Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 16]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà văn Diderot Denis.
Nhà văn Diderot Denis.

Diderot Denis (1713-1784) là nhà văn và nhà triết học Ánh Sáng, người đề xướng ra loại kịch thị dân (Drame Bourgeois) đề cao đạo đức.

Tác phẩm chính: chủ biên Bách khoa toàn thư (1751-1776), Thư về những người mù (1749), Phủ định con người của Helvétius (1733), Giấc mơ của Alembert (1769), Đứa con hoang (1757, kịch), Người cha trong gia đình (1758, kịch), Nghịch lý về diễn viên (1773, luận văn), Cháu họ của Rameau (1762, tiểu thuyết), Nữ tu sĩ (1760, tiểu thuyết, xuất bản năm 1796), Jacques, kẻ tin định mệnh và ông chủ (1773, truyện, xuất bản năm 1796).

Bách khoa toàn thư là bộ Từ điển Bách khoa Pháp do Diderot làm chủ biên với sự hỗ trợ đắc lực của d’Alembert, xuất bản trong 21 năm (35 tập). Cộng tác viên có những nhà triết học lớn của thế kỷ (Holbach, Voltaire, Montesquieu, Rousseau, Helvetius, Condillac...), nhà quân sự, y học (Cabanis), kỹ sư, bác học (Condorcet).

Bộ sách phục vụ cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản đương lên, phổ biến những quan điểm duy vật của trào lưu Ánh Sáng, đánh đổ uy tín của giáo hội Thiên Chúa giáo đối với tư tưởng triết học và đặt nền móng tư tưởng cho Cách mạng Tư sản 1789.

Thư về những người mù là luận văn khoa học và triết học ngắn của Diderot viết năm 36 tuổi, Diderot bị giam ba tháng do nội dung vô thần. Thư viết nhân dịp nhà bác học Réaumur mời một số nhà khoa học và triết học đến theo dõi những phản ứng đầu tiên (đối với ánh sáng) của một nhà toán học Anh mù từ khi đẻ, vừa được mổ vì đục nhân mắt.

Cuộc thí nghiệm chứng minh là tri giác, chiều sâu của con mắt không phải là bẩm sinh. Từ đó, Diderot suy diễn ra là tất cả tri thức đều do giác quan đưa lại và chủ trương chủ nghĩa duy vật vô thần. Trật tự của thế giới, ngay cả khi có vẻ thật hoàn hảo, không thể coi là một bằng chứng nói lên sự tồn tại của Thượng đế.

Đứa con hoang là một vở kịch đề cao đạo đức. Dorval là một thanh niên lương thiện, giàu tình cảm. Bị xã hội rẻ rúng vì là một đứa con hoang, chàng cảm thấy cô đơn. Nhưng cái khắc khổ của chàng lại khiến cho phụ nữ ưa thích. Constance, em gái của bạn chàng là Clairville yêu chàng, vợ chưa cưới của Clairville là Rosalie cũng mê chàng. Chàng cũng yêu Rosalie.

Theo tiếng gọi của lương tâm, chàng tự đấu tranh và thắng được tình cảm bất chính. Rút cuộc, chàng phát hiện ra người yêu lại chính là em ruột mình. Bạn chàng lấy Rosalie, còn chàng lấy Constance.

Cháu họ của Rameau (Bản dịch sang tiếng Đức của Goethe xuất bản năm 1805, nguyên bản năm 1821) là tiểu thuyết kiệt tác của Diderot, viết dưới hình thức đối thoại giữa Hắn (cháu họ nhạc sĩ Rameau) và Tôi (Diderot). “Hắn” là một gã có tính cách phức tạp, vừa cao thượng vừa hèn hạ, vừa có đầu óc thực tế vừa có lý luận lông bông, vô luân mà sâu sắc, hiểu biết rộng và rất say mê âm nhạc. Hắn là một nghệ sĩ lang thang luôn sống ăn bám nơi giàu sang.

Tác giả gặp hắn sau bữa ăn ở một quán cà phê. Hai người nói chuyện với nhau huyên thuyên. Cuộc trao đổi phản ánh một cách thẳng thắn những lo âu và những tư tưởng thầm kín của tác giả về vấn đề đạo đức. Hắn chửi rủa các người tài năng, nhưng cũng muốn là một tài năng. Hắn vừa mất chỗ ăn bám béo bở, định quỵ lụy quay trở lại, nhưng cũng biết tự ái. Hắn kể lại, hắn dạy đàn, dạy lếu láo, coi việc moi tiền bọn có của là chính đáng.

