'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học

Lê An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Xuất bản năm 2012, cuốn sách Nguồn gốc dịch bệnh của tác giả David Quammen đến nay vẫn hấp dẫn với những dự cảm và khai phá thú vị được các nhà khoa học ghi chép lại.

Nguồn gốc dịch bệnh: Động vật, con người và đại dịch toàn cầu tiếp theo (tên tiếng Anh: Spillover: Animal Infection and the next human pandemics) là một kiệt tác thu hút giới truyền thông của tác giả David Quammen, mang đến góc nhìn khoa học về các mầm gây bệnh trên động vật và đôi khi lây truyền cho chính con người.

'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học
Tác phẩm nằm trong Top 10 sách khoa học năm của Booklist, Top 11 cuốn sách của Daily Beast và được New York Times Book Review bình chọn là Cuốn sách đáng chú ý vào năm 2012. (Nguồn: Medinsights)

Gương mặt của những kẻ sát nhân khác biệt

Với Nguồn gốc dịch bệnh, David Quammen đã dệt lên một câu chuyện đặc biệt, một tiểu thuyết trinh thám với những kẻ sát nhân rất khác biệt, nhưng cũng rất chân thực. Chúng là virus, vi khuẩn và những sinh vật đơn bào gây bệnh trên động vật, nhưng đôi khi, chúng sẽ thay đổi mục tiêu và nhảy sang loài người.

Mỗi chương của cuốn sách là một hành trình theo đuổi một tên tội phạm mới, chịu trách nhiệm bởi một nhóm các thám tử đến từ khắp nơi trên thế giới. Cuốn sách là những ghi chép của David Quammen trong quá trình đồng hành với họ, lần theo các dấu vết để tìm ra thủ phạm.

Sau chương đầu tiên về thứ virus khủng khiếp hạ gục cả ngựa và người, virus Ebola nổi lên qua câu chuyện đen tối, với những con khỉ đột chết chồng lên nhau, món thịt từ xác thối trong rừng và ma thuật. Câu chuyện chẳng cần đến những sự thổi phồng thường gặp về Ebola để tạo ra không khí rùng rợn (với nước mắt máu cũng như nội tạng tan chảy) và tác giả cũng không cần phải làm vậy, bởi chính bản thân căn bệnh cũng đã đủ khủng khiếp rồi.

Ông quan tâm nhiều hơn đến việc đào sâu tìm hiểm những dịch bệnh này, tìm hiểu những gì chúng ta đã biết về chúng và cách điều đó giúp chúng ta dự phòng những căn bệnh mới xuất hiện trong tương lai, đồng thời hạn chế hậu quả của chúng.

Trong mỗi chương, những căn bệnh đều dần trở nên rõ ràng, bắt đầu chỉ từ đôi ba tin đồn, vài cái chết bí ẩn dường như chẳng hề liên quan đến nhau. Quá trình điều tra dần dần bóc gỡ vấn đề, cho đến khi cuối cùng chân tướng của thủ phạm được phơi bày.

Trong suốt quá trình đó, chúng ta sẽ được thấy muôn vàn cách mầm bệnh có thể di chuyển từ vật chủ này sang vật chủ khác – qua phân, dịch tiết, chấy nhầy và máu – và khám phá những hành vi nguy hiểm có thể dẫn đến phơi nhiễm: leo cây, uống nhựa chà là, ăn hay đơn thuần là chạm vào động vật đã chết. Tác giả cũng tìm kiếm cả những đồng phạm không cố ý là những loài động vật mang mầm bệnh trước khi truyền cho người: lợn, chim, khỉ, khỉ đột và dơi.

Hành trình của những thám tử

Thế nhưng, những người hùng thực sự ở đây là những vị thám tử – những nhà khoa học làm việc không ngừng nghỉ, từ phòng thí nghiệm cho đến nơi thực địa, tìm kiếm lời giải cho những vụ án do những tên sát nhân nhỏ bé gây ra.

