Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 22]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà văn Gide André.
Nhà văn Gide André.

Gide André (1869-1951) là nhà văn (tự do cá nhân tuyệt đối để phát triển cá nhân toàn vẹn).

Tác phẩm chính: Bãi lầy (Paludes, 1895, luận văn), Những món ăn trần thế (Les Nourritures Terrestres, 1897, thơ văn xuôi), Kẻ vô luân (L’Immoraliste, 1902, tiểu thuyết), Những kẻ làm bạc giả (Les Faux-Monnayeurs, 1925, tiểu thuyết), Cửa hẹp (La Porte Étroite, 1909, tiểu thuyết), Bản giao hưởng đồng quê (La Symphonie Pastorale, 1919, tiểu thuyết), Nảy mầm (Si le Grain ne Meurt, 1919, tự truyện), Chuyến đi Congo (Voyage au Congo, 1927, du ký), Từ Liên Xô về (Retour de L’URSS, 1936, luận văn).

Những món ăn trần thế là tác phẩm thơ trữ tình văn xuôi, được coi là cuốn sách gối đầu của nhiều thế hệ thanh niên trí thức tư sản Pháp trong gần nửa thế kỷ, mãi đến trước Thế chiến II.

Xuất phát từ ý muốn tự giải phóng khỏi xiềng xích xã hội, luân lý, và cấm đoán nghiệt ngã tình dục của tôn giáo, gia đình, Gide đòi hỏi tự do cá nhân tuyệt đối để phát triển toàn vẹn tính cách, tận hưởng thú vui trần thế trong khi tự lột bỏ tất cả những cái đã có. Gide bị chớm ho lao.

Đi Bắc Phi về, Gide khỏi, ngán sách vở, ca ngợi thể xác, bản năng. Gide trình bày tư tưởng của mình qua lời của tôn sư Ménalque nói với đồ đệ là Nathanael. Thầy phát hiện cho trò biết thế nào là cuộc sống thực qua những thể nghiệm với trần thế và những thú vui của nó.

Ông ca ngợi sự đam mê thèm muốn, sự chờ đợi ngây ngất, cái hấp dẫn của xê dịch, cái đẹp của hoa, vị ngọt của quả. Gide gợi lên những phát hiện của mình ở châu Phi.

Ménalque khuyên Nathanael nên lên đường mà khám phá ra thế giới và bản thân mình, tự lấy mình làm chuẩn, cuối cùng hãy quên cả lời thầy bảo: “Nathanael hỡi, giờ thì con hãy vứt sách của thày đi. Con hãy tự giải phóng khỏi nó đi!” Câu này ứng với câu mở đầu sách: “Cuốn sách này dạy cho con chú ý đến con hơn là đến nó, rồi chú ý đến tất cả những cái khác hơn con”.

Kẻ vô luân là cuốn tiểu thuyết có dáng dấp tự truyện, cùng một nguồn cảm hứng với Những món ăn trần thế, Gide phân tích sự giải thoát của một nhà trí thức “sách vở” khỏi những xiềng xích của luân lý và tôn giáo, ca ngợi tự do cá nhân tuyệt đối, mạch sống trần thế; đồng thời, Gide cũng miêu tả những băn khoăn của lương tâm, tinh thần trách nhiệm khi trở thành vô luân.

Ménalque, vị tôn sư dạy đồ đệ trong Những món ăn trần thế là “người mẫu”. Chủ trương tự do tuyệt đối để lúc nào cũng không bị ràng buộc và sẵn sàng làm theo ý thích (disponible), Ménalque sống độc thân. Câu chuyện do nhân vật chính là Michel, một học giả trẻ, kể cho bốn người tri kỷ, một đêm ở sát sa mạc châu Phi.

Sau khi cưới Marceline. Michel cùng vợ đi chơi Bắc Phi. Anh khạc ra máu và ốm. Chị tận tâm chăm sóc anh. Anh khỏi và tâm hồn thay đổi hẳn. Anh không còn là “con người ốm yếu và siêng năng, chấp nhận luân lý ngày trước, cứng nhắc và cấm đoán”.

Tiếp tục chuyến đi, tuy là nhà sử học, anh không để ý đến các đền đài cũ, mà chỉ thiết tha đến hơi thở hừng hực của cuộc sống. Về Paris, anh chịu ảnh hưởng của Marceline và chạy theo thú vui xác thịt, không còn cảm giác tội lỗi nữa.

