Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Phan Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Joe Biden về "diệt chủng Armenia” là ‘giọt nước tràn ly’, khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ vốn đã trắc trở lại thêm phần bất định trong thời gian tới. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Trong một bước đi mạo hiểm với quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ, ngày 24/4, ông Joe Biden đã trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên công nhận cái gọi là “diệt chủng Armenia”, chuỗi các cuộc thảm sát người Armenia giai đoạn 1915-1917 dưới thời Đế chế Ottoman. Trước đó, ông cũng thông báo về quyết định này với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan.

Từ lâu, câu chuyện về “diệt chủng Armenia” là vấn đề nhạy cảm với Thổ Nhĩ Kỳ và Washington, đồng minh Ankara, hiểu rõ điều này hơn ai hết. Vì thế, dù Mỹ khẳng định rằng tuyên bố trên “không nhằm mục đích đổ lỗi”, Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng không thể cho qua cho hành động này.

(04.27) Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)
Tổng thống Mỹ Joe Biden trong một phát biểu ngày 20/4. (Nguồn: AP/PTI)

Ngày 25/4, triệu hồi Đại sứ Mỹ tại Ankara David Satterfield, Thứ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Sedat Onal đã lên án quyết định “không có sơ sở pháp lý”, cho rằng hành động của Mỹ đã gây ra vết thương trong mối quan hệ song phương và khó có thể được hàn gắn.

Phát biểu ngày 27/4, Tổng thống Tayyip Erdogan cho biết “bước đi sai lầm này” sẽ gây trở ngại cho quan hệ song phương và khuyên Mỹ nên tự soi lại mình. Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định có thể đáp trả theo nhiều cách, phương pháp và mức độ khác nhau. Tuy nhiên, ông Erdogan cũng hy vọng có thể hàn gắn quan hệ và sẵn sàng thảo luận với ông Biden tại Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tháng 6 tới.

Tuy nhiên, nói là một chuyện, làm là chuyện khác. Tương lai quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ thời gian tới có thể trở nên bất định, chênh vênh hơn vì một số lý do sau.

Tình sắp cạn

Đầu tiên, xét về tổng thể, quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có dấu hiệu rạn nứt sau hàng loạt vụ việc.

Năm 2016, Ankara đã bắt giữ mục sư Andrew Brunson và công dân Mỹ gốc Thổ Serkan Golge với lý do dính líu tới đảo chính tại Thổ Nhĩ Kỳ cùng năm. Đáp lại, Washington từ chối yêu cầu dẫn độ giáo sỹ Fethullah Gulen, cho rằng Ankara không có đủ bằng chứng buộc tội nhân vật này.

Năm 2019, lần đầu Quốc hội Mỹ đã chính thức công nhận cái gọi là “Diệt chủng Armenia”, bất chấp phủ nhận của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và phản đối của đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ.

Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ 5 năm trở lại đây đã không còn mặn nồng và có nhiều dấu hiệu rạn nứt.

Năm 2020, đảng Dân chủ Mỹ kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ đứng ngoài xung đột Nagorno-Karabakh và cựu Tổng thống Donald Trump nên trì hoãn cung cấp khí tài cho Ankara. Ngày 15/10/2020, cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo nhận định rằng sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ cho Azerbaijan làm tăng nguy cơ cuộc xung đột lịch sử này. Đáp lại, Thổ Nhĩ Kỳ tố cáo phía Mỹ gửi vũ khí tới Armenia.

Mới đây, vài ngày trước điện đàm song phương, Mỹ đã chính thức loại Ankara khỏi chương trình tiêm kích tàng hình F-35 do nước này mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga, bất chấp phân bua của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng S-400 không đe dọa đến hoạt động và vũ khí nào của khối NATO.

Vì thế, động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đảo ngược lập trường của người tiền nhiệm về cái gọi là “diệt chủng Armenia” có thể khiến quan hệ hai nước rạn nứt sâu sắc hơn.

