Nếu cạnh tranh Mỹ-Trung tiếp diễn, Nhật Bản cần tính toán chiến lược an ninh quốc gia và kinh tế phù hợp

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Tác giả Michio Ueda* trong bài đăng trên The Diplomat nhận định, Nhật Bản đang phải tìm cách tổng hợp chiến lược an ninh quốc gia và kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gia tăng.
Nhật Bản "mắc kẹt" trong cuộc đối đầu Trung-Mỹ
Nhật Bản đang loay hoay tìm lối ra trong bối cảnh cuộc đối đầu Mỹ-Trung ngày khốc liệt. (Nguồn: Getty Images)

Một trong những tính toán chiến lược cơ bản của Nhật Bản là tận dụng sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, nhưng vẫn dựa vào Mỹ về an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, tham vọng này đang bị đe dọa bởi cạnh tranh Mỹ-Trung kéo dài, tình trạng mà giới quan sát nhận định sẽ là điều bình thường mới.

Trong bối cảnh đó, Tokyo dường như không đủ trang bị để đối phó với những thách thức bên ngoài đang nổi lên cũng như thích ứng với sự thay đổi này trong môi trường địa chính trị, đặc biệt là về khả năng tổng hợp các mục tiêu kinh tế và an ninh quốc gia.

"Lỗ hổng" từ FEFTA

Những khó khăn mà Nhật Bản phải đối mặt trong tương lai thể hiện qua những vấn đề nổi lên xung quanh những sửa đổi gần đây đối với Đạo luật Ngoại hối và Ngoại thương (FEFTA).

Đạo luật mới được sửa đổi hồi tháng 11/2019 và được ban hành vào tháng 6/2020, trong đó quy định các nhà đầu tư nước ngoài phải được chính phủ Nhật Bản chấp thuận để nắm giữ 1% cổ phần trở lên của một tổ chức cụ thể.

Đây là mức điều chỉnh đáng kể so với ngưỡng trước đó là 10% và nhằm mục đích làm cho quy trình sàng lọc đầu tư nước ngoài của Nhật Bản chặt chẽ hơn và tương đồng hơn với các quốc gia khác như Mỹ.

Sự thay đổi lập pháp này có thể được coi là một bước đi quan trọng của Nhật Bản nhằm tránh nguy cơ biến xứ sở hoa anh đào thành một “kẻ dễ bị lợi dụng” giữa các đồng minh trong các vấn đề liên quan đến Trung Quốc.

Tuy nhiên, các sự kiện gần đây đã làm nổi bật một số kẽ hở trong đạo luật.

Đầu năm nay, Rakuten - tập đoàn của Nhật Bản hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, dịch vụ tài chính và viễn thông di động - tiết lộ rằng, một công ty con của “gã khổng lồ” công nghệ Trung Quốc Tencent sẽ mua lại 3,65% cổ phần của tập đoàn.

Thương vụ này đã diễn ra bất chấp việc công ty con của Trung Quốc không xin phép chính phủ Nhật Bản để mua lại hơn 1% cổ phần, mặc dù Rakuten là một thực thể cụ thể theo FEFTA.

Làm cách nào họ có thể lách luật đã sửa đổi?

Được biết, công ty con của Trung Quốc đã yêu cầu một sự miễn trừ dành cho các nhà đầu tư nước ngoài không có ý định tham gia quản lý công ty mà họ mua cổ phần.

Tuy nhiên, cách họ sử dụng quyền miễn trừ rõ ràng không theo tinh thần của đạo luật sửa đổi. Đầu tư của Trung Quốc vào Rakuten, một thực thể cụ thể và là một phần của mạng lưới cơ sở hạ tầng cơ bản của Nhật Bản, chính xác là loại hình đầu tư mà đạo luật sửa đổi nhắm mục tiêu.

