PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Nếu coi bằng cấp là 'giấy thông hành' duy nhất sẽ có nguy cơ cho sự giả dối

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Nếu tiếp cận bởi thành tích, coi bằng cấp, thứ hạng là 'giấy thông hành' duy nhất để người học phấn đấu thì sẽ có nguy cơ cho sự dối trá sinh sôi, nảy nở.
PGS. TS. Chu Cẩm Thơ
Chuyên gia giáo dục, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ nêu quan điểm, nếu coi bằng cấp, thứ hạng là 'giấy thông hành' duy nhất để người học phấn đấu sẽ có nguy cơ cho sự dối trá.

Cụm từ “bệnh thành tích”, “ngồi nhầm lớp” được nhắc đến khá nhiều trên các diễn đàn giáo dục. Mới đây, “học thật, thi thật, nhân tài thật” là bài toán mà Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đặt ra cho Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT). Báo Thế giới & Việt Nam có cuộc trao đổi với Chuyên gia giáo dục, PGS. TS Chu Cẩm Thơ về vấn đề này.

Thưa bà, điều kiện để quá trình dạy thật, học thật là gì? Có những nguyên nhân nào đang cản trở việc học thật trong nhà trường?

Xét trên bất kỳ góc độ nào thì giáo dục luôn đòi hỏi giá trị thật, chất lượng thật. Trong một phạm vi hẹp, người dạy - người học đều cảm nhận được, tự đo lường được cái “thật” này.

Tuy nhiên, ở phạm vi rộng, nhất là phạm vi quốc gia, tệ nạn “học không thật” có thể xảy ra, thực tế nó đã xảy ra không chỉ ở Việt Nam. Nếu tiếp cận bởi thành tích, coi bằng cấp, thứ hạng là “giấy thông hành” duy nhất để người học phấn đấu thì sẽ có nguy cơ cho sự dối trá sinh sôi, nảy nở.

Chúng ta biết rằng, theo thời gian, sự thực về năng lực sẽ được bày tỏ. Cho nên, nếu có được thành tích, có bằng cấp mà không “thật” thì sớm muộn cá nhân, tổ chức đó cũng bị đào thải.

Hơn nữa, cuộc sống luôn cần năng lực thực, vẫn luôn có chỗ cho những ai có năng lực nhưng có thể chưa có bằng cấp, thành tích tương xứng. Chưa kể đến, thành tích hay bằng cấp chỉ mang tính thời điểm, không phải giá trị vĩnh viễn.

Câu hỏi đặt ra, điều kiện để quá trình dạy thật, học thật là gì? Theo tôi, về phía người học, chắc chắn họ cần có sự chủ động, tích cực để xác định rõ mục đích học tập của bản thân. Nếu thiếu động lực học tập, chắc chắn họ sẽ bị bối rối, dẫn đến lạc đường. Như vậy, họ khó có thể “học thật” được.

Vậy làm sao để giảm bớt tình trạng học thụ động, học không có mục đích, “học hộ”, học dựa dẫm vào người khác? Không có phương pháp học hiệu quả là một vấn đề cho mỗi người, mỗi gia đình và cả xã hội.

Tôi cho rằng cần nhận thức đầy đủ việc “dạy cách học”, coi trọng “học phù hợp với năng lực”. Hiện tượng trẻ em phải học quá sức của mình để đáp ứng thi cử cũng gây ra tác động không nhỏ đến các em.

Còn đối với người dạy, để “dạy thật” được, họ cần có năng lực đáp ứng được yêu cầu giảng dạy. Đó không chỉ là bằng cấp chứng minh cho quá trình đào tạo, mà còn ở động cơ, ý thức làm nghề.

Nghề nào cũng vậy, đòi hỏi người làm nghề phải trau dồi và thực hành đạo đức nghề nghiệp. Nghề dạy học đòi hỏi người dạy là tấm gương cho việc học, học để nâng cao tầm nhìn, để trau dồi chuyên môn và để truyền cảm hứng cho học trò. Do vậy, nếu không tạo động lực để giáo viên không ngừng tiến bộ, đáp ứng yêu cầu sẽ rất khó có “dạy thật”.

