Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Auguste Comte coi xã hội học là một thứ vật lý học xã hội và áp dụng những phương pháp vật lý vào việc nghiên cứu xã hội.
TIN LIÊN QUAN
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người phương Tây nghĩ gì? (Kỳ 2)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người phương Tây nghĩ gì? (Kỳ 1)
nha van hoa huu ngoc a comte nghi gi
Auguste Comte (1798-1857).

Trong thế giới ngày nay, có lẽ xã hội học là một bộ môn “thời thượng” vào bậc nhất. Người ta trông chờ vào kết quả thống kê xã hội học để giải quyết những vấn đề thực tiễn thuộc đủ các lĩnh vực: chính trị (thăm dò khuynh hướng, bỏ phiếu bầu...), kinh tế, giáo dục...

Báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng khác cũng nhiều khi lạm dụng những điều tra xã hội học.

Xã hội học nghiên cứu những xã hội loài người và những sự việc xã hội.

Auguste Comte (1798-1857) là người Pháp, đã tạo ra từ Sociologie (Xã hội học) vào năm 1836; ông đặt cơ sở cho khoa học ấy mà ông định nghĩa là: “sự nghiên cứu một cách thực chứng toàn bộ những quy luật cơ bản riêng biệt của những hiện tượng xã hội”. Ông coi đó là một thứ “vật lý học xã hội” và áp dụng những phương pháp vật lý vào việc nghiên cứu xã hội.

Xã hội học của Auguste Comte nằm trong khuôn khổ chủ nghĩa thực chứng (positivisme) do ông đề xướng. Chủ trương xuất phát từ sự việc có thật, có thể chứng thực, chứng minh, kiểm nghiệm được, ông gạt bỏ triết học (cổ điển), cho nó là siêu hình học, ngoài tầm tri thức vì dựa vào tư duy trừu tượng. Không có thế giới bên ngoài tồn tại khách quan, cái “thực chứng”, kinh nghiệm và khoa học chỉ là cảm giác, biểu tượng và thể nghiệm chủ quan; khoa học chỉ miêu tả, sắp xếp (chứ không giải thích được sự vật, sự vật là những trạng thái của ý thức). Comte phủ định những quy luật khách quan (có tính bản chất) của tự nhiên và xã hội. Tự cho là đứng trên chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, ông quan niệm kinh nghiệm và khoa học một cách duy tâm, ông khẳng định bất khả tri luận (như Berkeley và Hume). Về mặt chính trị, Comte muốn thiết lập một trật tự xã hội phù hợp với thời đại công nghiệp, phân biệt tinh thần và quyền chính trị, giai cấp tư duy (bác học, nghệ sĩ, triết gia) và giai cấp hành động (nhà buôn, lao động, công nghiệp, nông nghiệp). Xã hội tư sản do Comte sáng lập theo một quan niệm duy tâm và lịch sử, bảo vệ trật tự tư sản. Comte đề ra “tôn giáo Nhân loại”, đã có thời thịnh hành ở Braxin.

Từ “socialisme” tiếng Pháp, là “socialism” tiếng Anh (chủ nghĩa xã hội) có từ thế kỷ XVIII, bắt đầu phổ biến ở Pháp và Anh vào những năm 30 của thế kỷ XIX, chủ yếu để chỉ những học thuyết xã hội chủ nghĩa không tưởng của Saint Simon, Fourier, Proudhon... ở Pháp và Owen ở Anh.

Vào thế kỷ XVI-XVII, khi chế độ phong kiến bắt đầu tan rã, Th.More ở Anh và Campanelle ở Italy đã mô tả xã hội cộng sản lý tưởng. Thế kỷ XVIII, linh mục Meslier và nhà triết học Morelly ở Pháp cũng đã phát triển chủ nghĩa xã hội không tưởng.

Thời kỳ Cách mạng Pháp 1789, Babeuf đã đưa chủ nghĩa Cộng sản vào một chương trình hành động chính trị.

Đến thế kỷ XIX, học thuyết xã hội chủ nghĩa không tưởng đã đạt tới mức phê phán xã hội tư bản, đưa ra hình ảnh tương lai không có áp bức bóc lột. Nó cũng đóng góp và lý luận của chủ nghĩa Cộng sản của Marx.

