Google - ‘ngôi nhà’ của những bản thảo vô giá

TRUNG HIẾU
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Hơn 40.000 trang bản thảo Timbuktu cổ có giá trị lịch sử và văn hóa nhiều thế kỷ đã được số hóa và công chúng có thể tiếp cận.
Một trang bản thảo Timbuktu cổ xưa đã được số hóa. (Nguồn: Google Arts and Culture)
Một trang bản thảo Timbuktu cổ xưa đã được số hóa. (Nguồn: Google Arts and Culture)

Nằm ở Mali (Tây Phi), thành phố cổ Timbuktu từng nổi tiếng là trung tâm học tập, tôn giáo và thương mại thời xưa. Ngày nay, Timbuktu vẫn được biết đến với các nhà thờ Hồi giáo bằng đất hoành tráng và là nơi lưu giữ hàng trăm nghìn bản thảo học thuật.

Những bản thảo đó có một quá khứ đầy biến động, bị quân nổi dậy đe dọa phá hủy và mất mát không thể thu hồi. Giờ đây, nhờ cư dân địa phương và các học giả trên toàn thế giới, hơn 40.000 trang có từ thế kỷ XI đến thế kỷ XX đã được lưu giữ trên cổng thông tin “Mali kỳ diệu” của Google Văn hóa và Nghệ thuật (Google Arts and Culture) dưới dạng bản tóm tắt các hiện vật được số hóa, nhiều trang trong số đó chưa được công khai trước đây.

Vào những năm 1300, Timbuktu được biết đến với nhà thờ Hồi giáo Djinguereber và Đại học Sankoré, hai trung tâm học tập quan trọng. Vào những năm 1500, Timbuktu trải qua thời kỳ hoàng kim của sự giàu có và thương mại, các học giả thuộc mọi lĩnh vực của cuộc sống và từ khắp nơi trên thế giới đã hội tụ về thành phố này để trao đổi kiến thức và kinh nghiệm.

Các học giả đã tạo ra một số lượng lớn bản thảo, bao gồm các chủ đề khác nhau, từ triết học đến kinh tế, y học đến nông nghiệp, thiên văn học đến toán học và tôn giáo. Ngoài nội dung về chính trị và xã hội, họ còn mô tả cuộc sống hàng ngày, như cách điều trị bệnh và cách buôn bán - thậm chí cả những lời khuyên phòng the, và ma thuật đen.

Động lực số hóa

Mohamed Shahid Mathee, giảng viên cao cấp tại Khoa nghiên cứu tôn giáo, Đại học Johannesburg (Nam Phi), người đã nghiên cứu các bản thảo này trong hơn hai thập niên, nhận xét các tài liệu này “tuyệt vời và thay đổi cuộc sống”. Ông cho rằng “việc tiếp cận chúng không chỉ giúp xóa bỏ những tuyên bố trước đây rằng lịch sử châu Phi chỉ đơn giản là truyền miệng, mà còn khẳng định châu Phi có một truyền thống trí tuệ được viết thành văn”.

Vào năm 2012 và 2013, xung đột ở Mali đã ảnh hưởng đến các bản thảo của Timbuktu. Thời điểm đó, hàng trăm nghìn tài liệu được cho là đã bị những người theo chủ nghĩa chính thống Hồi giáo phá hủy. Nhờ sự chung tay của nhiều tổ chức, nhiều bản thảo đã được giữ lại và người ta tin rằng chỉ có vài nghìn tài liệu bị đốt cháy.

Abdel Kader Haidara, người được giới thiệu trong cuốn sách Những thủ thư của Timbuktu là chìa khóa cho nỗ lực giải cứu này. Ông Haidara được thừa kế các bản thảo từ cha mình, người có thư viện cá nhân trở thành một trong những thư viện công cộng đầu tiên ở Timbuktu.

Ông Haidara và các thủ thư khác khi đó đã chuyển khoảng 350.000 bản thảo từ Timbuktu đi hơn 600 dặm đến thủ đô Bamako của Mali, nơi ông gửi chúng ở 27 gia đình bạn bè, người quen để bảo quản.

