'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học

Lê An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Xuất bản năm 2012, cuốn sách Nguồn gốc dịch bệnh của tác giả David Quammen đến nay vẫn hấp dẫn với những dự cảm và khai phá thú vị được các nhà khoa học ghi chép lại.

Nguồn gốc dịch bệnh: Động vật, con người và đại dịch toàn cầu tiếp theo (tên tiếng Anh: Spillover: Animal Infection and the next human pandemics) là một kiệt tác thu hút giới truyền thông của tác giả David Quammen, mang đến góc nhìn khoa học về các mầm gây bệnh trên động vật và đôi khi lây truyền cho chính con người.

'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học
Tác phẩm nằm trong Top 10 sách khoa học năm của Booklist, Top 11 cuốn sách của Daily Beast và được New York Times Book Review bình chọn là Cuốn sách đáng chú ý vào năm 2012. (Nguồn: Medinsights)

Gương mặt của những kẻ sát nhân khác biệt

Với Nguồn gốc dịch bệnh, David Quammen đã dệt lên một câu chuyện đặc biệt, một tiểu thuyết trinh thám với những kẻ sát nhân rất khác biệt, nhưng cũng rất chân thực. Chúng là virus, vi khuẩn và những sinh vật đơn bào gây bệnh trên động vật, nhưng đôi khi, chúng sẽ thay đổi mục tiêu và nhảy sang loài người.

Mỗi chương của cuốn sách là một hành trình theo đuổi một tên tội phạm mới, chịu trách nhiệm bởi một nhóm các thám tử đến từ khắp nơi trên thế giới. Cuốn sách là những ghi chép của David Quammen trong quá trình đồng hành với họ, lần theo các dấu vết để tìm ra thủ phạm.

Sau chương đầu tiên về thứ virus khủng khiếp hạ gục cả ngựa và người, virus Ebola nổi lên qua câu chuyện đen tối, với những con khỉ đột chết chồng lên nhau, món thịt từ xác thối trong rừng và ma thuật. Câu chuyện chẳng cần đến những sự thổi phồng thường gặp về Ebola để tạo ra không khí rùng rợn (với nước mắt máu cũng như nội tạng tan chảy) và tác giả cũng không cần phải làm vậy, bởi chính bản thân căn bệnh cũng đã đủ khủng khiếp rồi.

Ông quan tâm nhiều hơn đến việc đào sâu tìm hiểm những dịch bệnh này, tìm hiểu những gì chúng ta đã biết về chúng và cách điều đó giúp chúng ta dự phòng những căn bệnh mới xuất hiện trong tương lai, đồng thời hạn chế hậu quả của chúng.

Trong mỗi chương, những căn bệnh đều dần trở nên rõ ràng, bắt đầu chỉ từ đôi ba tin đồn, vài cái chết bí ẩn dường như chẳng hề liên quan đến nhau. Quá trình điều tra dần dần bóc gỡ vấn đề, cho đến khi cuối cùng chân tướng của thủ phạm được phơi bày.

Trong suốt quá trình đó, chúng ta sẽ được thấy muôn vàn cách mầm bệnh có thể di chuyển từ vật chủ này sang vật chủ khác – qua phân, dịch tiết, chấy nhầy và máu – và khám phá những hành vi nguy hiểm có thể dẫn đến phơi nhiễm: leo cây, uống nhựa chà là, ăn hay đơn thuần là chạm vào động vật đã chết. Tác giả cũng tìm kiếm cả những đồng phạm không cố ý là những loài động vật mang mầm bệnh trước khi truyền cho người: lợn, chim, khỉ, khỉ đột và dơi.

Hành trình của những thám tử

Thế nhưng, những người hùng thực sự ở đây là những vị thám tử – những nhà khoa học làm việc không ngừng nghỉ, từ phòng thí nghiệm cho đến nơi thực địa, tìm kiếm lời giải cho những vụ án do những tên sát nhân nhỏ bé gây ra.

Không chỉ tài ba trong việc mô tả cách hoạt động của virus, David Quammen còn rất thành công trong việc vẽ lên bức chân dung của những người hùng đó: từ những nhà sinh học phân tử nghiên cứu về SARS “với bản năng của một nhà dịch tễ học cùng sự dũng cảm của một con khỉ mặt đỏ”, cho đến nhà sinh thái học đam mê những món ăn phương Đông kỳ lạ, cho đến chuyên gia bệnh thú y với “thân hình rắn rỏi và nghiêm nghị của một cựu cầu thủ bóng bầu dục đã qua tuổi 40 tuổi”.

