Khủng hoảng Nga-Ukraine: Phân cực Đông-Tây?

TS. Nguyễn Hùng Sơn
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Ngay khi khủng hoảng Ukraine mới nổ ra, giới phân tích đã lo ngại hậu quả lâu dài của khủng hoảng sẽ là một hố sâu ngăn cách “Đông-Tây”, một bên là Nga và Trung Quốc dẫn đến phân cực với bên kia là Mỹ và phương Tây.
Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Sự phân cực này làm nhiều nhà bình luận liên tưởng đến cục diện Chiến tranh Lạnh mới 2.0. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng sự đối đầu, phân cực đó sẽ chỉ là tạm thời.

Theo luồng ý kiến này, thời gian và sức hút của thị trường sẽ hàn gắn các cách biệt và giúp các bên hòa giải, tìm lợi ích chung như các khủng hoảng khác đã diễn ra trước đây.

Vậy phân cực giữa Mỹ, phương Tây với Nga hiện nay đang diễn ra ở đâu và mức độ như thế nào?

Về an ninh, sự “phân cực” đó đã biến thành đối đầu. Mong muốn của Nga về một cấu trúc “an ninh không chia rẽ” (indivisive security) ở châu Âu đã tan vỡ. Mâu thuẫn Nga-NATO bị đẩy lên mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II đến nay. Cả Nga và NATO đều đang dồn sức mạnh quân sự của mình vào chiến trường Ukraine hay tới khu vực giáp ranh.

Song đối đầu không chỉ diễn ra trên mặt đất. Trong không gian mạng, Mỹ và phương Tây đã chủ động loại Nga khỏi mạng Internet toàn cầu, cô lập các phương tiện truyền thông của Nga, với sự tham gia của cả các tập đoàn tư nhân như Starlink.

Chính phủ Mỹ cho biết đã chủ động tấn công ngăn chặn hacker Nga hoạt động. Phương Tây đã đóng bầu trời với các hãng hàng không Nga và ngược lại. Trong không gian vũ trụ, cả Nga và phương Tây đều bị tố cáo đã tấn công hệ thống vệ tinh truyền thông, dẫn đường của nhau.

Trên mặt trận ngoại giao, phương Tây và Nga liên tục trục xuất các nhà ngoại giao của nhau. Phương Tây đã trục xuất gần 400 nhà ngoại giao Nga từ khi khủng hoảng Ukraine bắt đầu. Nga cũng đáp trả nhưng với quy mô nhỏ hơn.

Trên mặt trận ngoại giao đa phương, Mỹ và phương Tây đã phát động một chiến dịch chưa từng có nhằm cô lập, thậm chí loại Nga khỏi các tổ chức, diễn đàn đa phương, nhất là các tổ chức đa phương tại Liên hợp quốc.

Chiến dịch này bao gồm cả các tổ chức chuyên ngành ít liên quan tới các vấn đề chính trị hơn như Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), Tổ chức lao động quốc tế (ILO)...

Về thương mại, Mỹ và phương Tây đã áp đặt các lệnh trừng phạt đơn phương nhằm ngăn chặn hoạt động thương mại với Nga, nhất là các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như năng lượng, ngũ cốc; rút quy chế tối huệ quốc (MFN) dành cho Nga để mở đường cho chính sách thương mại phân biệt với Nga, khiến Nga ngày càng gắn chặt hơn về kinh tế thương mại với Trung Quốc.

Về tài chính, tài sản và tiền gửi của không chỉ chính phủ Nga mà cả các nhà tài phiệt Nga ở các ngân hàng phương Tây bị phong tỏa, thậm chí bị tịch thu, làm dấy lên mối lo ngại về độ an toàn của hệ thống tài chính toàn cầu, nhất là các ngân hàng phương Tây.

Điều này sẽ thúc đẩy Nga và Trung Quốc cân nhắc lại việc bố trí tài sản của mình ở nước ngoài, gửi các tài sản đó vào các hệ thống tài chính độc lập không bị phương Tây chi phối.

Về tiền tệ, việc một số ngân hàng lớn của Nga bị tách khỏi hệ thống thanh toán liên ngân hàng SWIFT sẽ tạo cơ hội để các dàn xếp và hệ thống hỗ trợ thanh toán khác hoạt động, như hệ thống SPFS do Trung Quốc sáng lập; dàn xếp hoán đổi tiền tệ giữa Nga và Ấn Độ; hay việc chuyển giao dịch thương mại quốc tế sang các đồng tiền khác, như đồng Nhân dân tệ để giảm lệ thuộc vào USD.

Quá trình chuyển đổi sang kinh tế số, đồng tiền số sẽ được đẩy nhanh, càng thách thức vị thế thống trị hệ thống thương mại thế giới của đồng USD.