Theo thời gian, hầu hết tài liệu này đã được trả lại về Timbuktu, và ngày nay hơn 30.000 bản thảo đã được sao chụp và cất giữ an toàn tại hơn 30 thư viện trong thành phố. Ông Haidara vẫn bảo vệ những văn bản quý giá này, dành phần lớn thời gian của mình để lập chỉ mục - một công việc đòi hỏi ông phải đọc qua các bản thảo trước khi tóm tắt nội dung. Với quyết tâm không để di sản của đất nước bị mai một, năm 2014, ông đã liên hệ với Google.

Lợi ích cho cộng đồng

“Tôi sử dụng Google để số hóa vì tôi muốn ghi lại di sản của đất nước chúng tôi. Di sản này được truyền lại từ các nhà khoa học, các hoàng đế và triết gia, và là tối quan trọng, cần bảo vệ”, Haidara giải thích.

Các bản thảo được làm từ nhiều chất liệu, từ da động vật đến giấy Italy và được viết bằng thư pháp Arab tuyệt đẹp.

Theo quy định, các bản thảo không được mang ra khỏi Mali, vì vậy, ông Haidara và một nhóm các nhà lưu trữ Mali đã số hóa chúng. Google đã gửi thiết bị bao gồm một máy quét độ phân giải cao có gắn camera từ châu Âu, và nhóm của Haidara đã mất tám năm để hoàn thành việc quét và lập chỉ mục hàng chục nghìn trang.

Ông Amit Sood, giám đốc Google Arts and Culture, cho biết: “Đây là lần đầu tiên Google Arts and Culture làm điều gì đó ở quy mô này liên quan đến các bản thảo cổ và công khai chúng trên nền tảng Google”.

Các học giả và công chúng quan tâm giờ đây có thể đọc những câu chuyện từ các bản thảo đã được dịch sang tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Arab. Ngoài ra còn có tài liệu bổ sung, bao gồm các chế độ xem 3D các địa điểm di sản ở Mali như nhà thờ Hồi giáo lớn Djenné, Di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Ông Haidara hy vọng việc bảo quản các tài liệu, làm cho chúng dễ tiếp cận hơn sẽ giữ cho lịch sử của đất nước họ tồn tại lâu dài.

Ông nói: “Khi các bản thảo không được đọc, chúng không mang lại lợi ích gì. Chúng tôi muốn nắm bắt cơ hội này để dịch một số bản thảo và xuất bản cho công chúng”. Bằng cách phổ biến lịch sử và văn hóa phong phú của Timbuktu, nhóm của Haidara mong muốn mang lại những lợi ích khác cho đất nước.

“Đối với nhiều người, Mali có thể không nằm trong hành trình của bạn, nhưng sau khi truy cập những trang này, bạn có thể sẽ thay đổi quyết định”, ông nói.

Ngôi nhà cùng hành trình mới của Viện Pháp tại Hà Nội

Ngôi nhà cùng hành trình mới của Viện Pháp tại Hà Nội

Ngày 8/4, Viện Pháp tại Hà Nội đã tổ chức họp báo về việc thay đổi địa điểm sau hơn 20 năm hoạt động tại ...

Sách dịch mới: 'Những lá thư từ Tây Ban Nha' của Prosper Mérimée

Sách dịch mới: 'Những lá thư từ Tây Ban Nha' của Prosper Mérimée

'Những lá thư từ Tây Ban Nha' là một cuốn sách vừa lãng mạn vừa thẫm đẫm hiện thực về đất nước phía Tây Nam ...

