Nga-Trung: Quan hệ 'nở hoa' và những toan tính chiến lược của Moscow

Hồng Phúc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Ông Ian Hill*, nhà ngoại giao kỳ cựu của New Zealand có bài viết mới trên lowyinstitute.org về mối quan hệ thực dụng giữa Nga và Trung Quốc.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Putin tại gala kỷ niệm 70 năm quan hệ ngoại giao Trung-Nga, năm 2019. (Nguồn: Kremlin.ru)
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Putin tại gala kỷ niệm 70 năm quan hệ ngoại giao Trung-Nga, năm 2019. (Nguồn: Kremlin.ru)

Cuộc khẩu chiến giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc xoay quanh những mâu thuẫn trong tầm nhìn đa phương hồi tuần trước tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc một lần nữa phản ánh mối quan hệ chặt chẽ không ngừng được củng cố trong những năm gần đây giữa Moscow và Bắc Kinh.

Mối quan hệ đang "nở hoa" giữa Nga và Trung Quốc chắc chắn sẽ mang lại lợi ích chung cho cả hai nước, song đối với Moscow, mối quan hệ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và khiếm khuyết vốn có.

Nhu cầu chiến lược

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov gần đây đã ca ngợi mối quan hệ Nga-Trung là "độc nhất", được thể hiện qua "bộ khung" là quan hệ đối tác toàn diện và tương tác chiến lược.

Không thể phủ nhận rằng hợp tác song phương Nga-Trung đã mở rộng cả về quy mô và chiều sâu trong một số lĩnh vực. Mối quan hệ này được dẫn dắt bởi mối quan hệ cá nhân tuyệt vời giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Thực tế, mối liên kết chặt chẽ hơn với Bắc Kinh là nhu cầu chiến lược của Moscow, đóng vai trò bù đắp những khoảng trống của Nga sau những tranh cãi giữa Nga với Mỹ và Liên minh châu ÂU (EU) vào năm 2014 cũng như nhiều mâu thuẫn về mặt chính trị và kinh tế khác.

Không chỉ có vậy, mối quan hệ này còn tiềm ẩn nhiều lợi ích khác.

Tin liên quan
Nga-Trung: Lấy điểm đồng làm điểm cộng Nga-Trung: Lấy điểm đồng làm điểm cộng

Putin nhận thấy rằng mối quan hệ Nga-Trung gần gũi hơn sẽ khiến Mỹ và các đối tác phương Tây bất an, làm phức tạp hơn các tính toán chiến lược của Mỹ và nhấn mạnh vị thế của Moscow đối với Washington.

Các tính toán về chính trị, kinh tế và chính sách đối ngoại thực dụng cũng liên quan tới việc hình thành một mối quan hệ Nga-Trung gần gũi hơn.

Những tương đồng rõ ràng về chính trị đã phản ánh tính cách độc đoán của cả hai nhà lãnh đạo và hệ thống chính trị tại Nga và Trung Quốc. Điều này có ý nghĩa trên thực tế khi Nga áp dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt của Trung Quốc để tăng cường đảm bảo an ninh trong nước và tìm cách, dù vẫn còn hạn chế, “mô phỏng” chính sách kiểm duyệt và giám sát tự do Internet mà Trung Quốc triển khai.

Những bổ sung về mặt kinh tế tạo ra một động lực mạnh mẽ. Đối với Nga, một Trung Quốc "khát" tài nguyên là thị trường rộng lớn, đầy tiềm năng tăng trưởng và gần gũi về địa lý đối với các nhà xuất khẩu năng lượng, hàng hóa và nông sản.

Hơn nữa, Trung Quốc đem đến cho Nga những nhà sản xuất với giá thành cạnh tranh và nguồn đầu tư dồi dào (dù có thể chưa đủ những gì mà Nga mong muốn).

Kim ngạch thương mại song phương Nga-Trung trong năm 2020 đã đạt mức 100 tỷ USD và thị phần của Trung Quốc trong hoạt động thương mại của Nga đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 2013.