Có thể thấy trong cuốn sách những chi tiết lịch sử cũng vô cùng thú vị như: các nhà khoa học thế kỷ XIX sử dụng kính hiển vi quang học để tìm kiếm các sinh vật nhỏ bé trong tế bào máu của bệnh nhân sốt rét, trong khi virus vẫn tiếp tục nấp sau tấm màn bí ẩn cho đến khi kính hiển vi điện tử được phát minh vào những năm 1930.

Độc giả cũng thấy cả những dấu mốc lịch sử quan trọng như: Tổng thống Hoover cấm nhập khẩu vẹt vào nước Mỹ; sự bùng phát của viêm khớp và phát ban, trước khi được liên hệ với bọ ve hươu, tại thị trấn Lyme tại bang Connecticut; và loạt ca bệnh tưởng chừng vô hại, nhưng thực tế lại chết người, trên hàng loạt bệnh nhân nam tại Mỹ vào những năm 1980.

'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học
Tác giả David Quammen. (Nguồn: Town Hall Seattle)

David Quammen đã mang chúng ta đi khắp thế giới, từ những phòng thí nghiệm cho đến nơi thực địa cùng các điều tra viên – bẫy dơi tại Trung Quốc, khỉ tại Bangladesh, thâm nhập sâu vào cánh rừng ở Cameroon. Đến phần cuối cuốn sách, chúng ta sẽ bỏ lại thực tại một chút để bước lên chuyến du hành viễn tưởng đi tìm nguồn gốc của HIV dọc theo sông Congo.

Tác giả cũng khẳng định sự xuất hiện của những căn bệnh lây truyền từ động vật, những mầm bệnh tìm đến chúng ta từ những loài sinh vật khác, không phải điều gì mới mẻ, nhưng đang có xu hướng tăng lên.

Ông đi tìm lý do ẩn sau hiện tượng đó trong chương cuối cùng của cuốn sách: dân số khổng lồ của loài người, cùng với lượng gia súc vô cùng lớn, sự hủy diệt của môi trường sống tự nhiên, những hệ sinh thái bị phá vỡ – những thứ hoàn toàn có thể biến thành cuộc tranh cãi về sự trả thù của tự nhiên lên loài người.

David Quammen là một trong những nhà báo và tác giả ảnh hưởng nhất hiện nay, ba lần được trao tặng giải thưởng Tạp chí quốc gia Hoa Kỳ. Các bài viết của ông được đăng tải trên các tạp chí nổi tiếng như National Geographic, New York Times, Rolling StoneHarpers.
TIN LIÊN QUAN
Cuốn sách dự báo tương lai sau đại dịch Covid-19
Sống cùng Covid với những cuốn sách nổi bật của tháng 5
'Một hướng dẫn viên' về nghệ thuật hiện đại
Hai cuốn sách hay dành cho những người yêu thích dòng lịch sử
Cuốn sách với những giải mã về mạng lưới và quyền lực trong xã hội

Đọc thêm

Dịch Covid-19 ngày 27/7: Gần 5 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 đã được tiêm, TP. Hồ Chí Minh vượt ngưỡng hơn 6.000 ca mắc mới

Dịch Covid-19 ngày 27/7: Gần 5 triệu liều vaccine ngừa Covid-19 đã được tiêm, TP. Hồ Chí Minh vượt ngưỡng hơn 6.000 ca mắc mới

Baoquocte.vn. Tính đến chiều 27/7, Việt Nam ghi nhận thêm 5.149 ca mắc Covid-19, tổng số mắc trong ngày hôm nay là 7.913 ca. Trong ngày có 1.602 bệnh nhân
Vướng nợ nần, hãng hàng không của Nam Phi phải tạm ngừng chuyến bay

Vướng nợ nần, hãng hàng không của Nam Phi phải tạm ngừng chuyến bay

Baoquocte.vn. Hãng hàng không Mango Airlines, công ty con của Hãng hàng không quốc gia Nam Phi tạm thời ngừng chuyến bay và các dịch vụ cho đến khi có thông ...
Tối 27/7, cả nước có thêm 5.149 ca mắc Covid-19, nâng tổng số mắc trong ngày lên 7.913 ca

Tối 27/7, cả nước có thêm 5.149 ca mắc Covid-19, nâng tổng số mắc trong ngày lên 7.913 ca

