Richard Sorge: Sĩ quan tình báo huyền thoại của Liên Xô

Văn Đỉnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Richard Sorge, bí danh Ramzai đã được lịch sử ghi nhận là một trong những điệp viên tài tình nhất của Liên Xô, với chiến tích cứu Moscow khỏi một cuộc tấn công của phát xít Đức.

Cách đây 80 năm, ngày 18/10/1941, sĩ quan tình báo Liên Xô Richard Sorge bị bắt ở thủ đô Tokyo. Tiếp theo là 1100 ngày bị giam cầm, tra tấn và hỏi cung trong nhà tù Sugamo.

Richard Sorge bình thản đón nhận bản án tử hình và không quyên cản ơn nhân viên quản giáo của nhà tù vì cách đối xử của họ giành cho ông luôn đậm chất nhân văn.

Thẻ thư ký báo chí Đại sứ quán Đức tại Tokyo của Richard Sorge. (Nguồn AiF)
Thẻ thư ký báo chí Đại sứ quán Đức tại Tokyo của Richard Sorge. (Nguồn AiF)

'Bàn cứu thua’ trông thấy

Điệp viên Richard Sorge đã đi vào lịch sử ngành tình báo Liên Xô bằng hai thông tin vô cùng giá trị, đó là kế hoạch chuẩn bị tấn công Liên Xô của Phát xít Đức và Nhật Bản sẽ không tuyên chiến với Liên Xô vào năm 1941.

Ngày 6/9/1941, điệp viên Sorge gửi về Trung tâm bản tin tuyệt mật, trong đó nói rõ: “Nhật Bản đang lên kế hoạch tác chiến ở phía Nam, chứ không phải vùng Viễn Đông của Liên Xô, như Moscow lo ngại”.

Đây là thời điểm quân đội Đức đang tiến gần tới Moscow. Sau khi giải mã những thông tin mà Ramzai (mật danh của Richard Sorge) gửi về, những sư đoàn và lữ đoàn tăng của Hồng quân Liên Xô đang trực chiến ở Viễn Đông để đối phó với đội quân Quan Đông của Nhật, được điều về ngoại ô Moscow và đây là yếu tố quan trọng đã cứu Moscow thoát khỏi cuộc tấn công của phát xít Đức.

Sĩ quan tình báo Richard Sorge hoạt động gần 10 năm từ 15/2/1932 đến tháng 10/1941 ở Tokyo, ngay sát bộ máy chính phủ Nhật. Mỗi ngày của Sorge là một ngày "đi trên lưỡi dao", phải vận dụng mọi mưu trí để khai thác thông tin mật và truyền về Moscow.

Để có được thành công đó, ngoài nỗ lực của bản thân, còn phải kể đến sự hỗ trợ tích cực từ đồng đội của Richard Sorge – những người mà ông đã từng hợp tác trong thời gian hoạt động ở Trung Quốc, đó là nhà báo Hozumi Ozaki, là nhân viên điện đài Maks Klauzen, về sau còn có thêm nhà báo Branko Vukelich và họa sĩ Yotoku Miayagi.

Nhật Bản, bến đỗ cuối cùng

Sự nghiệp tình báo của Richard Sorge có nhiều tình huống đặc biệt, khi ông là điệp viên của Liên Xô nhưng lại làm trong Đại sứ quán Đức ở Tokyo.

Thời gian còn là sinh viên, chàng trai Sorge thiên về tư tưởng cánh tả, ngoài thời gian nghiên cứu khoa học, ông rất tích cực tham gia hoạt động chính trị và là một trong những thành viên sáng lập Đảng Dân chủ Xã hội Đức.

Năm 1919, Sorge ra nhập Đảng Cộng sản Đức. Không lâu sau đó, Sorge trở thành lãnh đạo trường đảng của những người cộng sản Đức. Năm 1924, Richard Sorge tới Moscow, làm việc 5 năm trong Quốc tế Cộng sản (Quốc tế III). Năm 1929, ông được mời vào làm việc tại Cơ quan Tình báo quân đội Liên Xô.