Sự hội tụ chính sách

Về chính sách đối ngoại, Nga và Trung Quốc là hai quốc gia cùng chí hướng. Các lợi ích và chương trình nghị sự của hai nước đa phần phù hợp, cụ thể là cả hai cùng có mục tiêu thách thức vị trí bá chủ của Mỹ.

Moscow và Bắc Kinh cũng không thiện cảm với những điều mà họ xem là chủ nghĩa xét lại của phương Tây nhằm áp đặt “tự do” với trật tự thế giới dựa trên luật lệ, những gì mà cả 2 nhìn nhận như một công cụ củng cố sự thống trị của Mỹ.

Thay vào đó, Nga khẳng định vai trò trung tâm của khuôn khổ pháp lý quốc tế dựa trên nền tảng Liên hợp quốc, đặc biệt là nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có chủ quyền - một nguyên tắc mà Bắc Kinh mạnh mẽ tán thành.

Nga và Trung Quốc có những hội tụ về chính sách đối với các vấn đề quốc tế. Trong nhiều trường hợp, nếu không có những ủng hộ rõ ràng, Nga và Trung Quốc thường tránh phản đối gay gắt bên còn lại, hoặc trấn an rằng đối phương có sự hậu thuẫn nhất định.

Điều này đã được phản ánh qua thái độ thận trọng của Nga trước các hoạt động bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông và sự im lặng của Trung Quốc trước cuộc xâm lược mà Nga tiến hành tại Ukraine.

Việc Moscow phản đối khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương không chỉ phản ánh việc Nga chưa quyết định vị thế của mình trong cấu trúc, mà còn xuất phát từ lo ngại về khía cạnh kiềm chế Trung Quốc trong đó.

Hợp tác quân sự chặt chẽ hơn giữa hai nước đã thu hút sự chú ý đặc biệt. Hợp tác diễn ra từ việc Trung Quốc tham gia các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn hằng năm của Nga, các cuộc tuần tra chung bằng máy bay ném bom trên vùng Biển Nhật Bản và các cuộc tập trận hải quân chung (bao gồm cả ở Ấn Độ Dương).

Về mặt lịch sử, Nga là nhà cung cấp vũ khí hàng đầu cho Trung Quốc, giúp Bắc Kinh hiện đại hóa các lực lượng vũ trang, với việc cung cấp máy bay chiến đấu SU 35 và hệ thống tên lửa S-400 - và thậm chí là hệ thống cảnh báo sớm.

Mối quan hệ thực dụng Nga-Trung
Trong nhiều trường hợp, Nga và Trung Quốc thường tránh phản đối gay gắt bên còn lại, hoặc trấn an rằng đối phương có sự hậu thuẫn nhất định. (Nguồn: Reuters)

Những giới hạn

Tuy nhiên, mối quan hệ này cũng có những giới hạn. Nga ở thế yếu trong mối quan hệ này - một mối quan hệ sẽ ngày càng bất đối xứng theo thời gian. Vì lẽ đó, Moscow sẽ tìm cách duy trì năng lực tự chủ chiến lược và tự bảo vệ mình trước nguy cơ bị lệ thuộc, dù là chính trị hay kinh tế.

Việc đạt được sự cân bằng phù hợp trong quan hệ với Bắc Kinh là điều không dễ dàng đối với Moscow. Trên phương diện kinh tế, Nga rất cần thị trường Trung Quốc để xuất khẩu năng lượng và hàng hóa, điều này cho phép Trung Quốc có quyền định đoạt các điều khoản trong mối quan hệ thương mại.

Việc duy trì mối liên kết hữu ích với Bắc Kinh, trong khi vẫn giữ được những khoảng linh hoạt cho Nga bằng cách đa dạng hóa quan hệ với các nước thứ ba, sẽ đầy thách thức.

Tin liên quan
Nga-Ấn Độ: Những mảnh ghép Nga-Ấn Độ: Những mảnh ghép 'chưa hoàn chỉnh' và sự bền vững khó nhạt phai

Tình thế tiến thoái lưỡng nan này có thể thấy rõ qua mối quan hệ với Ấn Độ, nơi các hoạt động mở rộng hợp tác quốc phòng của Nga, đặc biệt là cung cấp các thiết bị quân sự tiên tiến, có thể sẽ vấp phải phản ứng từ Trung Quốc.