Người vợ trẻ của anh ốm, anh không trông nom vợ cẩn thận, lại kéo chị đi du lịch Algérie. Trong khi chị hấp hối trong phòng, anh vẫn đi tìm thú vui. Chị chết trong vòng tay anh khi tảng sáng anh trở về. Trước khi chết, chị bỏ rơi chiếc thập ác. Rất có thể, trong tiềm thức, anh mong chị chết đi để được tự do tuyệt đối.

Những kẻ làm bạc giả là tác phẩm hay nhất mà Gide gọi là “tiểu thuyết”, nhưng thực tế lại làm đảo lộn tất cả quan niệm về tiểu thuyết cổ điển (kiểu Balzac) và mở đường cho quan niệm hiện đại về tiểu thuyết.

Gide thể hiện một kỹ thuật tiểu thuyết độc đáo: không phải chỉ có một cốt truyện, mà nhiều cốt truyện đan nhau, có thể coi là không có cốt truyện cũng được; không phải chỉ có một số nhân vật có liên quan với nhau, mà rất nhiều nhân vật, có nhân vật chỉ thoáng qua; sự việc không nhất thiết được dẫn dắt bằng logic nhân quả, mà có rất nhiều ngẫu nhiên, cho nên người đọc có cảm giác là khi đọc xong, cuốn sách cũng như cuộc đời vẫn chưa hết mà cứ tiếp diễn, không phải chỉ có một mà rất nhiều quan điểm và tư tưởng. Tác phẩm đề cập nhiều đề tài cùng một lúc.

Một đề tài chủ yếu là: tác phẩm là một cuốn tiểu thuyết về sự hình thành của một cuốn tiểu thuyết. Nhà văn Edouard viết nhật ký về sự thai nghén cuốn tiểu thuyết của ông đang viết cũng lấy tên là Những kẻ làm bạc giả; vấn đề trung tâm là: người sáng tác xử lý tư liệu hiện thực như thế nào?

Một nhân vật trong Những kẻ làm bạc giả là nhà văn, anh ta suy nghĩ đưa một nhân vật cũng là nhà văn vào trong tác phẩm của mình đang sáng tác... Gide sử dụng một phương pháp bố cục của hội họa cổ, gọi là Composition an abyme, bố cục bức tranh trong đó lặp đi lặp lại mãi một mô-típ, cái nọ lồng vào cái kia và mỗi lần một nhỏ đi.

Sách lấy tên là Những kẻ làm bạc giả là vì trong có kể một vụ làm bạc giả; ngoài ra, còn có nghĩa biểu tượng: phê phán những kẻ giả mạo về mặt xã hội, mỹ học, đạo đức. Một nhân vật chính nữa của tiểu thuyết là Bernard, rất ghét bọn giả mạo.

Anh khám phá ra mình là con hoang nên bỏ nhà ra đi khám phá cuộc đời. Anh kết bạn với Olivier. Olivier theo một đạo lý vô luân, đã từng luyến ái đồng giới với bác là Edouard mà Bernard đã làm quen. Sau nhiều chuyến phiêu lưu, Bernard trở về nhà.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Baoquocte.vn. Các bài viết tập trung nhấn mạnh kết quả hợp tác tích cực đạt được giữa Việt Nam với các nước châu Âu, nhất là về thương mại và đầu ...
Sắp lên sóng bộ phim truyền hình về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Sắp lên sóng bộ phim truyền hình về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh ra mắt bộ phim 'Bình minh ...
Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Baoquocte.vn. Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào đã công bố và hướng dẫn nghiên cứu tác phẩm ‘Hồ Chí Minh toàn tập’ trong công tác giảng dạy ...
Lý do khiến cuộc hôn nhân thứ tư của tỷ phú truyền thông Rupert Murdoch kết thúc

Lý do khiến cuộc hôn nhân thứ tư của tỷ phú truyền thông Rupert Murdoch kết thúc

Baoquocte.vn. Đồng loạt nhiều tờ tin tức phương Tây đưa tin về lý do khiến cuộc hôn nhân thứ tư của tỷ phú truyền thông người Mỹ đi đến kết thúc.
Nga phá hủy nhiều căn cứ quân sự ở Donbass, tranh cãi với Ukraine tại ICJ; Phương Tây sớm mệt mỏi vì cuộc chiến?

