Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sau 4 năm cầm quyền, Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã vướng vào một cuộc chiến chính trị kéo dài, kéo theo đó là những tranh chấp nội bộ, khiến ông có nhiều kẻ thù.

Ngày 7/7, Haiti, quốc gia nhỏ bé ở vùng Caribbean đã trải qua một cơn sốc nặng khi Tổng thống Jovenel Moise (53 tuổi) bị ám sát tại tư gia.

Theo giới chức Haiti, thủ phạm là một nhóm “biệt kích nước ngoài” đã giả dạng thành các đặc vụ của Lực lượng Chống Ma túy Mỹ (DEA). Đệ nhất phu nhân Martine Moise cũng bị thương nặng và đã được đưa đến bang Florida (Mỹ) cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Tổng thống Haiti Jovenel Moise. (Nguồn: NY Times)
Tổng thống Haiti Jovenel Moise. (Nguồn: NY Times)

Ông Moise đã vướng phải nhiều chỉ trích và đối mặt với làn sóng phản đối gay gắt. Theo đó, phe đối lập cáo buộc vị tổng thống “tham quyền cố vị” - do ông vẫn tiếp tục cầm quyền trong bối cảnh đất nước không thể tổ chức bầu cử trong suốt 2 năm, dẫn đến việc Quốc hội nước này bị giải tán.

Các nhà lãnh đạo đối lập đã nhiều lần yêu cầu ông Moise từ chức, đồng thời, người dân cũng tổ chức hàng loạt các cuộc biểu tình chống lại ông trong những năm gần đây.

Hồi tháng Hai, ông Moise thông báo về việc bắt giữ 23 người, trong đó có một cựu ứng viên tổng thống, một thanh tra cảnh sát cấp cao và một thẩm phán Tòa tối cao. Ông Moise cáo buộc những người này có âm mưu đảo chính và ám sát tổng thống.

Xuất thân bình thường

Ông Jovenel Moise sinh ngày 26/6/1968 trong một gia đình trung lưu ở thành phố Trou-du-Nord. Cha ông là một thương gia, còn mẹ là một thợ may.

Năm lên 6 tuổi, gia đình ông chuyển tới thủ đô Port-au-Prince sinh sống. Tại đây, ông Moise đã tốt nghiệp ngành khoa học chính trị tại Đại học Quisqueya, nơi ông gặp người bạn đời của mình.

Sau khi tốt nghiệp, ông bắt đầu kinh doanh phụ tùng ô tô và sở hữu một nông trại chuối rộng hơn 10 ha.

Năm 2001, hợp tác với Culligan, ông đã khởi động một công trình phân phối nước uống cho các khu vực Tây Bắc và Đông Bắc nước này.

Năm 2004, ông được nhận vào làm việc tại Phòng Thương mại và Công nghiệp của vùng Tây Bắc. Không lâu sau, ông được bầu làm chủ tịch và giữ chức Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Haiti. Ông đã rất nỗ lực trong việc giới thiệu năng lượng mặt trời đến với quốc gia này, cũng như giúp Haiti có được nhiều dự án nông nghiệp sáng tạo, giúp cải thiện cuộc sống của người dân.

Năm 2015, ông Moise bỗng dưng trở nên nổi tiếng trên chính trường Haiti, tổng thống bấy giờ là ông Michel Martelly chỉ định ông trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Tet Kale (PHTK) cầm quyền tại nước này. Quyết định này bị nhận nhiều chỉ trích, do khi đó ông Moise không có chút kinh nghiệm chính trị nào.

Tuy nhiên, giới chuyên gia trong nước nhận định, ông Moise có cơ hội chiến thắng cao do đã có nhiều sáng kiến thúc đẩy ngành nông nghiệp.

Sau đó, tại cuộc bầu cử Tổng thống Haiti diễn ra vào ngày 20/11/2016, ông Moise đã giành chiến thắng. Đó cũng là lúc nhiều người đặt câu hỏi về chiến thắng của ông.

Tổng thống Haiti Jovenel Moise và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm Pháp năm 2017. (Nguồn: Reuters)
Tổng thống Haiti Jovenel Moise và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm Pháp năm 2017. (Nguồn: Reuters)

Nhiệm kỳ nhiều tranh cãi

Sau khi đắc cử, ông Moise bị cáo buộc hành xử ngày càng giống một "kẻ độc tài" tìm cách củng cố quyền lực, dù ông liên tục phủ nhận. Ông bị phe đối lập đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo gây tranh cãi nhất trong lịch sử một quốc gia cũng không mấy yên bình.