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Mỹ từng bước siết gọng kìm thương mại kỹ thuật số đối với Trung Quốc

Những thiếu sót của FEFTA sửa đổi, đặc biệt là tập trung vào an ninh quốc gia, càng nổi lên rõ hơn qua những hành động gần đây của Toshiba, công ty điện tử hàng đầu của Nhật Bản.

Toshiba đã bị cáo buộc sử dụng đạo luật này để thao túng cơ chế quản trị doanh nghiệp.

Một bản tin cho biết, tại cuộc họp cổ đông hồi tháng 7/2020, Toshiba đã cố gắng từ chối các đề xuất của cổ đông do các nhà đầu tư hoạt động nước ngoài đưa ra, với lý do không nhận thấy có vấn đề an ninh quốc gia bị đe dọa.

Đáng lo ngại hơn, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã tham gia và gây áp lực đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Một cuộc điều tra do các luật sư tiến hành hồi tháng 6 vừa qua kết luận rằng, các đề xuất không liên quan đến bất kỳ cân nhắc an ninh quốc gia liên quan nào, nhưng sự tham gia của METI không phù hợp với quy định của FEFTA.

Tình tiết này đặt ra câu hỏi về hiệu lực của các sửa đổi trong FEFTA khi chỉ tập trung điều chỉnh đầu tư nước ngoài liên quan đến các mối lo ngại về an ninh quốc gia.

Những nỗ lực của Nhật Bản nhằm nâng cao tính minh bạch và quản trị doanh nghiệp chắc chắn đã bị tổn hại bởi tình tiết này, cũng như việc phát hiện ban lãnh đạo Toshiba và METI đã cố gắng lợi dụng FEFTA để từ chối các đề xuất của cổ đông.

Nguy cơ bị bỏ lại phía sau

Các ví dụ trên cho thấy, Tokyo vẫn đang gặp khó khăn trong việc điều chỉnh các định hướng chính sách kinh tế và an ninh quốc gia.

Một số vấn đề an ninh quốc gia nhất định đã không được lồng ghép thành công vào chính sách kinh tế của đất nước, khiến Nhật Bản bị tụt hậu vài bước so với các đồng minh và đối tác .

Người ta có thể lập luận rằng, hai lĩnh vực này không chỉ "lệch pha" mà còn xung đột, với việc an ninh quốc gia bị lợi dụng để phá hoại quản trị doanh nghiệp, gây tổn hại đến uy tín của Nhật Bản trên trường quốc tế.

Điều này không chỉ có khả năng gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia của Nhật Bản, mà còn có thể làm suy yếu thị trường của nước này và không khuyến khích đầu tư nước ngoài.

Tin liên quan
Khinh hạm Bayern của Đức đến Biển Đông: Kết cấu tàu chiến có gì đặc biệt? Khinh hạm Bayern của Đức đến Biển Đông: Kết cấu tàu chiến có gì đặc biệt?

Mặc dù có thể dễ dàng đổ lỗi cho các sửa đổi của FEFTA đã gây ra những rắc rối này, nhưng các vấn đề mà Nhật Bản phải đối mặt là cơ bản hơn.

Nhật Bản hiện không có chiến lược nào để giải quyết các mối lo ngại về an ninh quốc gia và kinh tế, và chính phủ cũng không có cơ cấu hoạt động để thực hiện một chiến lược như vậy ngay cả khi chiến lược đó tồn tại.

Các nhà hoạch định chính sách an ninh và kinh tế làm việc tách biệt trong các lĩnh vực riêng biệt, và những nỗ lực nhằm gắn kết hai lĩnh vực này với nhau chỉ được thực hiện một cách hời hợt.

Vì vậy, để tiến lên, cần phải thu hút nhân tài từ khu vực tư nhân sang khu vực công. Với cách này, chính phủ sẽ là nơi nhiều quan điểm và ý kiến khác nhau có thể đưa ra một cách tiếp cận thống nhất đối với an ninh quốc gia và nền kinh tế.

Nhật Bản đang ở ngã ba đường, và việc "không hành động" không phải là một lựa chọn.

