Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.

Tuần qua, sự chú ý của thế giới đổ dồn về Haiti, quốc đảo nhỏ vùng Caribbean sau khi Tổng thống nước này, ông Jovenel Moise bị ám sát dã man tại dinh thự riêng ở thủ đô Port-au-Prince ngày 7/7.

Cộng đồng quốc tế lên án vụ tấn công đẫm máu. Truyền thông thế giới phủ sóng các tin tức, bình luận về tình hình Haiti . Song còn đó câu hỏi: Tương lai Haiti hậu Tổng thống Moise sẽ đi về đâu? Đáp án nằm ở ba yếu tố sau.

(07.13) Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)
Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)

Chia năm xẻ bảy

Đầu tiên, đó là tìm kiếm ổn định chính trị, điều mà quốc gia này thường xuyên thiếu vắng trong chiều dài lịch sử của mình. Bản thân cố Tổng thống Jovenel Moise, người chiến thắng bầu cử năm 2017, chỉ có thể điều hành đất nước bằng sắc lệnh không thông qua Quốc hội do bế tắc chính trị.

Sau khi ông này bị ám sát, cuộc tranh giành quyền lực lại càng gay gắt hơn. Quốc hội Haiti đã giải tán đầu năm 2020, song các nghị sỹ không có người kế nhiệm và hiện chỉ còn 10 Thượng Nghị sỹ, tương đương 1/3 Thượng viện, còn làm việc. Ngày 9/7, nhóm này đã thông qua nghị quyết bổ nhiệm ông Joseph Lambert làm Tổng thống lâm thời.

Trong khi đó, một số đảng phái ở Haiti lại tuyên bố rằng Bộ trưởng Nội vụ, Lao động và Xã hội Ariel Henry, người được ông Moise bổ nhiệm làm Thủ tướng 2 ngày trước vụ ám sát, mới là người đứng đầu chính phủ. Đáp lại, quyền Thủ tướng Haiti Claude Joseph khẳng định sẽ tiếp quản chức vụ của ông Moise và duy trì quyền lực cho tới bầu cử ngày 26/9 tới. Ông Joseph cho rằng nghị quyết của nhóm Thượng Nghị sỹ là không còn hiệu lực khi còn quá nhiều ghế đang bỏ trống.

Tranh giành quyền lực, cùng với nguy cơ từ đại dịch Covid-19, suy thoái kinh tế hay bạo lực băng đảng đẫm máu, có thể đẩy Haiti chìm sâu hơn vào bất ổn. Điều các bên cần làm là thỏa thuận, tìm kiếm một nhân vật có đủ tín nhiệm để lãnh đạo Haiti vượt khó trước cuộc bầu cử vào tháng 9.

Covid-19 và bạo lực

Ổn định chính trị là đặc biệt quan trọng, nhất là là trong bối cảnh Haiti đang đối phó với nhiều thách thức ngày một cam go.

Theo số liệu của Đại học John Hopkins, ngày 7/7, Haiti ghi nhận 65 ca mắc Covid-19 và 5 ca tử vong, nâng tổng số ca bệnh lên 19,172 trường hợp và 467 ca tử vong. Song các chuyên gia y tế đều cho rằng đây mới chỉ là phần nổi và con số chưa được báo cáo là rất lớn. Thực tế cho thấy tỷ lệ nhập viện tại Haiti đang tăng nhanh những ngày gần đây. Theo PAHO, chi nhánh tại châu Mỹ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viện ở Haiti đang thiếu các bình oxy và giường bệnh hơn bao giờ hết.

Haiti cũng là quốc gia hiếm hoi trên thế giới và duy nhất tại châu Mỹ chưa triển khai tiêm chủng vaccine Covid-19. Quốc gia vùng Carribean chưa nhận bất kỳ một liều nào trong số gần 760.000 liều vaccine Astra Zeneca đã cam kết qua cơ chế COVAX. Theo Bộ trưởng Y tế Haiti Laure Adrien, nước này thiếu năng lực tài chính để mua, cũng như cơ sở hạ tầng để bảo quản vaccine.

Đáng ngại hơn, thách thức từ đại dịch Covid-19 càng trầm trọng hơn trong bối cảnh bạo lực bùng phát chưa từng có trong nhiều năm, khiến ít nhất 278 người thiệt mạng. Tình trạng này đã khiến nhiều người phải sơ tán, tụ tập trong các khu trú ẩn, làm việc khiến virus SARS-CoV-2 dễ dàng lây lan hơn. Bạo lực băng đảng cũng cản trở nỗ lực cứu trợ nhân đạo của các tổ chức quốc tế tại Haiti.