Lợi dần vơi

Quan trọng hơn, cả Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ không nằm trong ưu tiên chính sách của nhau như trước.

Trong bản Hướng dẫn Chiến lược an ninh quốc gia tạm thời, chính quyền của ông Joe Biden cho thấy ưu tiên chính sách trước mắt là giải quyết các vấn đề đối nội, triển khai cách tiếp cận mới với Trung Quốc và củng cố mạng lưới đồng minh đối tác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu. Trung Đông không còn là ưu tiên cao trong chính sách của Mỹ. Ngay cả khi đề cập về khu vực trong văn bản trên, Washington dành nhiều kỳ vọng cho quan hệ với Tel Aviv hơn là Ankara. Quá trình triển khai chính sách của Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đã phản ánh rõ điều đó.

Ngoài ra, trong 100 ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cho thấy ưu tiên thúc đẩy vấn đề dân chủ-nhân quyền. Không chỉ bày tỏ quan ngại, tìm kiếm giải pháp với vấn đề trước mắt tại Tân Cương hay Hong Kong (Trung Quốc), Washington dường như muốn gián tiếp củng cố nền dân chủ đang gặp nhiều thách thức của Mỹ thông qua các câu chuyện cũ. Việc công nhận sự tồn tại cái gọi là “diệt chủng Armenia” là một động thái theo hướng đó.

Về phần mình, Thổ Nhĩ Kỳ dường như cũng đang chuẩn bị cho một tương lai vắng Mỹ.

Nga là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2020, nước này đã hoàn thành dự án Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ, cho phép Moscow vận chuyển khí đốt tới Nam Âu qua Ankara mà không cần qua Kiev. Dự án này sẽ củng cố tham vọng trở thành trung tâm năng lượng khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời giúp Nga tránh sự phụ thuộc vào đường ống qua Ukraine. Về chính trị, Moscow và Ankara duy trì hợp tác trong các vấn đề khu vực, đặc biệt là Syria và Libya.

(04.27) Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và người đồng cấp nước chủ nhà Vladimir Putin cùng ăn kem trong chuyến thăm Nga tháng 8/2019. (Nguồn: Reuters)

Bên cạnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Đầu tháng 4, Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu khẳng định nước này muốn duy trì chương trình nghị sự tích cực và hối thúc châu Âu sớm đưa ra yêu cầu cụ thể để Ankara có thể trở thành một phần của EU.

Đáng chú ý, Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần cho thấy mong muốn trở thành cường quốc khu vực độc lập thông qua sự hiện diện chính trị, ngoại giao và quân sự tại các điểm nóng, đồng thời thúc đẩy phát triển trang thiết bị quốc phòng hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất máy bay không người lái.

Xét trên các phương diện này, khi tình đã cạn, lợi dần vơi, không loại trừ khả năng quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ sẽ còn tiếp tục rơi vào trạng thái mông lung, bất định hơn trong thời gian tới.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Cảnh báo bước đi sai lầm, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ khuyên Mỹ 'tự soi gương'
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia: Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố Mỹ chuẩn bị hứng 'mưa đòn'
Thổ Nhĩ Kỳ 'mạnh tay' với tiền điện tử
Lo ngại biểu tình sau tuyên bố của Tổng thống Joe Biden, Mỹ đóng cửa tạm thời các cơ quan ngoại giao ở Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ công nhận tội ác diệt chủng tại Armenia thách thức Thổ Nhĩ Kỳ; Ankara không chấp nhận 'lời dạy bảo', triệu Đại sứ Mỹ

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Hàn Quốc 'mạnh tay' với tội phạm lừa đảo liên quan tới tiền điện tử

Hàn Quốc 'mạnh tay' với tội phạm lừa đảo liên quan tới tiền điện tử

Baoquocte.vn. Hàn Quốc ngày 9/5 cho biết sẽ tăng cường hệ thống giám sát các trang web lừa đảo liên quan đến tiền điện tử.
Lo ngại tình huống xấu nhất, Tổng thống Belarus ký sắc lệnh về chuyển giao quyền lực