Sau đây là một số ý kiến của Comte:

1. Hoạt động chính trị lành mạnh không thể lấy mục tiêu là thúc đẩy sự tiến bộ của con người, vì điều này vận động qua một động lực riêng của mình, theo một quy luật tất yếu - tuy có thể thay đổi hơn – như là quy luật vạn vật hấp dẫn. Mà hoạt động ấy nhằm mục tiêu tạo điều kiện thúc đẩy bước tiến của mình bằng cách soi sáng nó.

2. Những thành tố của ý thức “văn minh” bao gồm : khoa học, mỹ thuật và công nghiệp. Từ “công nghiệp”, phải hiểu theo nghĩa rất rộng, điều mà tôi luôn luôn áp dụng.

3. Mỗi một khái niệm cơ bản của chúng ta, mỗi ngành tri thức của chúng ta, đều trải qua ba trạng thái lý thuyết khác nhau: trạng thái thần học, hoặc giả định (tưởng tượng); trạng thái siêu hình, hay trừu tượng; trạng thái khoa học, hay thực chứng. Nói cách khác, trí óc con người, do bản chất tự nhiên, lần lượt sử dụng trong sự tìm tòi ba phương pháp – triết học hóa với tính chất khác nhau, mà có khi là tuyệt đối đối lập nhau: thoạt đầu là phương pháp thần học, rồi đến phương pháp siêu hình và cuối cùng là phương pháp thực chứng. Do đó, có ba loại triết học hay ba hệ thống khái niệm chung về toàn bộ các hiện tượng, ba loại triết học này chống lại nhau: loại thứ nhất là điểm khởi đầu tất yếu của trí óc con người; loại thứ ba đánh dấu trạng thái cố định và cuối cùng, loại thứ hai chỉ có tác dụng chuyển giao.

4. Mỗi người trong chúng ta, nhìn lại lịch sử bản thân, phải chăng nhớ lại là bản thân mình – là mình đã lần lượt trải qua – những khái niệm quan trọng nhất: giai đoạn thần học thời thơ ấu, siêu hình thời thanh niên và thực chứng khi trưởng thành.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ cuối)

TGVN. Người Mỹ trên vùng biên giới đôi khi là những người quê kệch, thô lỗ, nhưng lại là những người làm việc có hiệu ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ 4)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ 4)

TGVN. Người Mỹ trải qua lịch sử của họ như thể lịch sử đã được vạch ra từ trước và tương lai chỉ là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ 3)

TGVN. Tâm lý học thường thức ở Mỹ sản xuất hàng loạt sách để chế biến hạnh phúc cá nhân, dạy cách suy nghĩ đúng ...

Đọc thêm

Tin thế giới 4/7: Syria tuyên bố ủng hộ chiến dịch của Nga; Tổng thống Putin ra chỉ thị về Ukraine; tỉnh triệu dân của Trung Quốc bùng Covid-19

Tin thế giới 4/7: Syria tuyên bố ủng hộ chiến dịch của Nga; Tổng thống Putin ra chỉ thị về Ukraine; tỉnh triệu dân của Trung Quốc bùng Covid-19

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, bạo động ở Uzbekistan, Syria bày tỏ ủng hộ Nga, Covid-19 phức tạp ở Trung Quốc... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
XSMT 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - SXMT 5/7/2022

XSMT 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - SXMT 5/7/2022

Baoquocte.vn. XSMT 5/7. trực tiếp xổ số miền Trung 5/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 3. xổ số hôm nay 5/7/2022. SXMT 5/7
XSMN 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - xổ số hôm nay

XSMN 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 5/7. xổ số hôm nay 5/7. kết quả xổ số miền Nam thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay ngày 5 tháng 7. XSMN thứ 3. xo so ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách

Baoquocte.vn. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tập trung chỉ đạo thực hiện 15 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng
Chi tiết Toyota Urban Cruiser Hyryder 2022 ra mắt tại Ấn Độ

Chi tiết Toyota Urban Cruiser Hyryder 2022 ra mắt tại Ấn Độ

Baoquocte.vn. Toyota Urban Cruiser Hyryder 2022 mẫu SUV cỡ nhỏ được trình làng tại Ấn Độ. Mẫu xe này sẽ được xuất khẩu sang các thị trường lân cận trong thời ...
Điện mừng Chủ tịch Quốc hội Đại Hàn Dân Quốc