Trong kỷ nguyên đối đầu Mỹ-Trung, Nhật Bản phải học cách thích nghi với bối cảnh địa chính trị luôn thay đổi, nếu không, đất nước mặt trời mọc sẽ có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.


*Michio Ueda là cựu Phó Chủ tịch của Nhóm kinh doanh địa chiến lược tại EY-Parthenon. Ông nhận bằng Thạc sỹ chuyên ngành Nghiên cứu Đông Nam Á tại Đại học Wisconsin-Madison. Trước đây, ông từng làm việc trong Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Tập đoàn Tư vấn Boston.

Mỹ 'thái độ' với tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản, tiện thể cảnh cáo luôn Trung Quốc

Mỹ 'thái độ' với tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản, tiện thể cảnh cáo luôn Trung Quốc

Ngày 5/4, Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ đã tiến hành hoạt động tự do hàng hải ở vùng biển phía Tây Nam Nhật ...

Nhật Bản: Em trai Thủ tướng Abe có thể có chân trong Nội các của ông Suga?

Nhật Bản: Em trai Thủ tướng Abe có thể có chân trong Nội các của ông Suga?

TGVN. Ông Nobuo Kishi, em trai của Thủ tướng Abe Shinzo, có thể sẽ trở thành Bộ trưởng Quốc phòng mới của Nhật Bản.

(theo The Diplomat)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

TS. Phùng Đức Tùng: Mở cửa nền kinh tế cần có lộ trình, vaccine Covid-19 là ‘vũ khí’

TS. Phùng Đức Tùng: Mở cửa nền kinh tế cần có lộ trình, vaccine Covid-19 là ‘vũ khí’

Baoquocte.vn. Theo quan điểm của TS. Phùng Đức Tùng, vaccine là 'vũ khí' quan trọng để Việt Nam mở cửa nền kinh tế, sống chung với đại dịch Covid-19.
Covid-19: TP. Hồ Chí Minh triển khai chính sách đặc thù hỗ trợ tuyến đầu chống dịch

Covid-19: TP. Hồ Chí Minh triển khai chính sách đặc thù hỗ trợ tuyến đầu chống dịch

Baoquocte.vn. Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh có công văn triển khai Nghị quyết 12/2021/NQ-HĐND về chính sách đặc thù hỗ trợ lực lượng tuyến đầu chống dịch Covid-19.
Covid-19 ở Hà Nội trưa 17/9: Phát hiện thêm 7 ca mới tại chung cư Đền Lừ và quận Thanh Xuân

Covid-19 ở Hà Nội trưa 17/9: Phát hiện thêm 7 ca mới tại chung cư Đền Lừ và quận Thanh Xuân

Baoquocte.vn. Trưa 17/9, Hà Nội có 7 ca bệnh Covid-19 (4 ca tại khu cách ly và 3 ca tại khu phong tỏa, đều thuộc chùm F1 của các trường hợp ...
Lịch âm 18/9, xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 18/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Lịch âm 18/9, xem âm lịch hôm nay thứ 7 ngày 18/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Baoquocte.vn. Lịch âm 18/9. Âm lịch hôm nay 18/9. Xem âm lịch hôm nay ngày 18/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 18 tháng 9 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 18/9/2021: Tuổi Mão có cơ hội phát tài nhanh chóng

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 18/9/2021: Tuổi Mão có cơ hội phát tài nhanh chóng

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 18/9/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Cập nhật World Cup Futsal: Kết quả, lịch thi đấu, bảng xếp hạng, cơ hội đi tiếp của Việt Nam

Cập nhật World Cup Futsal: Kết quả, lịch thi đấu, bảng xếp hạng, cơ hội đi tiếp của Việt Nam

Baoquocte.vn. Cập nhật kết quả, lịch thi đấu, bảng xếp hạng, cơ hội đi tiếp của đội tuyển Việt Nam ở World Cup Futsal 2021 ngày 17/9
Naomi Campbell được bổ nhiệm làm đại sứ toàn cầu cho quỹ từ thiện QCT

