Khía cạnh khác của ngoại giao đại dương

Hà Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lịch sử và ý nghĩa ngày nay của các nguyên tắc, hoạt động ngoại giao đại dương vẫn còn thiếu sót và bị coi nhẹ.
Khía cạnh khác của 'ngoại giao đại dương'
Mặc dù quá trình phương Tây hoá đã cho ra đời các tầng lớp cộng đồng chính trị và thực tiễn ngoại giao mới, nhưng ngoại giao trong lịch sử Thái Bình Dương không bị loại bỏ hay gạt sang một bên. (Nguồn: Policy Forum)

Một nghiên cứu của Đại học Quốc gia Australia (ANU) nhận định rằng, khi nghĩ tới ngoại giao ở Thái Bình Dương, các chuyên gia và học giả thường nghĩ đến hoạt động giữa các quốc đảo khu vực hậu độc lập, hoặc của các cường quốc lớn có lợi ích tại đây.

Cả hai cách tiếp cận này đều theo lối tư duy của ngoại giao phương Tây, tập trung vào sự can dự của các quốc gia tân tiến.

Tuy nhiên, một khía cạnh khác không kém phần quan trọng của ngoại giao đại dương, chính là các nguyên tắc và thực tiễn hoạt động ngoại giao đặc trưng của lịch sử lâu đời và nền văn hoá đa dạng ở các đảo Thái Bình Dương.

Trong quá khứ, ngoại giao đại dương phục vụ kết nối quan hệ giữa các bộ lạc và thị tộc ở các quốc gia Thái Bình Dương sau khi thoát khỏi ách đô hộ của thực dân.

Tin liên quan
Mối tương giao Việt Nam-New Zealand trên tà áo dài của bà Đại sứ Mối tương giao Việt Nam-New Zealand trên tà áo dài của bà Đại sứ

Ngày nay, các quốc đảo Thái Bình Dương đã kết hợp các nguyên tắc, thông lệ và nghi thức ngoại giao đại dương trong lịch sử đó với phong cách đối ngoại phương Tây, nhằm phục vụ các hoạt động ngoại giao khu vực và toàn cầu.

Khi các nhà nghiên cứu chỉ chú tâm vào sự can dự của các quốc gia, quan hệ ngoại giao giữa các cộng đồng chính trị như bộ lạc và thị tộc bị lãng quên.

Hệ thống ngoại giao này đã bị "lu mờ" khi các nghiên cứu ngoại giao lấy nhà nước làm trung tâm.

Quá trình "ngoại giao đại dương" thích nghi với thời kỳ hậu thuộc địa, cả ở trong và ngoài nước đã bị bỏ qua.

Điểm mấu chốt là mặc dù quá trình phương Tây hoá đã cho ra đời các tầng lớp cộng đồng chính trị và thực tiễn ngoại giao mới, nhưng ngoại giao trong lịch sử Thái Bình Dương không bị loại bỏ hay gạt sang một bên.

Do đó, cần phải đánh giá cao giá trị và ý nghĩa của "ngoại giao đại dương" truyền thống đối với thế giới hiện đại ngày nay, trong phạm vi quốc gia, khu vực Thái Bình Dương, và trong chính sách ngoại giao Thái Bình Dương toàn cầu.

Theo ông Marshall Beier, Tiến sĩ khoa học chính trị tại Đại học York, Canada, một trong những học giả hàng đầu về "bước ngoặt hậu thuộc địa" trong nghiên cứu ngoại giao, "điều mà mọi người có thể quen gọi là ‘ngoại giao’ thực sự là phần rất hẹp về khả năng của con người trong sự tương tác giữa cộng đồng chính trị”.

Đối với những khả năng khác, không nên nhìn nhận qua lăng kính ngoại giao phương Tây, mà nên sử dụng phương thức thực hiện ngoại giao khác mang logic và giá trị riêng.

Trong khi phương Tây cho rằng ngoại giao là quản lý các mối quan hệ giữa các quốc gia có chủ quyền, thì các nhà ngoại giao bản địa và các hệ thống ngoại giao khác có các cộng đồng chính trị gắn kết thông qua quan hệ họ hàng, hoặc qua chia sẻ về vũ trụ học.

Thời nay, đã có nhiều kết quả tích cực của ngoại giao đại dương trong việc xây dựng hòa bình khu vực.

