Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh

PGS. TS. Bùi Hoài Sơn*
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Khoảng thời gian 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại không quá dài nhưng đủ để ta cảm nhận được niềm tự hào với những kết quả đặc biệt...
Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh
Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh. (Nguồn: Vietnamnet)

Năm nay vừa tròn 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 10 năm là một khoảng thời gian không quá dài nhưng chúng ta cũng đủ cảm nhận về niềm tự hào, những kết quả đạt được khi di sản đặc biệt quan trọng của quốc gia được thế giới vinh danh.

Trong lòng mỗi người dân Việt Nam, Lễ hội Đền Hùng là thời khắc linh thiêng để chúng ta cảm nhận sâu sắc nhất về tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, giá trị đoàn kết mà cha ông ta đã để lại, tinh thần sức mạnh chung cho cả đất nước, giúp dân tộc ta chiến thắng mọi kẻ thù, vượt qua mọi khó khăn. Có lẽ hiếm có một dân tộc nào trên thế giới, tổ tiên chung lại có ý nghĩa lớn lao và được thực hành một cách kính cẩn, trang trọng đến như vậy.

Văn hóa người Việt được đặc trưng bởi tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và sự thăng hoa của tín ngưỡng ấy ở tầm quốc gia chính là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Không phải ngẫu nhiên mà trước khi về tiếp quản Thủ đô, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân ở Đền Hùng và nói một câu truyền cảm hứng cho cả dân tộc về lòng yêu nước và trách nhiệm với đất nước: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Lời hiệu triệu từ con tim ấy cùng với nghĩa đồng bào được vang lên từ buổi đọc Tuyên ngôn độc lập của Bác “Tôi nói đồng bào nghe rõ không” chính là thông điệp quan trọng để tạo nên tinh thần dân tộc và lòng yêu nước của mỗi người dân đất Việt.

Việc thực hiện hồ sơ tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là một trong những công việc nặng nề nhưng có ý nghĩa nhất mà tôi được tham gia. Công nhận giá trị di sản văn hóa thế giới cho tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có tầm quan trong trong việc tôn vinh tổ tiên, khẳng định giá trị văn hóa của dân tộc, từ đó củng cố sức mạnh Việt Nam trong thời đại mới.

Tôi còn nhớ rất rõ những quyết tâm của lãnh đạo tỉnh Phú Thọ như ông Nguyễn Doãn Khánh, Bí thư Tỉnh ủy, bà Nguyễn Thị Kim Hải lúc đó rồi ông Hà Kế San sau này, hai Phó chủ tịch tỉnh, hay trong lần họp Ban Chỉ đạo thực hiện hồ sơ lần thứ 2 ngày 25/1/2011, ông Hoàng Dân Mạc, thời điểm đó là Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh, việc xây dựng hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là công việc trọng đại, việc làm thể hiện tấm lòng trân trọng với tổ tiên, vì vậy, cần thực hiện một cách thận trọng. Đã làm là phải chắc thắng, chắc chắn được công nhận.

Nếu công việc không được thực hiện thành công thì UBND tỉnh, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch có lỗi với tổ tiên và không hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao. Chính nhờ sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh cùng với các cán bộ của Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam đã tạo nên thuận lợi lớn cho việc thành công của hồ sơ.

Trong hồ sơ đệ trình UNESCO của chúng ta ghi rõ: “Bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong gia tộc, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có từ xa xưa đã trở thành một bản sắc văn hóa của cộng đồng với triết lý “Con người có tổ có tông”.

Thờ cúng Hùng Vương có một tầm quan trọng trong tâm thức của người Việt, khẳng định người Việt có chung một thủy tổ, nguồn gốc đó là sợi chỉ đỏ tạo nên truyền thống đoàn kết thương yêu, đùm bọc lẫn nhau. Thờ cúng Hùng Vương, thờ cúng thủy tổ của dân tộc - đất nước trở thành một biểu tượng văn hóa - tín ngưỡng kết nối giữa quá khứ với hiện tại, có tác dụng vun đắp tình cảm với gia đình, làng xã và đất nước”.