Naomi Campbell được bổ nhiệm làm đại sứ toàn cầu cho quỹ từ thiện QCT

Baoquocte.vn. Người mẫu Anh Naomi Campbell đang tham gia tổ chức từ thiện phát triển quốc tế Queen's Commonwealth Trust (QCT) với tư cách là đại sứ toàn cầu.
Man Utd: HLV Solskjaer lên tiếng về tương lai của Lingard và Cavani; Ronaldo đến khiến một số cầu thủ có thể không vui

Man Utd: HLV Solskjaer lên tiếng về tương lai của Lingard và Cavani; Ronaldo đến khiến một số cầu thủ có thể không vui

Baoquocte.vn. HLV Solskjaer cho biết Man Utd đang đàm phán với Lingard, Cavavi trở lại trong tuần này và có cảnh báo cần canh phòng thay đồ từ khi có Ronaldo.
Hậu AUKUS, Mỹ bảo đảm không để Australia 'một mình chịu trận' trước sức ép từ Trung Quốc

Hậu AUKUS, Mỹ bảo đảm không để Australia 'một mình chịu trận' trước sức ép từ Trung Quốc

Baoquocte.vn. Hậu AUKUS, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken khẳng định Mỹ sẽ không để Australia đơn độc trước các biện pháp trừng phạt thương mại của Trung Quốc.
TP. Hồ Chí Minh: Dự thảo bộ tiêu chí chấm điểm phòng, chống dịch Covid-19 để trường học mở cửa trở lại có gì đáng lưu ý?

TP. Hồ Chí Minh: Dự thảo bộ tiêu chí chấm điểm phòng, chống dịch Covid-19 để trường học mở cửa trở lại có gì đáng lưu ý?

Baoquocte.vn. Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh vừa có dự thảo các tiêu chí chấm điểm an toàn phòng, chống dịch Covid-19 để trường học mở cửa trở lại.
Hậu AUKUS, Mỹ bảo đảm không để Australia 'một mình chịu trận' trước sức ép từ Trung Quốc

Hậu AUKUS, Mỹ bảo đảm không để Australia 'một mình chịu trận' trước sức ép từ Trung Quốc

Baoquocte.vn. Hậu AUKUS, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken khẳng định Mỹ sẽ không để Australia đơn độc trước các biện pháp trừng phạt thương mại của Trung Quốc.
Covid-19 thế giới 17/9: Số ca bệnh ở Trung Quốc tăng; nguy cơ về biến thể nguy hiểm; khi nào thì hết dịch?

Covid-19 thế giới 17/9: Số ca bệnh ở Trung Quốc tăng; nguy cơ về biến thể nguy hiểm; khi nào thì hết dịch?

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận hơn 227,8 triệu người mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,68 triệu ca tử vong và gần 214,5 triệu bệnh nhân bình phục.
Hậu thỏa thuận an ninh AUKUS: EU bị 'gạt ra ngoài lề'?, Thủ tướng Anh nói quan hệ với Pháp vững như bàn thạch

Hậu thỏa thuận an ninh AUKUS: EU bị 'gạt ra ngoài lề'?, Thủ tướng Anh nói quan hệ với Pháp vững như bàn thạch

Baoquocte.vn. EU không được thông báo trước về thỏa thuận đối tác an ninh mới giữa Mỹ, Anh và Australia (AUKUS) ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Căng thẳng Pháp-Australia hậu AUKUS: Nga nhắc nhẹ vụ Moscow từng bị Paris 'bùng' hợp đồng

Căng thẳng Pháp-Australia hậu AUKUS: Nga nhắc nhẹ vụ Moscow từng bị Paris 'bùng' hợp đồng

Baoquocte.vn. Quan chức Ngoại giao Nga ngạc nhiên trước phản ứng của Ngoại trưởng Pháp về quyết định của Australia hủy thỏa thuận đóng tàu ngầm với Paris.
Ngoại trưởng Hà Lan từ chức, lý do lại là Afghanistan?