Ở góc độ quản lý, rõ ràng trên phạm vi một tổ chức, một địa phương, một quốc gia, chúng ta phải quản lý bằng “chất lượng” và quá trình đảm bảo chất lượng đó được thực thi. Tôi xin bình luận nhiều hơn về điều này. Hiện nay, đầu tư cho các điều kiện để thực thi giáo dục và đảm bảo chất lượng giáo dục ở các địa phương còn chưa đồng đều.

Cả nhân lực, cơ sở vật chất, nguồn lực phối hợp với cơ sở giáo dục cũng chưa thực sự được chú trọng để đảm bảo trên diện rộng. Cụ thể, các chính sách thu hút, sử dụng và tái phát triển nguồn nhân lực chưa thực sự khuyến khích được người lao động có chất lượng vào ngành giáo dục.

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ
Hiện tượng trẻ em phải học quá sức của mình để đáp ứng thi cử cũng gây ra tác động không nhỏ đến các em. (Nguồn: VOV)

Thêm nữa, cơ sở vật chất cho việc dạy thật (dạy đầy đủ nội dung, phương pháp…) còn nghèo nàn, chính sách đầu tư cho mũi nhọn cũng tạo ra khoảng cách lớn về chất lượng, cho bệnh thành tích phát triển. Mới đây, khi bình luận về thể chế, chính sách giáo dục, chúng tôi cũng cho rằng đây là một thực tế khiến cho việc dạy không thật, học không thật xảy ra.

Như vậy, tôi cho rằng, muốn có học thật, dạy thật đầu tiên Nhà nước và các địa phương phải thực thi đầu tư các điều kiện đảm bảo cho việc dạy, việc học (điều này đã được quy định rất rõ trong các văn bản chính sách về triển khai giáo dục và đào tạo).

Đồng thời, việc coi trọng thành tích mà không thực sự quan tâm quá trình tạo ra thành tích, chất lượng sẽ gây ra bệnh cản trở dạy thật, học thật. Do đó, cần thay đổi tư duy quản lý dựa vào “chỉ tiêu, thành tích”; cần giám sát, quản lý dựa vào quá trình thực thi, đảm bảo chất lượng.

"Vaccine" nào để chống căn bệnh thiếu trung thực trong giáo dục, theo bà?

Tôi cho rằng, đó là động lực muốn học thật, làm thật khi tham gia vào giáo dục của mỗi người, mỗi cơ quan, tổ chức.

Làm sao để "tiêm" Vaccine cho chúng ta là một điều không dễ dàng. Bởi Vaccine này không được sản sinh từ phòng thí nghiệm, không được tiêm như bình thường.

Nó được sinh ra từ sự nhận thức về giá trị của giáo dục, ảnh hưởng của giáo dục đến mỗi người, đến xã hội cả hiện tại và tương lai. Do đó, cần một quá trình vận động lẫn nhau, tự giác của mỗi người.

Tất nhiên, trước hết vai trò của Nhà nước, của cơ quan quản lý rất quan trọng. Cùng với đó, cần thực sự đảm bảo được các điều kiện dạy và học, thực thi quản lý dựa trên chất lượng, minh bạch, phối hợp được các nguồn lực xã hội.

Để có được nhân tài thật phải bắt đầu từ việc học thật, thi thật. Tuy nhiên, thực tế có không ít bạn trẻ đang học vì điểm số, vì thành tích, theo đánh giá của xã hội. Theo bà, cần làm một "cuộc cách mạng" thế nào để giáo dục có một bộ mặt mới và tạo ra những con người tử tế?