Richard Sorge bắt đầu sự nghiệp tình báo ở Trung Quốc dưới vỏ bọc là nhà báo của Đức, các bài viết của anh được độc giả nhiệt liệt chào đón. Thời gian làm “phóng viên của báo chí Đức” ở Trung Quốc thực sự là bước đệm cho hoạt động sau này của ông ở Nhật Bản, đây cũng chính là kế hoạch sắp xếp của Lãnh đạo Liên Xô.

Khi Hitler vừa mới lên nắm quyền, Richard Sorge được điều về Đức. Thời gian này ông phải đổi hộ chiếu, vì hộ chiếu cũ đã hết hạn. Sorge rất lo ngại nếu tình cờ gặp lại người quen cũ, đặc biệt là những đảng viên Đảng Dân chủ Xã hội Đức, những người mà một thời ông đã cùng tham gia hoạt động.

Tuy nhiên, mọi việc diễn ra suôn sẻ. Nhận hộ chiếu mới, Sorge có thể tự tin giới thiệu mình là phóng viên làm việc ở Nhật Bản, tiếp đó là những chiến công ngoài sự mong đợi trên cương vị là thư ký báo chí của Đại sứ quán Đức ở Tokyo.

Tại sao Stalin không lên kế hoạch giải cứu Richard Sorge

Trong con mắt của mọi người, Richard Sorge được cho là “người ham vui”, “người luôn đuổi theo các bóng hồng”. Bất kỳ ở đâu có Sorge, ông đều trở thành linh hồn của cuộc vui. Thậm chí ông rất khéo léo kết thân với những người được giao nhiệm vụ theo dõi mình. (Ở Nhật Bản thời đó, bất kỳ công dân nước ngoài nào cũng bị chính quyền theo dõi).

Ở Tokyo, điệp viên Sorge thường đi xe phân khối lớn, tốc độ cao. Thật khó mà hình dung được rằng, bên trong vẻ hào nhoáng đó, ẩn chứa một công việc vô cùng căng thẳng – một công việc đã chi phối tiến trình lịch sử thế giới. Lãnh đạo Liên Xô đã đánh giá cao vai trò của Sorge, luôn tin tưởng những thông tin mà ông truyền về.

Một điều rất kỳ lạ là, tại sao Stalin không có kế hoạch giải thoát cho Richard Sorge. Tokyo đã đề xuất với Liên Xô là đổi điệp viên Sorge lấy hai đô đốc của họ đang bị Liên Xô bắt làm tù binh.

Theo nhà báo, nhà sử học Nga Nikolai Dolgopolov: “Cựu nhân viên Gestapo bị bắt giam ở Moscow đã tiết lộ một chi tiết, Tokyo đồng ý đổi Richard Sorge lấy vài sĩ quan của họ bị Mỹ bắt giữ trên một hòn đảo”.

Nhưng những đề xuất mà phía Nhật đưa ra đều không được lãnh tụ tối cao của Liên Xô Joseph Vissarionovich Stalin chấp thuận. Tại sao Stain lại xử sự như vậy? Câu trả lời đến nay vẫn là ẩn số.

Một trong những giả thiết lý giải về cách sử sự của Stalin, đó là lãnh tụ Liên Xô nghi ngờ Richard Sorge là điệp viên hai mang, vừa hoạt động cho Liên Xô, vừa hoạt động cho Đức.

Sau này, vào những năm 1940 và 1950, khi giải mã tài liệu mật của tình báo Đức và tình báo Nhật, đều không tìm thấy một bằng chứng gián tiếp nào cho giả thiết nêu trên.

Ở Liên Xô, những quân nhân Liên Xô bị Đức bắt làm tù binh, khi trở về sau chiến tranh, đều chịu chung một số phận - bị nghi ngờ và phải đưa vào các trại tập trung để thử thách. Có lẽ Richard Sorge không phải là ngoại lệ.