Nga sẽ theo dõi chặt chẽ mọi nỗ lực tăng cường sự hiện diện và ảnh hưởng của Trung Quốc trong không gian Xô viết cũ, nơi Moscow vẫn coi là phạm vi ảnh hưởng đặc quyền của mình. Moscow cũng cảnh giác với ý đồ của Bắc Kinh tại Bắc Cực, nơi Nga coi mình là một nhân tố chính.

Lịch sử cho thấy mối quan hệ khó có thể đến từ sự tin tưởng từ một phía. Sẽ có những người Nga, kể cả trong quân đội, lặng lẽ hoài nghi về các động thái củng cố quyền lực và tiềm lực của Trung Quốc. Những lo ngại này sẽ trở lại mạnh mẽ khi mối quan hệ xấu đi trong tương lai.

Thực tế, Mỹ và các đồng minh không có nhiều không gian và khả năng tác động tới mối quan hệ này. Tuy nhiên, ít nhất, điều quan trọng là Mỹ phải nghiêm túc và trực tiếp can dự với Nga, khuyến khích Moscow cân nhắc những rủi ro của việc phụ thuộc quá nhiều vào nước láng giềng phía Đông.


* Nhà ngoại giao chuyên nghiệp, từng có 3 nhiệm kỳ tại Nga, trong đó có 2 nhiệm kỳ Đại sứ (2009-2012 và 2016-2020), Phó Đại sứ tại Washington D.C, Mỹ; cố vấn về đối ngoại của Thủ tướng từ năm 1993-1995.

TIN LIÊN QUAN
Truyền thông Mỹ: Sự 'thiển cận' của Washington đưa Nga và Trung Quốc xích lại gần nhau
So găng sức mạnh công nghệ vũ khí Trung Quốc và Nga
Bác thẳng thừng liên minh quân sự Nga-Trung Quốc, Ngoại trưởng Lavrov đang 'bóng gió' điều gì?
Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh
Nga-Trung: Lấy điểm đồng làm điểm cộng

Bài viết cùng chủ đề

Quan hệ Nga-Mỹ

Đọc thêm

XSBD 25/6 - Kết quả xổ số Bình Dương hôm nay 25/6/2021 - SXBD 25/6 - KQXSBD thứ 6

XSBD 25/6 - Kết quả xổ số Bình Dương hôm nay 25/6/2021 - SXBD 25/6 - KQXSBD thứ 6

Baoquocte.vn. XSBD 25/6. KQXSBD 25/6. xổ số Bình Dương hôm nay ngày 25 tháng 6 năm 2021. xo so binh duong. KQXSBD.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 25/6/2021: Ma Kết bị kẻ xấu lợi dụng, Bọ Cạp đánh mất lý trí

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 25/6/2021: Ma Kết bị kẻ xấu lợi dụng, Bọ Cạp đánh mất lý trí

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/6 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMN 25/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 6 25/6/2021 - xổ số hôm nay 25/6 - SXMN - KQXSMN

XSMN 25/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 6 25/6/2021 - xổ số hôm nay 25/6 - SXMN - KQXSMN

Baoquocte.vn. XSMN 25/6 - xổ số hôm nay 25/6 - kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 6 ngày 25 tháng 6 năm 2021. XSMN thứ 6. KQSXMN. SXMN ...
XSMT 25/6 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 25/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 25/6 - KQXSMT

XSMT 25/6 - Xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 25/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 25/6 - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 25/6. XSMT thứ 6. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 6 ngày 25 tháng 6 năm 2021. KQSXMT. SXMT 25/6. xổ số hôm nay.
Lịch âm 25/6 - Xem âm lịch hôm nay thứ 6 ngày 25/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 25/6/2021

Lịch âm 25/6 - Xem âm lịch hôm nay thứ 6 ngày 25/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 25/6/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 25/6. Âm lịch hôm nay 25/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 25/6/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 25 tháng 6 năm 2021 hôm nay.
XSMB 25/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 6 25/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB - KQXSMB 25/6