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 tối 27/7 của Bộ Y tế cho biết có thêm 5.149 ca mắc Covid-19, riêng TP. Hồ Chí Minh là 4.469 ca.
Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XV: Phấn đấu đạt miễn dịch cộng đồng vào cuối năm 2021, đầu năm 2022

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XV: Phấn đấu đạt miễn dịch cộng đồng vào cuối năm 2021, đầu năm 2022

Baoquocte.vn. Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025 với 475/477 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết ...
Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh: Tăng cường và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế để chiến thắng đói nghèo

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh: Tăng cường và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế để chiến thắng đói nghèo

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh phát biểu tại Hội nghị trù bị Hội nghị Thượng đỉnh Hệ thống lương thực thế giới được tổ chức theo hình thức trực ...
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của ...
Những cung bậc cảm xúc khó quên tại Olympic Tokyo 2020

Những cung bậc cảm xúc khó quên tại Olympic Tokyo 2020

Baoquocte.vn. Nụ cười chiến thắng, những đau đớn do chấn thương cũng như những giọt nước mắt tiếc nuối của các vận động viên Olympic đã được các nhiếp ảnh gia ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 28/7/2021: Tuổi Sửu cần nắm bắt cơ hội kinh doanh, tuổi Mùi công việc tốt hơn

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 28/7/2021: Tuổi Sửu cần nắm bắt cơ hội kinh doanh, tuổi Mùi công việc tốt hơn

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/7/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 28/7/2021: Song Ngư đánh mất bản thân, Cự Giải đừng nên hiếu thắng

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 28/7/2021: Song Ngư đánh mất bản thân, Cự Giải đừng nên hiếu thắng

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/7 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 28/7 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 28/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 28/7/2021

Lịch âm 28/7 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 28/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 28/7/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 28/7. Âm lịch hôm nay 28/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 28/7/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 28 tháng 7 năm 2021 hôm nay.
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của biến thể Delta.
Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Baoquocte.vn. Ngày 27/7, tại thủ đô Lima diễn ra sự kiện 'Đoàn kết vì 200 năm Độc lập' nhân dịp kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru trong bối cảnh dịch Covid-19.
Trung Quốc: Phượng Hoàng cổ trấn phun sương làm sạch không khí, phục vụ khách 'sống ảo'

Trung Quốc: Phượng Hoàng cổ trấn phun sương làm sạch không khí, phục vụ khách 'sống ảo'

Baoquocte.vn. Hệ thống phun sương nhân tạo được lắp hai bên bờ sông Đà Giang, làm sạch không khí và phục vụ du khách sống ảo khi đến với Phượng Hoàng cổ trấn.
Sau 9 tháng đóng cửa do dịch Covid-19, tháp Eiffel đón du khách trở lại với điều kiện mới

Sau 9 tháng đóng cửa do dịch Covid-19, tháp Eiffel đón du khách trở lại với điều kiện mới

Baoquocte.vn. Tháp Eiffel tại thủ đô Paris, Pháp mở cửa trở lại đón du khách vào ngày 16/7, sau 9 tháng dừng hoạt động do các biện pháp phòng dịch Covid-19.
Thái Lan: Vừa mở cửa du lịch, vừa cấp tập chống ‘bão' Covid-19

Thái Lan: Vừa mở cửa du lịch, vừa cấp tập chống ‘bão' Covid-19

Baoquocte.vn. Thử nghiệm mở cửa du lịch ở đảo Phuket và mở cửa nền kinh tế hoàn toàn vào giữa tháng 10 là bước đi táo bạo của Thái Lan khi số ca nhiễm Covid-19 tăng ...
Độc đáo hình thức du lịch trực tuyến qua... smartphone

Độc đáo hình thức du lịch trực tuyến qua... smartphone

Baoquocte.vn. Lê Hoàng đã thực hiện các tour du lịch trực tuyến bằng smartphone để giới thiệu hình ảnh Việt Nam đến du khách quốc tế ngay giữa đại dịch.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 3)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha có nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Baoquocte.vn. Trải qua 14 thế kỷ thăng trầm, chữ viết và ngữ pháp Arab, ngôn ngữ được gần hơn 460 triệu người sử dụng thường xuyên, dường như vẫn vẹn nguyên với thời gian.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả đoạt giải Nobel văn học, nhiều tác phẩm nổi tiếng.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này bao gồm một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Phiên bản di động