Nhật Bản đã rất thâm thúy khi ấn định ngày hành quyết Richard Sorge đúng vào ngày kỷ niệm Cách mạng tháng 10 thành công. Ngày 7/11/1944, điệp viên với bí danh Ramzai bị treo cổ.

Ở Liên Xô, dưới thời Tổng bí thư Đảng cộng sản Liên Xô Khrushchev, những chiến công của sĩ quan tình báo Richard Sorge mới được mọi người biết đến. Vinh quang đến dù có muộn, nhưng đây cũng là phần thưởng xứng đáng cho những chiến công của ông. Thông thường, đối với nghiệp tình báo, nhiều điệp viên vẫn còn sống, nhưng tên tuổi đã bị lịch sử xóa nhòa, còn đối với Richard Sorge thì mọi việc được sắp xếp theo chiều ngược lại.

Chuyện về nữ phi công Liên Xô từng là 'nỗi khiếp sợ' của không quân Đức

Chuyện về nữ phi công Liên Xô từng là 'nỗi khiếp sợ' của không quân Đức

Ekaterina Budanova, nữ phi công tiêm kích được coi là huyền thoại của Không quân Liên Xô trong Thế chiến II, cũng như là nỗi ...

Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Năm 1991, một bức 'tối hậu thư' liên quan đến vấn đề biên giới đã khiến dư luận nước Nga và các nước Liên Xô ...

(theo AiF)

Đọc thêm

Iran: Mối quan hệ với các nước vùng Vịnh đạt bước đột phá

Iran: Mối quan hệ với các nước vùng Vịnh đạt bước đột phá

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Iran và các nước vùng Vịnh đã đạt được bước đột phá kể từ khi Tổng thống Ebrahim Raisi lên nắm quyền vào năm 2021.
Chính thức nhậm chức, tân Thủ tướng Australia sẽ lập tức đến nước này

Chính thức nhậm chức, tân Thủ tướng Australia sẽ lập tức đến nước này

Baoquocte.vn. Lãnh đạo Công đảng Australia đã tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng thứ 31 của nước này, sau chiến thắng ấn tượng trong cuộc bầu quốc hội liên bang.
Hoạt động của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái trong thời gian tham dự WEF lần thứ 52 tại Davos, Thụy Sỹ

Hoạt động của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái trong thời gian tham dự WEF lần thứ 52 tại Davos, Thụy Sỹ

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Lê Minh Khái đề nghị WEF tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa Chính phủ và doanh nghiệp trong tiến trình định hình các ...
Mỹ tính 'vươn tay' tới Moldova - láng giềng của Nga?

Mỹ tính 'vươn tay' tới Moldova - láng giềng của Nga?

Baoquocte.vn. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ tuyên bố, nước này sẵn sàng cung cấp vũ khí cho Moldova nếu chính phủ quốc gia Đông Âu yêu cầu.
Pháp 'dội gáo nước lạnh' vào hy vọng của Ukraine, Kiev 'chặt đứt' một mối liên hệ với Liên Xô cũ

Pháp 'dội gáo nước lạnh' vào hy vọng của Ukraine, Kiev 'chặt đứt' một mối liên hệ với Liên Xô cũ

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Bộ Châu Âu của Pháp cho rằng, nỗ lực gia nhập EU của Ukraine không thể hoàn thành trong 15 hoặc 20 năm.
U23 Việt Nam bảo vệ thành công HCV SEA Games, truyền thông Hàn Quốc giật tít 'Ma thuật Park Hang Seo tái hiện'

U23 Việt Nam bảo vệ thành công HCV SEA Games, truyền thông Hàn Quốc giật tít 'Ma thuật Park Hang Seo tái hiện'

Baoquocte.vn. Truyền thông Hàn Quốc ca ngợi HLV Park Hang Seo khi giúp U23 Việt Nam bảo vệ thành công tấm HCV ở SEA Games bằng chiến thắng Thái Lan tỷ ...
Châu Phi đáp lời Ukraine, Thủ tướng Đức tranh thủ yêu cầu thái độ rõ ràng với Nga?