Một trong những ưu tiên đặc biệt cấp bách của chính phủ Haiti ở thời điểm hiện tại nên là nhanh chóng kiểm soát dịch bệnh, trấn áp các băng đảng, lập lại trật tự xã hội, từ đó giải quyết các nhu cầu cấp bách thường ngày từ y tế, việc làm tới giáo dục, từ đó phát triển kinh tế.

(07.13) Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)
Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)

Độc lập tự chủ

Cuối cùng, đó là yếu tố nước ngoài. Ngày 9/7, Bộ trưởng Bầu cử Haiti Mathias Pierre thông báo Haiti đã đề nghị Liên hợp quốc (LHQ) và Mỹ triển khai binh sỹ đến bảo vệ hải cảng, sân bay và các cơ sở năng lượng. Trong quá khứ, nước này từng bị Tây Ban Nha xâm lược, là thuộc địa Pháp và có giai đoạn do Mỹ kiểm soát. Washington từng hỗ trợ lật đổ chế độ quân sự năm 1994, song không thể duy trì sự ổn định chính trị của quốc gia này.

Do đó, chẳng có gì đảm bảo rằng sự hiện diện của Mỹ có thể mang đến thay đổi cho vấn đề mang tính hệ thống của Haiti. Ngoài ra, điều này có thể gợi nhớ lại ký ức đau thương của người dân Port-au-Prince, đồng thời để lại một số hệ quả với Washington khi kẻ chủ mưu và hai người tham gia chiến dịch ám sát Tổng thống Jovenel Moise có xuất thân từ Mỹ. Do đó, việc Nhà Trắng chỉ cử người hỗ trợ điều tra vụ ám sát và “lấp lửng” trước yêu cầu hỗ trợ quân sự là có thể hiểu được.

Tuy nhiên, sự trợ giúp từ một tổ chức quốc tế đa phương như LHQ sẽ bớt nhạy cảm hơn về chính trị. Phái bộ gìn giữ hòa bình của LHQ tại Haiti (MINUSTAH) cũng đã chứng minh hiệu quả trong 13 năm công tác (2004 – 2017).

Ngày 12/7, người phát ngôn LHQ Farhan Haq cho biết Văn phòng hợp nhất Liên hợp quốc tại Haiti (BINUH) phối hợp với cảnh sát Haiti điều tra về cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. Trước đó, ngày 9/7, Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký LHQ về Haiti, bà Helen Meagher La Lime nhấn mạnh LHQ sẽ tích cực hỗ trợ đất nước và người dân quốc gia này.

Tuy nhiên, hiệu quả của nỗ lực trên sẽ phụ thuộc nhiều vào ý chí và hành động của người dân Haiti nhằm khôi phục ổn định tình hình, vượt qua các thách thức đầy khó khăn ở trước mắt.

Phát biểu tại cuộc họp sáng ngày 8/7 tại HĐBA LHQ về tình hình Haiti, Phó Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ, bà Nguyễn Phương Trà, đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình Tổng thống Jovenel Moise và người dân Haiti trước sự việc Tổng thống bị ám sát, lên án và kêu gọi truy cứu trách nhiệm những kẻ thực hiện hành vi này.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam mong người dân Haiti đoàn kết và kêu gọi các bên liên quan đặt lợi ích của người dân làm ưu tiên cao nhất trong thời khắc đầy khó khăn này, kiềm chế các hành động làm gia tăng căng thẳng. Các bên cần tiếp tục nỗ lực thúc đẩy tổ chức bầu cử đúng hạn cũng như tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh cho đất nước, bảo vệ dân thường, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam cũng tái khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam dành cho người dân Haiti hướng tới hòa bình, ổn định, phát triển, đồng thời kêu gọi LHQ và cộng đồng quốc tế hỗ trợ Haiti tổ chức bầu cử và tăng cường hỗ trợ người dân Haiti trong thời gian tới.

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Ngày 12/7, người phát ngôn Liên hợp quốc (LHQ) Farhan Haq cho biết, Văn phòng hợp nhất LHQ tại Haiti (BINUH) hiện đang phối hợp ...

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Ngày 11/7, cảnh sát Haiti thông báo đã bắt giữ một công dân nước này với nghi vấn mang động cơ chính trị khi tuyển ...

