Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 1]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mở đầu loạt bài về nền văn học Pháp, chúng tôi xin giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) thời Trung cổ nổi tiếng như sau: Bài ca Roland, Tristan, Aucassin và Nicolette, Tiểu thuyết về chú cáo, Tiểu thuyết hoa hồng.

Bài ca Roland (cuối thế kỷ XI - đầu thế kỷ XII) là anh hùng ca dân gian (gồm 4.000 câu thơ), ca ngợi những sự nghiệp anh hùng, chiến công truyền thuyết hay lịch sử.

Bài ca Roland được ghi thành văn 200 - 300 năm sau sự kiện lịch sử: cái chết của Roland ở núi Pyrénées, sau khi Hoàng đế Charlemagne rút quân từ Tây Ban Nha về (vào khoảng cuối thế kỷ thứ VIII).

Câu chuyện được hư cấu theo óc tưởng tượng dân gian.

Đã bảy năm, Hoàng đế Charlemagne dẫn quân sang Tây Ban Nha đánh người Hồi giáo Bắc Phi chiếm đóng. Vua địch là Marsile điều đình xin hòa. Ganelon được cử đi cùng sứ giả địch đến gặp Marsile để kết thúc cuộc điều đình.

Ganelon đố kỵ, âm mưu phản bội: hắn bàn với vua địch sẽ thu xếp để Roland (tướng giỏi nhất và cháu gọi Hoàng đế bằng bác) và các hiệp sĩ phía Pháp giỏi nhất đi hậu quân để địch bố trí đánh úp. Sau đó Ganelon về để thực hiện mưu đồ. Hoàng đế đang rút quân về đất Pháp thì hậu quân bị địch tấn công ở đèo Ronceveaux.

Bạn thân của Roland là Olivier khuyên Roland nổi tù và để gọi Hoàng đế quay lại cứu. Nhưng Roland không chịu. Sau khi chiến đấu dũng cảm, các hiệp sĩ chết hết trừ có Roland, Olivier và linh mục hiệp sĩ Turpin.

Lúc đó Roland mới chịu thổi tù và, thổi mạnh đến nỗi đứt mạch máu thái dương. Hoàng đế dẫn quân trở lại thì cả ba hiệp sĩ đều đã chết. Người biết tên Ganelon có tội, cho bắt và đem xử, hắn bị xử phanh phây. Khi được tin báo là Roland, chồng chưa cưới đã chết, Aude con gái của Olivier ngã chết.

Tristan (thế kỷ XII) là nhân vật chính của nhiều chuyện thời Trung cổ Pháp, xuất phát từ gốc dân tộc Celte xứ Bretagne. Những chuyện này là những chuyện thơ cung đình, ca ngợi tình yêu: hiệp sĩ không những phải có võ công rực rỡ mà còn phải mang lưỡi gươm phụng sự vị “phu nhân là bà Chúa của mình” (Dame).

Chàng Tristan sớm mồ côi, được cậu là Vua Mark xứ Cornouailles nuôi. Chàng giết được người khổng lồ, em Hoàng hậu Irlande, kẻ thù của đất nước, bị chém bằng gươm tẩm thuốc độc, chàng nằm trong một chiếc thuyền sóng đánh dạt vào Irlande.

Chàng được Hoàng hậu, mẹ Iseut Tóc vàng chữa khỏi và về nước. Vua Mark muốn dành ngôi cho chàng, nên không chịu lấy vợ. Bị quần thần ép, vua tuyên bố chỉ lấy ai có tóc vàng như sợi tóc mà một con én vừa thả xuống.

Tristan nhớ đến công chúa Iseut Tóc vàng liền xin đi hỏi nàng cho nhà vua. Trên thuyền đưa Iseut về nước, Tristan và Iseut uống nhầm phải thứ thuốc bùa yêu gắn bó hai người bằng một mối tình vĩnh cửu (thuốc của mẹ Iseut định dành cho nàng và vua Mark. Vua lấy Iseut nhưng về sau phát hiện là nàng và Tristan lén lút yêu nhau.

Hai người trốn vào rừng sâu. Một hôm, vua bắt gặp họ, nhưng tha cho họ. Cảm kích, họ quyết định xa nhau. Iseut trở về cung, còn Tristan sang xứ Bretagne và lấy nàng Iseut có Bàn tay trắng. Tristan bị vết thương có thuốc độc, chỉ Iseut Tóc vàng mới có thể chữa được, chàng cho đi mời nàng và dặn sứ giả kéo buồm trắng lên nếu đem được nàng về, kéo buồm đen nếu không.