Điện mừng Chủ tịch Quốc hội Đại Hàn Dân Quốc

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã gửi điện mừng, nhân dịp ông Kim Jin-pyo được bầu làm Chủ tịch Quốc hội Đại Hàn Dân Quốc
Bộ trưởng Ngoại giao Liên bang Nga Sergey Lavrov sẽ thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7

Bộ trưởng Ngoại giao Liên bang Nga Sergey Lavrov sẽ thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Bộ trưởng Ngoại giao Liên bang Nga Sergey Lavrov sẽ thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7.
XSMB 5/7, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - dự đoán XSMB

XSMB 5/7, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 5/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 5/7/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 3. xổ số hôm nay 5/7/2021. SXMB 5/7
Phương Uyên - Thanh Hà chuẩn bị làm đám cưới

Phương Uyên - Thanh Hà chuẩn bị làm đám cưới

Baoquocte.vn. Cặp sao Phương Uyên - Thanh Hà sẽ tổ chức đám cưới ngày 15/9 tại một phòng trà ca nhạc ở California, Mỹ.
Sao Việt: Mê mẩn nhan sắc trong veo của Phan Minh Huyền, Đình Tú than thở chưa tìm được 'vị trí người yêu'

Sao Việt: Mê mẩn nhan sắc trong veo của Phan Minh Huyền, Đình Tú than thở chưa tìm được 'vị trí người yêu'

Baoquocte.vn. Phan Minh Huyền phim Thương ngày nắng về khoe nhan sắc trong veo, Đình Tú than thở 'bao năm học địa lý mà chưa tìm được vị trí người yêu'.
Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Baoquocte.vn. Căn penthouse rộng gần 403m2, nằm ven kênh đào Venice (Italy) được bán đấu giá với giá khởi điểm 2,9 triệu Euro (3,04 triệu USD).
Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Baoquocte.vn. Bánh khoái cá kình là một trong những đặc sản lạ chỉ có ở Huế, thực khách phải tự mua nguyên liệu và nhờ chế biến với giá ‘rẻ bèo’.
Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Lượng du khách quốc tế đến Thái Lan gia tăng đáng kể từ đầu năm nay, khi tình hình đại dịch Covid-19 bắt đầu lắng xuống.
Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Baoquocte.vn. Majorca được mệnh danh là thiên đường tiệc tùng, nơi có cuộc sống về đêm vô cùng sôi động, thu hút giới nghệ sĩ, ngôi sao khắp thế giới.
Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Baoquocte.vn. Không sai khi nói rằng, Tây Ban Nha là một trong những lựa chọn đầu tiên của du khách khi muốn khám phá châu Âu.
Ngắm hoàng hôn trên lòng hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam

Ngắm hoàng hôn trên lòng hồ thủy lợi lớn nhất Việt Nam

Baoquocte.vn. Vào những chiều hè nắng rực, khi ánh hoàng hôn kéo về, nhiều người trẻ cùng nhau về hồ thủy lợn lớn nhất Việt Nam để đắm mình vào thiên nhiên.
Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Baoquocte.vn. Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào đã công bố và hướng dẫn nghiên cứu tác phẩm ‘Hồ Chí Minh toàn tập’ trong công tác giảng dạy và học tập.
Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Baoquocte.vn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bến Tre tổ chức trao kỷ lục Việt Nam, kỷ lục thế giới cho quyển sách thư pháp 'Nguyễn Đình Chiểu thi tuyển'.
Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Gợi ý thuyết phục từ cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý'?

Baoquocte.vn. Với hơn 1 triệu bản in được bán ra ở thời điểm hiện tại, cuốn sách 'Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý' đang nằm trong nhiều danh sách sách bán chạy uy ...
Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Baoquocte.vn. Cuốn sách song ngữ Việt-Anh mang tên 'Chủ tịch Hồ Chí Minh với thể dục thể thao' sẽ ra mắt nhân dân cả nước vào ngày 2/9 tới.
Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Baoquocte.vn. Cuốn sách ảnh Hanoi Hanoi của Minh Phạm và Paola Boncompagni vừa được phát hành, sử dụng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Italy.
Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bloomsday là lễ kỷ niệm tôn vinh những đóng góp to lớn cho nền văn học Ireland của nhà văn James Joyce được tổ chức vào ngày 16/6 hằng năm.
Phiên bản di động