Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.

Machado Y Ruiz Antonio (1875-1939) là một nhà thơ lãnh đạo “Thế hệ 98” đứng về phía Cộng hòa chống phát-xít. Tác phẩm: Hiu quạnh (1903), Đồng quê xứ Castilla (1912).

Đồng quê Castilla là một tập thơ tiêu biểu nhất của Machado. Thơ ông có một vị trí đặc biệt trong nền thơ Tây Ban Nha hiện đại (nguồn cảm hứng đa dạng, ngôn ngữ giản dị, miêu tả những miền đất điển hình của dân tộc).

Tác phẩm xuất bản năm vợ Machado chết; nhưng các bài thơ đều viết trước đó, nhìn tổng quan lại những năm ông sống ở tỉnh Soria, là nơi ông dạy học và lấy vợ. Tác phẩm này điển hình cho “Thế hệ 98”: cảm nhận thấy sự suy thoái của Tổ quốc, đi đâu tìm lại tâm hồn dân tộc qua những nét thần bí của cảnh quan vừa khô cằn, lại vừa phì nhiêu của xứ Castilla.

***

Ortega Y Gasset José (1883-1935) là nhà văn, nhà tư tưởng, nhà văn hóa. Ông có quan điểm triết lý sử học phi lý tính, bi quan: đề cao thượng lưu, chủ nghĩa thế giới, chống cả cộng sản lẫn phát-xít. Tác phẩm chính: Suy nghĩ về Don Quijote (1914), Nước Tây Ban Nha không xương sống (1922), Chủ đề của thời đại chúng ta (1923), Sự nổi dậy của quần chúng (1931), Sự phi nhân tính hóa nghệ thuật (1925).

Nước Tây Ban Nha không xương sống là một luận văn triết học của Ortega. Ông tiếp thu thông điệp của “Thế hệ 98”, băn khoăn tìm nguyên nhân về sự suy sụp của Tây Ban Nha xưa kia, đã từng có một thời oanh liệt với một đế chế bao la.

Theo Ortega, nguyên nhân chính là do đất nước thiếu những người “thượng lưu” tài giỏi - “Một dân tộc là một khối người được tổ chức, được cấu tạo bởi một thiểu số cá nhân có lựa chọn”. Ortega cho là, so với một số dân tộc khác ở châu Âu, Tây Ban Nha không có một tầng lớp quý tộc xuất sắc, do thiếu những hoàn cảnh lịch sử nhất định.

Như vậy, toàn bộ lịch sử Tây Ban Nha là một quá trình suy đồi. Cần tạo ra một tầng lớp thượng lưu vượt lên đại chúng để hướng dẫn dân tộc. Ortega bi quan, không tin vào khả năng ấy và dĩ vãng vẫn đè nặng lên hiện tại. Luận điểm chủ yếu của Ortega sẽ được phát triển trong Sự nổi dậy của quần chúng.

Sự nổi dậy của quần chúng là một luận văn triết học của Ortega. Trong Nước Tây Ban Nha không xương sống, Ortega đã giải thích sự suy đồi của đất nước mình: không có một giai cấp thượng lưu (quý phái) đủ mạnh để thực hiện nhiệm vụ do lịch sử giao cho (hướng dẫn dân tộc tiến lên).

Trong Sự nổi dậy của quần chúng, Ortega áp dụng luận điểm ấy vào cả nền văn minh châu Âu. Nền văn minh này suy đồi vì thời đại mới đã sinh ra mẫu “người quần chúng”; mẫu người này thừa hưởng tất cả các tiện nghi của cả một nền văn hóa không bỏ công sức tạo ra; họ chỉ hưởng thụ một cách bị động, không có cố gắng kiên trì.

Xã hội nào cũng có một hạt nhân “thượng lưu” đi tiên phong theo một sứ mạng thiêng liêng để tác động đến đại chúng. Riêng chỉ một dân tộc ở châu Âu có làm được sự nghiệp này không? Ortega cho là, phải có sự tham gia của các dân tộc châu Âu thì mới xây dựng được một nền văn hóa châu Âu chung. Tư tưởng của Ortega mang màu sắc phi lý tính.

***

Palacio Valdés Armando (1853-1938) là nhà viết tiểu thuyết hiện thực về tầng lớp dưới ở các địa phương. Tác phẩm: Bà San Sulpicio (1889) và Sự bi quan (1906).

Sự bi quan là tiểu thuyết được nhà văn Tây Ban Nha Palacio Valdés thích nhất trong số những tác phẩm của mình. Trong tác phẩm biểu tượng này (Tristan tượng trưng cho nỗi cơ cực của con người), Palacio rời bỏ phong cách tự nhiên chủ nghĩa, để thể hiện một nhân sinh quan lý tưởng và yếm thế.

