Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ cuối)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Hesiodos (thế kỷ VIII - VII TCN) là nhà thơ bênh vực nông dân và người chăn nuôi bị áp bức bóc lột. Ông được coi là ông tổ của thơ giáo huấn cổ Hy Lạp. Yêu thiên nhiên và bi quan, ông có hai tác phẩm lớn là Công việc và tháng ngày và Phổ hệ thần minh.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 3)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Qua tác phẩm Công việc và tháng ngày, Hesiodos thể hiện tình cảm và quyền lợi của nông dân và những người chăn gia súc bị áp bức, bóc lột.

Tác phẩm được viết để đáp lại hành động của người anh hoang phí, kiện Hesiodos về gia tài. Có bốn phần: Phần một gồm những lời khuyên đạo đức (dành cho người anh và các thẩm phán); phần hai là những lời khuyên về nghề nông và nghề đi biển; phần ba gồm những phương châm xử thế chung; phần bốn gồm những điều mê tín về ngày lành và ngày xấu.

Phổ hệ thần minh là thi phẩm gồm trên 1.000 câu thơ, đề cập đến các thế hệ thần minh; đồng thời, nó cũng nói về nguồn gốc vũ trụ, vì các thần minh là hiện thân của những lực lượng thiên nhiên. Từ Hỗn mang sinh ra thần Đêm và thần Âm phủ.

Thần Đêm sinh ra thần Ngày… Thần Đất sinh ra thần Trời và thần Biển. Thần Trời sinh ra những Titanes. Cuối cùng Zeus, Chúa của các thần minh, ngự trị và đem lại trật tự cùng công lý cho thế giới thần minh.

***

Herodotos (484-425 TCN): được coi là ông tổ của sử học châu Âu. Sử ký là tác phẩm sử học nổi tiếng nhất của Herodotos. Ông đi chu du nhiều nước ở châu Phi, Cận Đông, Địa Trung Hải, Hồng Hải, Hắc Hải, đi đâu cũng ghi chép kỹ càng, nghiên cứu phong tục tập quán, công trình kiến trúc địa lý, truyện cổ tích. Herodotos có tài kể chuyện, nêu rõ nguồn gốc sử liệu (nói hay viết).

Tuy nhiên, do không biết nhiều về ngôn ngữ nước ngoài, ông còn có nhiều sai lầm. Trong tác phẩm của ông, sự tị nạnh của thần minh được coi là động lực của lịch sử. Sử ký gồm chín quyển, kể về những cuộc chiến tranh giữa Hy Lạp và đế quốc Ba Tư. Ý định của Herodotos là ca ngợi những chiến công kỳ diệu (Đèo Thermopylae, nơi 300 chiến sĩ Hy Lạp Spartê hy sinh, trận thủy chiến Salamis...) được thể hiện trong quyển bảy, tám và chín.

***

Aiskhylos (525 - 456 tr.CN): Ông tổ bi kịch Hy Lạp (lấy cốt truyện và đối thoại làm trọng tâm). Ba tác phẩm lớn của ông là Quân Ba Tư (472 TCN), Bảy tướng đánh thành Tê-bai (467 TCN) và Oresteia (458 TCN).

Quân Ba Tư là bi kịch cổ Hy Lạp. Các vở bi kịch cổ Hy Lạp còn giữ lại đều được xuất phát từ những truyền thuyết, riêng vở này lại đề cập đến lịch sử đương thời. Nội dung nói về nỗi nhục của vua Ba Tư Xerxes trở về kinh đô sau việc chiếm đóng Hy Lạp bị thua.

Như vậy, tác phẩm không ca ngợi chiến thắng Hy Lạp mà là một điếu tang về sự thất bại của Ba Tư. Một vai nổi bật là Atossa, mẹ của Xerxes. Vở kịch có phần thương cảm kẻ thù bại trận, vạch ra những nguyên nhân của sự thất bại (kiêu căng đến mù quáng, lạm dụng quyền lực và sự giàu có của một đế chế quá rộng lớn).

Bảy tướng đánh thành Tê-bai và vở cuối của một bộ ba vở bi kịch cổ Hy Lạp (hai vở đầu không giữ lại được). Chủ đề là việc hai anh em tranh ngôi vua thành Tê-bai. Sau khi vua cha là Oidipus chết, hai hoàng tử Eteoklês và Polyneikês thỏa thuận với nhau mỗi người trị vì một năm. Eteoklês hết hạn không chịu trả ngôi cho Polyneikês. Polyneikês đi mộ được ở các thành khác sáu tướng, giao cho đánh sáu cửa thành Tê-bai, bản thân Polyneikês đánh cửa thứ bảy.

Vở kịch miêu tả sự cương quyết giữ thành của Eteoklês, nỗi lo của phụ nữ trong thành và cuộc tấn công sôi nổi. Eteoklês ra địch với Polyneikês và cả hai đều chết. Toàn bộ ba vở bi kịch kể chuyện một lời tiên tri được thực hiện: vì bố của Oidipus sinh con trái với lời thần minh, ông và ba đời con cháu đều bị tai họa chết chóc. Định mệnh là một động cơ hành động của bi kịch Hy Lạp cổ.