Khi thuyền đưa Iseut Tóc vàng về, vợ chàng ghen nên báo cho chàng là thuyền kéo buồm đen. Tristan nghe vậy buồn phiền và chết. Nàng Iseut lên bờ, nhìn thấy cảnh ấy và chết bên cạnh xác của người yêu. Vua Marc biết được chuyện “thuốc bùa yêu” thì cho chôn hai người bên cạnh nhau.

Aucassin và Nicolette, đầu thế kỷ XIII là tác phẩm vô danh thuộc loại tiểu thuyết diễm tình, gồm những phần bằng thơ để hát và những phần bằng văn xuôi để đọc, pha trộn thơ, hiện thực và mỉa mai.

Aucassin, con bá tước Garin, yêu Nicolette, một thiếu nữ Hồi giáo Bắc Phi bị cầm tù, Bá tước không tán thành, cho giam hai người vào hai nơi. Nicolette trốn thoát vào rừng, Aucassin, được thả, tìm đến nàng. Họ gặp nhiều chuyện phiêu lưu. Về sau, Nicolette được nhận diện ra là công chúa con vua ở một nước Bắc Phi. Aucassin được lấy nàng.

Tiểu thuyết về chú cáo (thế kỷ XII-XIII) là nhóm truyện thơ dân gian về con cáo Renard và đối thủ chính của nó là chó sói Isengrin. Tất cả có 24 “nhánh” (hay bài) với mục đích gây cười, nhưng càng về sau càng mang tính nhạo báng những anh hùng ca về những chiến công của các hiệp sĩ, các tầng lớp xã hội nói chung. Cáo trở thành hiện thân của cái ác và lừa đảo.

Tiểu thuyết về hoa hồng (thế kỷ XIII - G. de Lorris và J. de Meung) là thi phẩm phúng dụ giáo huấn gồm hai phần, có thể coi là hai tác phẩm riêng biệt. Phần đầu do G. de Lorris viết (4053 câu thơ), trình bày nghệ thuật yêu đương theo quan điểm cung đình, quý tộc. Nhân vật nam được dẫn vào vườn hoa, mê một bông hồng. Chàng phải học những đức tính như kín đáo, lễ phép, hào hiệp, kiên nhẫn.

Chàng hôn được hoa hồng, nhưng bị nói xấu, nguy cơ, xấu hổ và sợ hãi ngăn cản. Chàng cô đơn và đau khổ. Phần hai do J. de Meung viết (17.722 câu thơ), tiếp tục phần đầu chưa viết xong (do tác giả mất), giới thiệu tình yêu trên bình diện luân lý, triết học, rồi tổng hợp tất cả các tri thức khoa học và triết học thời Trung cổ.

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Văn học Bồ Đào Nha nói chung và văn học viết bằng tiếng Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha, những ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Ở Bỉ có hai dòng văn học: văn học viết bằng tiếng Pháp và văn học viết bằng tiếng Hà Lan.

Đọc thêm

Thắng tối thiểu Thái Lan, U19 Việt Nam vào chung kết giải U19 Quốc tế

Thắng tối thiểu Thái Lan, U19 Việt Nam vào chung kết giải U19 Quốc tế

Baoquocte.vn. U19 Việt Nam 1 lần nữa bất bại trước U19 Thái Lan sau 3 lần chạm trán chỉ trong vòng chưa đầy 1 tháng với thành tích 1 trận hòa ...
Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Baoquocte.vn. Viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần nắm được các chế độ, công việc theo Nghị định 50/2022/NĐ-CP.
Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Baoquocte.vn. Hồi 19h ngày 9/8, tâm bão số 2 trên khu vực phía Đông Bắc quần đảo Hoàng Sa; cách đảo Hải Nam khoảng 290km về phía Đông Đông Nam.
XSMB 10/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 10/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 10/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 10/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 10/8. trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 10/8/2022. xổ số hôm nay ngày 10 tháng 8. xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 10/8. ...
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Phó Tổng tư lệnh kiêm Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia Campuchia

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Phó Tổng tư lệnh kiêm Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia Campuchia