Nhân vật chính Tristan điển hình cho chứng hoang tưởng: chán ngán mọi thứ, anh không thể kiềm chế nổi những khuấy động nội tâm, anh vừa đa nghi, vừa kiêu hãnh. Anh lấy Clara, một cô gái hồ hởi, trẻ trung. Ngay trong đêm tân hôn, anh đã đánh ghen, vì cho là vợ có tình ý với một chàng quý tộc.

Anh vợ của Tristan là German bị vợ là Elena cắm sừng. Tristan xui German trả thù, nhưng German bỏ đi ở một làng xa. Tristan tìm cách giải buồn trong nghệ thuật, nhưng phát ớn vì giới nghệ thuật cũng thối nát giả đạo đức, đố kỵ.

Khi Tristan có con, anh trở nên rất khắt khe về vệ sinh và làm khổ cả nhà. Anh bỗng nổi cơn ghen, thách chàng quý tộc tán vợ mình đấu gươm và giết chết tình địch. Vợ Tristan không chịu được, bỏ đi cùng chị dâu Elena (đã hối hận) đến ở với anh German.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Ungaretti Giuseppe (1888-1970) là nhà thơ, tác phẩm chính: Vui sướng, Bến cảng bị vùi, Cảm xúc thời gian; Verga Giovanni (1840 - 1922) là ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ cuối)

TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp-La Mã là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại ...

Đọc thêm

XSMT 21/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. SXMT 21/9

XSMT 21/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. SXMT 21/9

Baoquocte.vn. XSMT 21/9. xổ số hôm nay. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. XSMT thứ 3. SXMT 21/9.
Emmy 2021: Ngắm dàn mỹ nhân chuộng màu nổi, rực rỡ trên thảm đỏ

Emmy 2021: Ngắm dàn mỹ nhân chuộng màu nổi, rực rỡ trên thảm đỏ

Baoquocte.vn. Lễ trao giải Emmy 2021 vừa kết thúc sáng 20/9 (giờ Việt Nam) tiếp tục là bữa tiệc thời trang rực rỡ trên thảm đỏ của các ngôi sao hàng ...
Mỹ-Ukraine khai màn cuộc tập trận lớn, Nga cũng đem... đạn thật diễn tập ở Biển Đen

Mỹ-Ukraine khai màn cuộc tập trận lớn, Nga cũng đem... đạn thật diễn tập ở Biển Đen

Baoquocte.vn. Mỹ và Ukraine khởi động cuộc tập trận quân sự quy mô lớn Rapid Trident 2021 ở miền Tây Ukraine, trong khi Nga tập trận bắn đạn thật ở Biển ...
Thủ tướng Australia Scott Morrison gửi thư chúc mừng tết Trung thu

Thủ tướng Australia Scott Morrison gửi thư chúc mừng tết Trung thu

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia Scott Morrison gửi thư chúc mừng tết Trung thu tới người dân các nước đón mừng ngày lễ này, trong đó có Việt Nam.
Những món quà tiếp sức và hỗ trợ người dân TP. Hồ Chí Minh đẩy lùi dịch Covid-19

Những món quà tiếp sức và hỗ trợ người dân TP. Hồ Chí Minh đẩy lùi dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc (VKBIA) đã phối hợp với nhiều tổ chức, đơn vị trong nước giúp đỡ cho những hoàn cảnh khó khăn ...
Đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ cho giảng viên theo Đề án 89 có điểm gì đặc biệt?

Đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ cho giảng viên theo Đề án 89 có điểm gì đặc biệt?

Baoquocte.vn. Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư Hướng dẫn triển khai đào tạo trình độ tiến sĩ, trình độ thạc sĩ cho giảng viên các cơ sở giáo dục đại ...
Hậu MU vs West Ham: Đẳng cấp Ronaldo và những vấn đề của Quỷ Đỏ

Hậu MU vs West Ham: Đẳng cấp Ronaldo và những vấn đề của Quỷ Đỏ

Baoquocte.vn. Trận chiến giữa MU vs West Ham kịch tính đến những giây cuối cùng trên sân Upton Park đã khép lại với chiến thắng sát nút 2-1 dành cho Ronaldo ...
XSMN 21/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

XSMN 21/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

Baoquocte.vn. XSMN 21/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay 21/9/2021 có quay không? XSMN khi nào mở lại?
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 21/9/2021: Tuổi Mão cung quan lộc tỏa sáng

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 21/9/2021: Tuổi Mão cung quan lộc tỏa sáng

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 21/9/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Bộ trưởng Thương mại Australia: Hy vọng vụ hủy thỏa thuận tàu ngầm không làm 'giọt nước tràn ly'

Bộ trưởng Thương mại Australia: Hy vọng vụ hủy thỏa thuận tàu ngầm không làm 'giọt nước tràn ly'

