Nửa thế kỷ sau 'cú sốc Nixon', quan hệ Mỹ-Trung đứng giữa ranh giới đỏ

Lan Phương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Biên tập viên cao cấp Katsuji Nakazawa* của tờ Nikkei Asia đã có bài phân tích về quan hệ Mỹ-Trung nửa thập kỷ sau chuyến thăm Trung Quốc năm 1972 của Tổng thống Richard Nixon.
Cuộc gặp năm 1972 giữa Mao Trạch Đông và Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon đã khởi động quá trình bình thường hóa quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc và định hình lại nền chính trị toàn cầu. (Nguồn ảnh AP và Tân Hoa xã / Kyodo)
Cuộc gặp lịch sử năm 1972 giữa Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông và Tổng thống Mỹ Richard Nixon khởi động quá trình bình thường hóa quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington, đồng thời định hình lại nền chính trị toàn cầu. (Nguồn: AP, Kyodo)

Thế vận hội mùa Hè đã chính thức được khai mạc tại Tokyo, nhưng giới chuyên gia lại hướng sự chú ý vào Thế vận hội mùa Đông tại Bắc Kinh vào tháng 2/2022 – sự kiện được coi là sự giao thoa giữa thể thao và chính trị quốc tế.

Một ngày sau khi kết thúc Thế vận hội Bắc Kinh – ngày 21/2/2022 sẽ là một ngày quan trọng khi đánh dấu kỷ niệm 50 năm ngày Tổng thống Mỹ Richard Nixon đến Bắc Kinh và bắt tay với Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông ở Trung Nam Hải.

Ngày 21/2 của năm sau sẽ cho thấy Chủ tịch Tập Cận Bình quan tâm như thế nào đến một quyết định lịch sử được đưa ra cách đây nửa thế kỷ của Chủ tịch Mao Trạch Đông – nhà lãnh đạo mà ông Tập Cận Bình vẫn noi theo.

Nếu Mỹ và Trung Quốc dự định tổ chức hoạt động kỷ niệm cuộc gặp đã làm thay đổi trật tự quốc tế thời hậu Thế chiến II thì mọi công tác chuẩn bị phải được hai bên thực hiện trước Thế vận hội mùa Đông.

Giới quan sát cho rằng, nếu hai nước không tổ chức kỷ niệm sự kiện chính trị quan trọng này, hay Chủ tịch Tập Cận Bình không đưa ra một tuyên bố nào, thì động thái này vẫn có thể gây sự chú ý đối với cộng đồng quốc tế.

Động thái "tẩy chay"

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi hồi tháng Năm đã kêu gọi "tẩy chay ngoại giao" đối với Đại hội thể thao Bắc Kinh với lý do liên quan đến vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc.

Trong khi đó, Thượng viện Mỹ đã thông qua dự luật vào tháng Sáu, bao gồm lệnh cấm chi tiêu liên bang áp dụng cho các quan chức chính phủ Mỹ.

Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh được cho là cũng theo chân Mỹ khi thông qua các nghị quyết kêu gọi "tẩy chay ngoại giao" đối với Thế vận hội mùa Đông nếu tình hình nhân quyền của Trung Quốc không được cải thiện.

Khi Bắc Kinh đăng cai Thế vận hội mùa Hè vào năm 2008, lễ khai mạc đã quy tụ sự tham dự của hơn 80 nhà lãnh đạo nước ngoài, trong đó có Tổng thống Mỹ George W. Bush, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Nhật Bản Yasuo Fukuda.

Bất chấp những động thái ban đầu hướng tới việc tẩy chay lễ khai mạc do tình hình bất ổn ở Tây Tạng vào tháng 3/2008, nhiều nhà lãnh đạo nước ngoài cuối cùng vẫn tham dự sự kiện do Chủ tịch Hồ Cẩm Đào chủ trì.

Thế cờ lật ngược sau nửa thế kỷ

Truyền thông Trung Quốc cho biết, Ngoại trưởng Vương Nghị đã xác nhận sự tham dự của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Thế vận hội mùa Đông năm 2022.

Quyết định này được đưa ra khi ông Vương Nghị gặp người đồng cấp Nga Sergey Lavrov ngày 15/7 tại Tashkent, Uzbekistan.

Về phía Nga, đây được coi là cơ hội để "lật ngược thế cờ".

Ngày 15/7/1971, Tổng thống Mỹ Nixon từng đưa ra một tuyên bố bất ngờ rằng, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Henry Kissinger đã bí mật đến thăm Trung Quốc vào đầu tháng.Tổng thống Nixon cũng nói rằng, bản thân ông sẽ thăm Trung Quốc vào năm sau, nghĩa là năm 1972.

Sự kiện đó được giới nghiên cứu quốc tế gọi là "cú sốc Nixon" ở Nhật Bản, bởi thời điểm này Mỹ và Trung Quốc chưa thiết lập quan hệ ngoại giao.

Đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm ngày 15/7 lịch sử đó, Nga đã xác nhận chuyến thăm của Tổng thống Putin đến Bắc Kinh, dù từ nay đến khi Thế vận hội mùa Đông vẫn còn hơn 6 tháng nữa.

Đây có thể được coi là “lá bài” tốt nhất mà Nga dành cho Trung Quốc vào thời điểm này.

Sự tái hợp tác năm 1971 giữa Washington và Bắc Kinh là nhằm chống lại Liên Xô. Nhưng nửa thế kỷ sau, Trung Quốc và Nga lại đang xích gần nhau hơn.

Nửa thế kỷ sau 'cú sốc Nixon', quan hệ Mỹ-Trung đứng giữa ranh giới đỏ
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tham dự cuộc họp tại Tajikistan vào ngày 14/7. Tổng thống Nga Vladimir Putin được cho là đã xác nhận tham dự Thế vận hội mùa Đông tại Bắc Kinh năm 2022. (Nguồn: Reuters)

Vòng luẩn quẩn của quan hệ Mỹ-Trung

Từ quan điểm ngoại giao, Trung Quốc cũng muốn ổn định quan hệ với Mỹ theo một cách nào đó trước sự kiện kỷ niệm chuyến thăm của Tổng thống Nixon.

Nền tảng của quan hệ Washington-Bắc Kinh hiện tại bắt nguồn từ Thông cáo chung Thượng Hải, được ban hành khi Tổng thống Nixon đến thăm nước này vào tháng 2/1972.

Vấn đề Đài Loan vẫn được coi là "hòn đá tảng" trong quan hệ Mỹ-Trung, khi các chính quyền tiếp theo của Mỹ vẫn thể hiện cam kết chắc chắn đối với an ninh của Đài Loan.

Giới phân tích nhận định rằng, bất kỳ sự rung chuyển nào trong nền tảng này đều có thể khiến quan hệ Mỹ-Trung trở lại tình trạng xa cách như nửa thế kỷ trước.

Một số nhà quan sát nói rằng, căng thẳng Mỹ-Trung ở một mức độ nhất định sẽ có lợi cho Chủ tịch Tập Cận Bình.

Tin liên quan
Chiến lược Chiến lược 'ngoại giao Nixon' và nỗ lực tập hợp đồng minh châu Âu của Tổng thống Mỹ Joe Biden

Nếu ngày càng có nhiều lời kêu gọi ông Tập Cận Bình tiếp tục nắm quyền với tư cách là nhà lãnh đạo duy nhất có thể giúp Trung Quốc vượt qua cơn bão, chính trị gia 68 tuổi này sẽ dễ dàng đạt được điều mình muốn.

Dù bằng cách nào, các quyết định chính sách đối ngoại của ông Tập sẽ được đưa ra dựa trên nền tảng chính trị trong nước.

Ngày 9/7 vừa qua, cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger đã tham dự một sự kiện trực tuyến đánh dấu kỷ niệm 50 năm chuyến thăm bí mật của ông tới Trung Quốc. Phó Chủ tịch Trung Quốc Vương Kỳ Sơn cũng tham dự và có bài phát biểu tại sự kiện.

Ông Vương Kỳ Sơn nêu rõ: “Thách thức lớn nhất đối với Mỹ không phải là Trung Quốc, mà chính là bản thân nước Mỹ. Chính sách Mỹ-Trung nên tránh biến thành một vòng luẩn quẩn của sự đánh giá sai lầm và ngộ nhận".

Trung Quốc tiếp tục "làm khó" Mỹ. Quan hệ song phương không có dấu hiệu cải thiện, một phần do lập trường cứng rắn của Tổng thống Joe Biden.

Thế vận hội mùa Hè đang diễn ra tại Tokyo bất chấp sự phức tạp của đại dịch Covid-19, được coi là “cứu tinh” cho Trung Quốc. Nếu Thế vận hội này bị hủy bỏ, áp lực quốc tế có thể dồn lên Trung Quốc khi đăng cai tổ chức Thế vận hội mùa Đông.

Từ nay đến Thế vận hội mùa Đông chỉ còn chưa đầy 200 ngày nữa. Sự kiện thể thao tại Bắc Kinh được nhìn nhận là một "phép thử" cho tương lai của quan hệ Mỹ-Trung, cũng như vị thế của Trung Quốc trên chính trường quốc tế.

Đây cũng được coi là cuộc thử nghiệm cho quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc, khi hai nước láng giềng Đông Bắc Á sẽ kỷ niệm 50 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm tới.


*Katsuji Nakazawa đã có 7 năm làm việc tại Trung Quốc với tư cách là phóng viên, sau đó là Trưởng văn phòng của Nikkei Asia tại Trung Quốc. Ông nhận giải thưởng Nhà báo quốc tế Vaughn-Ueda năm 2014.