Đồng thời, nhấn mạnh với nhân dân toàn thế giới về ý nghĩa của tín ngưỡng đặc biệt này đối với dân tộc Việt Nam: “Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm nhằm giáo dục đạo lý truyền thống biết ơn tổ tiên, trở thành nơi hội tụ tinh thần đưa các thế hệ con cháu về cội nguồn. Trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương và những ngày còn lại trong năm, hàng triệu lượt người hành hương về núi thiêng Nghĩa Lĩnh để tưởng niệm Hùng Vương, nhớ ơn công lao tổ tiên trong dựng nước và giữ nước”.

Đến thời điểm tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được ghi danh, chưa có bất kỳ một hồ sơ tương tự về tín ngưỡng thờ tổ tiên chung của cả một đất nước được UNESCO lựa chọn đưa vào danh mục di sản của mình.

Vì thế, để nhấn mạnh đến tính riêng có, độc đáo và cũng là để trở thành một ví dụ toàn cầu về đề tinh thần yêu nước, đoàn kết, hồ sơ của chúng ta đã ghi rõ: “Người Việt coi Hùng Vương là thủy tổ của dân tộc. Thờ cúng Hùng Vương là truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt, nhưng cũng là truyền thống của nhiều tộc người ở Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ khiến người dân ở tỉnh Phú Thọ, cả nước Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế nhận thức sâu sắc thêm về sức sống của triết lý hướng về cội nguồn trong cuộc sống tinh thần của các cộng đồng địa phương. Việc ghi danh cũng sẽ nâng cao nhận thức về tầm quan trọng thờ cúng Hùng Vương ở cấp độ địa phương, quốc gia và quốc tế ở các làng, xã, không chỉ ngày Giỗ Tổ Hùng Vương ở núi Nghĩa Lĩnh".

Sau 10 năm được ghi danh, đánh giá lại nỗ lực của chúng ta trong việc tôn vinh giá trị tổ tiên - dân tộc mình, chúng ta nhận thấy rằng, tỉnh Phú Thọ đã phối hợp với các bộ, ban, ngành để thực hiện thành công rất nhiều việc. Cộng đồng đã tiến hành phục hồi những diễn xướng dân gian liên quan đến việc thờ cúng Hùng Vương đã mai một, thất truyền, phục dựng một số không gian thờ cúng Hùng Vương ở một số làng xã với sự hỗ trợ của Nhà nước.

Các nghi thức, diễn xướng dân gian liên quan đến Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở các làng xã trên địa bàn tỉnh Phú Thọ tiếp tục được sưu tầm, nghiên cứu; các văn bia, thần tích, sắc phong, lệnh chỉ liên quan đến Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở các làng đã được sưu tập, phân loại, dịch ra chữ quốc ngữ; hoạt động quảng bá giá trị của tín ngưỡng được thực hiện khá bài bản và thực sự đã phát huy hiệu quả truyền thông....

Tất cả giúp cho chúng ta một niềm tin vững chắc vào việc giữ gìn và phát huy tốt nhất giá trị của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung, lễ hội Đền Hùng nói riêng trong đời sống xã hội đương đại và cả tương lai.

Có thể nói rằng, các thế hệ người Việt sáng tạo ra hình ảnh vị vua dựng nước, giữ nước vừa thực vừa ảo, vừa thiêng liêng như tổ tiên của dân tộc, vừa gần gũi với mỗi người dân. Việc UNESCO ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã khẳng định sự trường tồn, bất diệt, đạo lý nhớ về cội nguồn, hòa hợp dân tộc có từ hàng ngàn năm nay của người Việt, nâng cao ý thức tôn trọng đối với sự đa dạng văn hóa và sự sáng tạo của người Việt.

*Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, Nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam, thư ký Hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ.

Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2022 được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh

Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2022 được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh

Tỉnh ủy Phú Thọ sẽ tổ chức các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2022 ở quy mô cấp tỉnh, gắn với kỷ niệm ...

Nét đẹp văn hóa trong thực hành bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu

Nét đẹp văn hóa trong thực hành bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu

Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện ...

Đọc thêm

Mỹ: Nổ súng tại bang Texas, ít nhất 2 người thiệt mạng

Mỹ: Nổ súng tại bang Texas, ít nhất 2 người thiệt mạng

Baoquocte.vn. Vụ nổ súng mới nhất ở bang Texas (Mỹ) khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và 4 người khác bị thương, trong đó có 3 sĩ quan cảnh sát.
Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Baoquocte.vn. Majorca được mệnh danh là thiên đường tiệc tùng, nơi có cuộc sống về đêm vô cùng sôi động, thu hút giới nghệ sĩ, ngôi sao khắp thế giới.
Phần Lan tính địa điểm đặt căn cứ NATO, Nga cảnh báo 'nóng' việc mở rộng liên minh quân sự

Phần Lan tính địa điểm đặt căn cứ NATO, Nga cảnh báo 'nóng' việc mở rộng liên minh quân sự

Baoquocte.vn. Phần Lan có tính toán muốn đặt căn cứ của NATO ở Nam Karelia - một vùng thuộc Phần Lan và có biên giới với Nga.
Tổng thống Alexander Lukashenko: Belarus có quân đội đủ sức đáp trả bất kỳ kẻ xâm lược nào

Tổng thống Alexander Lukashenko: Belarus có quân đội đủ sức đáp trả bất kỳ kẻ xâm lược nào

Baoquocte.vn. Người dân Belarus xây dựng thành công quốc gia có chủ quyền của mình với sức mạnh nằm ở sự đoàn kết và tinh thần yêu nước.
Xổ số miền Nam XSMN - XSMN 3/7 - SXMN 3/7/2022 - kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7

Xổ số miền Nam XSMN - XSMN 3/7 - SXMN 3/7/2022 - kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7

Baoquocte.vn. XSMN 3/7. xổ số hôm nay 3/7. kết quả xổ số miền Nam XSMN Chủ Nhật ngày 3/7/2022. xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7. SXMN 3/7. xo so ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 4/7/2022: Bọ Cạp sớm bị người khác dắt mũi

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 4/7/2022: Bọ Cạp sớm bị người khác dắt mũi

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 4/7/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Biến thể BA.5 đã xuất hiện tại Hà Nội, người dân nên đảm bảo tiêm chủng đủ mũi nhắc lại

Biến thể BA.5 đã xuất hiện tại Hà Nội, người dân nên đảm bảo tiêm chủng đủ mũi nhắc lại

Baoquocte.vn. Số liệu cập nhật đến ngày 2/7 của Cục quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho thấy, Hà Nội hiện có 81 bệnh nhân mắc Covid-19 đang điều ...
Đối ngoại trong tuần: Chủ tịch Quốc hội thăm châu Âu; củng cố quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Australia

Đối ngoại trong tuần: Chủ tịch Quốc hội thăm châu Âu; củng cố quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Australia

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại một số hoạt động nổi bật của đối ngoại Việt Nam trong tuần từ ngày 27/6-3/7.
Trà Vinh phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa đồng bào Khmer

Trà Vinh phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa đồng bào Khmer

Baoquocte.vn. Phát huy những lợi thế về văn hóa Khmer, tỉnh Trà Vinh đã khai thác để mời gọi du khách đến trải nghiệm và khám phá.
Cập nhật chuyển nhượng cầu thủ: MU 'nổ' hợp đồng đầu tiên, Mbpape 'lật kèo' Real Madrid, Barca làm mọi thứ để giữ De Jong

Cập nhật chuyển nhượng cầu thủ: MU 'nổ' hợp đồng đầu tiên, Mbpape 'lật kèo' Real Madrid, Barca làm mọi thứ để giữ De Jong

