Hợp tác khoa học biển vì sự phát triển của khu vực

TS. Lại Thái Bình
Theo dõi TGVN trên
Học viện Ngoại giao
Baoquocte.vn. Cùng với tiến trình toàn cầu hóa và vô số khó khăn do các thách thức phát triển cũ và mới đang đặt ra, vai trò của biển và đại dương đang ngày càng trở nên quan trọng trong tính toán của các quốc gia, tổ chức.
Hợp tác khoa học biển vì sự phát triển của khu vực
Hợp tác khoa học biển đóng góp tích cực cho việc tăng cường hợp tác và bảo vệ các lợi ích chung của các nước. (Ảnh minh họa. Nguồn: Thiennhien.net)

Theo cách phân loại phổ biến, biển và đại dương cung cấp cho con người thức ăn, điều tiết khí hậu và giúp cung cấp các dịch vụ sinh thái cần thiết khác. Mặt khác, biển và đại dương cũng bị ảnh hưởng nặng nề từ những hoạt động của con người, bao gồm việc đánh bắt cá quá mức, sự biến mất của các hệ sinh thái và đa dạng sinh học, quá trình nóng lên của đại dương và nước biển dâng như là kết quả trực tiếp của biến đổi khí hậu.

Trong khi môi trường biển được xem là tài sản công của nhân loại, loài người có lợi ích lớn trong việc gìn giữ và sử dụng một cách bền vững những nguồn tài nguyên và dịch vụ từ biển; và việc quản lý biển và đại dương phụ thuộc vào chính sách của các quốc gia cũng như hợp tác quốc tế.

Ngày càng có nhiều chuyên gia quan tâm đến hợp tác khoa học và theo một nhóm chuyên gia thì các hoạt động ngoại giao khoa học có thể rơi vào 3 nhóm sau: các hoạt động nhằm trực tiếp thúc đẩy các nhu cầu quốc gia của một đất nước; các hoạt động nhằm xác định các lợi ích xuyên biên giới; và các hoạt động chủ yếu nhằm đáp ứng các thách thức và nhu cầu toàn cầu[1].

Biển Đông có vị trí quan trọng tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương và nằm trong tuyến đường biển quan trọng từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương. Ngoài vị trí địa chính trị, địa chiến lược quan trọng, Biển Đông còn gắn với môi trường sống và phát triển của một cộng đồng dân cư lớn tại khu vực.

Bên cạnh những tranh chấp chủ quyền phức tạp liên quan các bên và những thách thức trên biển khác tại đây, Biển Đông cũng đồng thời là cơ hội để các bên tăng cường hợp tác ngoại giao khoa học biển, một lĩnh vực được xem là ít nhạy cảm, được khuyến khích trong Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, được kỳ vọng sẽ giúp tăng cường lòng tin, giảm căng thẳng giữa các quốc gia và đóng góp tích cực cho việc tăng cường hợp tác và bảo vệ các lợi ích chung của các nước.

Trong khuôn khổ của Hội thảo quốc tế lần thứ 13 về Biển Đông vào giữa tháng 11/2021, phiên 7 với tên gọi “Thúc đẩy ngoại giao khoa học vì lợi ích chung của đại dương” được thiết kế nhằm tìm hiểu những tiến triển gần đây trong ngoại giao khoa học và hợp tác biển và đại dương cũng như những cơ hội mới được tạo ra cho sự thay đổi nhanh chóng của những tiến bộ khoa học và công nghệ để xác định các thách thức phát triển về kinh tế, con người và môi trường cũng như những nguy cơ phi truyền thống đối với sự phát triển của biển và đại dương[2]. Phiên thảo luận đã diễn ra dưới sự chủ tọa của Phó Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Marcus Winsley và sự tham gia tích cực của một số diễn giả đến từ các khu vực khác nhau.