Trung Quốc muốn nói gì với phần còn lại của thế giới?

Trung Quốc muốn nói gì với phần còn lại của thế giới?

Báo Indian Express (Ấn Độ) ngày 19/7 đăng bài viết của cựu Bí thư Đối ngoại Bộ Ngoại giao Ấn Độ Vijay Gokhale cho rằng, ...

Cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Daniel Russel: Washington đã thay đổi cách tiếp cận với Bắc Kinh

Cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Daniel Russel: Washington đã thay đổi cách tiếp cận với Bắc Kinh

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm chuyến đi “bí mật” tới Trung Quốc của Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger, tờ Nikkei Asia đăng bài phỏng ...

(theo Nikkei Asia)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Nhật Bản: Bầu cử chủ tịch LDP vào giai đoạn nước rút, cơ hội chia đều cho 4 ứng cử viên

Nhật Bản: Bầu cử chủ tịch LDP vào giai đoạn nước rút, cơ hội chia đều cho 4 ứng cử viên

Baoquocte.vn. Chủ đề trọng tâm của ngày 23/9 là chính sách ứng phó với Covid-19 và các biện pháp tài chính kinh tế cho giai đoạn hậu Covid-19 của Nhật Bản.
Vietlott 23/9/2021, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 23/9/2021. Vietlott Power 6/55

Vietlott 23/9/2021, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 23/9/2021. Vietlott Power 6/55

Baoquocte.vn. Vietlott 23/9/2021. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 23/9/2021 từ trường quay. Xo so Vietlott Power 655 hôm nay.
Cận cảnh Honda BR-V 2022 ra mắt thị trường Indonesia

Cận cảnh Honda BR-V 2022 ra mắt thị trường Indonesia

Baoquocte.vn. Honda BR-V 2022 ra mắt thị trường Indonesia vào chiều 21/9. Đây cũng là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á đón nhận mẫu xe MPV lai SUV cỡ ...
NATO nhất trí thay đổi, Pháp nhắc nhở Mỹ: Đồng minh không có nghĩa là trở thành con tin

NATO nhất trí thay đổi, Pháp nhắc nhở Mỹ: Đồng minh không có nghĩa là trở thành con tin

Baoquocte.vn. Theo sáng kiến của Pháp và Đức, các đối tác trong Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã nhất trí sửa đổi khái niệm chiến lược của liên minh.
Honda Civic 2022 hatchback giá chỉ từ 520 triệu đồng

Honda Civic 2022 hatchback giá chỉ từ 520 triệu đồng

Baoquocte.vn. Honda Civic 2022 hatchback được bán ra tại Mỹ với 6 phiên bản đi kèm giá khởi điểm từ 22.900 USD, tương đương 520 triệu đồng.
AUKUS - toan tính, tác động và đôi điều rút ra

AUKUS - toan tính, tác động và đôi điều rút ra

Baoquocte.vn. Thỏa thuận AUKUS giữa Mỹ, Anh và Australia tạo sóng lớn, cả từ đối thủ đến đồng minh, đối tác.
Nhận định thị trường chứng khoán ngày 23/9 - Penny dậy sóng

Nhận định thị trường chứng khoán ngày 23/9 - Penny dậy sóng

Baoquocte.vn. Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch ...
Căng thẳng leo thang, Algeria cấm cửa tất cả máy bay của Morocco

Căng thẳng leo thang, Algeria cấm cửa tất cả máy bay của Morocco

Baoquocte.vn. Tổng thống Algeria cho biết, nước này đã đóng cửa không phận đối với tất cả máy bay dân sự, quân sự cũng như các máy bay đã đăng ký ...
Covid-19 ở Hà Nội sáng 23/9: Không ca mắc mới, đã tiêm được gần 6,5 triệu mũi vaccine

Covid-19 ở Hà Nội sáng 23/9: Không ca mắc mới, đã tiêm được gần 6,5 triệu mũi vaccine

Baoquocte.vn. Sở Y tế Hà Nội sáng 23/9 cho biết trong 18 giờ qua không phát hiện ca Covid-19 mới, gần 6,5 triệu mũi vaccine đã được tiêm cho người dân ...
Vụ ám sát ở Ukraine: Tổng thống Zelensky mỉa mai, lý do Nga nói đáng tiếc

Vụ ám sát ở Ukraine: Tổng thống Zelensky mỉa mai, lý do Nga nói đáng tiếc

Baoquocte.vn. Tổng thống Ukraine nói ông không biết kẻ nào đứng sau âm mưu ám sát Trợ lý thứ 1, đồng thời là bạn thân của ông, Serhiy Shefir.
Nhật Bản: Bầu cử chủ tịch LDP vào giai đoạn nước rút, cơ hội chia đều cho 4 ứng cử viên