Hắn tìm mọi thú vui, chỉ nguyên tắc đạo lý là hão huyền. Hắn cùng một bọn nhà văn viết lách chửi rủa để kiếm tiền. Hắn bàn về phê bình nhạc. Hắn nghĩ nên cho con không theo nhạc mà theo con đường khác bở hơn. Hắn đành là một tên khốn nạn, một kẻ thất bại.

Đấy là tội của một xã hội làm con người ta hèn đi. Chỉ làm triết gia là không phụ thuộc ai, nhưng lại mất ăn; thôi, thà cứ là trò múa rối hèn hạ vậy. Tác phẩm miêu tả phong tục giới văn nghệ ở Paris.

Nữ tu sĩ là tiểu thuyết trào phúng về đời sống trong một tu viện nữ vào thế kỉ 18, bên vực tự do cá nhân. Diderot cho đi tu là cưỡng lại tự nhiên. Cô Suzanne, con hoang, bị mẹ ép buộc vào nhà tu kín để khỏi ảnh hưởng đến phần gia tài của hai cô con gái chính thức. Cô viết thư nhờ luật sư can thiệp để được ra. Biết chuyện, tu viện trưởng cho hành hạ cô hết sức dã man.

Cha xứ vốn công minh, sau khi điều tra, cho chuyển Suzanne sang tu viện khác. Cô gái ngây thơ lại bị những nỗi khổ khác. Cô bị bà xơ viện trưởng dâm đãng ngày đêm mơn trớn như người tình. Suzanne trốn ra ở nhà một chị thợ giặt và làm việc nuôi thân. Sau khi nhận được thư, một vị hầu tước thương người sẵn sàng bảo vệ cho Suzanne, nhưng Suzanne bị ốm rồi chết.

Jacques, kẻ tin định mệnh và ông chủ là một truyện triết học. Ông chủ là một người quan niệm con người hoàn toàn tự do (theo triết học), còn đày tớ Jacques, bừa bãi, rượu chè, bướng bỉnh, ba hoa, nhưng trung thành, theo thuyết định mệnh của Spinoza.

Cả hai chỉ là những con rối phát biểu ý kiến của Diderot về vấn đề “tự do”. Jacques cùng thầy cưỡi ngựa rong ruổi đường trường; Jacques định kể lại các chuyện tình duyên của hắn.

Câu chuyện luôn bị ngắt bởi những suy nghĩ của chủ hoặc, của một nhân vật khác, hoặc có những sự việc xen vào; chuyện hai đại úy vừa là kẻ thù vừa là bạn nối khố, chuyện một hiệp sĩ, chuyện một phu nhân trả thù bằng cách lừa cho tình nhân của mình lấy một gái giang hồ giả mạo làm người mộ đạo... Jacques ba hoa về triết học, nghệ thuật, thiên nhiên, luật nhân quả, rồi trở về câu chuyện tình ái.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 15]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 15]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Xem nhiều

Đọc thêm

XSMB 28/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 28/6/2022. dự đoán XSMB

XSMB 28/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 28/6/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 28/6. trực tiếp xổ số miền Bắc 28/6/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số hôm nay 28/6. xổ số miền Bắc thứ 3. xo so ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/6/2022: Tuổi Mùi kiếm tiền dễ

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/6/2022: Tuổi Mùi kiếm tiền dễ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 28/6/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 28/6, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 28/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 28/6/2022

Lịch âm 28/6, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 28/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 28/6/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 28/6. âm lịch hôm nay 28/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 28/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 28 tháng 6 năm 2022 hôm nay.
XSMN 28/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 28/6/2022. xổ số hôm nay

XSMN 28/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 28/6/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 28/6. xổ số hôm nay ngày 28 tháng 6. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 28/6/2022. xổ số hôm nay 28/6. XSMN thứ 3. SXMN ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 28/6/2022: Bọ Cạp gặp được người yêu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 28/6/2022: Bọ Cạp gặp được người yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/6/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMT 28/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 28/6/2022. SXMT 28/6

XSMT 28/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 28/6/2022. SXMT 28/6

Baoquocte.vn. XSMT 28/6. xổ số hôm nay 28/6/2022. trực tiếp xổ số miền Trung 28/6/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 3. SXMT 28/6
Việt Nam coi trọng quan hệ hữu nghị và hợp tác với Turkmenistan

Việt Nam coi trọng quan hệ hữu nghị và hợp tác với Turkmenistan

Baoquocte.vn. Ngày 27/6, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã tiếp Thứ trưởng Ngoại giao Turkmenistan Vepa Hajiev.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Australia tạo điều kiện hơn nữa cho hàng hóa tiếp cận thị trường của nhau, kể cả các mặt hàng nông thủy sản ...
Việt Nam luôn coi trọng, không ngừng củng cố và phát triển quan hệ với Australia