XSMB 25/6 - Xổ số miền Bắc hôm nay thứ 6 25/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB - KQXSMB 25/6

Baoquocte.vn. XSMB 25/6. XSMB thứ 6. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 6 ngày 25 tháng 6 năm 2021. KQSXMB. SXMB 25/6. xổ số hôm nay.
Quảng Ninh phát hiện 1 F0 có lịch trình di chuyển rất phức tạp

Quảng Ninh phát hiện 1 F0 có lịch trình di chuyển rất phức tạp

Baoquocte.vn. Theo thông tin từ Sở Y tế Quảng Ninh, trên địa bàn tỉnh vừa ghi nhận một trường hợp mắc Covid-19 là giám định viên xăng dầu.
Tin thế giới 24/6: Nga-Anh căng thẳng sau vụ va chạm tàu; Nga tuyên bố ‘sẽ có phản ứng mạnh’; Mỹ-Hàn ‘bật đèn xanh’ cho Triều Tiên

Tin thế giới 24/6: Nga-Anh căng thẳng sau vụ va chạm tàu; Nga tuyên bố ‘sẽ có phản ứng mạnh’; Mỹ-Hàn ‘bật đèn xanh’ cho Triều Tiên

Baoquocte.vn. Nga-Anh đụng độ trên Biển Đen và những tranh cãi xung quanh, quan hệ Nga-Mỹ, tình hình EU... là những sự kiện quốc tế nổi bật 24h qua.
Nga cảnh báo về sự hồi sinh của các loại vũ khí sinh học

Nga cảnh báo về sự hồi sinh của các loại vũ khí sinh học

Baoquocte.vn. Ngày 24/6, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Nga Nikolai Patrushev đã lên tiếng cảnh báo về sự hồi sinh của các loại vũ khí sinh học.
Covid-19 ở Việt Nam tối 24/6: Thêm 116 ca mắc trong nước, hơn một nửa tại TP. Hồ Chí Minh

Covid-19 ở Việt Nam tối 24/6: Thêm 116 ca mắc trong nước, hơn một nửa tại TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 tối 24/6 của Bộ Y tế cho biết có thêm 116 ca mắc Covid-19 nâng tổng số ca bệnh trong ngày lên 285 ca, riêng TP. ...
Tin thế giới 24/6: Nga-Anh căng thẳng sau vụ va chạm tàu; Nga tuyên bố ‘sẽ có phản ứng mạnh’; Mỹ-Hàn ‘bật đèn xanh’ cho Triều Tiên

Tin thế giới 24/6: Nga-Anh căng thẳng sau vụ va chạm tàu; Nga tuyên bố ‘sẽ có phản ứng mạnh’; Mỹ-Hàn ‘bật đèn xanh’ cho Triều Tiên

Baoquocte.vn. Nga-Anh đụng độ trên Biển Đen và những tranh cãi xung quanh, quan hệ Nga-Mỹ, tình hình EU... là những sự kiện quốc tế nổi bật 24h qua.
Đức-Pháp vừa tung tin tính chuyện họp Thượng đỉnh Nga-EU, Ukraine 'sốt ruột'

Đức-Pháp vừa tung tin tính chuyện họp Thượng đỉnh Nga-EU, Ukraine 'sốt ruột'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Ukraine chỉ trích đề xuất từ Đức và Pháp rằng, EU nên xem xét khởi động lại các hội nghị thượng đỉnh với Nga.
Ứng viên hàng đầu kế nhiệm Thủ tướng Đức: Tổng thống Mỹ không nên khiêu chiến Trung Quốc

Ứng viên hàng đầu kế nhiệm Thủ tướng Đức: Tổng thống Mỹ không nên khiêu chiến Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ứng viên hàng đầu cho vị trí Thủ tướng Đức cho rằng, Tổng thống Mỹ Joe Biden không nên khơi mào 'một cuộc Chiến tranh Lạnh mới với Trung Quốc'.
Nga kéo quân tới biển Nhật Bản tập trận 'khủng', Tokyo 'không thể chấp nhận'

Nga kéo quân tới biển Nhật Bản tập trận 'khủng', Tokyo 'không thể chấp nhận'

