trong phần Buồn man mác và Lý tưởng, Baudelaire đối lập một cách đau khổ cuộc đời cơ cực của mình với cái cao cả thiêng liêng của Nghệ thuật và Tình yêu. Baudelaire ca ngợi sáng tác, định nghĩa Cái đẹp bất tử, gợi lên hình ảnh những người phụ nữ đã yêu, phân tích nỗi đau của mình.

Trong ba phần Những cảnh Paris, Rượu vang, Hoa ác, Baudelaire miêu tả những cố gắng tuyệt vọng để thoát ra khỏi cái buồn (giao du, rượu và trác táng). Nổi loạn chỉ rõ cố gắng cũng vô ích, chỉ còn lại một lối thoát là Cái chết. Sợi chỉ đỏ xuyên suốt qua các bài thơ là tâm hồn đau khổ của một người cô đơn, cá nhân chủ nghĩa cực đoan, được trình bày một cách trung thực.

Nhà thơ cố gắng tạo ra trật tự và cái đẹp trong một thế giới tư bản hiện đại xấu xa ngột ngạt. Baudelaire tìm ra những “tương ứng”, tức là những quan hệ thầm kín giữa các vật, các hiện tượng chung quanh. Bằng nhạc điệu, ngôn ngữ và hình ảnh gợi cảm, ông đi sâu vào nỗi cô đơn, tội lỗi, cái Ác, cái buồn, sự suy đốn của đời sống Paris.

Lần đầu tiên trong văn học, một nhà thơ thi vị hóa cái xấu, cái dị thường, chống đối cái tầm thường của cuộc sống, vươn lên lý tưởng. Baudelaire rất có ảnh hưởng đến thơ hiện đại Âu - Mỹ.

***

Beaumarchais Pierre Augustin Caron de (1732-1799) là nhà viết kịch (đả kích xã hội phong kiến thiếu bình đẳng). Tác phẩm chính: Người thợ cạo thành Séville (1775), Đám cưới Figaro (1784).

Người thợ cạo thành Séville là vở hài kịch mỉa mai tươi mát, nhịp độ dồn dập, có tính chất quần chúng, viết và diễn trong không khí trước Cách mạng tư sản 1789. Tuy chưa đả kích thẳng vào xã hội đương thời như tác phẩm Đám cưới Figaro (viết chín năm sau), tác giả cũng đã chứng tỏ là nhà quý tộc rất cần đến sự giúp đỡ của người dân hạ đẳng, vì giai cấp này khôn khéo, có trí tuệ, biết xoay xở và trong lịch sử sẽ là chủ tương lai.

Chàng bá tước Tây Ban Nha Almaviva mê một cô gái ở Séville, bị ông lão đỡ đầu là tiến sĩ Bartolo giam lỏng để cưới. Almaviva gặp lại một tên hầu cũ là Figaro lém lỉnh và khôn ngoan, đang làm thợ cạo. Almaviva nhờ Figaro giải quyết cho việc tình duyên nan giải. Figaro đưa được chủ cũ đột nhập hai lần vào nhà Bartolo.

Lần đầu Almaviva trá hình là quân nhân, lần thứ hai giả danh là người liên lạc của thầy dạy hát cô gái. Kết quả, Almaviva chắc chắn là cô gái yêu mình. Bartolo hết sức cảnh giác mà không ăn thua, tên tay sai của Bartolo tuy cay nghiệt nhưng lại hám tiền.

Rút cuộc, viên chưởng khế đến để tổ chức đám cưới cho Bartolo và cô gái thì lại chứng nhận hôn nhân của bá tước với cô. Tên tay sai được trả tiền, nhận làm chứng. Khi Bartolo biết thì đã muộn.

Tin liên quan
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 5] Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 5]

Đám cưới Figaro là một vở hài kịch. Vở kịch bị nhà vua cấm diễn, mãi cho đến năm 1794. Buổi diễn đầu tiên rất sôi nổi, các nữ công tước và người hầu chen nhau lấy vé, tiền thu vào như nước. Vở kịch bị lên án là vô luân, bị coi là táo tợn. Chính tác giả cũng gây ra bê bối để tuyên truyền. Ông bị nhà vua bỏ tù, nhưng lại được thả ra ngay do dư luận phản đối.

Không khí hừng hực báo hiệu Cách mạng tư sản 1789. Nó được diễn 67 buổi năm 1794. Nó lên án giai cấp quý tộc. Figaro sắp lấy cô người hầu Suzanne của nữ Bá tước Almaviva. Nhưng dự định của Figaro có thể thất bại vì bản thân Bá tước là chủ mình cũng muốn tòm tem cô nàng. Đồng thời, Marceline mà Figaro đã hứa lấy rồi lại thôi, cũng muốn phá mối tình duyên này.