Tôi nghĩ chúng ta đừng chờ đợi việc đó, không có cuộc cách mạng nào đâu. Chúng ta phải hành động bắt đầu từ động lực của mỗi người, nâng cao hiểu biết, để thực sự hiểu rằng: muốn có năng lực đòi hỏi chúng ta phải học thật, học đúng cách để rèn luyện kỹ năng, nâng cao hiểu biết, học để làm được việc, chứ không phải học để ứng thí.

Nhưng tôi có cảm nhận, "cuộc cách mạng" mà chúng ta có thể chờ mong lại đang diễn ra, đó là sự thay đổi thế giới nhờ cuộc cách mạng công nghệ.

Nghĩa là, các cơ hội vào đời, cơ hội thành công đang mở rộng, nó bình đẳng với tất cả mọi người, cho những người có năng lực, có khát vọng và thực sự làm việc. Cho nên, nếu ai đó chỉ học vì điểm, vì thành tích chắc sẽ sớm nhận được sự thật phũ phàng: điều đó chưa đủ để thành công, để hạnh phúc trong cuộc sống.

Chưa nói đến, mục đích học và cách học rất ảnh hưởng đến nhân cách, lối sống của mỗi người. Chúng ta có thể mất đi cơ hội để rèn sức khỏe, mở mang tầm nhìn, nuôi dưỡng mối quan hệ với người thân, với xã hội, tốn kém thời gian, tiền bạc… khi chỉ tập trung vào học để có điểm cao, để đoạt giải thưởng lớn.

Xin cảm ơn bà!

Học thật, thi thật: Cần một cuộc ‘đại phẫu thuật’ về triết lý để cho ra sản phẩm giáo dục thật
Để dạy thật, học thật: Phải xóa bỏ bệnh 'ngụy thành tích' trong giáo dục
Giải pháp nào để phát hiện 'nhân tài thật'?
TS. Hoàng Ngọc Vinh: 'Phải dạy và học ra những giá trị thật, để văn bằng thực sự là giấy thông hành suốt cuộc đời'
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Học thật trước hết là bỏ thói học vẹt, không 'ngồi nhầm lớp'...
'Học thật, thi thật, nhân tài thật' dưới góc nhìn của các chuyên gia
'Khi tư duy của đa số về giáo dục chưa thay đổi…'
TIN LIÊN QUAN
Nguyệt Anh (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 29/9/2021: Ma Kết dùng phép thử trong tình yêu, Xử Nữ công việc nở hoa

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 29/9/2021: Ma Kết dùng phép thử trong tình yêu, Xử Nữ công việc nở hoa

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/9/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ: Nên tiêm Pfizer hay Moderna? Có nguy cơ gặp tác dụng phụ?

Tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ: Nên tiêm Pfizer hay Moderna? Có nguy cơ gặp tác dụng phụ?

Baoquocte.vn. Nên tiêm vaccine Covid-19 loại gì, có nên cho trẻ uống thuốc giảm đau trước khi tiêm,... là những vấn đề các cha mẹ quan tâm.
Nhận định MU vs Villarreal vòng bảng cúp C1: Ronaldo phá kỷ lục

Nhận định MU vs Villarreal vòng bảng cúp C1: Ronaldo phá kỷ lục

Baoquocte.vn. Nhận định MU vs Villarreal: "Quỷ đỏ" quyết tâm phục thù "Tàu ngầm vàng", trong khi Ronaldo lập kỷ lục trong cuộc đối đầu ở bảng F Champion League tại ...
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đề nghị Nga tiếp tục hỗ trợ, ưu tiên cung cấp và chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine của Nga cho Việt Nam.
EC: Hungary có nghĩa vụ thông báo về việc đánh giá hợp đồng khí đốt với Nga trong vòng 3 tháng

EC: Hungary có nghĩa vụ thông báo về việc đánh giá hợp đồng khí đốt với Nga trong vòng 3 tháng

Baoquocte.vn. Cơ quan có thẩm quyền của Hungary nên đánh giá hợp đồng cung cấp khí đốt với Gazprom của Nga và thông báo cho EC trong vòng 3 tháng.
Thoả thuận AUKUS làm thay đổi cuộc chơi trong bàn cờ chính trị quốc tế, Nga sẽ đối phó như thế nào?