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Teehan cho biết sẽ tìm kiếm một cuộc hội đàm với người đồng cấp Pháp để xoa dịu căng thẳng liên quan tới vụ hủy thỏa thuận tàu ...
Ấn Độ xem xét mở cửa, miễn phí thị thực cho nửa triệu du khách nước ngoài đầu tiên

Ấn Độ xem xét mở cửa, miễn phí thị thực cho nửa triệu du khách nước ngoài đầu tiên

Baoquocte.vn. Ấn Độ có thể sớm mở cửa trở lại cho du khách nước ngoài trong bối cảnh tình hình dịch bệnh Covid-19 tại nước này đang lắng dịu.
Hàn Quốc quảng bá du lịch bằng hiphop và dân ca

Hàn Quốc quảng bá du lịch bằng hiphop và dân ca

Baoquocte.vn. Những video thuộc chiến dịch quảng bá du lịch Hàn Quốc là sự kết hợp độc đáo của nhạc truyền thống Pansori cùng một chút biến tấu và vũ điệu đương đại.
Giải mã sức hấp dẫn lạ kỳ của du lịch châu Phi

Giải mã sức hấp dẫn lạ kỳ của du lịch châu Phi

Baoquocte.vn. Với hệ sinh thái phong phú, cảnh quan hùng vĩ, bề dày lịch sử văn hóa cùng các khu nghỉ dưỡng thời thượng, châu Phi đang trở thành điểm du lịch mới đầy hấp dẫn.
Khám phá mùa lúa chín vàng óng và phiên chợ Sừng ở vùng biên giới Sì Lở Lầu

Khám phá mùa lúa chín vàng óng và phiên chợ Sừng ở vùng biên giới Sì Lở Lầu

Baoquocte.vn. Đến Sì Lở Lầu những ngày này, du khách có thể được chiêm ngưỡng bức tranh mùa vàng tuyệt đẹp và khám phá chợ Sừng trên 12 tầng dốc.
Khám phá những địa danh bí ẩn bậc nhất trên thế giới!

Khám phá những địa danh bí ẩn bậc nhất trên thế giới!

Baoquocte.vn. Không có gì hấp dẫn hơn là khám phá những địa danh bí ẩn và những hiện tượng không thể giải thích được!
Phát huy những giá trị văn hóa các khu dự trữ sinh quyển theo hướng bền vững

Phát huy những giá trị văn hóa các khu dự trữ sinh quyển theo hướng bền vững

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, việc Núi Chúa và Kon Hà Nừng được công nhận khu dự trữ sinh quyển thế giới thể hiện rõ nét sự hợp tác giữa Bộ Ngoại ...
Những cuốn sách truyền tải năng lượng tích cực

Những cuốn sách truyền tải năng lượng tích cực

Baoquocte.vn. Có những cuốn sách không chỉ hợp với không khí nhẹ nhàng của mùa Thu mà còn mang đến nguồn năng lượng tích cực cho mỗi người đọc.
Cây bút lớn Walter Isaacson và câu chuyện về công nghệ điều trị Covid-19

Cây bút lớn Walter Isaacson và câu chuyện về công nghệ điều trị Covid-19

Baoquocte.vn. Cuốn sách của Walter Isaacson viết về sự hình thành và phát triển của công nghệ CRISPR trong điều trị Covid-19 sẽ được phát hành tại Việt Nam.
Sách mới của Angelina Jolie: Tiếng nói mạnh mẽ về quyền trẻ em

Sách mới của Angelina Jolie: Tiếng nói mạnh mẽ về quyền trẻ em

Baoquocte.vn. Dù lo ngại một số người tìm cách ngăn chặn cuốn sách mới phát hành nhưng nữ diễn viên Angelina Jolie hy vọng nhiều trẻ em sẽ tìm thấy nó.
Những nội dung nổi bật trong hai cuốn sách mới của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Những nội dung nổi bật trong hai cuốn sách mới của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Baoquocte.vn. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật vừa giới thiệu hai cuốn sách của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Bức tranh sống động về bối cảnh lịch sử ra đời Tuyên ngôn Độc lập

Bức tranh sống động về bối cảnh lịch sử ra đời Tuyên ngôn Độc lập

Baoquocte.vn. Qua cuốn sách, bạn đọc được chiêm ngưỡng một bức tranh sống động và cụ thể về bối cảnh ra đời bản Tuyên ngôn Độc lập.
Sách văn học nước ngoài được độc giả yêu mến trong tháng 8

Sách văn học nước ngoài được độc giả yêu mến trong tháng 8

Baoquocte.vn. Trong tháng 8 này, những cuốn sách được nhắc đến nhiều nhất và được yêu mến nhất của Nhã Nam hầu hết là sách văn học.
Phiên bản di động