Châu Phi đáp lời Ukraine, Thủ tướng Đức tranh thủ yêu cầu thái độ rõ ràng với Nga?

Baoquocte.vn. Tổng thống Senega xác nhận, ông sẽ sớm tới Nga và Ukraine thay mặt cho Liên minh châu Phi trên cương vị là chủ tịch đương nhiệm của tổ chức ...
Đánh bại U23 Thái Lan, U23 Việt Nam giành HCV SEA Games 31

Đánh bại U23 Thái Lan, U23 Việt Nam giành HCV SEA Games 31

Baoquocte.vn. Tối 22/5, trên SVĐ quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) diễn ra trận chung kết môn Bóng đá nam SEA Games 31 giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan.
Tiểu sử tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese

Tiểu sử tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese

Baoquocte.vn. Hôm nay (23/5), lãnh đạo Công đảng Australia Anthony Albanese chính thức tuyên thệ nhậm chức, trở thành Thủ tướng thứ 31 của Australia.
Tỏ thiện chí, Nga nói 'bóng hoàn toàn ở bên sân Ukraine'

Tỏ thiện chí, Nga nói 'bóng hoàn toàn ở bên sân Ukraine'

Baoquocte.vn. Trưởng đoàn đàm phán Nga tuyên bố, Moscow sẵn sàng nối lại tiến trình đàm phán với Ukraine, song cần có được sự nhất trí từ phía Kiev.
Iran: Mối quan hệ với các nước vùng Vịnh đạt bước đột phá

Iran: Mối quan hệ với các nước vùng Vịnh đạt bước đột phá

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Iran và các nước vùng Vịnh đã đạt được bước đột phá kể từ khi Tổng thống Ebrahim Raisi lên nắm quyền vào năm 2021.
Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 23-29/5

Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 23-29/5

Baoquocte.vn. Thủ tướng Đức công du châu Phi, Tổng thống Mỹ thăm Nhật Bản, Hội nghị thượng đỉnh Bộ tứ tại Tokyo... là những sự kiện quốc tế nổi bật trong tuần.
Chính thức nhậm chức, tân Thủ tướng Australia sẽ lập tức đến nước này

Chính thức nhậm chức, tân Thủ tướng Australia sẽ lập tức đến nước này

Baoquocte.vn. Lãnh đạo Công đảng Australia đã tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng thứ 31 của nước này, sau chiến thắng ấn tượng trong cuộc bầu quốc hội liên bang.
Mỹ tính 'vươn tay' tới Moldova - láng giềng của Nga?

Mỹ tính 'vươn tay' tới Moldova - láng giềng của Nga?

Baoquocte.vn. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ tuyên bố, nước này sẵn sàng cung cấp vũ khí cho Moldova nếu chính phủ quốc gia Đông Âu yêu cầu.
Pháp 'dội gáo nước lạnh' vào hy vọng của Ukraine, Kiev 'chặt đứt' một mối liên hệ với Liên Xô cũ

Pháp 'dội gáo nước lạnh' vào hy vọng của Ukraine, Kiev 'chặt đứt' một mối liên hệ với Liên Xô cũ

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Bộ Châu Âu của Pháp cho rằng, nỗ lực gia nhập EU của Ukraine không thể hoàn thành trong 15 hoặc 20 năm.
Châu Phi đáp lời Ukraine, Thủ tướng Đức tranh thủ yêu cầu thái độ rõ ràng với Nga?

Châu Phi đáp lời Ukraine, Thủ tướng Đức tranh thủ yêu cầu thái độ rõ ràng với Nga?