Các diễn giả cho rằng, Biển Đông là khu vực có sự đa dạng sinh học cần có sự gia tăng hợp tác về khoa học biển giữa các nước. Tiến sĩ Allen Chen, Viện hàn lâm Khoa học Đài Loan (Đài Loan, Trung Quốc) nêu 4 thách thức đối với đa dạng sinh học ở Biển Đông (nhất là đối với các rạn san hô, một trong những nhân tố quan trọng nhất giúp duy trì đa dạng sinh học và đảm bảo môi trường biển) là đánh bắt thủy hải sản quá mức; ô nhiễm nguồn nước; môi trường sống bị hủy hoại do các hoạt động cải tạo đảo; biến đổi khí hậu.

Theo Tiến sĩ Anastasia Telesetsky, Đại học Bách khoa California (Mỹ), hiện nay, các nỗ lực về nghiên cứu khoa học biển tại Biển Đông chủ yếu bao gồm các hoạt động của các quốc gia có biển, một vài hợp tác chung như hợp tác nghiên cứu khoa học biển giữa Việt Nam và Philippines (dựa trên Điều 123 của UNCLOS kêu gọi các nước tăng cường hợp tác tại các vùng biển nửa kín).

Đại dịch Covid-19 tạo sức ép nhất định cho các quốc gia, tổ chức quốc tế và khu vực phải chú trọng tăng cường hợp tác hơn nữa trong nhiều lĩnh vực với các bước đi thực chất, bao gồm cả trong lĩnh vực hợp tác khoa học biển.

Hợp tác khoa học biển tại Biển Đông cũng gặp không ít thách thức. Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, Chủ tịch Hội bảo vệ môi trường biển, nêu một số thách thức chính như các quốc gia có nhận thức và mức độ ưu tiên khác nhau đối với hợp tác khoa học; khu vực chưa có thể chế chung về hợp tác biển; các tàu do quốc gia quản lý đang tăng cường các hoạt động khảo sát.

Tiến sĩ Telesetsky cho rằng các hoạt động nghiên cứu khoa học biển có thể gặp phải khó khăn liên quan quyền tài phán đối với tàu treo cờ của một quốc gia cụ thể (theo quy định của UNCLOS, các quốc gia có biển có quyền kiểm soát việc tiếp cận các vùng biển thuộc quyền tài phán cho các mục đích nghiên cứu khoa học biển).

Các diễn giả đề xuất một số giải pháp tăng cường hợp tác ngoại giao khoa học biển. Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi gợi ý việc tăng cường hợp tác khoa học công nghệ biển sẽ đóng góp tích cực vào việc xây dựng lòng tin giữa các bên tranh chấp, góp phần duy trì hòa bình và hạn chế căng thẳng ở Biển Đông.

Tiến sĩ Telesetsky đưa ra một số sáng kiến như: Tất cả các quốc gia có biển tại khu vực Biển Đông thực hiện các chuyến đi chung để nghiên cứu khoa học biển; mô hình hợp tác khoa học biển có thể dựa trên mô hình của Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) của NASA (trong đó các nước đều có nghĩa vụ đóng góp cho các nỗ lực nghiên cứu nghiên cứu và hợp tác khoa học một cách hòa bình); hợp tác nghiên cứu khoa học biển nên do bên thứ 3 ngoài tranh chấp điều phối để tăng tính khách quan.

Theo Tiến sĩ Allen Chen, các nước khu vực cần tăng cường hợp tác xuyên quốc gia về khoa học biển, nhất là nghiên cứu chung về hệ sinh thái san hô và biến đổi khí hậu, để đảm bảo sự phát triển bền vững tại Biển Đông.

Những đề xuất của các diễn giả (với kinh nghiệm phong phú và gắn sát với thực tiễn phát triển của Biển Đông) là những nỗ lực tích cực trong việc tăng cường hợp tác khoa học biển. Những đề xuất này cũng phù hợp với tinh thần mà Tuyên bố chung về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) giữa Chính phủ các nước thành viên ASEAN và Chính phủ Trung Quốc ký kết năm 2002 đã đề cập.