Các nhà lãnh đạo đối lập đã cáo buộc ông tìm cách gia tăng quyền lực, bao gồm việc thông qua một sắc lệnh hạn chế quyền hạn của các tòa án và thành lập một cơ quan tình báo riêng của tổng thống.

Năm 2017, Thượng viện Haiti đã ra một báo cáo cáo buộc ông biển thủ ít nhất 700.000 USD từ một quỹ phát triển cơ sở hạ tầng có tên PetroCaribe. Năm 2019, các cuộc biểu tình yêu cầu cách chức ông Moise nổ ra và liên tục được tổ chức sau đó. Phần lớn người tham gia biểu tình đến từ vùng nghèo nhất và cáo buộc chính phủ của ông không cung cấp cho người dân những nhu cầu thiết yếu.

Đã có nhiều tranh cãi về việc ông Jovenel Moise tiếp tục nắm quyền tổng thống trong năm nay. Trong khi đó Mỹ, Liên hợp quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) ủng hộ ông Moise tiếp tục cầm quyền năm thứ 5 liên tiếp, đến năm 2022.

Tuy nhiên, phe đối lập, vốn cáo buộc ông Moise tham nhũng và làm mất an ninh trong nước, lập luận rằng, nhiệm kỳ của ông đúng ra đã kết thúc vào ngày 7/2 do một điều khoản trong hiến pháp, bắt đầu tính nhiệm kỳ sau khi tổng thống đắc cử, chứ không phải sau khi ông nhậm chức.

Bản thân ông Moise tuyên bố sẵn sàng chuyển giao quyền lực cho người chiến thắng trong cuộc bầu cử, song sẽ không từ nhiệm trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào năm 2022. Ông cũng đẩy mạnh các kế hoạch tổ chức trưng cầu dân ý về việc sửa đổi hiến pháp vào tháng 4/2021.

Hồi tháng 2, ông Moise đã từng cảnh báo rằng, ông là mục tiêu của một vụ ám sát bất thành, sau khi ông ra lệnh bắt 23 đối thủ chính trị, trong đó có một thẩm phán tối cao.

Vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise đã đưa Haiti, quốc gia vốn luôn chìm trong khó khăn và hỗn loạn, giờ đây lại phải đối mặt với tương lai bất định.

Các nhà chức trách tư pháp Haiti hôm 9/7 cho biết, các thành viên chủ chốt của nhóm biệt kích bị cáo buộc đứng sau vụ ám sát Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã ở nước này khoảng 3 tháng.

Lực lượng chức năng phát hiện thi thể của ông Moise có tổng cộng 12 vết đạn ở vùng đầu, ngực, mông và bụng. Các con của ông may mắn thoát chết.

Trong cuộc họp báo tối 8/7 tại Port-au-Prince, Tư lệnh cảnh sát quốc gia Haiti Leon Charles cho biết, họ đã bắt giữ 17 nghi phạm ám sát Tổng thống Moise, bao gồm 15 người Colombia và 2 công dân Mỹ. Hai công dân Mỹ gốc Haiti được xác định danh tính là James Solages, 35 tuổi và Joseph Vincent, 55 tuổi. Trong khi đó, một số nghi phạm người Colombia là cựu quân nhân.

Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Hậu ám sát Tổng thống: Éo le chồng chất, lối đi nào cho Haiti?

Sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise, tình hình Haiti vốn đã hỗn loạn nay càng trở nên phức tạp.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp về tình hình Haiti

Sáng ngày 8/7, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã họp về tình hình Haiti. Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ...

(theo New York Post)

Đọc thêm

Điện chia buồn cựu Tổng thống Algeria Abdelaziz Bouteflika qua đời

Điện chia buồn cựu Tổng thống Algeria Abdelaziz Bouteflika qua đời

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gửi điện chia buồn khi được tin cựu Tổng thống nước Cộng hòa Algeria dân chủ và nhân dân Abdelaziz Bouteflika qua đời.
Covid-19 ở Việt Nam tối 20/9: Thêm 8.681 ca nhiễm mới, hiện có 5.521 trường hợp nặng

Covid-19 ở Việt Nam tối 20/9: Thêm 8.681 ca nhiễm mới, hiện có 5.521 trường hợp nặng

Baoquocte.vn. Kể từ đầu dịch đến nay, Việt Nam có 695.744 ca nhiễm Covid-19, đứng thứ 47/222 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Việt Nam-Cuba: Hai câu chuyện sống động về mối quan hệ không tì vết