Ví dụ như chính sách ngoại giao của người Maori và Melanesia tại cuộc đàm phán hòa bình Bougainville ở Burnham, Anh; hoặc cuộc hòa giải thành công ở New Caledonia, Pháp giữa bộ tộc của Jean-Marie Tjibaou và gia tộc Ouvea và Mare.

Một ví dụ khác về ngoại giao bản địa là năm nay, chính phủ Aotearoa - tên gọi New Zealand của người Maori, đã sử dụng ifoga - một nghi thức tạ tội của người Samoa để xin cộng đồng người dân trong nước sống ở các đảo Thái Bình Dương tha thứ cho những bất công lịch sử.

Nghi thức tạ tội ifoga của người Samoa mà Chính phủ New Zealand dùng để hoà giải với người dân sống trên đảo của Thái Bình Dương ngày 08/1/2021. (Nguồn: AP)
Nghi thức tạ tội ifoga của người Samoa mà chính phủ New Zealand dùng để hoà giải với người dân sống trên đảo của Thái Bình Dương, ngày 8/1/2021. (Nguồn: AP)

Ngày nay, ngoại giao đại dương cũng đóng vai trò chủ chốt trong quan hệ khu vực đảo Thái Bình Dương, điển hình là quần đảo Solomon làm trung gian hoà giải giữa Vanuatu và Fiji trong Nhóm mũi nhọn Melanesian năm 2010.

Việc công nhận ngoại giao đại dương giúp mở rộng hiểu biết về ngoại giao Thái Bình Dương. Đó không chỉ là quan hệ giữa các quốc gia có chủ quyền, mà còn bao gồm quan hệ giữa các cộng đồng chính trị và văn hóa các nước nhỏ.

Theo cách tiếp cận này, ngoại giao đại dương là một nền văn hóa của sự gắn kết, là tập hợp các quy tắc và chuẩn mực văn hóa định hình sự tương tác giữa các cộng đồng chính trị.

Như vậy, khi tìm hiểu các hình thức ngoại giao đại dương, thay vì tìm kiếm những hình thức tương đương hoặc sơ khai của ngoại giao phương Tây, như đại sứ, hiệp ước, hoặc quyền miễn trừ ngoại giao; hãy xem xét cách thức quản lý quan hệ giữa các cộng đồng chính trị.

Bởi những thực tiễn ngoại giao đó vẫn phù hợp và quan trọng, thậm chí là trọng tâm, đối với cách quản lý các mối quan hệ trong thời kỳ hậu thuộc địa, cả ở trong nước và giữa các quốc gia.


Bài viết dựa trên bản tóm tắt nghiên cứu “IB 2021/23 Oceanic Diplomacy: An Introduction” của Ban các vấn đề Thái Bình Dương của Đại học Quốc gia Australia.

Ngoại giao Việt Nam: Từ nền ngoại giao kháng chiến, kiến quốc đến nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và phục vụ phát triển đất nước

Ngoại giao Việt Nam: Từ nền ngoại giao kháng chiến, kiến quốc đến nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và phục vụ phát triển đất nước

Báo Thế giới & Việt Nam trân trọng giới thiệu bài viết của Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh ...

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế nếu được thực hiện đúng cách, có khả năng thúc đẩy quốc gia tăng tưởng mạnh mẽ.

(theo Policy Forum)

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 19/10/2021: Bạch Dương chia tay người yêu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 19/10/2021: Bạch Dương chia tay người yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 19/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell qua đời vì biến chứng Covid-19

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell qua đời vì biến chứng Covid-19

Baoquocte.vn. Gia đình ông Colin Powell, cựu Ngoại trưởng da màu đầu tiên của Mỹ, thông báo trên Facebook rằng ông đã qua đời ngày 18/10 vì biến chứng Covid-19 ở ...
Việt Nam hỗ trợ Mông Cổ 50.000 USD để ứng phó dịch Covid-19

Việt Nam hỗ trợ Mông Cổ 50.000 USD để ứng phó dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Đại sứ Doãn Khánh Tâm trao số tiền 50.000 USD của Chính phủ Việt Nam hỗ trợ Chính phủ Mông Cổ để ứng phó với đại dịch Covid-19.
Singapore cũng 'lao đao' vì khủng hoảng năng lượng

Singapore cũng 'lao đao' vì khủng hoảng năng lượng

Baoquocte.vn. Giá năng lượng đang tăng cao trên toàn cầu, và người tiêu dùng cũng như các nhà bán lẻ điện ở Singapore đang phải gánh chịu sự gia tăng này.
Thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch là hành động thiết thực tri ân lực lượng tuyến đầu

Thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch là hành động thiết thực tri ân lực lượng tuyến đầu

Baoquocte.vn. Thủ tướng khẳng định, Đảng, Nhà nước và Nhân dân đánh giá cao, tri ân tất cả sự đóng góp ý nghĩa, cao cả của đội ngũ y, bác sỹ, ...
Chủ tịch nước tuyên dương các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc tham gia hoạt động Gìn giữ hòa bình LHQ

Chủ tịch nước tuyên dương các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc tham gia hoạt động Gìn giữ hòa bình LHQ

Baoquocte.vn. Tham gia hoạt động Gìn giữ hòa bình LHQ đã đánh dấu bước phát triển mới trong nỗ lực thực hiện nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.
Sự nghiệp của phụ nữ và những câu chuyện truyền cảm hứng

Sự nghiệp của phụ nữ và những câu chuyện truyền cảm hứng

Baoquocte.vn. Có hai cuốn sách mới được xuất bản tại Việt Nam có thể truyền cảm hứng cho mọi phụ nữ dám cất lên tiếng nói và theo đuổi lý tưởng, ...
Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tọa đàm với các địa phương vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tọa đàm với các địa phương vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Baoquocte.vn. Tọa đàm giữa Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với lãnh đạo 19 tỉnh thành, hiệp hội doanh nghiệp và các doanh nghiệp hàng đầu.
Tin thế giới 18/10: Nga cảnh báo giới hạn đỏ; phái bộ OSCE ở miền Đông Ukraine bị giam lỏng; Thổ Nhĩ Kỳ lật bài ngửa với Mỹ

Tin thế giới 18/10: Nga cảnh báo giới hạn đỏ; phái bộ OSCE ở miền Đông Ukraine bị giam lỏng; Thổ Nhĩ Kỳ lật bài ngửa với Mỹ

Baoquocte.vn. Nga gửi thông điệp gì với châu Âu? Quan hệ Nga-Ukraine, Mỹ-Thổ Nhĩ Kỳ, tình hình miền Đông Ukraine, Myanmar... là một số tin thế giới nổi bật.
Covid-19 tối 18/10: Có 3.168 ca nhiễm mới, dịch cấp độ 2 ở Phú Thọ

Covid-19 tối 18/10: Có 3.168 ca nhiễm mới, dịch cấp độ 2 ở Phú Thọ

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 ngày 18/10 của Bộ Y tế cho biết có 3.168 ca mắc Covid-19 tại 45 tỉnh, thành phố. Trong ngày có 1.136 bệnh nhân khỏi và ...
Việt Nam hỗ trợ Mông Cổ 50.000 USD để ứng phó dịch Covid-19

Việt Nam hỗ trợ Mông Cổ 50.000 USD để ứng phó dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Đại sứ Doãn Khánh Tâm trao số tiền 50.000 USD của Chính phủ Việt Nam hỗ trợ Chính phủ Mông Cổ để ứng phó với đại dịch Covid-19.
Khai giảng lớp bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp Vụ và tương đương từ xa cho các cơ quan đại diện

Khai giảng lớp bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp Vụ và tương đương từ xa cho các cơ quan đại diện

Baoquocte.vn. Đây là lớp thứ 3 dành cho cán bộ của Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành đang công tác nhiệm kỳ tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Hỗ trợ phụ nữ chuyển đổi số trong bối cảnh Covid-19

Hỗ trợ phụ nữ chuyển đổi số trong bối cảnh Covid-19

Baoquocte.vn. Sáng ngày 18/10, tại Nhà khách Chính phủ (Hà Nội) diễn ra tọa đàm “Hỗ trợ phụ nữ chuyển đổi số trong bối cảnh Covid-19 vì phát triển bền vững”.
Kỷ niệm 76 năm Quốc khánh Việt Nam và 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Na Uy

Kỷ niệm 76 năm Quốc khánh Việt Nam và 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Na Uy

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tổ chức chiêu đãi và triển lãm ảnh kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam và 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Na Uy.
Ngày Văn hóa Việt Nam-Thụy Sỹ tại Geneva thúc đẩy giao lưu nhân dân giữa hai nước

Ngày Văn hóa Việt Nam-Thụy Sỹ tại Geneva thúc đẩy giao lưu nhân dân giữa hai nước

Baoquocte.vn. Ngày hội Văn hóa Việt Nam-Thụy Sỹ đã diễn ra tại trụ sở Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam bên cạnh các tổ chức quốc tế tại Geneva.
Tiếp nhận vật tư y tế do Hội Việt kiều Châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc trao tặng