Theo đó, trong khi còn chờ một sự dàn xếp toàn diện và bền vững để xử lý các tranh chấp, các bên liên quan có thể tìm kiếm hoặc tiến hành các hoạt động hợp tác, bao gồm nghiên cứu khoa học biển. Điều này cũng phù hợp với xu hướng phát triển của nền ngoại giao hiện đại, khi các quốc gia, tổ chức, cá nhân ngày càng chú trọng hơn việc thúc đẩy các hợp tác cụ thể và thực chất vì sự phát triển bền vững của các quốc gia, khu vực.

Với một khu vực còn nhiều ý kiến nhiều chiều liên quan cả đến giải quyết tranh chấp và hợp tác như tại Biển Đông, để có thể đạt được triển vọng phát triển bền vững, các hợp tác chung hoặc cụ thể trong lĩnh vực ngoại giao khoa học biển cần tiếp tục chú trọng tuân thủ các quy định của luật pháp quốc tế (nhất là UNCLOS 1982), coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN trong việc thúc đẩy các hợp tác trong nội bộ và giữa khu vực với bên ngoài, đồng thời cần linh hoạt và tranh thủ các thế mạnh cũng như nhu cầu thực chất của các nước trong bối cảnh mới.

* Bài viết phản ánh quan điểm của tác giả.


[1] https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmars.2021.664066/full

[2] https://scsc13.nghiencuubiendong.vn

Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần thứ 13, những điểm nhấn, đồng thuận và khác biệt

Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần thứ 13, những điểm nhấn, đồng thuận và khác biệt

Vấn đề Biển Đông xuất hiện trong nhiều chương trình nghị sự của diễn đàn, hội nghị đa phương thế giới, khu vực. Một trong ...

Hội thảo Khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 13: Kết quả nổi bật cả về nội dung lẫn hình thức tổ chức

Hội thảo Khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 13: Kết quả nổi bật cả về nội dung lẫn hình thức tổ chức

Theo Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ, Hội thảo Khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 13 ...

Số ca Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật: 20/01/2022 00:02 | Nguồn: Bộ Y Tế

Hôm nay Tổng
+15,906 2,078,087
Tỉnh Hôm nay Tổng số ca
TP. Hồ Chí Minh 263 513,407
Bình Dương 64 292,135
Đồng Nai 77 99,503
Hà Nội 2,909 97,424
Tây Ninh 247 87,095
Khánh Hòa 652 59,270
Cà Mau 379 53,609
Vĩnh Long 251 51,639
Đồng Tháp 75 46,795
Cần Thơ 71 43,884
Bình Phước 535 42,075
Long An 49 41,263
Trà Vinh 603 36,623
An Giang 41 35,242
Tiền Giang 30 35,109
Bạc Liêu 177 34,338
Bến Tre 561 34,228
Kiên Giang 35 32,338
Sóc Trăng 34 31,951
Bà Rịa – Vũng Tàu 170 30,079
Bình Thuận 150 28,478
Bình Định 412 27,826
Hải Phòng 0 22,423
Đà Nẵng 892 21,800
Bắc Ninh 288 18,813
Thừa Thiên Huế 277 18,543
Hậu Giang 97 14,746
Đắk Lắk 3 14,565
Thanh Hóa 628 14,121
Lâm Đồng 245 13,460
Hưng Yên 568 12,185
Bắc Giang 302 11,354
Nghệ An 251 10,745
Hà Giang 109 10,724
Quảng Ngãi 490 10,610
Quảng Nam 336 10,236
Gia Lai 151 9,163
Phú Yên 164 9,150
Quảng Ninh 297 9,005
Hải Dương 349 8,013
Đắk Nông 127 7,214
Vĩnh Phúc 338 6,796
Nam Định 274 6,532
Ninh Thuận 0 6,513
Phú Thọ 180 5,066
Quảng Bình 118 5,010
Thái Nguyên 196 4,972
Thái Bình 187 4,968
Hòa Bình 251 4,710
Hà Nam 99 4,135
Quảng Trị 58 3,519
Lạng Sơn 131 2,977
Sơn La 99 2,810
Ninh Bình 126 2,564
Tuyên Quang 89 2,433
Hà Tĩnh 49 2,231
Lào Cai 106 1,822
Yên Bái 110 1,810
Kon Tum 0 1,644
Điện Biên 35 1,498
Cao Bằng 43 1,262
Bắc Kạn 14 764
Lai Châu 44 708