Bà bèn lừa bá tước, làm cho ông tin là có kẻ tán bà chủ. Bá tước chơi lại, lập mưu đẩy Figaro phải đi lấy Marceline. Nhưng may thay, Marceline lại tình cờ phát hiện ra Figaro chính là con mình cùng ông già Bartolo. Suzanne ăn mặc giả làm nữ bá tước, giả đò hẹn bá tước đến gặp. Trời tối, bá tước thấy có Figaro lại tưởng là có kẻ đến tán vợ mình. Khi mang đuốc đến thì hóa ra là cô hầu, chứ không phải vợ. Bá tước đành cho phép Figaro lấy cô hầu Suzanne.

'Tiên học lễ, hậu học văn': Không chỉ là triết lý giáo dục mà còn là nét văn hóa của dân tộc

'Tiên học lễ, hậu học văn': Không chỉ là triết lý giáo dục mà còn là nét văn hóa của dân tộc

Trước đề xuất bỏ khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn' của GS. Trần Ngọc Thêm, có người đồng tình nhưng không ít người ...

Chỉnh đốn trường học để thực thi 'văn hóa học đường'?

Chỉnh đốn trường học để thực thi 'văn hóa học đường'?

Để triển khai và thực thi thật tốt "văn hóa học đường" không có gì khác chính là phải làm cho cán bộ quản lý, ...

Đọc thêm

Nga tuyên bố sự thật lịch sử đứng về phía Moscow, sẽ không 'chạy theo thời hạn chót' ở Ukraine

Nga tuyên bố sự thật lịch sử đứng về phía Moscow, sẽ không 'chạy theo thời hạn chót' ở Ukraine

Baoquocte.vn. Thư ký Hội đồng An ninh Nga Nikolai Patrushev cho biết, Moscow sẽ đạt được các mục tiêu của mình ở Ukraine và không 'chạy theo thời hạn chót'.
Bệnh đậu mùa khỉ: Các biến chứng và cách phòng tránh

Bệnh đậu mùa khỉ: Các biến chứng và cách phòng tránh

Baoquocte.vn. Bệnh đậu mùa khỉ do virus gây ra và thường ghi nhận phổ biến hơn ở Tây và Trung Phi với những biến chứng có nguy cơ gây tử vong.
Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Baoquocte.vn. Phản đối Phần Lan và Thụy Điển vào NATO có thể giúp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan củng cố nội bộ và khẳng định vị thế, vai ...
Covid-19 làm gia tăng các ca bệnh liên quan đến gan ở trẻ em?

Covid-19 làm gia tăng các ca bệnh liên quan đến gan ở trẻ em?

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu đang điều tra khả năng Covid-19 gây ra các vấn đề về gan ở một số bệnh nhân.
SEA Games 31: Bóng đá Việt Nam nhận loạt thư chúc mừng từ các liên đoàn bóng đá quốc tế

SEA Games 31: Bóng đá Việt Nam nhận loạt thư chúc mừng từ các liên đoàn bóng đá quốc tế

Baoquocte.vn. Chủ tịch Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) Salman bin Ebrahim Al Khalifa đã gửi thư chúc mừng và khen ngợi hai đội tuyển bóng đá Việt Nam.
Tân Thủ tướng Australia cam kết với an ninh khu vực, khẳng định không thay đổi lời hứa với Bộ tứ

Tân Thủ tướng Australia cam kết với an ninh khu vực, khẳng định không thay đổi lời hứa với Bộ tứ

Baoquocte.vn. Tân Thủ tướng Australia đưa ra cam kết đối với nhóm Bộ tứ về an ninh khu vực và hành động chống biến đổi khí hậu.
Chi tiết cận cảnh siêu xe Rolls-Royce Boat Tail thứ 2, giá 28 triệu USD

Chi tiết cận cảnh siêu xe Rolls-Royce Boat Tail thứ 2, giá 28 triệu USD

Baoquocte.vn. Rolls-Royce Boat Tail có 3 chiếc trên toàn thế giới, chiếc đầu tiên sở hữu màu xanh dương - đen còn chiếc thứ 2 lại mang trên mình nước sơn ...
Lễ khai mạc và Lễ bế mạc SEA Games 31: Sự khác biệt làm nên dấu ấn

Lễ khai mạc và Lễ bế mạc SEA Games 31: Sự khác biệt làm nên dấu ấn

Baoquocte.vn. Tuy khác biệt với các kỳ đại hội trước nhưng Lễ khai mạc và bế mạc SEA Games 31 đều hướng đến những giá trị chung ‘Vì một Đông Nam ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 25/5/2022: Song Ngư gặp được người thương