Đọc thêm

Quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ: Phát triển mạnh mẽ, đảm bảo lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước

Quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ: Phát triển mạnh mẽ, đảm bảo lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước

Baoquocte.vn. Quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên tất cả lĩnh vực, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân 2 ...
Covid-19 thế giới 21/9: Quốc gia ASEAN khiến thế giới kinh ngạc; Mỹ chấm dứt lệnh cấm dài 18 tháng; hy vọng lớn từ vaccine dạng xịt

Covid-19 thế giới 21/9: Quốc gia ASEAN khiến thế giới kinh ngạc; Mỹ chấm dứt lệnh cấm dài 18 tháng; hy vọng lớn từ vaccine dạng xịt

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận xấp xỉ 230 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,71 triệu ca tử vong và gần 206,5 triệu ca bình phục.
Yếu tố nào khiến nguy cơ nhiễm Covid-19 của người đã tiêm vaccine tăng?

Yếu tố nào khiến nguy cơ nhiễm Covid-19 của người đã tiêm vaccine tăng?

Baoquocte.vn. Loại vaccine, các biến thể, thời gian sau tiêm và hệ miễn dịch của từng người tác động tới khả năng mắc bệnh.
Bệnh nhân Covid-19 ở châu Phi: 216 ngày, virus đột biến 30 lần

Bệnh nhân Covid-19 ở châu Phi: 216 ngày, virus đột biến 30 lần

Baoquocte.vn. Các nhà khoa học đã tìm ra nguyên nhân của việc nhiều biến chủng Covid-19 xuất hiện đầu tiên ở châu Phi.
Tuyên bố chung Việt Nam-Cuba

Tuyên bố chung Việt Nam-Cuba

Baoquocte.vn. Báo TG&VN giới thiệu Tuyên bố chung Việt Nam-Cuba nhân chuyến thăm hữu nghị chính thức nước Cộng hòa Cuba của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.
Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới: Châu Âu tìm giai điệu riêng

Baoquocte.vn. Chính sách mới phản ánh nhận thức, quyết tâm của Liên minh châu Âu (EU) về thúc đẩy hợp tác độc lập và toàn diện hơn với Ấn Độ Dương-Thái ...
4 nguyên tắc về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca

4 nguyên tắc về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca

Baoquocte.vn. Theo văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, có 4 nguyên tắc cơ bản cần tuân thủ khi treo cờ ASEAN và sử dụng ...
Ra mắt bộ giáo trình tiếng Việt tại trường Đại học tổng hợp quốc gia Kiev, Ukraine

Ra mắt bộ giáo trình tiếng Việt tại trường Đại học tổng hợp quốc gia Kiev, Ukraine

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Hồng Thạch đánh giá cao việc biên soạn và xuất bản bộ giáo trình tiếng Việt đầu tiên ở Ukraine.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp Đại tướng Raul Castro Ruz

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp Đại tướng Raul Castro Ruz

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước khẳng định lại với Đại tướng Raul Castro Ruz tình đoàn kết và sự ủng hộ trước sau như một của nhân dân Việt Nam dành cho ...
Đại hội đồng Liên hợp quốc: Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ gửi thông điệp 'hậu Afghanistan'

Đại hội đồng Liên hợp quốc: Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ gửi thông điệp 'hậu Afghanistan'

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ sẽ không tin vào khái niệm về một cuộc Chiến tranh Lạnh mới với thế giới bị chia cắt thành các khối.
Covid-19 thế giới 21/9: Quốc gia ASEAN khiến thế giới kinh ngạc; Mỹ chấm dứt lệnh cấm dài 18 tháng; hy vọng lớn từ vaccine dạng xịt

Covid-19 thế giới 21/9: Quốc gia ASEAN khiến thế giới kinh ngạc; Mỹ chấm dứt lệnh cấm dài 18 tháng; hy vọng lớn từ vaccine dạng xịt

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận xấp xỉ 230 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có hơn 4,71 triệu ca tử vong và gần 206,5 triệu ca bình phục.
Đại hội đồng Liên hợp quốc: Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ gửi thông điệp 'hậu Afghanistan'

Đại hội đồng Liên hợp quốc: Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ gửi thông điệp 'hậu Afghanistan'

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ sẽ không tin vào khái niệm về một cuộc Chiến tranh Lạnh mới với thế giới bị chia cắt thành các khối.
Mỹ nói gì với Ấn Độ về AUKUS?

Mỹ nói gì với Ấn Độ về AUKUS?

