Để dạy thật, học thật: Phải xóa bỏ bệnh 'ngụy thành tích' trong giáo dục

Ngọc Huyền*
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ được bệnh thành tích trong giáo dục. Chúng ta nói nhiều, lên án nhiều bệnh thành tích, cũng đã có nhiều giải pháp được đưa ra nhưng 'ngụy thành tích' đã trở thành căn bệnh trầm kha không phải nói bỏ là có thể bỏ được.
Làm sao để dạy thật, học thật không còn là lời kêu gọi?
Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ căn bệnh trầm kha 'ngụy thành tích' trong giáo dục.

Trong buổi làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính với Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 6/5 vừa qua về những vấn đề tồn đọng, cấp bách cần giải quyết, các đề xuất, kiến nghị của ngành giáo dục, Thủ tướng Chính phủ có nêu yêu cầu "học thật, thi thật, nhân tài thật" là một nhiệm vụ trọng tâm, cần phải làm ngay của ngành giáo dục hiện nay. Chắc chắn tới đây, yêu cầu này sẽ trở thành tiêu điểm của ngành giáo dục, nỗ lực, quyết tâm để phấn đấu đạt được.

Tuy nhiên, làm thế nào để việc dạy thật, thi thật đạt hiệu quả (đương nhiên là hiệu quả thật) chứ không phải kiểu thật luôn được hiện diện trong các cuộc vận động, các phong trào thi đua, các bảng báo cáo tổng kết, các bảng thành tích cá nhân từ trước tới nay (nhưng thực tế diễn ra vẫn như cũ) lại chẳng hề đơn giản.

Ở đây, tôi chỉ đề cập 2 yếu tố: Dạy thật và học thật. Bởi vì, khi đã dạy thật, học thật thì sản phẩm giáo dục tạo ra chắc chắn sẽ có chất lượng. Đó chính là mảnh đất màu mỡ cho nhân tài thật xuất hiện.

Hiểu thế nào là dạy thật, học thật?

Dạy thật là dạy đúng, dạy đủ những kiến thức cần cung cấp cho học sinh để đạt mục tiêu bài học. Người dạy phải tận tâm, hỗ trợ nhiệt tình, giải đáp kịp thời những thắc mắc của người học để các em lĩnh hội được kiến thức. Dạy thật cũng là đánh giá thật chất lượng giờ học, chất lượng học sinh.

Học thật là học để hiểu biết, để làm, để khẳng định mình. Học thật là học vì sự đam mê chứ không phải kiểu học để lấy điểm số cao, không phải học để thi là xong nhiệm vụ như cách học của nhiều học sinh.

Có thể khẳng định ngay rằng, trong ngành giáo dục hiện nay, việc dạy thật, học thật đang có vấn đề. Có thể nói, giáo viên chưa được dạy thật, còn học sinh vẫn chưa học thật.

Vậy những nguyên nhân nào dẫn đến việc giáo viên không dạy thật còn học sinh không học thật?

Thứ nhất, căn bệnh ngụy thành tích trong giáo dục buộc giáo viên đã không dạy thật thì làm sao học sinh có thể học thật?

Học thật ngỡ chỉ là yêu cầu về phía người học nhưng thực tế lại phụ thuộc rất lớn vào thầy cô. Bởi, không ít giáo viên đã dạy cho học sinh cách “học giả”, đó là kiểu học đối phó để minh chứng cho một phương pháp dạy học hay, một mô hình dạy học tốt, một giờ dạy hoàn hảo…

Những tiết học dự giờ cấp huyện, cấp tỉnh được tập đi tập lại hằng tuần, thậm chí hằng tháng. Ai cũng biết là tiết dạy diễn nhưng gần như mặc nhiên dạy dự giờ phải thế, và những tiết dạy giả cứ nghiễm nhiên tồn tại đã trở nên bình thường.

Không riêng những tiết dự giờ chuyên đề, những tiết dạy thi để chọn giáo viên giỏi người ta cũng thi nhau "mớm bài", "gà bài". Không còn là thành tích của riêng giáo viên mà là thành tích của nhà trường nên có sự góp sức của cả một tập thể.

