Nếu cạnh tranh Mỹ-Trung tiếp diễn, Nhật Bản cần tính toán chiến lược an ninh quốc gia và kinh tế phù hợp

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tác giả Michio Ueda* trong bài đăng trên The Diplomat nhận định, Nhật Bản đang phải tìm cách tổng hợp chiến lược an ninh quốc gia và kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gia tăng.
Nhật Bản "mắc kẹt" trong cuộc đối đầu Trung-Mỹ
Nhật Bản đang loay hoay tìm lối ra trong bối cảnh cuộc đối đầu Mỹ-Trung ngày khốc liệt. (Nguồn: Getty Images)

Một trong những tính toán chiến lược cơ bản của Nhật Bản là tận dụng sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, nhưng vẫn dựa vào Mỹ về an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, tham vọng này đang bị đe dọa bởi cạnh tranh Mỹ-Trung kéo dài, tình trạng mà giới quan sát nhận định sẽ là điều bình thường mới.

Trong bối cảnh đó, Tokyo dường như không đủ trang bị để đối phó với những thách thức bên ngoài đang nổi lên cũng như thích ứng với sự thay đổi này trong môi trường địa chính trị, đặc biệt là về khả năng tổng hợp các mục tiêu kinh tế và an ninh quốc gia.

"Lỗ hổng" từ FEFTA

Những khó khăn mà Nhật Bản phải đối mặt trong tương lai thể hiện qua những vấn đề nổi lên xung quanh những sửa đổi gần đây đối với Đạo luật Ngoại hối và Ngoại thương (FEFTA).

Đạo luật mới được sửa đổi hồi tháng 11/2019 và được ban hành vào tháng 6/2020, trong đó quy định các nhà đầu tư nước ngoài phải được chính phủ Nhật Bản chấp thuận để nắm giữ 1% cổ phần trở lên của một tổ chức cụ thể.

Đây là mức điều chỉnh đáng kể so với ngưỡng trước đó là 10% và nhằm mục đích làm cho quy trình sàng lọc đầu tư nước ngoài của Nhật Bản chặt chẽ hơn và tương đồng hơn với các quốc gia khác như Mỹ.

Sự thay đổi lập pháp này có thể được coi là một bước đi quan trọng của Nhật Bản nhằm tránh nguy cơ biến xứ sở hoa anh đào thành một “kẻ dễ bị lợi dụng” giữa các đồng minh trong các vấn đề liên quan đến Trung Quốc.

Tuy nhiên, các sự kiện gần đây đã làm nổi bật một số kẽ hở trong đạo luật.

Đầu năm nay, Rakuten - tập đoàn của Nhật Bản hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, dịch vụ tài chính và viễn thông di động - tiết lộ rằng, một công ty con của “gã khổng lồ” công nghệ Trung Quốc Tencent sẽ mua lại 3,65% cổ phần của tập đoàn.

Thương vụ này đã diễn ra bất chấp việc công ty con của Trung Quốc không xin phép chính phủ Nhật Bản để mua lại hơn 1% cổ phần, mặc dù Rakuten là một thực thể cụ thể theo FEFTA.

Làm cách nào họ có thể lách luật đã sửa đổi?

Được biết, công ty con của Trung Quốc đã yêu cầu một sự miễn trừ dành cho các nhà đầu tư nước ngoài không có ý định tham gia quản lý công ty mà họ mua cổ phần.

Tuy nhiên, cách họ sử dụng quyền miễn trừ rõ ràng không theo tinh thần của đạo luật sửa đổi. Đầu tư của Trung Quốc vào Rakuten, một thực thể cụ thể và là một phần của mạng lưới cơ sở hạ tầng cơ bản của Nhật Bản, chính xác là loại hình đầu tư mà đạo luật sửa đổi nhắm mục tiêu.

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Những thiếu sót của FEFTA sửa đổi, đặc biệt là tập trung vào an ninh quốc gia, càng nổi lên rõ hơn qua những hành động gần đây của Toshiba, công ty điện tử hàng đầu của Nhật Bản.

Toshiba đã bị cáo buộc sử dụng đạo luật này để thao túng cơ chế quản trị doanh nghiệp.

Một bản tin cho biết, tại cuộc họp cổ đông hồi tháng 7/2020, Toshiba đã cố gắng từ chối các đề xuất của cổ đông do các nhà đầu tư hoạt động nước ngoài đưa ra, với lý do không nhận thấy có vấn đề an ninh quốc gia bị đe dọa.

Đáng lo ngại hơn, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã tham gia và gây áp lực đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Một cuộc điều tra do các luật sư tiến hành hồi tháng 6 vừa qua kết luận rằng, các đề xuất không liên quan đến bất kỳ cân nhắc an ninh quốc gia liên quan nào, nhưng sự tham gia của METI không phù hợp với quy định của FEFTA.

Tình tiết này đặt ra câu hỏi về hiệu lực của các sửa đổi trong FEFTA khi chỉ tập trung điều chỉnh đầu tư nước ngoài liên quan đến các mối lo ngại về an ninh quốc gia.