Lo ngại tình huống xấu nhất, Tổng thống Belarus ký sắc lệnh về chuyển giao quyền lực

Baoquocte.vn. Tổng thống Belarus đã ký một sắc lệnh cho phép chuyển giao quyền lực của tổng thống trong trường hợp ông bị sát hại hoặc không thể thực hiện nhiệm ...
Hải Dương - 'Địa chỉ đỏ' về thu hút FDI khu vực phía Bắc

Hải Dương - 'Địa chỉ đỏ' về thu hút FDI khu vực phía Bắc

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, tỉnh Hải Dương tiếp tục trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều nhà đầu tư nước ngoài như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore.
XSMB 10/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMB 10/5 - xổ số hôm nay

XSMB 10/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMB 10/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 10/5. XSMB thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 10 tháng 5 năm 2021. SXMB 10/5. KQSXMB.
Lịch âm 10/5 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 10/5/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 10/5/2021

Lịch âm 10/5 - Xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 10/5/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 10/5/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 10/5. Âm lịch hôm nay 10/5. Xem âm lịch hôm nay ngày 10/5/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 10 tháng 5 năm 2021 hôm nay.
XSMN 9/5 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/5/2021 - SXMN 9/5 - xổ số hôm nay

XSMN 9/5 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 9/5/2021 - SXMN 9/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 9/5. SXMN 9/5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, Chủ Nhật ngày 9 tháng 5 năm 2021. XSMN chủ nhật. KQSXMN.
XSMT 9/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/5/2021 - SXMT 9/5 - xổ số hôm nay

XSMT 9/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 9/5/2021 - SXMT 9/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 9/5. SXMT 9/5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, Chủ Nhật ngày 9 tháng 5 năm 2021. XSMT chủ nhật. KQSXMT.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 10/5/2021: Tuổi Mùi công việc bộn bề, tuổi Thìn kinh doanh thuận lợi

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 10/5/2021: Tuổi Mùi công việc bộn bề, tuổi Thìn kinh doanh thuận lợi

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 10/5/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSMB 9/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/5/2021 - SXMB 9/5 - xổ số hôm nay

XSMB 9/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 9/5/2021 - SXMB 9/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 9/5. SXMB 9/5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 9 tháng 5 năm 2021. XSMB chủ nhật. KQSXMB.
XSMT 10/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMT 10/5 - xổ số hôm nay

XSMT 10/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMT 10/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 10/5. XSMT thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 10 tháng 5 năm 2021. SXMT 10/5. KQSXMT.
Lo ngại tình huống xấu nhất, Tổng thống Belarus ký sắc lệnh về chuyển giao quyền lực

Lo ngại tình huống xấu nhất, Tổng thống Belarus ký sắc lệnh về chuyển giao quyền lực

Baoquocte.vn. Tổng thống Belarus đã ký một sắc lệnh cho phép chuyển giao quyền lực của tổng thống trong trường hợp ông bị sát hại hoặc không thể thực hiện nhiệm vụ của mình.
Đô đốc Mỹ thăm Nhật Bản để bàn việc kiềm chế Trung Quốc

Đô đốc Mỹ thăm Nhật Bản để bàn việc kiềm chế Trung Quốc

Baoquocte.vn. Theo Kyodo, Đô đốc Mỹ John Aquilino - tân Tư lệnh Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (INDOPACOM) sẽ thăm Nhật Bản vào nửa cuối tháng 5.
Cập nhật Covid-19 ngày 9/5: Đông Nam Á căng thẳng vì dịch; Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc mới; EU mua 1,8 tỷ liều vaccine Pfizer

Cập nhật Covid-19 ngày 9/5: Đông Nam Á căng thẳng vì dịch; Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc mới; EU mua 1,8 tỷ liều vaccine Pfizer

Baoquocte.vn. Theo Worldometers, đến nay, toàn cầu có hơn 158,3 triệu ca nhiễm Covid-19, gần 3,3 triệu ca tử vong và gần 135,8 triệu bệnh nhân bình phục.
Căng thẳng leo thang ở miền Đông Jerusalem, cộng đồng quốc tế quan ngại