Tiếp nhận vật tư y tế do Hội Việt kiều Châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc trao tặng

Baoquocte.vn. Đại sứ Phạm Sao Mai bày tỏ xúc động và trân trọng cảm ơn tấm lòng hướng về Tổ quốc của bà con kiều bào Châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.
Lần đầu tiên diễn ra Hội nghị Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài

Lần đầu tiên diễn ra Hội nghị Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài

Baoquocte.vn. Hội nghị có sự tham dự của 13 Đại sứ, 25 Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài, 15 ứng viên Lãnh sự danh dự với gần gần 150 điểm cầu ở nước ...
Bộ Ngoại giao tích cực bảo hộ công dân Việt Nam gặp nạn tại Saudi Arabia

Bộ Ngoại giao tích cực bảo hộ công dân Việt Nam gặp nạn tại Saudi Arabia

Baoquocte.vn. Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã thông tin về các biện pháp bảo hộ một công dân Việt Nam gặp nạn tại Saudi Arabia.
Kiên Giang hỗ trợ lao động Việt Nam tại Campuchia trong bối cảnh dịch Covid-19

Kiên Giang hỗ trợ lao động Việt Nam tại Campuchia trong bối cảnh dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Tổng Lãnh sự quán sẽ sử dụng khoản hỗ trợ này của tỉnh Kiên Giang để mua gạo, các nhu yếu phẩm thiết yếu phục vụ công tác cứu trợ.
Chuyến bay đặc biệt ngày 3/9 từ Saudi Arabia

Chuyến bay đặc biệt ngày 3/9 từ Saudi Arabia

Baoquocte.vn. Ngày 3/9, chuyến bay của Bamboo Airways từ Saudi Arabia hạ cánh ở Việt Nam, mang theo gần 240 công dân Việt Nam...
Đại sứ quán Việt Nam tại Mozambique: Nỗ lực biến điều không thể thành có thể

Đại sứ quán Việt Nam tại Mozambique: Nỗ lực biến điều không thể thành có thể

Baoquocte.vn. Đại sứ Việt Nam tại Mozambique Lê Huy Hoàng trao đổi với TG&VN về công tác bảo hộ công dân của Đại sứ quán trong hơn một năm qua.
Tăng cường triển khai công tác bảo hộ công dân trong tình hình mới

Tăng cường triển khai công tác bảo hộ công dân trong tình hình mới

Baoquocte.vn. Lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk luôn có những chỉ đạo kịp thời để hỗ trợ, làm tốt công tác hỗ trợ NVNONN cũng như việc bảo hộ công dân được chủ động hơn.
Trang phục của phụ nữ trong hoạt động đối ngoại

Trang phục của phụ nữ trong hoạt động đối ngoại

Baoquocte.vn. Ngoài trang phục dân tộc, phụ nữ thường sử dụng âu phục khi đối ngoại như váy công sở với áo sơ mi hay bộ vest nữ lịch sự, trang trọng, nữ tính.
Cách tặng quà, tặng hoa khi đối ngoại

Cách tặng quà, tặng hoa khi đối ngoại

Baoquocte.vn. Quà tặng là thông điệp cuối cùng mà khách sẽ mang về đất nước họ, ảnh hưởng rất lớn đến thành công trong mọi hoạt động đối ngoại.
ASEAN ca được sử dụng như thế nào?

ASEAN ca được sử dụng như thế nào?

Baoquocte.vn. Cách sử dụng ASEAN ca được quy định trong văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca.
Cần chú ý gì về hình thức, kích thước các lá cờ khi treo cùng cờ ASEAN?

Cần chú ý gì về hình thức, kích thước các lá cờ khi treo cùng cờ ASEAN?

Baoquocte.vn. Theo văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các lá cờ treo cùng cờ ASEAN cần tuân thủ một số quy định về hình thức, kích thước.
9 hình thức treo cờ ASEAN (phần 2)

9 hình thức treo cờ ASEAN (phần 2)

Baoquocte.vn. Theo văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca, có 9 hình thức treo cờ ASEAN cơ bản cần tuân ...
9 hình thức treo cờ ASEAN (phần 1)

9 hình thức treo cờ ASEAN (phần 1)

Baoquocte.vn. Theo văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca, có 9 hình thức treo cờ ASEAN cơ bản.
Phiên bản di động