Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn Hữu Ngọc bàn về đầm và hồ Hà Nội

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đầm và hồ Hà Nội là tấm gương phản ánh tinh thần Hà Thành - đầm hồ là động cơ bị gây mê nhưng luôn luôn sống động cho một công trình tái kiến thiết về không gian và xã hội có thể lại được thực hiện trong tương lai.
TIN LIÊN QUAN
nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi Nhà văn Hữu Ngọc: Việt Nam và Khối Pháp ngữ
nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi Nhà văn Hữu Ngọc: Học tiếng Tây để đánh Tây
nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi
Hồ Gươm Hà Nội. (Nguồn: Zing)

Một người Âu vẻ mặt thông minh, dáng điệu lịch sự và tự tin, gõ cửa phòng tôi rồi bước vào. Tôi chưa kịp đứng dậy đón thì ông đã bước thẳng đến bàn viết của tôi, trịnh trọng đặt lên bàn một cuốn sách in ronéo to tướng, có vẻ phải nặng đến 2 kilô, bắt chặt tay tôi và nói: “Chú ơi, cháu xin tặng chú kết quả 30 năm lao khổ của cháu!”

Định thần lại, tôi mới nhớ ra đó là chú bé người Pháp Christian cách đây ba bốn chục năm đã sống cùng bố mẹ là ông bà Pédelahore, đều là giáo viên tình nguyện sang Việt Nam dạy tiếng Pháp vào thời kỳ bắt đầu nối lại quan hệ Việt – Pháp sau khi chiến tranh kết thúc ở Hội nghị Geneva. Hai ông bà sống ở một căn hộ trong Đại sứ quán Pháp, khá thân với tôi, chú bé thường chơi dưới bóng cây trong vườn. Chỉ kịp hàn huyên vài phút, Christian đã vội chia tay vì e trễ giờ ra sân bay về Pháp.

Thì ra, Christian lớn lên, theo đuổi nghề kiến trúc, nhờ làm báo đối ngoại, tôi vẫn biết tin những thành công của anh, nổi tiếng nhờ những công trình nghiên cứu về kiến trúc những thành phố phương Nam ở các nước thế giới thứ ba, đặc biệt là kiến trúc Việt Nam và châu Á. Cuốn sách đồ sộ mà anh tặng tôi là bản Luận án Tiến sĩ kiến trúc mang tên: Từ góc nhìn thành phố - Hà Nội 1873 – 2006, luận án được bảo vệ tại trường đại học Paris VIII. Công trình khởi đầu từ năm 1979. Dĩ nhiên là công việc nghiên cứu qua các thư viện trong và ngoài nước, có công sưu tầm thực địa rất nhiều nơi trên thế giới, tham gia không biết bao nhiêu cuộc hội thảo quốc gia và quốc tế, trong đó có bốn năm liên tục nghiên cứu thực địa tại Việt Nam.

Động cơ gì khiến Christian Pédelahore chọn đề tài nghiên cứu Hà Nội?

Điểm xuất phát là từ nhỏ, anh đã say mê chú ý đến những nền văn hóa có tính chất không gian, mang tính sinh hoạt hàng ngày và tính sinh hoạt bản địa ở những vùng đất xa xôi.

Đứng về góc độ thuần túy kiến trúc học, khuynh hướng này lại được tăng cường do anh không đồng tình với khuynh hướng style international (phong cách quốc tế) – một trào lưu xuất hiện dưới danh nghĩa chủ nghĩa hiện đại (modernisme) vào khoảng những năm 20 thế kỷ trước. Trào lưu nghệ thuật này về mặt kiến trúc tìm một phong cách thuần túy kỹ thuật, dựa vào nguyên liệu sắt và bêtông để tạo một phong cách phi dân tộc, đồng nhất hóa kiến trúc chung cho toàn thế giới. Sự cào bằng tính đa dạng văn hóa ấy đã bị sự phản ứng của kiến trúc hậu hiện đại (postmodernisme) cùng chủ trương với Pédelahore. Kiến trúc sư Pédelahore cho là hai yếu tố không gian và xã hội luôn quyện với nhau, phải phân tích và tổng hợp chúng thì mới có thể phê phán kiến trúc của một thành phố. Theo ông, từ những năm 90 thế kỷ trước, Hà Nội đã bước vào một giai đoạn phát triển và thay đổi mạnh mẽ về phương diện bố trí không gian và mở rộng ranh giới đô thị, đó cũng là thời cơ để nghiên cứu sâu những đặc điểm trong quá trình đô thị hóa hiện đại, qua những đổi thay cùng những thực tiễn của không gian đô thị Hà Nội dưới thời Pháp thuộc và ngày nay (thế kỷ XIX-XX).

nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi
Hồ Bảy Mẫu, Hà Nội (Nguồn: Zing)

Pédelahore quan niệm là sự tiến triển của kiến trúc Hà Nội không thể chỉ được coi là một quá trình phát triển lịch sử và tuyến tính do sự áp đặt của những hình mẫu ngoại sinh, mà đó là kết quả rất phức tạp của những trao đổi do sáp nhập, đan xen của những ảnh hưởng phản hồi, tạo ra những hình thức kiến trúc hợp với bối cảnh luôn luôn diễn biến, trà trộn và luôn luôn sắp xếp lại trong một thời gian lâu dài.