Baoquocte.vn. Tổng thống Senega xác nhận, ông sẽ sớm tới Nga và Ukraine thay mặt cho Liên minh châu Phi trên cương vị là chủ tịch đương nhiệm của tổ chức này.
Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Baoquocte.vn. Sự phản đối của Nga, thái độ của Thổ Nhĩ Kỳ và tuyên bố của Tổng thống Croatia có thể khiến đường vào NATO của Phần Lan và Thụy Điển trở nên khó khăn hơn.
EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

Baoquocte.vn. Trong nhiệm kỳ mới, EU cũng sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Pháp với các mục tiêu chủ quyền, tăng trưởng và tự bảo vệ.
Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
Bầu cử Philippines: Khi chiến thắng chỉ là khởi đầu

Bầu cử Philippines: Khi chiến thắng chỉ là khởi đầu

Baoquocte.vn. Chiến thắng trong bầu cử tổng thống Philippines mới là khởi đầu trên hành trình đầy khó khăn của ông Ferdinand Marcos Jr. để đưa Manila ‘trỗi dậy một lần nữa’.
Tầm nhìn EU của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron

Tầm nhìn EU của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron

Baoquocte.vn. Sau gần 5 năm, các định hướng lớn mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kiên định theo đuổi dần được cụ thể hóa thành những chuyển biến lớn trong EU.
Bầu cử tổng thống Pháp: Biến thách thức thành lợi thế

Bầu cử tổng thống Pháp: Biến thách thức thành lợi thế

Baoquocte.vn. Bầu cử tổng thống Pháp - Bất ngờ đã không xảy ra hôm 24/4!
Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Baoquocte.vn. Sự nổi lên của nền kinh tế hydrogen mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng, song cũng để lại không ít thách thức địa chính trị.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.
Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Baoquocte.vn. Các nước phương Tây liên tục tung ra các gói hỗ trợ quân sự, bao gồm các loại vũ khí tấn công tối tân, giúp Ukraine tăng cường khả năng phòng thủ.
Trả hay không trả bằng đồng Ruble? EU vẫn 'đau đầu' chuyện thanh toán khí đốt Nga

Trả hay không trả bằng đồng Ruble? EU vẫn 'đau đầu' chuyện thanh toán khí đốt Nga

Baoquocte.vn. Hai tháng từ sắc lệnh thanh toán khí đốt Nga bằng đồng Ruble, nhiều quốc gia EU vẫn chưa thể quyết định phương thức để nhập khẩu năng lượng này.
Hội nghị thượng đỉnh ASEAN-Hoa Kỳ: Khẳng định sự quan tâm của Washington tới khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Hội nghị thượng đỉnh ASEAN-Hoa Kỳ: Khẳng định sự quan tâm của Washington tới khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Qua Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ, Tổng thống Joe Biden nỗ lực mở rộng quan hệ với Đông Nam Á, trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Tổng thống Biden công du Đông Á, Triều Tiên sẽ phóng tên lửa để 'đón'?

Tổng thống Biden công du Đông Á, Triều Tiên sẽ phóng tên lửa để 'đón'?

Baoquocte.vn. Rất có khả năng Triều Tiên sẽ có những hành động khiêu khích khi Tổng thống Biden có chuyến công du quan trọng đến Đông Á.
Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Baoquocte.vn. Chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể được Tổng thống Biden khởi động trong chuyến công du châu Á tới đây.
Chính sách của Australia đối với Trung Quốc hậu bầu cử: Tiếp tục đường lối cứng rắn?

Chính sách của Australia đối với Trung Quốc hậu bầu cử: Tiếp tục đường lối cứng rắn?

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Australia và Trung Quốc sẽ tiếp tục đối kháng. Trung Quốc đang đặt ra nhiều mối lo ngại về an ninh đối với Thái Bình Dương.
Vũ khí khí đốt Nga có thực sự lợi hại?

Vũ khí khí đốt Nga có thực sự lợi hại?

Baoquocte.vn. Liệu vũ khí khí đốt Nga nhằm ổn định nền kinh tế trước các lệnh trừng phạt và gây sức ép lên các quốc gia EU có hiệu quả?
Phiên bản di động