Về khoa học công nghệ, khủng hoảng Ukraine sẽ ngăn chặn Nga tiếp cận công nghệ phương Tây, đẩy nhanh quá trình phân tách Mỹ-Trung, khuyến khích Trung Quốc nhanh chóng tự chủ chiến lược, giảm phụ thuộc vào công nghệ lõi của Mỹ.

Không chỉ trên các mặt trận an ninh, chính trị - ngoại giao, kinh tế, tài chính - tiền tệ, khoa học, công nghệ, trong nhiều lĩnh vực văn hóa - xã hội khác cũng đã xuất hiện các rạn nứt giữa Nga và phương Tây, như thể thao, nghệ thuật, âm nhạc...

Rõ ràng sự phân cực Đông-Tây không còn là một nguy cơ mà đã là một thực tế hiện hữu, một đặc điểm nổi lên của cục diện thế giới ngày hôm nay. Tuỳ vào tình hình chiến sự Ukraine mà hố ngăn cách Đông-Tây sẽ tiếp tục sâu và rộng thêm, hay sẽ dần dần thu hẹp và cải thiện. Với tình hình chiến sự tiếp diễn như hiện nay thì chưa có nhiều tín hiệu để lạc quan.

Ngay cả khi khủng hoảng Ukraine đã được giải quyết, tiến trình hàn gắn Đông - Tây cũng sẽ không diễn ra chóng vánh mà có thể phải mất hàng thập kỷ và không chỉ phụ thuộc vào ý chí hay mong muốn của các nước Mỹ và phương Tây.

Rất có thể Nga và Trung Quốc sẽ càng quyết tâm đẩy nhanh phân tách với phương Tây, duy trì hoặc củng cố vách ngăn Đông-Tây đó để tự bảo vệ chính mình trong các khủng hoảng với Mỹ và phương Tây trong tương lai.

Cục diện phân cực Đông-Tây sẽ rất khác cục diện của 30 năm hậu Chiến tranh lạnh vừa qua. Trong cục diện thế giới mới, đấu tranh và đối đầu có thể sẽ lại nổi lên gây quan ngại cho cộng đồng quốc tế.

“Không liên kết” có thể lại thành lựa chọn chiến lược chính của đa số các nước đang phát triển thay vì hội nhập và liên kết quốc tế. Một môi trường đối ngoại rất khác có thể đang chờ đợi chúng ta ở phía trước.

Nông nghiệp Ukraine 'ngấm đòn' khủng hoảng

Nông nghiệp Ukraine 'ngấm đòn' khủng hoảng

Ukraine đang tìm cách tăng xuất khẩu ngũ cốc sang các thị trường thế giới khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt.

Khủng hoảng Ukraine phủ bóng đối thoại 2+2 tại Mỹ và Nhật Bản

Khủng hoảng Ukraine phủ bóng đối thoại 2+2 tại Mỹ và Nhật Bản

Đối thoại 2+2 giữa Ấn Độ và Nhật Bản thảo luận tăng cường quan hệ hợp tác quốc phòng và an ninh trong bối cảnh ...

Đọc thêm

Thúc đẩy vai trò của doanh nghiệp trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Thúc đẩy vai trò của doanh nghiệp trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu ở Việt Nam

Baoquocte.vn. Với doanh nghiệp, tính bền vững chủ động và hành động phòng chống biến đổi khí hậu là công cụ nâng cao giá trị doanh nghiệp và lợi thế cạnh ...
Đứng đầu bảng I, Viettel FC vào bán kết AFC Cup 2022

Đứng đầu bảng I, Viettel FC vào bán kết AFC Cup 2022

Baoquocte.vn. Viettel FC có chiến thắng cách biệt 5-2 trước Hougang United (Singapore) để vào vòng bán kết khu vực với tư cách nhất bảng I Giải AFC Cup 2022.
Đại sứ quán Việt Nam giao lưu với học sinh trường Trung học phổ thông tại Copenhagen

Đại sứ quán Việt Nam giao lưu với học sinh trường Trung học phổ thông tại Copenhagen

Baoquocte.vn. Các học sinh bày tỏ xúc động lần đầu tiên được tới thăm và cảm nhận không khí ấm áp và sự đón tiếp thân tình của cán bộ nhân ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản

Baoquocte.vn. Việt Nam luôn quan tâm, ủng hộ và tạo điều kiện cho việc thúc đẩy hợp tác pháp luật và tư pháp giữa hai Bộ, ngành tư pháp hai nước ...
Lễ bàn giao hài cốt quân nhân Hoa Kỳ lần thứ 158