Ngoại trưởng Hà Lan từ chức, lý do lại là Afghanistan?

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Hà Lan từ chức sau khi bị Quốc hội nước này phê phán về cách xử lý của bà đối với cuộc khủng hoảng sơ tán người khỏi Afghanistan.
Nga bắt đầu bầu cử Hạ viện

Nga bắt đầu bầu cử Hạ viện

Baoquocte.vn. Ngày 17/9, Nga tiến hành bầu cử Duma quốc gia (Hạ viện) nhằm bầu ra các nhà lập pháp mới ‘làm việc vì lợi ích của đất nước và nhân dân Nga’.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh SCO và CSTO thể hiện tầm nhìn riêng của Trung Quốc và Nga, chia sẻ quan tâm chung về nhiều vấn đề nóng.
Chính trường Israel: Không tưởng thành thật

Chính trường Israel: Không tưởng thành thật

Baoquocte.vn. Nhiều người nghĩ chính phủ liên hiệp ở Israel sẽ rất đoản thọ. Tuy nhiên chính phủ này đã qua 100 ngày đầu tiên thành công và yên ổn. TG&VN bình luận.
Taliban công bố chính phủ mới: Bản chất xem ra khó dời

Taliban công bố chính phủ mới: Bản chất xem ra khó dời

Baoquocte.vn. Chính phủ mới vừa được Taliban công bố lựa chọn một số nhân vật đang bị Mỹ truy nã thể hiện điều gì? Phản ứng của Mỹ? Báo TG&VN bình luận.
Bộ trưởng Mỹ thăm Trung Đông: Afghanistan và hơn thế nữa

Bộ trưởng Mỹ thăm Trung Đông: Afghanistan và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Tình hình Afghanistan là trọng tâm, song không phải chủ đề duy nhất trong chuyến thăm Trung Đông của hai quan chức cấp bộ trưởng của Mỹ từ ngày 5/9.
Hai gương mặt vàng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản

Hai gương mặt vàng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản

Baoquocte.vn. Cuộc đua trở thành người kế nhiệm Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide có thể khởi đầu cho sự xuất hiện của một thế hệ chính trị gia và lãnh đạo mới tại Tokyo.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Baoquocte.vn. 20 năm sau sự kiện 11/9, thế giới vẫn chưa thực sự quên được nỗi đau này, cũng như những cơn ác mộng mà chủ nghĩa khủng bố mang lại.
Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Baoquocte.vn. Việc Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide tuyên bố sẽ từ chức để ngỏ cánh cửa cho cuộc đua người kế nhiệm.
Ai sẽ đứng đầu chính quyền mới của Afghanistan?

Ai sẽ đứng đầu chính quyền mới của Afghanistan?

Baoquocte.vn. Mullah Abdul Ghani Baradar, nhân vật số 2 của Taliban có khả năng trở thành người đứng đầu chính quyền mới ở Afghanistan.
Tổ chức khủng bố IS: Nỗi sợ hãi của thế giới và những nỗi lo trong tương lai

Tổ chức khủng bố IS: Nỗi sợ hãi của thế giới và những nỗi lo trong tương lai

Baoquocte.vn. Các chiến thuật của IS tàn bạo đến mức, nhóm khủng bố Hồi giáo này còn bị chính tổ chức tiền thân là al-Qaeda tuyệt giao quan hệ.
Giấc mơ tái thiết dang dở của cựu Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani

Giấc mơ tái thiết dang dở của cựu Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani

Baoquocte.vn. Cựu Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani từng ấp ủ một giấc mơ to lớn để giải quyết cuộc khủng hoảng tại quốc gia Nam Á này. Nhưng thực tế lại không như là mơ.
Phiên bản di động