Ngoài tiết dạy, những chỉ tiêu cao ngất ngưởng được áp xuống. Chỉ tiêu lên lớp thẳng, chỉ tiêu học sinh khá giỏi, chỉ tiêu phổ cập giáo dục, chỉ tiêu tốt nghiệp, hiệu quả đào tạo, các giải phong trào mũi nhọn…

Để đạt được những chỉ tiêu cao thế, giáo viên không thể dạy thật mà là kiểu dạy để học sinh đạt chỉ tiêu như việc mớm đề kiểm tra, coi kiểm tra dễ, cho đề cương ôn tập sát sườn (kiểu đề kiểm tra cái gì thì học sinh chỉ cần học mỗi nội dung đó mà thôi).

Từ khi có quy định điểm tổng kết được tham gia tính điểm tốt nghiệp 12, không ít trường trung học phổ thông đã “mở rào” để xảy ra hiện tượng cho điểm dễ dãi. Vậy là, lực học thật và điểm số chẳng ăn nhập gì với nhau, dẫn đến chất lượng ảo.

Thứ hai, chương trình nặng nề, một hệ thống kiến thức hàn lâm, xa rời thực tế. Học sinh khó có thể học vì đam mê, học để hiểu, để làm, để khẳng định mình mà chủ yếu học lấy điểm, học để thi.

Thế mới có chuyện khi học thì học ca này ca kia, học cả ngày, học trắng đêm, học thuộc lòng theo kiểu học vẹt, lấy kiến thức của người khác làm của mình và khi thi xong là hết học (gom sách vở lại như vừa quẳng đi một gánh nợ).

Thứ ba, đời sống giáo viên còn khó khăn, nhiều thầy cô giáo lấy việc dạy thêm làm nguồn thu chính.

Điều này dẫn đến việc dạy không thật và học sinh học không thật. Có giáo viên "ém" kiến thức trên lớp để hút học sinh về lớp học thêm. Có thầy cô đã dùng thủ thuật như "mớm" đề kiểm tra, đề thi. Học sinh cần điểm, cần danh hiệu nên không thể bỏ học thêm.

Thứ tư, cách tuyên dương, khen thưởng, ban danh hiệu cho giáo viên, cho nhà trường trong ngành giáo dục hiện có vấn đề khi cấp trên thường chỉ căn cứ vào vài tiết dạy, danh hiệu học sinh đạt được trong các cuộc thi nên thường nảy sinh việc giáo viên, nhà trường không dám đánh giá chất lượng thật của học sinh.

Xóa bỏ bệnh "ngụy thành tích"

Muốn dạy thật, học thật phải xóa bỏ được bệnh thành tích trong giáo dục. Chúng ta nói nhiều, lên án nhiều bệnh thành tích, cũng đã có nhiều giải pháp được đưa ra nhưng "ngụy thành tích" đã trở thành căn bệnh trầm kha không phải nói bỏ là có thể bỏ được.

Thứ nhất, bệnh "ngụy thành tích" không chỉ nằm ở mình giáo viên. Bởi thế, khi nói xóa bỏ bệnh thành tích, chúng ta thường tập trung vào giáo viên, vào nhà trường mà quên mất rằng nhiều ban ngành liên quan đã buộc giáo viên, nhà trường sinh ra bệnh thành tích.

Ví dụ, nếu để học sinh ở lại lớp nhiều sẽ ảnh hưởng đến chỉ tiêu phổ cập đúng độ tuổi. Nhà trường không đạt về phổ cập, cả xã, phường ấy sẽ không đạt. Mà xã phường không đạt thì huyện, thị, quận ấy cũng sẽ không đạt chỉ tiêu phổ cập… Khi cấp trên không đạt chỉ tiêu đương nhiên sẽ gõ đầu cấp dưới.

Hay như việc, trường A có tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học thấp sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ chung của cả tỉnh. Hoặc trường có nhiều học sinh đoạt giải cao quốc gia, thậm chí quốc tế thì cả tỉnh sẽ nở mày nở mặt như cách nói của một số người… Bởi thế, tung hô và mưa danh hiệu, quyền lợi được rót về.

Vì thế, muốn xóa bỏ bệnh thành tích trong giáo dục cần bắt đầu từ trên rồi mới đến giáo viên và nhà trường.

Thứ hai, nâng cao vị thế của người thầy chính là nâng cao đời sống cho họ. Khi giáo viên chưa sống được bằng lương họ sẽ phải dạy thêm để duy trì cuộc sống và nhiều hệ lụy sinh ra từ đây.