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Việt Nam có thể đóng góp hiệu quả cho đối thoại và hợp tác trong Hội đồng Nhân quyền

Việt Nam có thể đóng góp hiệu quả cho đối thoại và hợp tác trong Hội đồng Nhân quyền

Baoquocte.vn. Đánh giá về tham gia của Việt Nam tại Khóa họp 50 của HĐNQ LHQ, các nước, các tổ chức quốc tế ghi nhận thông điệp, thành tựu, cam kết của Việt Nam.
Việt Nam đề cao nguyên tắc tôn trọng, đối thoại, hợp tác và bao trùm trong các vấn đề quyền con người tại Hội đồng Nhân quyền

Việt Nam đề cao nguyên tắc tôn trọng, đối thoại, hợp tác và bao trùm trong các vấn đề quyền con người tại Hội đồng Nhân quyền

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều hoạt động giới thiệu kinh nghiệm, nỗ lực, thành tựu, chia sẻ về thách thức, cam kết và nhu cầu hợp tác liên quan đến quyền con người.
Việt Nam cam kết thúc đẩy bình đẳng giới tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Việt Nam cam kết thúc đẩy bình đẳng giới tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Việt Nam sẽ tiếp tục ưu tiên các cam kết thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, sẵn sàng hợp tác với các nước trong nỗ lực chung này.
Mozambique: Chặn đứng đường dây đưa người nhập cảnh trái phép liên quan khủng bố

Mozambique: Chặn đứng đường dây đưa người nhập cảnh trái phép liên quan khủng bố

Baoquocte.vn. Một số nhân viên Cơ quan Di trú quốc gia (SENAMI) của Mozambique bị bắt với cáo buộc tiếp tay cho người nước ngoài nhập cảnh trái phép.
Bảo vệ và thúc đẩy quyền con người là chính sách nhất quán của Việt Nam

Bảo vệ và thúc đẩy quyền con người là chính sách nhất quán của Việt Nam

Baoquocte.vn. Phản ứng của Việt Nam trước báo cáo của Nghị viện châu Âu về công tác hỗ trợ những nhà hoạt động nhân quyền trên toàn thế giới.
Phán quyết của Tòa án tối cao Mỹ về quyền phá thai gây tranh cãi

Phán quyết của Tòa án tối cao Mỹ về quyền phá thai gây tranh cãi

Baoquocte.vn. Ngày 24/6, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chỉ trích phán quyết của Tòa án tối cao Mỹ tước bỏ quyền phá thai là thách thức quyền tự do của phụ nữ.
Đại sứ Na Uy Grete Lochen: Việt Nam ngày càng tiến bộ và cởi mở về quyền của người đồng tính, song tính, chuyển giới

Đại sứ Na Uy Grete Lochen: Việt Nam ngày càng tiến bộ và cởi mở về quyền của người đồng tính, song tính, chuyển giới

Baoquocte.vn. Là người đồng tính nữ, Đại sứ Na Uy Grete Lochen thấy sự tiến bộ, cởi mở về quyền của người đồng tính, song tính, chuyển giới (LGBTI) ở Việt Nam
Trưởng đại diện UNICEF: Đưa điều trị suy dinh dưỡng cấp tính vào luật, Việt Nam sẽ cứu sống khoảng 230.000 trẻ em hàng năm

Trưởng đại diện UNICEF: Đưa điều trị suy dinh dưỡng cấp tính vào luật, Việt Nam sẽ cứu sống khoảng 230.000 trẻ em hàng năm

Baoquocte.vn. Theo Trưởng đại diện UNICEF, Việt Nam cần tích hợp, chỉ định sử dụng các sản phẩm điều trị cho trẻ em bị suy dinh dưỡng cấp tính vào luật.
Tổng giám đốc ILO: Việt Nam đang có nỗ lực rất nghiêm túc trong vấn đề xóa bỏ lao động trẻ em