Căng thẳng leo thang ở miền Đông Jerusalem, cộng đồng quốc tế quan ngại

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, các vụ đụng độ giữa cảnh sát Israel và người biểu tình Palestine tại khu vực Đông Jerusalem khiến hàng chục người bị thương.
Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Baoquocte.vn. Cơ quan cảnh sát New York (NYPD) ngày 8/5 xác nhận một vụ xả súng xảy ra tại quảng trường Thời đại khiến 3 người bị thương.
Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Baoquocte.vn. Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ Ilyas Kemaloglu ngày 8/5 cho rằng Mỹ muốn đưa Nga trở lại tình trạng bị cô lập với cộng đồng quốc tế như những năm 1990.
Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Czech tuột dốc nhanh chóng kể từ khi vụ nổ kho vũ khí gần làng Vbretice 7 năm trước trở thành đề tài bàn tán căng thẳng giữa hai nước.
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Baoquocte.vn. Các UAV trinh sát và tấn công hiện đại do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có khả năng mang và ném loại bom dẫn đường thuộc họ MAM của hãng Roketsan A.S.
Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Baoquocte.vn. Với các ca mắc và tử vong mới do Covid-19 tăng kỷ lục, không khí u ám và tuyệt vọng đang bao trùm từng ngóc ngách của Ấn Độ.
Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Baoquocte.vn. Sau cái chết bất ngờ của cố Tổng thống Chad Idriss Déby trên chiến trường, tình hình ở quốc gia châu Phi này đã rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.
5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

Baoquocte.vn. Tàu sân bay có cách tự vệ trước các đòn tấn công như ngư lôi phóng từ tàu ngầm, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo phóng từ nhiều phương tiện khác nhau…
Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Baoquocte.vn. Tổ hợp vũ khí Pole-21 (hay Field-21) được phát triển tại Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Tác chiến Điện tử Nga (STC REB).
Mỹ-Trung khởi động cuộc đọ sức 10 năm trên lĩnh vực khí hậu

Mỹ-Trung khởi động cuộc đọ sức 10 năm trên lĩnh vực khí hậu

Baoquocte.vn. Biến đổi khí hậu được nhận định sẽ là 'mặt trận mới' mà ở đó Mỹ-Trung sẽ vừa hợp tác, vừa đọ sức.
Foreign Policy: Australia sẵn sàng vạch ra 'lằn ranh đỏ' với Trung Quốc

Foreign Policy: Australia sẵn sàng vạch ra 'lằn ranh đỏ' với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Australia đang sẵn sàng tạo ra một lằn ranh đỏ với Trung Quốc sau khi phải chịu những hậu quả về mặt kinh tế.
Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung thêm mong manh

Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung thêm mong manh

Baoquocte.vn. Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung tại thời điểm này dường như đã biến mất ở Washington và Bắc Kinh.
Thế tiến thoái lưỡng nan trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ - EU

Thế tiến thoái lưỡng nan trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ - EU

Baoquocte.vn. Sự trỗi dậy của Trung Quốc thách thức vai trò của Mỹ đồng thời khiến mối quan hệ Mỹ - EU đứng trước tình thế đôi khi bằng mặt nhưng không bằng lòng.
Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc bất chấp dịch Covid-19

Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc bất chấp dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Ấn Độ đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trong cuộc đua kỳ lân công nghệ giữa đại dịch Covid-19.
Ngoại trưởng Mỹ 'hâm nóng không khí' trước trận 'thư hùng' với người đồng cấp Trung Quốc

Ngoại trưởng Mỹ 'hâm nóng không khí' trước trận 'thư hùng' với người đồng cấp Trung Quốc

Baoquocte.vn. Trước cuộc họp Liên hợp quốc do Trung Quốc chủ trì, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã có những phát biểu 'hâm nóng' cuộc chạm trán sắp tới.
Phiên bản di động