Thứ ba, chương trình giáo dục phải vừa sức, phải thực tế để học sinh học và hành. Giảm áp lực thi cử, việc trọng bằng cấp, giảm bớt các hội thi, các phong trào thi đua. Không căn cứ vào các chỉ tiêu đạt được của học sinh để đánh giá giáo viên.

Thứ tư, trao quyền thực sự cho giáo viên trong giảng dạy, chỉ nên kiểm tra và quản lý chất lượng đầu ra là đủ.

Chỉ khi không còn áp lực về thành tích thi đua, về thi cử thì lúc đó giáo viên sẽ được dạy thật và học sinh sẽ được học thật.

*Giáo viên ở Bình Thuận. Bài viết phản ánh quan điểm của tác giả, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn.

PGS. TS. Nguyễn Viết Nhung: Mỗi tỉnh phải rà soát năng lực chống dịch Covid-19 và xây dựng các kịch bản ứng phó
TS. Hoàng Ngọc Vinh: 'Phải dạy và học ra những giá trị thật, để văn bằng thực sự là giấy thông hành suốt cuộc đời'
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Học thật trước hết là bỏ thói học vẹt, không 'ngồi nhầm lớp'...
'Học thật, thi thật, nhân tài thật' dưới góc nhìn của các chuyên gia
TIN LIÊN QUAN
Ngọc Huyền

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

U19 Đông Nam Á 2022: U19 Việt Nam thắng đậm U19 Brunei, tạm dẫn đầu bảng A

U19 Đông Nam Á 2022: U19 Việt Nam thắng đậm U19 Brunei, tạm dẫn đầu bảng A

Baoquocte.vn. U19 Việt Nam thắng U19 Brunei với tỷ số 4-0 nhờ các pha ghi bàn của Châu Phi, Giản Tân, Đức Việt trong trận đấu Tùng Hân bị truất quyền ...
Tin thế giới 7/6: Nga nói đã tiêu diệt HIMARS, khẳng định quan hệ với Kazakhstan, Đức thông qua kế hoạch cứu trợ năng lượng

Tin thế giới 7/6: Nga nói đã tiêu diệt HIMARS, khẳng định quan hệ với Kazakhstan, Đức thông qua kế hoạch cứu trợ năng lượng

Baoquocte.vn. Nga nói đã tiêu diệt HIMARS, khẳng định quan hệ với Kazakhstan, Đức thông qua kế hoạch cứu trợ năng lượng…là một số tin thế giới nổi bật ngày 6/7.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn khẳng định, Nga luôn là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Chính phủ Việt Nam luôn coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Nga.
XSMB 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 7/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 7/7/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 5. xổ số hôm nay 7/7. SXMB 7/7.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chúc chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Nga thành công tốt đẹp, góp phần tăng cường quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga.
Quan hệ hai Đảng, hai nước Việt Nam-Trung Quốc tiếp tục phát triển tích cực, lành mạnh

Quan hệ hai Đảng, hai nước Việt Nam-Trung Quốc tiếp tục phát triển tích cực, lành mạnh

Baoquocte.vn. Đồng chí Lê Hoài Trung, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương hội đàm trực tuyến với Trưởng ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.
XSMT 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. SXMT 7/7

XSMT 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. SXMT 7/7

Baoquocte.vn. XSMT 7/7. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 7/7/2022. xổ số hôm nay 23/6/2022. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT 7/7
Covid-19 ngày 6/7: 913 F0 mới; 7.626 ca khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 6/7: 913 F0 mới; 7.626 ca khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 ngày 6/7 của Bộ Y tế cho biết có 913 ca mắc mới, trong ngày có hơn 7.600 bệnh nhân khỏi, cao gấp 8 lần số ...
Lịch thi đấu bóng đá hôm nay ngày 7/7 và rạng sáng 8/7

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay ngày 7/7 và rạng sáng 8/7

Baoquocte.vn. Cập nhật lịch thi đấu bóng đá hôm nay 7/7 và rạng sáng ngày 8/7: Ngoại hạng Anh, La Liga, Serie A, Cúp C1, C2 và V League…
Covid-19 ngày 6/7: 913 F0 mới; 7.626 ca khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 6/7: 913 F0 mới; 7.626 ca khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 ngày 6/7 của Bộ Y tế cho biết có 913 ca mắc mới, trong ngày có hơn 7.600 bệnh nhân khỏi, cao gấp 8 lần số mắc mới.
Pháp đồng hành cùng Việt Nam trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Pháp đồng hành cùng Việt Nam trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Vừa qua, chương trình GEMMES Việt Nam do AFD tài trợ đã trình bày các kết quả nghiên cứu và hoạt động dự kiến cho Hội nghị khí hậu COP 27.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (6-7/7): Hà Nội có lúc mưa rào; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung và Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (6-7/7): Hà Nội có lúc mưa rào; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung và Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa dông rải rác, cục bộ mưa to đến rất to; Nam Bộ mưa to cục bộ; Trung-Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt.
Nhật Bản 'báo động đỏ' về tình trạng phụ nữ nhẹ cân