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Ấn Độ Rajnath Singh, thảo luận về các vấn đề song phương và khu vực.
Tình hình Syria: Nga-Thổ Nhĩ Kỳ sắp họp thượng đỉnh, quân đội Mỹ tuyên bố không kích ở Idlib

Tình hình Syria: Nga-Thổ Nhĩ Kỳ sắp họp thượng đỉnh, quân đội Mỹ tuyên bố không kích ở Idlib

Baoquocte.vn. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ sẽ sớm đến Nga để hội đàm với người đồng cấp nước chủ nhà về nhiều vấn đề, trong đó có xung đột ở Syria.
Giữa tin đồn liên quan lính đánh thuê Nga, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp sang thẳng Mali ra cảnh báo cứng rắn

Giữa tin đồn liên quan lính đánh thuê Nga, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp sang thẳng Mali ra cảnh báo cứng rắn

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Pháp đã đến Mali gặp người đồng cấp nước chủ nhà trong bối cảnh có thông tin Bamako lên kế hoạch thuê lính đánh thuê Nga.
Bầu cử Hạ viện Nga: Đảng cầm quyền thắng áp đảo, ông Putin cảm ơn người dân, Trung Quốc ủng hộ

Bầu cử Hạ viện Nga: Đảng cầm quyền thắng áp đảo, ông Putin cảm ơn người dân, Trung Quốc ủng hộ

Baoquocte.vn. Năm chính đảng có đại biểu trong Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga khóa mới sau cuộc bầu cử từ 17-19/9 và sự đa dạng chính trị ngày càng mở rộng.
Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Việt Nam-Liên hợp quốc: Chặng đường 44 năm tốt đẹp, tích cực, điển hình

Baoquocte.vn. Hợp tác Việt Nam-Liên hợp quốc đạt kết quả tốt, tích cực, là điển hình của một quốc gia từ thế bao vây cấm vận, từng bước hội nhập quốc tế.
Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Bầu cử Canada: Những gương mặt sáng giá cho chức Thủ tướng Canada

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử Canada lần thứ 44 hứa hẹn sẽ là cuộc đua sát nút giữa Thủ tướng Justin Trudeau và lãnh đạo đảng Bảo thủ Erin O’Toole.
Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Angela Merkel: Người phụ nữ quyền lực của thế giới

Baoquocte.vn. Với 16 năm lãnh đạo nước Đức, Thủ tướng Angela Merkel giúp nước Đức trở thành một lực lượng ổn định trên bàn cờ thế giới.
Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.
Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Baoquocte.vn. 20 năm sau sự kiện 11/9, thế giới vẫn chưa thực sự quên được nỗi đau này, cũng như những cơn ác mộng mà chủ nghĩa khủng bố mang lại.
Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Nhật Bản: Thủ tướng Suga từ chức, 'cánh cửa khác' dành cho ai?

Baoquocte.vn. Việc Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide tuyên bố sẽ từ chức để ngỏ cánh cửa cho cuộc đua người kế nhiệm.
AUKUS và sự xáo trộn bàn cờ địa chính trị ở châu Á-Thái Bình Dương

AUKUS và sự xáo trộn bàn cờ địa chính trị ở châu Á-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. AUKUS đã làm bùng nổ cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Mỹ-Pháp, Australia-Pháp và giữa liên minh xuyên Đại Tây Dương.
Mỹ và những mục tiêu chiến lược ở Biển Đông

Mỹ và những mục tiêu chiến lược ở Biển Đông

Baoquocte.vn. Sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông, Biển Hoa Đông có thể ảnh hưởng đến lợi ích của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và nhiều nơi ...
Ấn Độ-Australia: Quan hệ tụt dốc với Trung Quốc và sự hội tụ lợi ích chiến lược

Ấn Độ-Australia: Quan hệ tụt dốc với Trung Quốc và sự hội tụ lợi ích chiến lược

Baoquocte.vn. Sự hội tụ lợi ích chiến lược trong việc đảm bảo trật tự ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là chất keo gắn kết Ấn Độ và Australia.
Đại dịch Covid-19 và các nền kinh tế mới nổi: Những bước lùi khó cưỡng

Đại dịch Covid-19 và các nền kinh tế mới nổi: Những bước lùi khó cưỡng

Baoquocte.vn. Bài báo ‘Bước thụt lùi nghiêm trọng ở các nước mới nổi’ trên báo Le Monde cho rằng, dịch Covid-19 cản trở bước tiến của các nền kinh tế mới nổi.
Nga và Ấn Độ bắt tay giải quyết tình hình Afghanistan

Nga và Ấn Độ bắt tay giải quyết tình hình Afghanistan

Baoquocte.vn. Nga-Ấn Độ có nhiều lợi ích chung trong đảm bảo rằng Taliban thực hiện lời hứa về ngăn chặn các nhóm khủng bố cực đoan và làn sóng tị nạn từ Afghanistan.
Sẵn sàng hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân, Mỹ và Anh muốn gì?

Sẵn sàng hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân, Mỹ và Anh muốn gì?

Baoquocte.vn. Trang The Economist vừa đăng bài phân tích về tác động của việc Mỹ và Anh hỗ trợ Australia phát triển tàu ngầm hạt nhân.
Phiên bản di động