Không chỉ tài ba trong việc mô tả cách hoạt động của virus, David Quammen còn rất thành công trong việc vẽ lên bức chân dung của những người hùng đó: từ những nhà sinh học phân tử nghiên cứu về SARS “với bản năng của một nhà dịch tễ học cùng sự dũng cảm của một con khỉ mặt đỏ”, cho đến nhà sinh thái học đam mê những món ăn phương Đông kỳ lạ, cho đến chuyên gia bệnh thú y với “thân hình rắn rỏi và nghiêm nghị của một cựu cầu thủ bóng bầu dục đã qua tuổi 40 tuổi”.

Có thể thấy trong cuốn sách những chi tiết lịch sử cũng vô cùng thú vị như: các nhà khoa học thế kỷ XIX sử dụng kính hiển vi quang học để tìm kiếm các sinh vật nhỏ bé trong tế bào máu của bệnh nhân sốt rét, trong khi virus vẫn tiếp tục nấp sau tấm màn bí ẩn cho đến khi kính hiển vi điện tử được phát minh vào những năm 1930.

Độc giả cũng thấy cả những dấu mốc lịch sử quan trọng như: Tổng thống Hoover cấm nhập khẩu vẹt vào nước Mỹ; sự bùng phát của viêm khớp và phát ban, trước khi được liên hệ với bọ ve hươu, tại thị trấn Lyme tại bang Connecticut; và loạt ca bệnh tưởng chừng vô hại, nhưng thực tế lại chết người, trên hàng loạt bệnh nhân nam tại Mỹ vào những năm 1980.

'Nguồn gốc dịch bệnh': Cuốn tiểu thuyết trinh thám đặc biệt về khoa học
Tác giả David Quammen. (Nguồn: Town Hall Seattle)

David Quammen đã mang chúng ta đi khắp thế giới, từ những phòng thí nghiệm cho đến nơi thực địa cùng các điều tra viên – bẫy dơi tại Trung Quốc, khỉ tại Bangladesh, thâm nhập sâu vào cánh rừng ở Cameroon. Đến phần cuối cuốn sách, chúng ta sẽ bỏ lại thực tại một chút để bước lên chuyến du hành viễn tưởng đi tìm nguồn gốc của HIV dọc theo sông Congo.

Tác giả cũng khẳng định sự xuất hiện của những căn bệnh lây truyền từ động vật, những mầm bệnh tìm đến chúng ta từ những loài sinh vật khác, không phải điều gì mới mẻ, nhưng đang có xu hướng tăng lên.

Ông đi tìm lý do ẩn sau hiện tượng đó trong chương cuối cùng của cuốn sách: dân số khổng lồ của loài người, cùng với lượng gia súc vô cùng lớn, sự hủy diệt của môi trường sống tự nhiên, những hệ sinh thái bị phá vỡ – những thứ hoàn toàn có thể biến thành cuộc tranh cãi về sự trả thù của tự nhiên lên loài người.

David Quammen là một trong những nhà báo và tác giả ảnh hưởng nhất hiện nay, ba lần được trao tặng giải thưởng Tạp chí quốc gia Hoa Kỳ. Các bài viết của ông được đăng tải trên các tạp chí nổi tiếng như National Geographic, New York Times, Rolling StoneHarpers.
TIN LIÊN QUAN
Cuốn sách dự báo tương lai sau đại dịch Covid-19
Sống cùng Covid với những cuốn sách nổi bật của tháng 5
'Một hướng dẫn viên' về nghệ thuật hiện đại
Hai cuốn sách hay dành cho những người yêu thích dòng lịch sử
Cuốn sách với những giải mã về mạng lưới và quyền lực trong xã hội

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 6/7: Giá vàng lao dốc phá đáy, USD khoe 'công lực' 20 năm, thị trường đua bán tháo; Mua vàng SJC đầu năm lãi hơn 5 triệu đồng

Giá vàng hôm nay 6/7: Giá vàng lao dốc phá đáy, USD khoe 'công lực' 20 năm, thị trường đua bán tháo; Mua vàng SJC đầu năm lãi hơn 5 triệu đồng