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 25/5/2022: Song Ngư gặp được người thương

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/5/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa là cần thiết

Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa là cần thiết

Baoquocte.vn. Khánh Hòa có nhiều tiềm năng, lợi thế để bứt phá phát triển và thúc đẩy lan tỏa tích cực đến phát triển vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Tuần du lịch Ninh Bình: Ngoại giao chung sức với địa phương mở cửa du lịch trở lại

Tuần du lịch Ninh Bình: Ngoại giao chung sức với địa phương mở cửa du lịch trở lại

Baoquocte.vn. Tuần du lịch Ninh Bình năm 2022 là sự kiện nhằm hưởng ứng chủ trương của Chính phủ mở lại hoạt động du lịch trong điều kiện bình thường mới.
Khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình ‘Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An’ năm 2022

Khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình ‘Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An’ năm 2022

Baoquocte.vn. Tuần du lịch Ninh Bình năm 2022 diễn ra từ ngày 21-28/5 với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và các sản phẩm du lịch đặc sắc.
Hội chợ thị trường du lịch khu vực Arab: Giới thiệu các ý tưởng mới cho ngành du lịch hậu Covid-19

Hội chợ thị trường du lịch khu vực Arab: Giới thiệu các ý tưởng mới cho ngành du lịch hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Ra mắt lần đầu tiên vào năm 1994, đến nay ATM đã trở thành sự kiện thường niên thu hút hàng ngàn công ty và doanh nghiệp du lịch trên thế giới.
Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Baoquocte.vn. Tối 20/5, Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đã khai mạc trọng thể ở quảng trường trước sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội.
Kon Tum khai thác tài nguyên du lịch nhân văn

Kon Tum khai thác tài nguyên du lịch nhân văn

Baoquocte.vn. Các dân tộc tỉnh Kon Tum đã gìn giữ, bảo tồn, phát huy và tạo nên nhiều giá trị văn hóa tốt đẹp, đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch trong bối cảnh mới.
Ghé thăm cửa hàng tiện lợi... bất tiện nhất thế giới

Ghé thăm cửa hàng tiện lợi... bất tiện nhất thế giới

Baoquocte.vn. Để được mua hàng tại cửa hàng tiện lợi này, khách hàng phải leo 120m trên một vách đá cheo leo ở Hồ Nam, Trung Quốc.
Cuốn sách giải mật mã mới về bệnh ung thư

Cuốn sách giải mật mã mới về bệnh ung thư

Baoquocte.vn. ‘Mật mã ung thư- Hiểu biết mới đột phá về bí ẩn ung thư’ cung cấp những hiểu biết mới nhất về căn bệnh được mệnh danh là 'hoàng đế của các loại bệnh'.
Edith Eger và những chìa khóa chữa lành tổn thương trong quá khứ

Edith Eger và những chìa khóa chữa lành tổn thương trong quá khứ

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Quà tặng cuộc sống', Edith Eger - nhà tâm lý học nổi tiếng thế giới sẽ giúp độc giả có thể giải thoát khỏi những tổn thương trong quá khứ.
Ra mắt đồng thời vở sân khấu và tiểu thuyết về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ra mắt đồng thời vở sân khấu và tiểu thuyết về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Vở sân khấu và tiểu thuyết 'Nợ nước non' có nội dung về thời thơ ấu và tuổi trưởng thành của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ra mắt bản dịch tiếng Việt tiểu thuyết ‘Giáo dục tình cảm’ của Gustave Flaubert

Ra mắt bản dịch tiếng Việt tiểu thuyết ‘Giáo dục tình cảm’ của Gustave Flaubert

Baoquocte.vn. 'Giáo dục tình cảm' của Gustave Flaubert được coi là một trong những cuốn tiểu thuyết có ảnh hưởng nhất thế kỷ XIX.
Sách mới giúp trẻ em bày tỏ quan điểm về bất bình đẳng, thế giới số

Sách mới giúp trẻ em bày tỏ quan điểm về bất bình đẳng, thế giới số

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ 'Những ngày văn học châu Âu 2022', ngày 14/5, bộ sách mới 'Nhịp sống đương đại' được chuyển ngữ từ tiếng Pháp đã được ra mắt.
'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

Baoquocte.vn. Viện Pháp tại Hà Nội đã tổ chức tọa đàm 'Cô bé ngón tay: Một thế hệ đột biến ra đời trong kỷ nguyên kỹ thuật số' tại Viện Goethe Hà Nội