Việt Nam luôn coi trọng, không ngừng củng cố và phát triển quan hệ với Australia

Baoquocte.vn. Tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Australia, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam luôn coi trọng, không ngừng củng cố và phát triển quan hệ với Australia.
Chủ tịch Quốc hội Việt Nam-Hungary ký Thoả thuận hợp tác mới giữa hai Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội Việt Nam-Hungary ký Thoả thuận hợp tác mới giữa hai Quốc hội

Baoquocte.vn. Quốc hội Việt Nam và Hungary cam kết thúc đẩy hợp tác Quốc hội nhằm tăng cường quan hệ Đối tác toàn diện và hợp tác nhiều mặt giữa Việt ...
Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Baoquocte.vn. Tối 26/6, tại đường đi bộ dọc bờ sông Hương đã khai mạc Lễ hội '100 món Ẩm thực đường phố Huế' năm 2022.
Lễ khai mạc Festival Huế 2022 -  Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Lễ khai mạc Festival Huế 2022 - Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Baoquocte.vn. Tối 25/6, Lễ khai mạc Festival Huế được tổ chức trọng thể và hoành tráng tại Quảng trường Ngọ Môn, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Baoquocte.vn. Ánh sáng rọi qua hai lỗ hổng lớn trên trần hang động, chiếu thẳng vào bên trong như hình đôi mắt khổng lồ đang dõi theo từng bước chân của mỗi người.
Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hình thức du lịch cộng đồng ngày càng khẳng định được thế mạnh, khi trở thành chủ đề chính của Hội nghị Cấp cao Toàn cầu của UNWTO vừa qua.
Sáng Dubai lại nhớ chiều miền Tây

Sáng Dubai lại nhớ chiều miền Tây

Baoquocte.vn. Dubai lại bắt đầu một ngày mới trong cái nóng hầm hập đầu Hè và sự nhộn nhịp của một điểm nút giao thông, giao thương khổng lồ của thế giới.
Cuộc sống ở ngôi làng hẻo lánh vùng Viễn Đông Nga

Cuộc sống ở ngôi làng hẻo lánh vùng Viễn Đông Nga

Baoquocte.vn. Là ngôi làng hẻo lánh thuộc khu tự trị Chukotsky, nằm ở Viễn Đông nước Nga, Uelen được biết đến là nơi 'khắc nghiệt, nhưng đẹp'.
Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Baoquocte.vn. Cuốn sách song ngữ Việt-Anh mang tên 'Chủ tịch Hồ Chí Minh với thể dục thể thao' sẽ ra mắt nhân dân cả nước vào ngày 2/9 tới.
Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Baoquocte.vn. Cuốn sách ảnh Hanoi Hanoi của Minh Phạm và Paola Boncompagni vừa được phát hành, sử dụng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Italy.
Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bloomsday là lễ kỷ niệm tôn vinh những đóng góp to lớn cho nền văn học Ireland của nhà văn James Joyce được tổ chức vào ngày 16/6 hằng năm.
'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thêm bản dịch tiếng Uzbek

'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thêm bản dịch tiếng Uzbek

Baoquocte.vn. Đại học tổng hợp Đông phương học Quốc gia Tashkent của Uzbekistan đã giới thiệu bản dịch sang tiếng Uzbek tập thơ 'Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ra mắt bản dịch tiếng Việt tác phẩm nổi tiếng của nhà sử học Michel Foucault

Ra mắt bản dịch tiếng Việt tác phẩm nổi tiếng của nhà sử học Michel Foucault

Baoquocte.vn. Tác phẩm của Michel Foucault là một trong những đóng góp quan trọng trên phương diện lịch sử, xã hội học và triết học cho vấn đề nhà tù.
Truyện tranh 'Chuyến thám hiểm không thể bỏ qua ở Alaska' - tác phẩm hợp tác đầu tay của họa sĩ trẻ Việt Nam được chào đón tại Pháp

Truyện tranh 'Chuyến thám hiểm không thể bỏ qua ở Alaska' - tác phẩm hợp tác đầu tay của họa sĩ trẻ Việt Nam được chào đón tại Pháp

Baoquocte.vn. Cuốn truyện tranh 'Passage intérieur- Voyage essentiel en Alaska' do họa sĩ Mai Bách cùng tác giả kịch bản Maxime de Lisle thực hiện vừa được ra mắt tại Pháp.
Phiên bản di động