Việt Nam-Cuba: Hai câu chuyện sống động về mối quan hệ không tì vết

Baoquocte.vn. Là người đã sống ở Việt Nam 24 năm, tôi nghĩ mình xứng đáng là một trong những nhân chứng đặc biệt của mối quan hệ không tì vết Việt ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 21/9/2021: Song Tử đừng gian lận tiền bạc, Thiên Bình nên đề phòng đối tác

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 21/9/2021: Song Tử đừng gian lận tiền bạc, Thiên Bình nên đề phòng đối tác

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 21/9 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Nhóm Tác chiến Nỗ lực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Australia tới Việt Nam

Nhóm Tác chiến Nỗ lực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Australia tới Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhóm Tác chiến Nỗ lực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương 2021 (IPE21) của Australia tới Việt Nam và bắt đầu chuỗi hoạt động hợp tác song phương.
XSMB 21/9/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. dự đoán XSMB

XSMB 21/9/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 21/9. xổ số hôm nay 21/9. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. XSMB thứ 3. SXMB 21/9.
XSMN 21/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

XSMN 21/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

Baoquocte.vn. XSMN 21/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay 21/9/2021 có quay không? XSMN khi nào mở lại?
Cộng đồng người Việt tiếp tục ủng hộ gần 824 triệu đồng cho công tác phòng, chống dịch trong nước

Cộng đồng người Việt tiếp tục ủng hộ gần 824 triệu đồng cho công tác phòng, chống dịch trong nước

Baoquocte.vn. Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đã tiếp nhận gần 824 triệu đồng của cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc, Đức và Macao (Trung ...
XSMT 21/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. SXMT 21/9

XSMT 21/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. SXMT 21/9

Baoquocte.vn. XSMT 21/9. xổ số hôm nay. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 21/9/2021. XSMT thứ 3. SXMT 21/9.
Emmy 2021: Ngắm dàn mỹ nhân chuộng màu nổi, rực rỡ trên thảm đỏ

Emmy 2021: Ngắm dàn mỹ nhân chuộng màu nổi, rực rỡ trên thảm đỏ

Baoquocte.vn. Lễ trao giải Emmy 2021 vừa kết thúc sáng 20/9 (giờ Việt Nam) tiếp tục là bữa tiệc thời trang rực rỡ trên thảm đỏ của các ngôi sao hàng ...
Mỹ-Ukraine khai màn cuộc tập trận lớn, Nga cũng đem... đạn thật diễn tập ở Biển Đen

Mỹ-Ukraine khai màn cuộc tập trận lớn, Nga cũng đem... đạn thật diễn tập ở Biển Đen

Baoquocte.vn. Mỹ và Ukraine khởi động cuộc tập trận quân sự quy mô lớn Rapid Trident 2021 ở miền Tây Ukraine, trong khi Nga tập trận bắn đạn thật ở Biển Đen.
Bầu cử Canada: Ngay trước giờ G, hai phe Tự do-Bảo thủ vẫn bất phân thắng bại

Bầu cử Canada: Ngay trước giờ G, hai phe Tự do-Bảo thủ vẫn bất phân thắng bại

Baoquocte.vn. Đảng Tự do của Thủ tướng Justin Trudeau và đảng Bảo thủ của ông Erin O’Toole đang ở thế 'bất phân thắng bại' trước ngày bầu cử Canada 20/9.
Nga: Xả súng kinh hoàng vào trường đại học, 8 người tử vong

Nga: Xả súng kinh hoàng vào trường đại học, 8 người tử vong

Baoquocte.vn. Bộ phận báo chí trường Đại học Perm ở Nga, nằm cách thủ đô Moscow 1.300 km về phía Đông, thông báo về một vụ xả súng.
Bầu cử Hạ viện Nga: Hơn 60% phiếu được kiểm, đảng cầm quyền tiến gần chiến thắng

Bầu cử Hạ viện Nga: Hơn 60% phiếu được kiểm, đảng cầm quyền tiến gần chiến thắng

Baoquocte.vn. Sau khi kiểm 60,06% số phiếu bầu của cuộc bầu cử Hạ viện Nga, đảng Nước Nga Thống nhất cầm quyền nhận được sự ủng hộ của 47,16% số cử tri.
Hàn Quốc lập lộ trình đưa SLBM vào thực chiến, Triều Tiên xem nhẹ