Nga phá hủy nhiều căn cứ quân sự ở Donbass, tranh cãi với Ukraine tại ICJ; Phương Tây sớm mệt mỏi vì cuộc chiến?

Baoquocte.vn. Theo Politico, người dân Phương Tây có thể sớm cảm thấy mệt mỏi với cuộc chiến ở Ukraine và chuyển trọng tâm sang những vấn đề trong nước.
XSMN 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 3/7. xổ số hôm nay 3/7. kết quả xổ số miền Nam 3/7/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7. xổ số miền Nam chủ nhật. ...
XSMT 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. SXMT 3/7/2022

XSMT 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. SXMT 3/7/2022

Baoquocte.vn. XSMT 3/7. trực tiếp xổ số miền Trung 3/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. xổ số hôm nay 3/7/2022. SXMT 3/7
XSMB 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 3/7. kết quả xổ số miền Bắc 3/7/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7. xổ số hôm nay 3/7. dự đoán XSMB 3/7. SXMB 3/7
Nhật Bản lần đầu tiết lộ hải trình tàu quân sự Nga trong khu vực

Nhật Bản lần đầu tiết lộ hải trình tàu quân sự Nga trong khu vực

Baoquocte.vn. Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, 3 tàu khu trục, khinh hạm và tiếp liệu của Nga đã đi qua vùng biển giữa 2 đảo gần Đài Loan và tiến ...
Covid-19 ngày 2/7: Tiếp tục không có F0 tử vong, cả nước đã tiêm hơn 233 triệu liều vaccine

Covid-19 ngày 2/7: Tiếp tục không có F0 tử vong, cả nước đã tiêm hơn 233 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 2/7 cho biết có 730 ca Covid-19, giảm gần 200 ca so với ngày hôm qua.
Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Baoquocte.vn. Không sai khi nói rằng, Tây Ban Nha là một trong những lựa chọn đầu tiên của du khách khi muốn khám phá châu Âu.
Ngắm hoàng hôn trên lòng hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam

Ngắm hoàng hôn trên lòng hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam

Baoquocte.vn. Vào những chiều hè nắng rực, khi ánh hoàng hôn kéo về, nhiều người trẻ cùng nhau về hồ thủy lợn lớn nhất Việt Nam để đắm mình vào thiên nhiên.
Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Baoquocte.vn. Tối 26/6, tại đường đi bộ dọc bờ sông Hương đã khai mạc Lễ hội '100 món Ẩm thực đường phố Huế' năm 2022.
Lễ khai mạc Festival Huế 2022 -  Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Lễ khai mạc Festival Huế 2022 - Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Baoquocte.vn. Tối 25/6, Lễ khai mạc Festival Huế được tổ chức trọng thể và hoành tráng tại Quảng trường Ngọ Môn, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Baoquocte.vn. Ánh sáng rọi qua hai lỗ hổng lớn trên trần hang động, chiếu thẳng vào bên trong như hình đôi mắt khổng lồ đang dõi theo từng bước chân của mỗi người.
Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hình thức du lịch cộng đồng ngày càng khẳng định được thế mạnh, khi trở thành chủ đề chính của Hội nghị Cấp cao Toàn cầu của UNWTO vừa qua.
Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Baoquocte.vn. Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào đã công bố và hướng dẫn nghiên cứu tác phẩm ‘Hồ Chí Minh toàn tập’ trong công tác giảng dạy và học tập.
Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Baoquocte.vn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bến Tre tổ chức trao kỷ lục Việt Nam, kỷ lục thế giới cho quyển sách thư pháp 'Nguyễn Đình Chiểu thi tuyển'.
Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Baoquocte.vn. Với hơn 1 triệu bản in được bán ra ở thời điểm hiện tại, cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý' đang nằm trong nhiều danh sách sách bán chạy uy ...
Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Baoquocte.vn. Cuốn sách song ngữ Việt-Anh mang tên 'Chủ tịch Hồ Chí Minh với thể dục thể thao' sẽ ra mắt nhân dân cả nước vào ngày 2/9 tới.
Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Baoquocte.vn. Cuốn sách ảnh Hanoi Hanoi của Minh Phạm và Paola Boncompagni vừa được phát hành, sử dụng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Italy.
Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bloomsday là lễ kỷ niệm tôn vinh những đóng góp to lớn cho nền văn học Ireland của nhà văn James Joyce được tổ chức vào ngày 16/6 hằng năm.
Phiên bản di động