Nhật Bản: Bầu cử chủ tịch LDP vào giai đoạn nước rút, cơ hội chia đều cho 4 ứng cử viên

Baoquocte.vn. Chủ đề trọng tâm của ngày 23/9 là chính sách ứng phó với Covid-19 và các biện pháp tài chính kinh tế cho giai đoạn hậu Covid-19 của Nhật Bản.
NATO nhất trí thay đổi, Pháp nhắc nhở Mỹ: Đồng minh không có nghĩa là trở thành con tin

NATO nhất trí thay đổi, Pháp nhắc nhở Mỹ: Đồng minh không có nghĩa là trở thành con tin

Baoquocte.vn. Theo sáng kiến của Pháp và Đức, các đối tác trong Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã nhất trí sửa đổi khái niệm chiến lược của liên minh.
Căng thẳng leo thang, Algeria cấm cửa tất cả máy bay của Morocco

Căng thẳng leo thang, Algeria cấm cửa tất cả máy bay của Morocco

Baoquocte.vn. Tổng thống Algeria cho biết, nước này đã đóng cửa không phận đối với tất cả máy bay dân sự, quân sự cũng như các máy bay đã đăng ký ở Morocco.
Vụ ám sát ở Ukraine: Tổng thống Zelensky mỉa mai, lý do Nga nói đáng tiếc

Vụ ám sát ở Ukraine: Tổng thống Zelensky mỉa mai, lý do Nga nói đáng tiếc

Baoquocte.vn. Tổng thống Ukraine nói ông không biết kẻ nào đứng sau âm mưu ám sát Trợ lý thứ 1, đồng thời là bạn thân của ông, Serhiy Shefir.
Ủy ban châu Âu thận trọng trong phản ứng với AUKUS, EU tin tưởng vào hợp tác với Mỹ

Ủy ban châu Âu thận trọng trong phản ứng với AUKUS, EU tin tưởng vào hợp tác với Mỹ

Baoquocte.vn. EC đang thảo luận về tác động của thỏa thuận an ninh 3 bên mới giữa Australia-Anh-Mỹ (AUKUS), nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định về vấn đề này.
Sau AUKUS, Tổng thống Mỹ dập lửa giận của Pháp, Paris 'xuống thang'

Sau AUKUS, Tổng thống Mỹ dập lửa giận của Pháp, Paris 'xuống thang'

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden và người đồng cấp Pháp Emmanuel Macron có cuộc điện đàm đầu tiên kể từ khi tranh cãi nổ ra sau khi AUKUS được công bố.
Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Tổng thống Mỹ phát biểu tại Liên hợp quốc: Trong khác trước có giống trước

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ đề cao chủ nghĩa đa phương, khác với người tiền nhiệm. Trong 'cái khác' ấy vẫn ẩn hiện nhiều điểm không khác với người tiền nhiệm. Báo TG&VN bình luận.
Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Bầu cử Canada: Vạch áo cho người xem lưng

Baoquocte.vn. Chẳng những không thể giành đa số, đảng Tự do cầm quyền của Thủ tướng Justin Trudeau còn bộc lộ nhiều điểm yếu sau cuộc bầu cử sớm tại Canada ngày 20/9.
Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Baoquocte.vn. Chính sách mới phản ánh nhận thức, quyết tâm của Liên minh châu Âu (EU) về thúc đẩy hợp tác độc lập và toàn diện hơn với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

10 điều rút ra từ sự ra đời của thỏa thuận AUKUS

Baoquocte.vn. Sự ra đời của AUKUS là kết quả của những nỗ lực thương lượng không ngừng nghỉ trong nhiều tháng trước đó của quan chức cấp cao Mỹ, Anh và Australia.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh SCO và CSTO thể hiện tầm nhìn riêng của Trung Quốc và Nga, chia sẻ quan tâm chung về nhiều vấn đề nóng.
Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Baoquocte.vn. Hợp tác Việt Nam-Liên hợp quốc đạt kết quả tốt, tích cực, là điển hình của một quốc gia từ thế bao vây cấm vận, từng bước hội nhập quốc tế.
Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử Canada lần thứ 44 hứa hẹn sẽ là cuộc đua sát nút giữa Thủ tướng Justin Trudeau và lãnh đạo đảng Bảo thủ Erin O’Toole.
Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Baoquocte.vn. Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel giúp nước Đức trở thành một lực lượng ổn định trên bàn cờ thế giới.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Baoquocte.vn. 20 năm sau sự kiện 11/9, thế giới vẫn chưa thực sự quên được nỗi đau này, cũng như những cơn ác mộng mà chủ nghĩa khủng bố mang lại.
Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Baoquocte.vn. Việc Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide tuyên bố sẽ từ chức để ngỏ cánh cửa cho cuộc đua người kế nhiệm.
Phiên bản di động