Bài viết cùng chủ đề

Đường biên hòa bình

Xem nhiều

Đọc thêm

AstraZeneca tích cực triển khai thỏa thuận về hợp tác vaccine và thuốc điều trị với Việt Nam

AstraZeneca tích cực triển khai thỏa thuận về hợp tác vaccine và thuốc điều trị với Việt Nam

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính cảm ơn nghĩa cử và hoan nghênh tinh thần chung tay của Tập đoàn AstraZeneca cùng Việt Nam vượt qua dịch bệnh.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 20/1/2022: Sư Tử nên cảnh giác với bạn mới

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 20/1/2022: Sư Tử nên cảnh giác với bạn mới

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/1/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
BW công bố dự án mới tại Khu công nghiệp DEEP C Quảng Ninh

BW công bố dự án mới tại Khu công nghiệp DEEP C Quảng Ninh

Baoquocte.vn. Lần thứ 3 liên tiếp DEEP C hợp tác với BW tại tỉnh Quảng Ninh trong tiến trình mở rộng tại các thị trường công nghiệp trọng điểm miền Bắc ...
Tin thế giới 19/1: Nga yêu cầu Mỹ 'đừng đoán nữa'; Tổng thống Iran dự đoán bước ngoặt với Nga; Pháp cần rời NATO?

Tin thế giới 19/1: Nga yêu cầu Mỹ 'đừng đoán nữa'; Tổng thống Iran dự đoán bước ngoặt với Nga; Pháp cần rời NATO?

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ 'góp tay' giải quyết xung đột Moscow-Kiev, tình hình Kazakhstan... là một số tin thế giới nổi bật.
TP. Hồ Chí Minh: Trẻ mầm non sẽ được đến trường từ tháng 2

TP. Hồ Chí Minh: Trẻ mầm non sẽ được đến trường từ tháng 2

Baoquocte.vn. Các trường, cơ sở giáo dục mầm non tuyên truyền rõ ràng cho phụ huynh biết đi học lại là trên tinh thần tự nguyện của phụ huynh, không ép ...
XSTN 20/1, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 20/1/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 20/1, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 20/1/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 20/1. Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 20/1/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
XSAG 20/1, kết quả xổ số An Giang hôm nay 20/1/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 20/1, kết quả xổ số An Giang hôm nay 20/1/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 20/1. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 20/1/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
XSBTH 20/1, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 20/1/2022. KQXSBTH thứ 5

XSBTH 20/1, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 20/1/2022. KQXSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 20/1. Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 20/1/2022. KQXSBTH. Ket qua xo so Binh Thuan.
Trao đổi các cơ hội, biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam-Vương quốc Anh

Trao đổi các cơ hội, biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam-Vương quốc Anh

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Hoàng Long chúc mừng ông Graham Stuart được bổ nhiệm vào thời điểm quan hệ Việt Nam-Anh đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất.
Covid-19 tối 19/1: Hà Nội tiếp tục dẫn đầu về số ca mới; Hưng Yên, Khánh Hòa, Bến Tre tăng cao nhất trong ngày; 108 ca nhiễm biến thể Omicron

Covid-19 tối 19/1: Hà Nội tiếp tục dẫn đầu về số ca mới; Hưng Yên, Khánh Hòa, Bến Tre tăng cao nhất trong ngày; 108 ca nhiễm biến thể Omicron