Thoả thuận AUKUS làm thay đổi cuộc chơi trong bàn cờ chính trị quốc tế, Nga sẽ đối phó như thế nào?

Baoquocte.vn. Tác giả Alexey D Muraviev cho rằng, Nga cần có chiến lược phù hợp nhằm thích ứng với những thay đổi trong cuộc chơi do thoả thuận AUKUS mang lại.
Điện mừng đảng Tự do Canada giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử lần thứ 44

Điện mừng đảng Tự do Canada giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử lần thứ 44

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi điện chúc mừng tới Thủ tướng Justin Trudeau, nhân dịp đảng Tự do Canada giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử.
Dù Tổng thống Brazil hoài nghi về vaccine, vợ ông tiêm phòng ngừa Covid-19 tại Mỹ

Dù Tổng thống Brazil hoài nghi về vaccine, vợ ông tiêm phòng ngừa Covid-19 tại Mỹ

Baoquocte.vn. Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro thông báo phu nhân của ông đã được tiêm vaccine Covid-19.
Ram 1500 Ignition Edition ra mắt tại Mỹ với nhiều trang bị cao cấp

Ram 1500 Ignition Edition ra mắt tại Mỹ với nhiều trang bị cao cấp

Baoquocte.vn. RAM 1500 Ignition Edition được phát triển dựa trên Ram 1500 TRX với số lượng chỉ 875 chiếc có giá từ 93.280 USD (khoảng 2,12 tỷ đồng).
Người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên: Không còn dễ chia rẽ

Người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên: Không còn dễ chia rẽ

Baoquocte.vn. Tây Nguyên là một trong những địa bàn trọng điểm mà các thế lực thù địch lựa chọn thực hiện chiến lược 'diễn biến hòa bình'.
Lịch âm 29/9 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Lịch âm 29/9 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Baoquocte.vn. Lịch âm 29/9. Âm lịch hôm nay 29/9. Xem âm lịch hôm nay ngày 29/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 29 tháng 9 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/9/2021: Tuổi Dần tìm được nửa yêu thương

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/9/2021: Tuổi Dần tìm được nửa yêu thương

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 29/9/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Dù Tổng thống Brazil hoài nghi về vaccine, vợ ông tiêm phòng ngừa Covid-19 tại Mỹ

Dù Tổng thống Brazil hoài nghi về vaccine, vợ ông tiêm phòng ngừa Covid-19 tại Mỹ

Baoquocte.vn. Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro thông báo phu nhân của ông đã được tiêm vaccine Covid-19.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 28/9: Số ca mắc mới chỉ bằng một nửa ngày trước; 44% người trên 18 tuổi đã tiêm vaccine; Hà Nội ca mắc mới đã đi mua đồ ăn

Covid-19 ở Việt Nam chiều 28/9: Số ca mắc mới chỉ bằng một nửa ngày trước; 44% người trên 18 tuổi đã tiêm vaccine; Hà Nội ca mắc mới đã đi mua đồ ăn

Baoquocte.vn. Phường Nguyễn Trãi, quận Hà Đông, Hà Nội đã phát đi thông báo khẩn tìm người liên quan ca nhiễm Covid-19 mới.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (28-29/9): Cả nước mưa rào và dông vài nơi; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa vừa mưa to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (28-29/9): Cả nước mưa rào và dông vài nơi; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa vừa mưa to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ chiều tối, đêm mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ cục bộ mưa vừa mưa to.
Đại diện UNDP: Việt Nam có thể dùng gói 77.000 tỷ đồng hỗ trợ người bị ảnh hưởng bởi Covid-19 mà không lo lạm phát

Đại diện UNDP: Việt Nam có thể dùng gói 77.000 tỷ đồng hỗ trợ người bị ảnh hưởng bởi Covid-19 mà không lo lạm phát

Baoquocte.vn. Đại diện UNDP đề xuất một số giải pháp cho Việt Nam có thể vừa hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 lại không lo ngại lạm phát.
Tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ: Nên tiêm Pfizer hay Moderna? Có nguy cơ gặp tác dụng phụ?

Tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ: Nên tiêm Pfizer hay Moderna? Có nguy cơ gặp tác dụng phụ?

Baoquocte.vn. Nên tiêm vaccine Covid-19 loại gì, có nên cho trẻ uống thuốc giảm đau trước khi tiêm,... là những vấn đề các cha mẹ quan tâm.
Các đột biến ở biến thể R1 của virus SARS-CoV-2 có đáng lo ngại?

Các đột biến ở biến thể R1 của virus SARS-CoV-2 có đáng lo ngại?

Baoquocte.vn. Được ghi nhận lần đầu ở Nhật Bản, R1 có những đặc điểm chung với các biến thể khác và một số đột biến riêng biệt.
Điểm danh những liều 'vaccine tâm hồn' giúp đầy lùi sang chấn tâm lý do dịch Covid-19

Điểm danh những liều 'vaccine tâm hồn' giúp đầy lùi sang chấn tâm lý do dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Sang chấn tâm lý, stress, lo âu, trầm cảm... là những nguy cơ cho sức khỏe tinh thần của bạn khi dịch Covid-19 kéo dài. Liệu pháp nào cho những nguy cơ này?
Vaccine Covid-19: Thêm một quốc gia quyết định tiêm mũi thứ 3

Vaccine Covid-19: Thêm một quốc gia quyết định tiêm mũi thứ 3

Baoquocte.vn. Gần 4 triệu người dân El Salvador được tiêm chủng, trong đó gần 3,3 triệu người hoàn thành phác đồ tiêm chủng.
Covid-19 dần sẽ giống cảm lạnh?

Covid-19 dần sẽ giống cảm lạnh?

Baoquocte.vn. Covid-19 có thể dần giống một căn bệnh thông thường nhưng điều đó hiện không dễ dàng do sự lây lan của biến thể Delta.
Vì sao các nước thận trọng việc tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ?

Vì sao các nước thận trọng việc tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ?

Baoquocte.vn. Theo chuyên gia, trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ, nên việc sử dụng vaccine cần thận trọng và có những thử nghiệm đủ độ an toàn mới được cấp phép sử dụng.
XSMN 29/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 4

XSMN 29/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 4

Baoquocte.vn. XSMN 29/9, xổ số miền Nam hôm nay 29/9/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
XSMT 29/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021. SXMT 29/9

XSMT 29/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021. SXMT 29/9

Baoquocte.vn. XSMT 29/9. xổ số hôm nay. xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 29 tháng 9 năm 2021. XSMT thứ 4. xổ số hôm nay. KQSXMT 29/9
XSMB 29/9/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021. dự đoán SXMB 29/9

XSMB 29/9/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021. dự đoán SXMB 29/9

Baoquocte.vn. XSMB 29/9. xổ số hôm nay 29/9. xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 29 tháng 9 năm 2021. XSMB thứ 4. KQSXMB 29/9.
Vietlott 28/9/2021, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 28/9/2021. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 28/9/2021, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 28/9/2021. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 28/9. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 28/9/2021 từ trường quay. Xo so Vietlott Power 655 hôm nay.
XSMN 28/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

XSMN 28/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

Baoquocte.vn. XSMN 28/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay 28/9/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
XSMB 28/9/2021, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/9/2021. KQXSMB thứ 3

XSMB 28/9/2021, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/9/2021. KQXSMB thứ 3

Baoquocte.vn. XSMB 28/9. xổ số hôm nay 28/9. Trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 28/9/2021. KQXSMB thứ 3. KQSXMB
Phiên bản di động