Oresteia là bộ ba vở kịch cổ Hy Lạp, được giải nhất trong một cuộc thi kịch ở thành Athênai. Chuyện kể về số phận hoàng tử Orestês. Vở đầu là Agamemnon: vua Agamemnon bị vợ là Klytaimnêstra thông đồng với nhân tình Aigisthos giết. Vở thứ hai là Choephoroi (nghĩa là: Những người dâng lễ). Orestês được bạn giúp đỡ, giết được mẹ và gian phu chiếm ngôi của cha. Những chàng bị các nữ thần Âm ty trừng phạt vì tội giết người.

Vở cuối là Eumenidès (nghĩa là: Những nữ thần hảo tâm). Thần minh cho tòa án thành Ahênai xử Orestês. Chàng được tha vì lý do giết người là để trả thù cho cha. Tác phẩm này là nổi bật một số quan điểm tôn giáo và đạo lý của tác giả: thần minh bao giờ cũng thiêng liêng và công bằng; con người phải tuân theo quyết định của thần minh; tội lỗi có tính kế thừa nhưng cũng có trách nhiệm cá nhân; giết người, kiêu ngạo và các tội lỗi khác đều phải chuộc bằng đau khổ.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về các dân tộc thuộc địa cũ và toàn cầu hóa

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về các dân tộc thuộc địa cũ và toàn cầu hóa

TGVN. Những xung đột ở nhiều nơi khác trên thế giới là hậu quả tham vọng của các công ty siêu quốc gia muốn nắm ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về 'Đánh du kích' (1946-1954)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về 'Đánh du kích' (1946-1954)

TGVN. Sự phát triển của quân đội chính quy tiến hành song song với phong trào du kích là hình thái khác của chiến tranh ...

Nhà văn Hữu Ngọc bàn về đầm và hồ Hà Nội

Nhà văn Hữu Ngọc bàn về đầm và hồ Hà Nội

Đầm và hồ Hà Nội là tấm gương phản ánh tinh thần Hà Thành - đầm hồ là động cơ bị gây mê nhưng luôn ...

HỮU NGỌC

Đọc thêm

Sự kiện quốc tế nổi bật tuần 22-28/11: Thế giới quan ngại biến thể Omicron, Đức hoàn tất quá trình lập chính phủ

Sự kiện quốc tế nổi bật tuần 22-28/11: Thế giới quan ngại biến thể Omicron, Đức hoàn tất quá trình lập chính phủ

Baoquocte.vn. Thế giới lo ngại về biến thể Omicron, căng thẳng chính trị giữa Anh-Pháp, Mỹ-Trung Quốc, Mỹ-Nga... là những sự kiện quốc tế nổi bật tuần qua.
Báo Indonesia lo ngại 'cơn thịnh nộ' của đội tuyển Việt Nam

Báo Indonesia lo ngại 'cơn thịnh nộ' của đội tuyển Việt Nam

Baoquocte.vn. Báo Indonesia thừa nhận lo ngại về việc đội tuyển Việt Nam có thể nổi lên 'cơn thịnh nộ' ở AFF Cup.
Kỳ vọng xung lực mới trong quan hệ Nga-Việt Nam

Kỳ vọng xung lực mới trong quan hệ Nga-Việt Nam

Baoquocte.vn. Chuyến thăm chính thức của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tới Nga có ý nghĩa quan trọng, thúc đẩy toàn diện quan hệ Nga-Việt Nam.
Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Baoquocte.vn. Các thị trường sụt giảm, hy vọng kiểm soát đại dịch Covid-19 mờ đi và một cái tên mới được đưa vào từ điển đại dịch: Omicron.
Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 đã và đang thổi bùng lên những lo ngại, rằng đường ống dẫn khí có thể tạo cho Moscow quá nhiều lợi thế về địa ...
Thủ tướng Australia: Thế giới trực tuyến không nên là miền viễn Tây hoang dã

Thủ tướng Australia: Thế giới trực tuyến không nên là miền viễn Tây hoang dã

Baoquocte.vn. Chính phủ Australia dự kiến ban hành luật mới nhằm ngăn chặn nội dung có tính chất phỉ báng, lạm dụng và bắt nạt trên mạng xã hội.
Everist thay đổi cuộc sống với sản phẩm làm đẹp 'không nước', 'không nhựa'

Everist thay đổi cuộc sống với sản phẩm làm đẹp 'không nước', 'không nhựa'

Baoquocte.vn. Everist với các sản phẩm làm đẹp độc đáo lọt vào danh sách 100 cải tiến thay đổi cuộc sống con người do tạp chí TIME bình chọn.
Biến thể Omicron 'hạ cánh' ở Đan Mạch và Czech, Israel dự kiến cấm người nước ngoài nhập cảnh

Biến thể Omicron 'hạ cánh' ở Đan Mạch và Czech, Israel dự kiến cấm người nước ngoài nhập cảnh

Baoquocte.vn. Czech và Đan Mạch là hai quốc gia châu Âu mới nhất ghi nhận trường hợp nghi nhiễm biến thể mới của SARS-CoV-2 mang tên Omicron.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/11/2021: Tuổi Ngọ sự nghiệp trắc trở

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/11/2021: Tuổi Ngọ sự nghiệp trắc trở

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 29/11/2021 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Lịch âm 29/11, Xem âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 29/11/2021 tốt hay xấu?