Baoquocte.vn. Các đơn vị này thuộc Hạm đội Thái Bình Dương của Nga đã bắt đầu phối hợp tiến hành các cuộc tập trận ở biển Nhật Bản.
Vụ Nga bắn cảnh cáo tàu Anh: Moscow bảo vệ hành động; London 'xem nhẹ', thận trọng tránh xa tranh cãi

Vụ Nga bắn cảnh cáo tàu Anh: Moscow bảo vệ hành động; London 'xem nhẹ', thận trọng tránh xa tranh cãi

Baoquocte.vn. Nga cho rằng, việc sử dụng vũ khí trong vụ đụng độ tàu khu trục Anh là hành động hoàn toàn hợp lý theo góc nhìn của luật pháp quốc tế.
Hậu Thượng đỉnh Nga-Mỹ, Moscow công bố kế hoạch vòng đàm phán đầu tiên với Washington

Hậu Thượng đỉnh Nga-Mỹ, Moscow công bố kế hoạch vòng đàm phán đầu tiên với Washington

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Nga cho biết, vòng đàm phán đầu tiên giữa Nga và Mỹ về kiểm soát vũ khí và ổn định chiến lược sẽ diễn ra vào tháng 7 tới.
Nước cờ của ông Biden trên bàn cờ chiến lược Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU

Nước cờ của ông Biden trên bàn cờ chiến lược Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Biden-Putin không chỉ định hướng quan hệ hai nước mà còn tác động cục diện Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo ngày 16/6 tại Thụy Sỹ mang tới tiến triển mới cho quan hệ Nga-Mỹ đang bên bờ vực. Song chừng đó liệu có đủ?
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bớt kỳ vọng để thêm thành công

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bớt kỳ vọng để thêm thành công

Baoquocte.vn. Mong ước của Tổng thống Mỹ Joe Biden về một mối quan hệ Nga-Mỹ “ổn định và dễ lường hơn” liệu có thành sau thượng đỉnh với người đồng cấp Nga Vladimir Putin?
NATO xác định sứ mệnh mới

NATO xác định sứ mệnh mới

Baoquocte.vn. Kết quả và sự tham gia trở lại của Mỹ ở Thượng đỉnh NATO năm nay đã tìm kiếm cho liên minh quân sự này một sứ mệnh mới. Bình luận của báo TG&VN.
Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Baoquocte.vn. Sự trở lại của Mỹ, bài toán Nga và Trung Quốc hay bất đồng Anh-EU là điểm nhấn trong Thượng đỉnh G7 và NATO. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-Trung Quốc: Đòn nặng mới

Mỹ-Trung Quốc: Đòn nặng mới

Baoquocte.vn. Quan hệ Mỹ-Trung Quốc tiếp tục nóng. Mỹ vừa ra cú đòn mới và không hề nhẹ đối với Trung Quốc. Chúng rất đáng được chú ý bởi ba lý do. Bình luận của TG&VN.
Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (kỳ 2)

Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (kỳ 2)

Baoquocte.vn. Kể từ sau Chiến tranh Lạnh, Tổng thống Mỹ nào cũng mong muốn cải thiện quan hệ với Nga nhưng thực tế cho thấy, điều đó không phải đơn giản...
Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (kỳ 1)

Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Trong gần 80 năm qua, các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ đều diễn ra trong hoàn cảnh đặc biệt, mỗi cuộc họp đều tạo nên những bước ngoặt lịch sử.
Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Baoquocte.vn. Dù công nghệ giải mã gen chủ yếu vẫn do Mỹ thống trị, nhưng Trung Quốc cũng đang tính toán vươn lên cạnh tranh.
Những ứng viên Thủ tướng Israel

Những ứng viên Thủ tướng Israel

Baoquocte.vn. Israel có thể sẽ chứng kiến một cuộc “thay máu” khi liên minh phe đối lập sắp “đánh bật” ông Benjamin Netanyahu khỏi vị trí Thủ tướng.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược giữa Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác.
Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Baoquocte.vn. Trong 20 năm qua, Mỹ đã ghi nhận ít nhất 120 cuộc chạm trán với UFO, nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định được chính xác những vật thể bay đó là gì.
Phiên bản di động