Baoquocte.vn. Giá vàng lao xuống đáy, chạm mức thấp nhất trong 5 tháng, trước áp lực tăng giá mạnh nhất 20 năm của đồng USD. Mua vàng SJC đầu năm lãi ...
Giá tiêu hôm nay 6/7, ổn định, lực mua yếu, chờ sức tiêu thụ tăng từ thị trường Trung Quốc

Giá tiêu hôm nay 6/7, ổn định, lực mua yếu, chờ sức tiêu thụ tăng từ thị trường Trung Quốc

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 69.000 – 72.000 đ/kg.
XSMB 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 6/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 6/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 6/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 6/7/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 6/7. SXMB 6/7/2022.
XSMT 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. SXMT 6/7

XSMT 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. SXMT 6/7

Baoquocte.vn. XSMT 6/7. trực tiếp xổ số miền Trung 6/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 4. xổ số hôm nay 6/7/2022. SXMT 6/7
XSMN 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 6/7. xổ số hôm nay 6/7. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 6/7/2022. xổ số hôm nay ngày 6 tháng 7. XSMN thứ 4. xo so mien ...
IELTS LangGo hiện thực hóa “tấm vé” xét tuyển thẳng vào các trường Đại học

IELTS LangGo hiện thực hóa “tấm vé” xét tuyển thẳng vào các trường Đại học

Baoquocte.vn. Hiện nay, nhiều trường Đại học lớn đã chính thức đưa IELTS vào xét tuyển bằng cách quy đổi điểm chứng chỉ thành điểm môn tiếng Anh. Vì lẽ đó, ...
Thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường chuyến bay thương mại Việt Nam-Qatar

Thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường chuyến bay thương mại Việt Nam-Qatar

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu đã thăm Qatar và đồng chủ trì Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam-Qatar lần thứ 2.
Tiểu sử Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Tiểu sử Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7.
Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Hàn Quốc

Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Thủ tướng khẳng định, Việt Nam luôn coi Hàn Quốc là đối tác chiến lược quan trọng và lâu dài, mong muốn cùng Hàn Quốc làm sâu sắc hơn quan ...
Hàng triệu tín đồ Hồi giáo tham gia Lễ hành hương Hajj về Thánh địa Mecca

Hàng triệu tín đồ Hồi giáo tham gia Lễ hành hương Hajj về Thánh địa Mecca

Baoquocte.vn. Hàng triệu tín đồ Hồi giáo sẽ đến Thánh địa Mecca ở Saudi Arabia để tham dự lễ hành hương lớn nhất kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát.
Hàng triệu tín đồ Hồi giáo tham gia Lễ hành hương Hajj về Thánh địa Mecca

Hàng triệu tín đồ Hồi giáo tham gia Lễ hành hương Hajj về Thánh địa Mecca

Baoquocte.vn. Hàng triệu tín đồ Hồi giáo sẽ đến Thánh địa Mecca ở Saudi Arabia để tham dự lễ hành hương lớn nhất kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát.
Việt Nam: Nhiều điểm đến lọt top hàng đầu Đông Nam Á

Việt Nam: Nhiều điểm đến lọt top hàng đầu Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Asia's Best Awards vinh danh 3 thành phố Việt Nam top 10 thành phố hàng đầu Đông Nam Á; Côn Đảo và Phú Quốc lọt top 10 hòn đảo hàng đầu khu vực.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Baoquocte.vn. Căn penthouse rộng gần 403m2, nằm ven kênh đào Venice (Italy) được bán đấu giá với giá khởi điểm 2,9 triệu Euro (3,04 triệu USD).
Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Baoquocte.vn. Bánh khoái cá kình là một trong những đặc sản lạ chỉ có ở Huế, thực khách phải tự mua nguyên liệu và nhờ chế biến với giá ‘rẻ bèo’.
Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Lượng du khách quốc tế đến Thái Lan gia tăng đáng kể từ đầu năm nay, khi tình hình đại dịch Covid-19 bắt đầu lắng xuống.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, tại Quảng trường Monge ở quận 5, thủ đô Paris, Hội Người Việt Nam tại Pháp phối hợp với Foyer Việt Nam đã tổ chức Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Phiên bản di động