Tóm lại, từ góc nhìn thành phố - Hà Nội 1873 - 2006 là một công trình nghiên cứu công phu, phong phú có tầm cỡ quốc tế mà tất cả những ai muốn tìm hiểu kiến trúc Thăng Long – Hà Nội cần tham khảo. Tôi rất khâm phục sự phân tích tinh tế và óc tổng hợp uyên bác về kiến trúc Hà Nội của Christian Pédelahore. Là người ngoại đạo với môn kiến trúc, điều hấp dẫn nhất đối với tôi là những phát hiện và suy nghĩ của anh về một số yếu tố địa lý, xã hội và văn hóa khiến cho dân Hà Nội chính cống như tôi cũng bất ngờ.

Chỉ xin đơn cử nhận xét của Pédelahore về ảnh hưởng của các đầm, hồ đối với diện mạo Thăng Long – Hà Nội từ khởi thủy cho đến ngày nay:

“Đối với những ai chịu khó lắng nghe thì những đầm hồ Hà Nội luôn không ngừng truyền cho họ bức thông điệp sâu sắc sau đây: “Chúng tôi (đầm và hồ) là xương cốt của thành phố này! Chúng tôi là âm bản của thân thể thành phố này! Chúng tôi là tấm gương phản ánh tinh thần Hà Thành, là nền tảng ngầm của cái tinh hoa nhất mà ai cũng có thể cảm thấy và nắm được - đối với người dân sở tại hay khách tham quan - đầm hồ là động cơ bị gây mê nhưng luôn luôn sống động cho một công trình tái kiến thiết về không gian và xã hội có thể lại được thực hiện trong tương lai”.

nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Họa sư Nam Sơn và Hội ngộ văn hóa Đông - Tây

TGVN. Họa sĩ Nam Sơn xuất phát từ hội họa phương Đông đã gặp Tardieu nên tạo ra một phong cách hiện đại Á - ...

nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi

Học giả Hoàng Xuân Hãn: Nỗi niềm một trí thức lớn

TGVN.Mấy năm sau chiến tranh Mỹ - Việt, tôi đi Pháp theo lời mời của Hội Pháp - Việt hữu nghị. Trước khi đi, anh ...

nha van huu ngoc ban ve dam va ho ha noi

Đôi điều về nghệ thuật ý niệm

TGVN.Nghệ thuật ý niệm là gì? Định nghĩa đơn giản, đó là nghệ thuật mà mục đích của nghệ sĩ là nêu rõ một ý ...

Xem nhiều

Đọc thêm

XSMB 14/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 14/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 14/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 14/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 14/8. kết quả xổ số miền Bắc 14/8/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 14 tháng 8. xổ số hôm nay 14/8. dự đoán XSMB 14/8. SXMB 14/8
Ai Cập cải tổ nội các quy mô lớn, thay một lúc 13 Bộ trưởng

Ai Cập cải tổ nội các quy mô lớn, thay một lúc 13 Bộ trưởng

Baoquocte.vn. Quốc hội Ai Cập họp khẩn ngày 13/8, đã thông qua các quyết định thay đổi nội các trong cuộc cải tổ quy mô lớn đầu tiên kể từ năm ...
Nga và Kazakhstan bàn chuyện hợp tác quân sự, quốc phòng

Nga và Kazakhstan bàn chuyện hợp tác quân sự, quốc phòng

Baoquocte.vn. Nga và Kazakhstan đã hội đàm tại thủ đô Nur-Sultan của Kazakhstan, trong đó thảo luận chi tiết về hiện trạng và triển vọng phát triển hợp tác quân sự.
Đại sứ quán Việt Nam, Lào tại Trung Quốc giao lưu hữu nghị

Đại sứ quán Việt Nam, Lào tại Trung Quốc giao lưu hữu nghị

Baoquocte.vn. Đại sứ Phạm Sao Mai nhấn mạnh, củng cố và phát triển quan hệ đặc biệt với Lào là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt ...
Nhận dạng nạn nhân người Việt đầu tiên trong vụ cháy ở Manchester, Anh

Nhận dạng nạn nhân người Việt đầu tiên trong vụ cháy ở Manchester, Anh

Baoquocte.vn. Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao trả lời câu hỏi phóng viên đề nghị cập nhật thông tin về công tác bảo hộ công dân trong vụ cháy tại Manchester.
Sử dụng hình ảnh chưa xin phép, Ban tổ chức Miss World Vietnam lên tiếng xin lỗi