Những nỗ lực của Nhật Bản nhằm nâng cao tính minh bạch và quản trị doanh nghiệp chắc chắn đã bị tổn hại bởi tình tiết này, cũng như việc phát hiện ban lãnh đạo Toshiba và METI đã cố gắng lợi dụng FEFTA để từ chối các đề xuất của cổ đông.

Nguy cơ bị bỏ lại phía sau

Các ví dụ trên cho thấy, Tokyo vẫn đang gặp khó khăn trong việc điều chỉnh các định hướng chính sách kinh tế và an ninh quốc gia.

Một số vấn đề an ninh quốc gia nhất định đã không được lồng ghép thành công vào chính sách kinh tế của đất nước, khiến Nhật Bản bị tụt hậu vài bước so với các đồng minh và đối tác .

Người ta có thể lập luận rằng, hai lĩnh vực này không chỉ "lệch pha" mà còn xung đột, với việc an ninh quốc gia bị lợi dụng để phá hoại quản trị doanh nghiệp, gây tổn hại đến uy tín của Nhật Bản trên trường quốc tế.

Điều này không chỉ có khả năng gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia của Nhật Bản, mà còn có thể làm suy yếu thị trường của nước này và không khuyến khích đầu tư nước ngoài.

Tin liên quan
Khinh hạm Bayern của Đức đến Biển Đông: Kết cấu tàu chiến có gì đặc biệt? Khinh hạm Bayern của Đức đến Biển Đông: Kết cấu tàu chiến có gì đặc biệt?

Mặc dù có thể dễ dàng đổ lỗi cho các sửa đổi của FEFTA đã gây ra những rắc rối này, nhưng các vấn đề mà Nhật Bản phải đối mặt là cơ bản hơn.

Nhật Bản hiện không có chiến lược nào để giải quyết các mối lo ngại về an ninh quốc gia và kinh tế, và chính phủ cũng không có cơ cấu hoạt động để thực hiện một chiến lược như vậy ngay cả khi chiến lược đó tồn tại.

Các nhà hoạch định chính sách an ninh và kinh tế làm việc tách biệt trong các lĩnh vực riêng biệt, và những nỗ lực nhằm gắn kết hai lĩnh vực này với nhau chỉ được thực hiện một cách hời hợt.

Vì vậy, để tiến lên, cần phải thu hút nhân tài từ khu vực tư nhân sang khu vực công. Với cách này, chính phủ sẽ là nơi nhiều quan điểm và ý kiến khác nhau có thể đưa ra một cách tiếp cận thống nhất đối với an ninh quốc gia và nền kinh tế.

Nhật Bản đang ở ngã ba đường, và việc "không hành động" không phải là một lựa chọn.

Trong kỷ nguyên đối đầu Mỹ-Trung, Nhật Bản phải học cách thích nghi với bối cảnh địa chính trị luôn thay đổi, nếu không, đất nước mặt trời mọc sẽ có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.


*Michio Ueda là cựu Phó Chủ tịch của Nhóm kinh doanh địa chiến lược tại EY-Parthenon. Ông nhận bằng Thạc sỹ chuyên ngành Nghiên cứu Đông Nam Á tại Đại học Wisconsin-Madison. Trước đây, ông từng làm việc trong Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Tập đoàn Tư vấn Boston.

Mỹ 'thái độ' với tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản, tiện thể cảnh cáo luôn Trung Quốc

Mỹ 'thái độ' với tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản, tiện thể cảnh cáo luôn Trung Quốc

Ngày 5/4, Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ đã tiến hành hoạt động tự do hàng hải ở vùng biển phía Tây Nam Nhật ...

Nhật Bản: Em trai Thủ tướng Abe có thể có chân trong Nội các của ông Suga?

Nhật Bản: Em trai Thủ tướng Abe có thể có chân trong Nội các của ông Suga?

TGVN. Ông Nobuo Kishi, em trai của Thủ tướng Abe Shinzo, có thể sẽ trở thành Bộ trưởng Quốc phòng mới của Nhật Bản.

(theo The Diplomat)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

XSMB 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 6/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 6/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 6/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 6/7/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 6/7. SXMB 6/7/2022.
XSMT 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. SXMT 6/7

XSMT 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. SXMT 6/7

Baoquocte.vn. XSMT 6/7. trực tiếp xổ số miền Trung 6/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 4. xổ số hôm nay 6/7/2022. SXMT 6/7
XSMN 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 6/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 6/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 6/7. xổ số hôm nay 6/7. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 6/7/2022. xổ số hôm nay ngày 6 tháng 7. XSMN thứ 4. xo so mien ...
IELTS LangGo hiện thực hóa “tấm vé” xét tuyển thẳng vào các trường Đại học

IELTS LangGo hiện thực hóa “tấm vé” xét tuyển thẳng vào các trường Đại học

Baoquocte.vn. Hiện nay, nhiều trường Đại học lớn đã chính thức đưa IELTS vào xét tuyển bằng cách quy đổi điểm chứng chỉ thành điểm môn tiếng Anh. Vì lẽ đó, ...
Thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường chuyến bay thương mại Việt Nam-Qatar

Thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, tăng cường chuyến bay thương mại Việt Nam-Qatar

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu đã thăm Qatar và đồng chủ trì Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam-Qatar lần thứ 2.
Tiểu sử Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Tiểu sử Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov thăm Việt Nam từ ngày 5-6/7.
Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Hàn Quốc

Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Thủ tướng khẳng định, Việt Nam luôn coi Hàn Quốc là đối tác chiến lược quan trọng và lâu dài, mong muốn cùng Hàn Quốc làm sâu sắc hơn quan ...
Hàng triệu tín đồ Hồi giáo tham gia Lễ hành hương Hajj về Thánh địa Mecca

Hàng triệu tín đồ Hồi giáo tham gia Lễ hành hương Hajj về Thánh địa Mecca

Baoquocte.vn. Hàng triệu tín đồ Hồi giáo sẽ đến Thánh địa Mecca ở Saudi Arabia để tham dự lễ hành hương lớn nhất kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát.
Nhật Bản 'báo động đỏ' về tình trạng phụ nữ nhẹ cân

Nhật Bản 'báo động đỏ' về tình trạng phụ nữ nhẹ cân

Baoquocte.vn. Ngày 4/7, Bộ Y tế Nhật Bản ra thông báo sẽ thành lâp một nhóm chuyên nghiên cứu, điều tra về thói quen ăn uống và lối sống của giới ...
Chuyên gia: Việt Nam là 'mỏ neo' trong chính sách Ấn Độ tại châu Á

Chuyên gia: Việt Nam là 'mỏ neo' trong chính sách Ấn Độ tại châu Á

Baoquocte.vn. Giáo sư Panda chia sẻ về quan hệ Việt Nam-Ấn Độ trên bình diện hợp tác song phương, đa phương nhân 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1972-2022).
Tin thế giới 5/7: NATO trải qua 'thời khắc lịch sử'; EU như ngồi trên đống lửa; tàu Trung Quốc lại khiến Nhật Bản 'nóng mặt'

Tin thế giới 5/7: NATO trải qua 'thời khắc lịch sử'; EU như ngồi trên đống lửa; tàu Trung Quốc lại khiến Nhật Bản 'nóng mặt'

Baoquocte.vn. NATO mở rộng thành viên, khủng hoảng năng lượng ở EU, quan hệ Nga-Ukraine, Nhật Bản-Trung Quốc... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Ba Lan-Israel thông báo khôi phục quan hệ, chuẩn bị bước đi đầu tiên

Ba Lan-Israel thông báo khôi phục quan hệ, chuẩn bị bước đi đầu tiên

Baoquocte.vn. Israel và Ba Lan nhất trí cải thiện mối quan hệ xấu đi sau khi vào năm ngoái, bắt đầu bằng việc khôi phục đại sứ tại mỗi quốc gia.
NATO thông báo 'bước tiến lịch sử' do xung đột Nga-Ukraine

NATO thông báo 'bước tiến lịch sử' do xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Tổng thư ký NATO tuyên bố, tiến trình phê chuẩn Thụy Điển và Phần Lan gia nhập liên minh đã chính thức khởi động.
Lần đầu tiên từ cuối năm 2017, Mỹ công khai đưa loạt chiến đấu cơ F-35A tới Hàn Quốc

Lần đầu tiên từ cuối năm 2017, Mỹ công khai đưa loạt chiến đấu cơ F-35A tới Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Sáu chiến đấu cơ F-35A của Mỹ đã tới Hàn Quốc để tiến hành các cuộc tập trận đồng minh kéo dài tới ngày 14/7.
Sắp họp 3 bên với Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan, Iran nêu quan điểm vấn đề Nagorno-Karabakh

Sắp họp 3 bên với Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan, Iran nêu quan điểm vấn đề Nagorno-Karabakh

Baoquocte.vn. Cả Iran và Azerbaijan đều hài lòng trước bước nhảy vọt về tổng lượng trao đổi thương mại song phương gần đây và đã nhất trí một số thoả thuận.
Nga: Hàng loạt quyết định của NATO khiến an ninh châu Âu mất ổn định

Nga: Hàng loạt quyết định của NATO khiến an ninh châu Âu mất ổn định

Baoquocte.vn. Moscow cho rằng, quyết định của NATO về việc coi Nga là kẻ thù đi ngược lại Thỏa thuận Sáng lập quan hệ Nga-NATO.
Chịu nhiều trừng phạt nhưng nước Nga không dễ bị cô lập

Chịu nhiều trừng phạt nhưng nước Nga không dễ bị cô lập

Baoquocte.vn. Dù Nga đã trở thành quốc gia chịu nhiều biện pháp trừng phạt nhất của Mỹ và phương Tây nhưng để cô lập nước này thì không phải là điều dễ dàng.
Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Baoquocte.vn. Philippines dưới thời ông Ferdinand Marcos Jr. sẽ tránh phụ thuộc vào một đối tác đơn lẻ.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Phiên bản di động