Lịch âm 29/11, Xem âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 29/11/2021 tốt hay xấu?

Baoquocte.vn. Lịch âm 29/11. âm lịch hôm nay 29/11. Xem âm lịch hôm nay ngày 29/11/2021 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 29 tháng 11 năm 2021 hôm nay.
Hoảng sợ siêu biến thể Omicron nhiều đột biến chưa từng thấy, du khách ồ ạt rời Nam Phi

Hoảng sợ siêu biến thể Omicron nhiều đột biến chưa từng thấy, du khách ồ ạt rời Nam Phi

Baoquocte.vn. Nhiều du khách đã đổ xô tới sân bay để rời khỏi Nam Phi vì lo ngại biến chủng mới B.1.1.529O, được WHO đặt tên là Omicron.
New Zealand mở cửa đón khách quốc tế từ tháng Tư năm sau

New Zealand mở cửa đón khách quốc tế từ tháng Tư năm sau

Baoquocte.vn. New Zealand vẫn cấm nhập cảnh với hầu hết khách quốc tế trong 5 tháng tới, đồng thời lên kế hoạch nới lỏng hạn chế biên giới.
Điện Biên - Mảnh đất bốn mùa du lịch

Điện Biên - Mảnh đất bốn mùa du lịch

Baoquocte.vn. Với thiên nhiên hùng vỹ, nhiều địa danh lịch sử, văn hóa đặc sắc, Điện Biên là nơi hội tụ tinh hoa của vùng Tây Bắc, là mảnh đất bốn mùa du lịch.
Mở cửa du lịch: Rộn ràng, kỳ vọng, cần thận trọng và tuân thủ

Mở cửa du lịch: Rộn ràng, kỳ vọng, cần thận trọng và tuân thủ

Baoquocte.vn. Việc những vị khách quốc tế đầu tiên tới Đà Nẵng, Phú Quốc sau gần 2 năm đất nước phải đóng cửa do Covid-19 là tín hiệu vui với ngành du lịch.
Đặc sắc văn hóa của đồng bào vùng biên giới Quảng Bình

Đặc sắc văn hóa của đồng bào vùng biên giới Quảng Bình

Baoquocte.vn. Ba dân tộc anh em cùng sinh sống ở vùng núi Trường Sơn, phía Tây Quảng Bình có những nét văn hóa truyền thống đặc sắc.
Lộc Ninh - Vùng đất biên giới Tây Nam giàu bản sắc

Lộc Ninh - Vùng đất biên giới Tây Nam giàu bản sắc

Baoquocte.vn. Những ai từng đặt chân đến Lộc Ninh - một huyện biên giới xa xôi phía Tây Nam của Tổ quốc, có lẽ sẽ nhớ mãi những cánh rừng cao su bạt ngàn...
Giáo sư ngành Ngoại giao với cuốn sách phi lợi nhuận

Giáo sư ngành Ngoại giao với cuốn sách phi lợi nhuận

Baoquocte.vn. Tôi được nghe Đại sứ Nguyễn Thái Yên Hương (Học viện Ngoại giao) kể về một chương trình từ thiện đặc biệt.
‘Hình hài của nước’: Cuốn tiểu thuyết bước ra từ siêu phẩm điện ảnh

‘Hình hài của nước’: Cuốn tiểu thuyết bước ra từ siêu phẩm điện ảnh

Baoquocte.vn. 'Hình hài của nước' là một cuốn tiểu thuyết đặc biệt, bởi nó ra đời sau khi phim điện ảnh được trình chiếu và đã xuất sắc giành bốn tượng vàng Oscar 2018.
'Chang hoang dã-Gấu': Tranh truyện đặc biệt về bảo vệ thiên nhiên

'Chang hoang dã-Gấu': Tranh truyện đặc biệt về bảo vệ thiên nhiên

Baoquocte.vn. Đạt giải Nhất tại Giải thưởng Sách Quốc gia 2021, tranh truyện 'Chang hoang dã-Gấu' còn được nhiều nhà xuất bản trên thế giới mua bản quyền phát hành.
Khám phá thế giới sách lý luận chính trị 1/4 thế kỷ

Khám phá thế giới sách lý luận chính trị 1/4 thế kỷ

Baoquocte.vn. Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức trưng bày 'Sách Lý luận chính trị 1/4 thế kỷ'.
Vinh danh giải thưởng Đại sứ Văn hóa đọc năm 2021

Vinh danh giải thưởng Đại sứ Văn hóa đọc năm 2021

Baoquocte.vn. Lễ tổng kết và trao giải thưởng Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2021 đã diễn ra tại Hà Nội với gần 300 giải thưởng đã được vinh danh.
Giới thiệu sách Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Venezuela

Giới thiệu sách Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Venezuela

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ FILVEN 2021, ĐSQ Việt Nam tại Venezuela giới thiệu sách Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Phiên bản di động