Nhật Bản 'báo động đỏ' về tình trạng phụ nữ nhẹ cân

Baoquocte.vn. Ngày 4/7, Bộ Y tế Nhật Bản ra thông báo sẽ thành lâp một nhóm chuyên nghiên cứu, điều tra về thói quen ăn uống và lối sống của giới trẻ nước này.
Covid-19 ngày 5/7: Gần 1.000 F0 mới và 1 ca tử vong ở Quảng Ninh

Covid-19 ngày 5/7: Gần 1.000 F0 mới và 1 ca tử vong ở Quảng Ninh

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 5/7 cho biết, có 989 ca mắc mới, trong ngày số khỏi bệnh gấp gần 10 lần và có 1 F0 tử vong.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Nam Bộ chiều, đêm có mưa to cục bộ; Trung Bộ nắng nóng gay gắt; Tây Nguyên ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Nam Bộ chiều, đêm có mưa to cục bộ; Trung Bộ nắng nóng gay gắt; Tây Nguyên ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Nam Bộ chiều tối, đêm mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa vừa mưa to; Bắc và Trung Trung Bộ nắng nóng gay gắt.
Lý do khiến gần 9.400 nhân viên y tế xin thôi việc...

Lý do khiến gần 9.400 nhân viên y tế xin thôi việc...

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, nhân viên y tế xin thôi việc, bỏ việc, chủ yếu do thu nhập thấp, lương, chế độ phụ cấp chưa đảm bảo.
Ra mắt app chăm sóc sức khỏe toàn diện trên nền tảng số tại Việt Nam

Ra mắt app chăm sóc sức khỏe toàn diện trên nền tảng số tại Việt Nam

Baoquocte.vn. AN Space - một app chăm sóc sức khỏe toàn diện trên nền tảng số tại Việt Nam được ra mắt với sự tham dự của nhiều chuyên gia.
Covid-19 ngày 3/7: Số ca mắc mới thấp nhất 12 tháng, tiếp tục không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 3/7: Số ca mắc mới thấp nhất 12 tháng, tiếp tục không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Theo bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế, ngày 3/7 Việt Nam có 511 ca mắc Covid-19, giảm 219 ca so với hôm qua (2/7).
Biến thể BA.5 đã xuất hiện tại Hà Nội, người dân nên đảm bảo tiêm chủng đủ mũi nhắc lại

Biến thể BA.5 đã xuất hiện tại Hà Nội, người dân nên đảm bảo tiêm chủng đủ mũi nhắc lại

Baoquocte.vn. Số liệu cập nhật đến ngày 2/7 của Cục quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho thấy, Hà Nội hiện có 81 bệnh nhân mắc Covid-19 đang điều trị tại bệnh viện.
Biến thể phụ BA.4, BA.5 khiến nhiều nước tăng số ca Covid-19; Việt Nam kiểm soát từ cửa khẩu

Biến thể phụ BA.4, BA.5 khiến nhiều nước tăng số ca Covid-19; Việt Nam kiểm soát từ cửa khẩu

Baoquocte.vn. Trước tình hình biến thể phụ BA.4, BA.5 khiến nhiều nước tăng số ca Covid-19; Việt Nam tăng cường kiểm soát từ cửa khẩu, tiêm vaccine mũi 3, 4…
Xuất hiện biến chủng mới BA.5, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiêm vaccine Covid-19 mũi 3, mũi 4, mua trang thiết bị y tế

Xuất hiện biến chủng mới BA.5, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiêm vaccine Covid-19 mũi 3, mũi 4, mua trang thiết bị y tế

Baoquocte.vn. Trước sự xuất hiện biến chủng mới BA.5, Thủ tướng yêu cầu Bộ Y tế đẩy nhanh tiêm vaccine Covid-19 và cung cấp đầy đủ trang thiết bị y tế.
Phiên bản di động