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đại tướng Hun Manet bày tỏ hài lòng về sự phát triển tích cực của quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam-Campuchia.
Việt Nam và Campuchia sẽ luôn đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để giành nhiều thắng lợi mới

Việt Nam và Campuchia sẽ luôn đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để giành nhiều thắng lợi mới

Baoquocte.vn. Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng tiếp Ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng CPP, Phó Tổng Tư lệnh kiêm Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia ...
Cận cảnh Toyota Fortuner Leader tại Thái Lan, giá từ 905 triệu đồng

Cận cảnh Toyota Fortuner Leader tại Thái Lan, giá từ 905 triệu đồng

Baoquocte.vn. Toyota Fortuner Leader dành riêng cho thị trường Thái Lan với nhiều nâng cấp, giá bán từ 1,371 triệu baht, tương đương 905 triệu đồng.
Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine, eo biển Đài Loan, FBI khám xét nhà cựu Tổng thống Trump, khủng hoảng năng lượng... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Kế hoạch khí đốt mới của EU chính thức có hiệu lực, Đức nói gì?

Kế hoạch khí đốt mới của EU chính thức có hiệu lực, Đức nói gì?

Baoquocte.vn. Cơ quan quản lý năng lượng Đức (Bundesnetzagentur) hoan nghênh kế hoạch khí đốt khẩn cấp của EU bắt đầu có hiệu lực từ ngày 9/8.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử ...
Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, hoạt động du lịch tỉnh Bạc Liêu khởi sắc trở lại.
Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Ngành du lịch của nhiều nước Đông Âu đang phải chịu 'vạ lây' do tác động từ cuộc xung đột Nga-Ukraine, lượng du khách sụt giảm nghiêm trọng.
Du lịch Quảng Ninh hồi phục ngoạn mục trong Hè 2022

Du lịch Quảng Ninh hồi phục ngoạn mục trong Hè 2022

Baoquocte.vn. Là một trong những ‘điểm nóng’ du lịch, Quảng Ninh đã ghi dấu ấn bằng những con số tăng trưởng ngoạn mục với hàng loạt sự kiện, hoạt động hè sôi động, hấp dẫn.
Việt Nam có tên trong nhiều đề cử giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards năm 2022

Việt Nam có tên trong nhiều đề cử giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards năm 2022

Baoquocte.vn. Việt Nam được đề cử trong nhiều hạng mục giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards 2022.
Tuyến du lịch bằng tàu hỏa xuyên Việt được bình chọn là một trong những cung đường sắt đẹp nhất thế giới

Tuyến du lịch bằng tàu hỏa xuyên Việt được bình chọn là một trong những cung đường sắt đẹp nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãng truyền thông Nga giới thiệu tuyến du lịch bằng tàu hỏa xuyên Việt, ngắm cảnh trên đèo Hải Vân thuộc một trong 13 cung đường sắt đẹp nhất thế giới.
MICE - mảnh đất màu mỡ của du lịch Việt Nam

MICE - mảnh đất màu mỡ của du lịch Việt Nam

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, du lịch MICE (loại hình du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm, tổ chức sự kiện) trở nên phổ biến ở Việt Nam.
Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Baoquocte.vn. Tập bút ký Dọc đường của nhà văn Nguyên Ngọc viết về văn chương, giáo dục, con đường phát triển đất nước trên hành trình sống đầy ắp trải nghiệm.
Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Baoquocte.vn. 'Việt Nam văn hóa sử cương' của học giả Đào Duy Anh được coi là kim chỉ nam cho nhiều công trình nghiên cứu văn hóa nước ta trong suốt gần một thế kỷ.
'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Cỗ máy tri thức', nhà triết học Michael Strevens trả lời câu hỏi vì sao nhân loại sử dụng khoa học để nghiên cứu những bí mật vũ trụ.
Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Baoquocte.vn. Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động không chỉ thuật lại cuộc đời và sự nghiệp của Chung Ju Yung.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Baoquocte.vn. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Tuyết Minh vừa ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường' được sáng tác trong thời gian hơn 20 năm.
Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Baoquocte.vn. Với 25 năm kinh nghiệm lâm sàng về đẩy lùi bệnh tim bằng dinh dưỡng, bác sĩ Joel Fuhrman tại Mỹ đã viết cuốn sách 'Dinh dưỡng lành mạnh ngại gì bệnh tim'.
Phiên bản di động