Hàn Quốc lập lộ trình đưa SLBM vào thực chiến, Triều Tiên xem nhẹ

Baoquocte.vn. Triều Tiên tuyên bố, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) mới được công bố của Hàn Quốc không phải là một SLBM thực thụ.
Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Covid-19 thế giới 20/9: Ấn Độ tính mở cửa du lịch; vaccine Pfizer giảm mạnh hiệu quả sau 4 tháng; nguy cơ lãng phí khoảng 100 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận gần 229,3 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,7 triệu người tử vong và xấp xỉ 206 triệu bệnh nhân bình phục.
Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Ba điểm khác biệt của thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS)

Baoquocte.vn. Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS) tách mình khỏi nhiều cơ chế khác tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Bình luận của TG&VN.
Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Thượng đỉnh SCO và CSTO: Tầm nhìn riêng, quan tâm chung

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh SCO và CSTO thể hiện tầm nhìn riêng của Trung Quốc và Nga, chia sẻ quan tâm chung về nhiều vấn đề nóng.
Chính trường Israel: Không tưởng thành thật

Chính trường Israel: Không tưởng thành thật

Baoquocte.vn. Nhiều người nghĩ chính phủ liên hiệp ở Israel sẽ rất đoản thọ. Tuy nhiên chính phủ này đã qua 100 ngày đầu tiên thành công và yên ổn. TG&VN bình luận.
Taliban công bố chính phủ mới: Bản chất xem ra khó dời

Taliban công bố chính phủ mới: Bản chất xem ra khó dời

Baoquocte.vn. Chính phủ mới vừa được Taliban công bố lựa chọn một số nhân vật đang bị Mỹ truy nã thể hiện điều gì? Phản ứng của Mỹ? Báo TG&VN bình luận.
Bộ trưởng Mỹ thăm Trung Đông: Afghanistan và hơn thế nữa

Bộ trưởng Mỹ thăm Trung Đông: Afghanistan và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Tình hình Afghanistan là trọng tâm, song không phải chủ đề duy nhất trong chuyến thăm Trung Đông của hai quan chức cấp bộ trưởng của Mỹ từ ngày 5/9.
Hai gương mặt vàng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản

Hai gương mặt vàng cho vị trí Thủ tướng Nhật Bản

Baoquocte.vn. Cuộc đua trở thành người kế nhiệm Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide có thể khởi đầu cho sự xuất hiện của một thế hệ chính trị gia và lãnh đạo mới tại Tokyo.
Ấn Độ-Australia: Quan hệ tụt dốc với Trung Quốc và sự hội tụ lợi ích chiến lược

Ấn Độ-Australia: Quan hệ tụt dốc với Trung Quốc và sự hội tụ lợi ích chiến lược

Baoquocte.vn. Sự hội tụ lợi ích chiến lược trong việc đảm bảo trật tự ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là chất keo gắn kết Ấn Độ và Australia.
Đại dịch Covid-19 và các nền kinh tế mới nổi: Những bước lùi khó cưỡng

Đại dịch Covid-19 và các nền kinh tế mới nổi: Những bước lùi khó cưỡng

Baoquocte.vn. Bài báo ‘Bước thụt lùi nghiêm trọng ở các nước mới nổi’ trên báo Le Monde cho rằng, dịch Covid-19 cản trở bước tiến của các nền kinh tế mới nổi.
Nga và Ấn Độ bắt tay giải quyết tình hình Afghanistan

Nga và Ấn Độ bắt tay giải quyết tình hình Afghanistan

Baoquocte.vn. Nga-Ấn Độ có nhiều lợi ích chung trong đảm bảo rằng Taliban thực hiện lời hứa về ngăn chặn các nhóm khủng bố cực đoan và làn sóng tị nạn từ Afghanistan.
Sẵn sàng hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân, Mỹ và Anh muốn gì?

Sẵn sàng hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân, Mỹ và Anh muốn gì?

Baoquocte.vn. Trang The Economist vừa đăng bài phân tích về tác động của việc Mỹ và Anh hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân.
Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS): Hợp tác có chọn lọc với sứ mệnh đặc biệt

Thỏa thuận Mỹ-Anh-Australia (AUKUS): Hợp tác có chọn lọc với sứ mệnh đặc biệt

Baoquocte.vn. AUKUS cho thấy một hợp tác có chọn lọc hơn nhằm thể hiện cam kết tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và kiềm chế Trung Quốc.
Hé lộ về Triều Tiên kể từ khi ‘kín cổng cao tường’ chống Covid-19

Hé lộ về Triều Tiên kể từ khi ‘kín cổng cao tường’ chống Covid-19

Baoquocte.vn. Từ khi Covid-19 bùng phát, Triều Tiên cũng đóng cửa để phòng dịch, khiến thế giới càng tò mò hơn về những bí ẩn bên trong đất nước này.
Phiên bản di động