Sử dụng hình ảnh chưa xin phép, Ban tổ chức Miss World Vietnam lên tiếng xin lỗi

Baoquocte.vn. Ban tổ chức Miss World Vietnam thừa nhận sơ suất khi sử dụng hình ảnh chưa xin phép khi dàn dựng, thiết kế sân khấu đêm chung kết.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (14-23/8): Nhiều khu vực trên cả nước có mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết từ ngày 14-23/8, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp, cùng với vùng hội gió lên đến 5.000m nhiều khu vực trên cả nước có mưa ...
Link xem trực tiếp MU vs Brentford (23h30 ngày 13/8) vòng 2 Ngoại hạng Anh

Link xem trực tiếp MU vs Brentford (23h30 ngày 13/8) vòng 2 Ngoại hạng Anh

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp MU vs Brentford vòng 2 Ngoại hạng Anh 23h30 ngày 13/8 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
MU vs Brentford vòng 2 Ngoại hạng Anh: Chờ Ten Hag thay đổi

MU vs Brentford vòng 2 Ngoại hạng Anh: Chờ Ten Hag thay đổi

Baoquocte.vn. Nhận định MU vs Brentford vòng 2 Ngoại hạng Anh 23h30 thứ 7 ngày 13/8. Trận thua mở màn khiến các khán giả một lần nữa mất đi niềm tin ...
ASEAN Family Day 2022: Toàn cảnh các hoạt động của Ngày Gia đình ASEAN 2022 qua ảnh

ASEAN Family Day 2022: Toàn cảnh các hoạt động của Ngày Gia đình ASEAN 2022 qua ảnh

Baoquocte.vn. Sáng 13/8, Bộ Ngoại giao và Nhóm Phụ nữ Cộng đồng ASEAN tại Hà Nội (AWCH) phối hợp tổ chức Ngày Gia đình ASEAN 2022 (ASEAN Family Day 2022).
Gần 50.000 du khách Nga 'vượt khó' tới Croatia

Gần 50.000 du khách Nga 'vượt khó' tới Croatia

Baoquocte.vn. Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch đặc biệt tại Ukraine, gần 50.000 du khách Nga đã tới nước này.
Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Baoquocte.vn. Huyền thoại thiết kế Philippe Starck nhiều lần thay đổi ngành khách sạn thế giới, tạo ra những không gian sống tinh tế, ngập tràn trải nghiệm.
Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, hoạt động du lịch tỉnh Bạc Liêu khởi sắc trở lại.
Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Du lịch Đông Âu ế ẩm, đìu hiu vì xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Ngành du lịch của nhiều nước Đông Âu đang phải chịu 'vạ lây' do tác động từ cuộc xung đột Nga-Ukraine, lượng du khách sụt giảm nghiêm trọng.
Du lịch Quảng Ninh hồi phục ngoạn mục trong Hè 2022

Du lịch Quảng Ninh hồi phục ngoạn mục trong Hè 2022

Baoquocte.vn. Là một trong những ‘điểm nóng’ du lịch, Quảng Ninh đã ghi dấu ấn bằng những con số tăng trưởng ngoạn mục với hàng loạt sự kiện, hoạt động hè sôi động, hấp dẫn.
Việt Nam có tên trong nhiều đề cử giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards năm 2022

Việt Nam có tên trong nhiều đề cử giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards năm 2022

Baoquocte.vn. Việt Nam được đề cử trong nhiều hạng mục giải thưởng danh giá về du lịch của World Travel Awards 2022.
Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Baoquocte.vn. Tập bút ký Dọc đường của nhà văn Nguyên Ngọc viết về văn chương, giáo dục, con đường phát triển đất nước trên hành trình sống đầy ắp trải nghiệm.
Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Baoquocte.vn. 'Việt Nam văn hóa sử cương' của học giả Đào Duy Anh được coi là kim chỉ nam cho nhiều công trình nghiên cứu văn hóa nước ta trong suốt gần một thế kỷ.
'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Cỗ máy tri thức', nhà triết học Michael Strevens trả lời câu hỏi vì sao nhân loại sử dụng khoa học để nghiên cứu những bí mật vũ trụ.
Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Baoquocte.vn. Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động không chỉ thuật lại cuộc đời và sự nghiệp của Chung Ju Yung.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Baoquocte.vn. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Tuyết Minh vừa ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường' được sáng tác trong thời gian hơn 20 năm.
Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Baoquocte.vn. Với 25 năm kinh nghiệm lâm sàng về đẩy lùi bệnh tim bằng dinh dưỡng, bác sĩ Joel Fuhrman tại Mỹ đã viết cuốn sách 'Dinh dưỡng lành mạnh ngại gì bệnh tim'.
Phiên bản di động