(tổng hợp)

Đọc thêm

Covid-19 trở lại sau 51 ngày 'sạch bóng', Thủ tướng Campuchia gửi thông điệp khẩn trong đêm

Covid-19 trở lại sau 51 ngày 'sạch bóng', Thủ tướng Campuchia gửi thông điệp khẩn trong đêm

Baoquocte.vn. Các ca mắc Covid-19 đã xuất hiện trở lại ở Campuchia sau 51 ngày liên tục không ghi nhận ca dương tính nào, tính đến đêm 28/6 vừa qua.
Canada dang tay giúp châu Âu từ bỏ khí đốt Nga

Canada dang tay giúp châu Âu từ bỏ khí đốt Nga

Baoquocte.vn. Thủ tướng Đức và người đồng cấp Canada đã tiến hành hội đàm để thảo luận về hợp tác song phương, trong đó có vấn đề khí đốt.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm Đại sứ quán và gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Vương quốc Anh

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm Đại sứ quán và gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Vương quốc Anh

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho rằng, cuộc gặp mặt này có thể coi như một cuộc tiếp xúc cử tri.
Triệu chứng của người nhiễm biến thể Omicron BA.5

Triệu chứng của người nhiễm biến thể Omicron BA.5

Baoquocte.vn. Dòng virus BA.5 thuộc biến thể Omicron chủ yếu tác động tới đường hô hấp trên, khiến người bệnh sốt, ớn lạnh, mất khứu giác, ho, nghẹt mũi, sổ mũi…
XSDN 29/6, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 29/6/2022. KQXSDN thứ 4

XSDN 29/6, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 29/6/2022. KQXSDN thứ 4

Baoquocte.vn. XSDN 29/6. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai nhanh nhất hôm nay - XSDN 29/6/2022. KQXSDN. Ket qua xo so dong nai
Vietlott 29/6, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 29/6/2022. xổ số Mega 645

Vietlott 29/6, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 29/6/2022. xổ số Mega 645

Baoquocte.vn. Vietlott 29/6. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 29/6/2022 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
Lịch âm 30/6, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 30/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 30/6/2022

Lịch âm 30/6, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 30/6/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 30/6/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 30/6. âm lịch hôm nay 30/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 30/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 30 tháng 6 năm 2022 hôm nay.
XSST 29/6, kết quả xổ số Sóc Trăng hôm nay 29/6/2022. KQXSST thứ 4

XSST 29/6, kết quả xổ số Sóc Trăng hôm nay 29/6/2022. KQXSST thứ 4

Baoquocte.vn. XSST 29/6. Trực tiếp kết quả xổ số Sóc Trăng nhanh nhất hôm nay - XSST 29/6/2022. KQXSST. Ket qua xo so dong nai
XSCT 29/6, kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 29/6/2022. KQXSCT thứ 4

XSCT 29/6, kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 29/6/2022. KQXSCT thứ 4

Baoquocte.vn. XSCT 29/6. Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ nhanh nhất hôm nay - XSCT 29/6/2022. KQXSCT. Ket qua xo so can tho
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 30/6/2022: Tuổi Tỵ chú ý tài chính cá nhân

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 30/6/2022: Tuổi Tỵ chú ý tài chính cá nhân

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 30/6/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Ngẫm về 2% GDP chi tiêu cho quốc phòng của NATO

Ngẫm về 2% GDP chi tiêu cho quốc phòng của NATO

Baoquocte.vn. Đến hẹn lại lên, khi Hội nghị thượng đỉnh NATO sắp diễn ra, cuộc tranh luận về việc các đồng minh có chi tiêu quá ít cho quốc phòng lại được nhắc đến.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Baoquocte.vn. Năm 2022 mở đầu với những hy vọng tràn trề về một thế giới ổn định, kinh tế toàn cầu tiếp tục đà phục hồi và tăng trưởng sau đại dịch Covid-19. Nhưng...
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh bất thường của Liên minh châu Âu (EU) đã kết thúc với một quyết định bất thường.
Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Phản ứng của phương Tây về chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Nam Thái Bình Dương cho thấy cuộc cạnh tranh ngày một nóng tại khu vực.
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Baoquocte.vn. Trung Quốc đang đặt nền móng cho một căn cứ quân sự ở quần đảo Solomon và có thể hiện thực hóa nó bất kỳ lúc nào.
Phiên bản di động