Tổng giám đốc ILO: Việt Nam đang có nỗ lực rất nghiêm túc trong vấn đề xóa bỏ lao động trẻ em

Baoquocte.vn. Tổng giám đốc ILO bày tỏ vui mừng khi Việt Nam là một trong 26 quốc gia tiên phong chống lại lao động trẻ em và lao động cưỡng bức.
Liên hợp quốc đánh giá cao nỗ lực bảo đảm quyền con người mạnh mẽ và minh bạch của Việt Nam

Liên hợp quốc đánh giá cao nỗ lực bảo đảm quyền con người mạnh mẽ và minh bạch của Việt Nam

Baoquocte.vn. Theo Quyền Điều phối viên Liên hợp quốc, Báo cáo giữa kỳ tự nguyện thực hiện UPR chu kỳ III cho thấy nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam.
Đại sứ Na Uy: Tôi ngưỡng mộ những người phụ nữ mạnh mẽ, đối mặt với tử thần, họ không bỏ cuộc!

Đại sứ Na Uy: Tôi ngưỡng mộ những người phụ nữ mạnh mẽ, đối mặt với tử thần, họ không bỏ cuộc!

Baoquocte.vn. Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Grete Lochen đã chia sẻ về đội rà phá bom mìn toàn nữ đầu tiên của Việt Nam.
Quốc sách để phát triển đất nước và đem lại hạnh phúc cho người dân

Quốc sách để phát triển đất nước và đem lại hạnh phúc cho người dân

Baoquocte.vn. Hằng năm, các quốc gia đều đưa ra quốc sách để hoạt động nhằm phát triển đất nước và đem lại hạnh phúc cho người dân.
Australia: Treo cờ Thổ dân hay động thái hàn gắn quan hệ

Australia: Treo cờ Thổ dân hay động thái hàn gắn quan hệ

Baoquocte.vn. Lá cờ Thổ dân Australia sẽ vĩnh viễn tung bay trên Cầu cảng Sydney sau khi chính quyền bang New South Wales cam kết 17 triệu USD để lắp đặt cột cờ thứ ba.
Phần Lan: Nỗ lực giảm sự hấp dẫn của thuốc lá đối với giới trẻ

Phần Lan: Nỗ lực giảm sự hấp dẫn của thuốc lá đối với giới trẻ

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/5, Phần Lan bắt buộc hình ảnh và logo thương hiệu phải xóa khỏi bao bì các sản phẩm thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử.
Nữ cựu binh Hải quân đầu tiên trở thành Cố vấn quốc phòng của Phó Tổng thống Mỹ

Nữ cựu binh Hải quân đầu tiên trở thành Cố vấn quốc phòng của Phó Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Bà Shanti Sethi, cựu binh Hải quân Mỹ gốc Ấn gia nhập văn phòng của Phó Tổng thống Kamala Harris với tư cách Cố vấn quốc phòng.
Sau 2 tháng chiến sự, hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước

Sau 2 tháng chiến sự, hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước

Baoquocte.vn. Phụ nữ và trẻ em chiếm 90% trong số hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.
Instagram 'lỗi hệ thống' trong việc bảo vệ phụ nữ khỏi những kẻ quấy rối

Instagram 'lỗi hệ thống' trong việc bảo vệ phụ nữ khỏi những kẻ quấy rối

Baoquocte.vn. Instagram có hệ thống hết sức lỏng lẻo trong việc ngăn chặn hành vi quấy rối qua tin nhắn, chủ yếu nhằm vào tệp người dùng nữ với lượng người theo dõi cao.
Ramadan - Tháng linh thiêng của người Hồi giáo

Ramadan - Tháng linh thiêng của người Hồi giáo

Baoquocte.vn. Hôm nay (2/4) bắt đầu Tháng Ramadan - một trong những dịp lễ quan trọng nhất của hơn 1,8 tỷ tín đồ Hồi giáo trên khắp thế giới.
Phiên bản di động