Lễ bàn giao hài cốt quân nhân Hoa Kỳ lần thứ 158

Baoquocte.vn. Hoạt động tìm kiếm hài cốt quân nhân Hoa Kỳ mất tích trong chiến tranh ở Việt Nam là hoạt động nhân đạo giữa hai Chính phủ Việt Nam và ...
Chủ tịch Quốc hội gặp đại diện các doanh nghiệp Anh đầu tư tại Việt Nam, tiếp lãnh đạo trường Imperial College London

Chủ tịch Quốc hội gặp đại diện các doanh nghiệp Anh đầu tư tại Việt Nam, tiếp lãnh đạo trường Imperial College London

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Việt Nam luôn lắng nghe, sẵn sàng tạo điều kiện cần thiết để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh cho doanh nghiệp.
Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh G7 và NATO cho thấy nỗ lực của Mỹ và phương Tây nhằm vừa đối phó Nga và thách thức mang tính hệ thống từ Trung ...
Tin thế giới 30/6: Nga nhận định thế nào về an ninh châu Âu? Ngày trọng đại của Trung Quốc; Israel lại rơi vào khủng hoảng chính trị

Tin thế giới 30/6: Nga nhận định thế nào về an ninh châu Âu? Ngày trọng đại của Trung Quốc; Israel lại rơi vào khủng hoảng chính trị

Baoquocte.vn. Nga nhận định về an ninh châu Âu, Trung Quốc chuẩn bị kỷ niệm lớn; Quốc hội Israel 'đồng lòng' giải tán... là những sự kiện thế giới nổi bật ...
Giới thiệu phim tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh đến bạn bè châu Phi

Giới thiệu phim tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh đến bạn bè châu Phi

Baoquocte.vn. Bộ phim 'Hồ Chí Minh: Phác họa chân dung một chính khách' đã được Đại sứ quán Việt Nam tại Algeria mua bản quyền sử dụng bản sao để trình ...
Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân thăm Đại sứ quán và gặp gỡ đại diện cộng đồng người Việt tại Philippines

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân thăm Đại sứ quán và gặp gỡ đại diện cộng đồng người Việt tại Philippines

Baoquocte.vn. Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dâng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, thăm Đại sứ quán và gặp gỡ cộng đồng người Việt tại ...
Tin thế giới 30/6: Nga nhận định thế nào về an ninh châu Âu? Ngày trọng đại của Trung Quốc; Israel lại rơi vào khủng hoảng chính trị

Tin thế giới 30/6: Nga nhận định thế nào về an ninh châu Âu? Ngày trọng đại của Trung Quốc; Israel lại rơi vào khủng hoảng chính trị

Baoquocte.vn. Nga nhận định về an ninh châu Âu, Trung Quốc chuẩn bị kỷ niệm lớn; Quốc hội Israel 'đồng lòng' giải tán... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Ông Tập Cận Bình lần đầu rời khỏi Trung Quốc đại lục sau 2 năm Covid, hé lộ điểm đến

Ông Tập Cận Bình lần đầu rời khỏi Trung Quốc đại lục sau 2 năm Covid, hé lộ điểm đến

Baoquocte.vn. Chiều 30/6, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến khu hành chính đặc biệt Hong Kong bằng đường sắt.
Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Baoquocte.vn. Các lực lượng Nga đã rút khỏi đảo Rắn, tiền đồn chiến lược ở Biển Đen, mà Moscow giành quyền kiểm soát từ đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Khu vực Thái Bình Dương chuẩn bị nhóm họp cấp cao nhất

Khu vực Thái Bình Dương chuẩn bị nhóm họp cấp cao nhất

Baoquocte.vn. Fiji sẽ tổ chức cuộc họp thường niên của Diễn đàn các quốc đảo Thái Bình Dương (PIF) tại thủ đô Suva vào tháng 7.
Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hợp tác chặt với Trung Quốc

Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hợp tác chặt với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Hàn Quốc sẽ nỗ lực hợp tác chặt chẽ hơn với Trung Quốc để giải quyết hòa bình các mối đe dọa do chương trình hạt nhân của Triều Tiên gây ra.
NATO thừa nhận đã chuẩn bị cho việc đối đầu Nga từ lâu, dự báo xung đột Ukraine kéo dài

NATO thừa nhận đã chuẩn bị cho việc đối đầu Nga từ lâu, dự báo xung đột Ukraine kéo dài

Baoquocte.vn. NATO đã chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Nga từ năm 2014 chứ không phải khi Moscow phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới của Australia đi vào hiệu lực như tăng lương tối thiểu, thay đổi lương hưu, giảm thuế, tăng tiền điện,...
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Phiên bản di động