Baoquocte.vn. 24 giờ qua, Hà Nội ghi nhận số ca mắc mới nhiều nhất với 2.909 ca. Các địa phương có số ca nhiễm tăng cao nhất là Hưng Yên, Khánh ...
Chiến dịch đối thoại giữa Mỹ và đồng minh với Nga, cuộc đối đầu khó khoan nhượng

Chiến dịch đối thoại giữa Mỹ và đồng minh với Nga, cuộc đối đầu khó khoan nhượng

Baoquocte.vn. Nga-Mỹ gặp nhau ở Geneva, đối thoại Nga với NATO ở Brussel, với OSCE và Mỹ ở Vienna...
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: EU nhập cuộc chơi lớn

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương được EU công bố gần như trùng khớp thời gian với AUKUS. Chiến lược này có gì đặc biệt? Báo TG&VN phân tích.
Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Australia trang bị tàu ngầm hạt nhân: Game changer hay chuyện thay đổi cuộc chơi!

Baoquocte.vn. Điều khiến thiên hạ bất ngờ và có phần sửng sốt ở AUKUS là việc Mỹ chia sẻ công nghệ chế tạo tầu ngầm hạt nhân cho Australia. Phân tích của TG&VN.
Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do và những nhân tố nào chi phối? TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Cấp cao ở mức độ thấp

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ diễn ra trong không khí không thù địch nhau nhưng cũng không thân thiện. Họ phấn đấu đạt được cái tối thiểu. TG&VN phân tích.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Chưa khai thông, không đột phá

Baoquocte.vn. Cuộc gặp Thượng đỉnh Nga-Mỹ là cuộc gặp đầu tiên của ông Biden với ông Putin trên cương vị Tổng thống. Sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm. TG&VN phân tích.
Tương lai quan hệ Mỹ-Trung nếu ông Donald Trump tái đắc cử năm 2024

Tương lai quan hệ Mỹ-Trung nếu ông Donald Trump tái đắc cử năm 2024

Baoquocte.vn. Nếu trở lại Nhà Trắng, ông Donald Trump có khả năng làm xoay chuyển quan hệ Mỹ-Trung.
Đi tìm gốc rễ bạo loạn ở Kazakhstan

Đi tìm gốc rễ bạo loạn ở Kazakhstan

Baoquocte.vn. Tổng thống Kazakhstan Kassym Zhomart Tokayev tuyên bố bạo loạn là khủng hoảng trầm trọng nhất trong lịch sử nước này. Vậy chuyện bắt đầu từ đâu?
Đàm phán ngoại giao Nga-NATO: Vẫn trượt dài trong bế tắc

Đàm phán ngoại giao Nga-NATO: Vẫn trượt dài trong bế tắc

Baoquocte.vn. Đàm phán ngoại giao Nga-NATO liên tục được triển khai trong thời gian vừa qua nhưng mọi nút thắt vẫn chưa được tháo gỡ.
Vì sao Canada muốn tạo dấu ấn ngoại giao tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Vì sao Canada muốn tạo dấu ấn ngoại giao tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Baoquocte.vn. Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Canada phản ánh sự thay đổi cách tiếp cận của Ottawa trong quan hệ với các quốc gia trong khu vực.
Cuộc chơi của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương

Cuộc chơi của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Maldives và Sri Lanka báo hiệu ưu tiên của Bắc Kinh là tập trung vào Nam Á và Ấn Độ Dương.
Chuyên gia Israel: Biến thể Omicron khiến danh sách các quốc gia 'vùng đỏ' không còn giá trị

Chuyên gia Israel: Biến thể Omicron khiến danh sách các quốc gia 'vùng đỏ' không còn giá trị

Baoquocte.vn. Với tốc độ lây lan chóng mặt của biến thể Omicron, các chuyên gia Israel nhận định danh sách các quốc gia 'vùng đỏ' sẽ không còn giá trị.
Phiên bản di động