Đạo đức báo chí trong môi trường số: Thách thức ở Việt Nam (Kỳ 1)

HÀ ANH
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sự phát triển của môi trường số đang khiến báo chí phải đối mặt với nhiều thách thức, một số nhà báo thậm chí đã đánh mất mình...
Báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt, nói không với tin giả.
Báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt, nói không với tin giả.

Chưa bao giờ tác nghiệp báo chí thuận lợi như hiện nay, nhưng có lẽ, cũng chưa khi nào giới báo chí gặp những thách thức và hệ lụy từ sự chi phối và dẫn dắt dư luận của môi trường số...

Hiện tượng "nhà báo hai mặt"

Qua quan sát từ thực tế, ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết, nhiều phóng viên, nhà báo khi tham gia môi trường số đã quên mất mình, với những phát ngôn không còn cảm quan của nghề nghiệp.

Không chỉ nhấn nút chia sẻ một cách vô thức, họ thậm chí còn viết, đăng bài báo dựa trên thông tin chưa được xác minh và chưa được biên tập. Thậm chí, hiện tượng “nhà báo hai mặt” cũng đang khá phổ biến: khi ở không gian báo chí chính thống, họ rất chuẩn mực, nhưng trên không gian số, họ lại trưng ra bộ mặt hoàn toàn khác.

Xuất phát từ tình trạng này, Hội Nhà báo Việt Nam đã xây dựng và tổ chức thực hiện Quy tắc sử dụng mạng xã hội, trong đó có bốn điều quy định khuyến khích và bảy điều nghiêm cấm sử dụng mạng xã hội vào mục tiêu không đúng đắn, thiếu phù hợp.

Theo báo cáo của Hội Nhà báo, từ khi ban hành đến nay, có 11 trường hợp nhà báo, hội viên, phóng viên vi phạm Quy tắc sử dụng mạng xã hội phải chịu các hình thức kỷ luật. Thường trực Hội đồng cũng đã trao đổi, đối thoại, nhắc nhở trên 300 trường hợp hội viên chưa thực hiện đúng, đầy đủ quy trình tác nghiệp hoặc có phát ngôn chưa chuẩn xác trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, thời gian qua, việc quản lý phóng viên thường trú của các cơ quan báo chí tại địa phương gặp rất nhiều trở ngại trong công tác giám sát quản lý hội viên thực hiện các quy định nghề nghiệp đối người làm báo.

Tác động của kinh tế thị trường

Khi bàn về đạo đức báo chí trong môi trường số, ông Phan Hữu Minh, Trưởng Ban kiểm tra, Hội Nhà báo Việt Nam thẳng thắn cho rằng báo chí bị chi phối bởi mặt trái của kinh tế thị trường, nên không ít cơ quan báo chí và một bộ phận người làm báo chạy theo thị hiếu tầm thường, tìm cách để thu lợi, kể cả việc đơm đặt hoặc làm méo mó bản chất thật của sự kiện, tin tức.

Theo ông Minh, xu hướng thương mại hóa báo chí đang gây ra tác hại nhiều mặt. Hiện tượng “sáng đăng, trưa gặp, chiều gỡ” diễn ra với các báo, trang thông tin điện tử đã gây không ít bức xúc đối với dư luận xã hội.

Bởi vậy, ông Minh nhấn mạnh: “Người làm báo phải thuộc luật, quy định, có kỹ năng hành nghề, coi cơ quan báo chí của mình là nơi phụng sự cơ bản. Tổ chức Hội Nhà báo phải phát huy vai trò của Hội đồng xử lý vi phạm, giám sát hoạt động, nhắc nhở kịp thời để giảm thiểu vi phạm. Ngoài ra, các cơ quan báo chí, nhà nước có chính sách bảo đảm đời sống hơn cho người làm báo để họ chú tâm làm nghề”.

Cuộc chiến giành thông tin

Đây chính là thách thức lớn nhất của các cơ quan báo chí, cũng như mỗi người làm báo hiện nay. Như chia sẻ của ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Tổng Biên tập VietnamPlus, bản thân báo chí cũng đang phải “gồng mình” để tồn tại trong thời đại kỹ thuật số và xây dựng những thang giá trị mới trong truyền thông. Trong cuộc chiến thông tin này, không riêng gì báo chí, những người dùng điện thoại thông minh đều có thể trở thành người đưa tin lên mạng xã hội.

Trả lời cho câu hỏi “Báo chí chính thống đứng ở đâu?”, ông Nhật cũng đưa ra con số trong 20 trang mạng truy cập nhiều nhất hiện nay, hoàn toàn không có những cơ quan báo chí chính thống hàng đầu Việt Nam như Nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam... Mặt khác, hiện tượng “người người nhà nhà” hóng xem livestream bóc phốt của một vài cá nhân trên mạng với những lượt tương tác khủng như thời gian vừa qua là sự chạnh lòng của không ít báo chí chính thống.

Như vậy, trong cuộc cạnh tranh này, báo chí phải tăng năng lực tự kiểm duyệt không khoan dung với tin giả, thúc đẩy truyền thông có trách nhiệm và tiếp cận công chúng trên phương tiện truyền thông mới.

Ông Nhật nói: Chúng ta tiếp tục phải coi độc giả là trung tâm, xây dựng nền tảng giá trị đạo đức và quan hệ tin cậy với công chúng. Bên cạnh việc điều chỉnh ngôn ngữ chính thống đến gần độc giả hơn, phải tăng cường hiểu biết về công nghệ mới để nâng tầm lên, cũng như thúc đẩy tòa soạn vượt qua thách thức của công nghệ số”.

Đạo đức nghề nghiệp vẫn là cốt lõi

Sự phát triển của mạng số thay đổi đời sống báo chí Việt Nam và đặt ra những yêu cầu liên quan đến đạo đức của người làm báo. Theo bà Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trong kỷ nguyên số này, cách thức, phương thức làm nghề không ngừng đổi mới nhưng luôn phải tuân theo đạo đức, lý tưởng làm nghề vì giá trị tốt đẹp của xã hội.

Bà Giang cũng cho rằng, ở thời nào, trong bất cứ nền báo chí nào, đạo đức nghề nghiệp cũng là yêu cầu tất yếu và cốt lõi. Việc tôn trọng và tuân thủ nghiêm đạo đức nghề nghiệp là cách duy nhất để báo chí tồn tại và đứng vững trong lòng công chúng.

Cũng theo ông Phan Hữu Minh, hoạt động báo chí trong môi trường số là hướng tất yếu. Tuy nhiên, muốn hoàn thành sứ mệnh của mình, người làm báo bên cạnh vững vàng về tư tưởng chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ còn phải gương mẫu về đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, xứng đáng với sự tin yêu, kỳ vọng của nhân dân.

Kỳ 2: Kinh nghiệm từ chuyên gia quốc tế

Bàn thảo về quy tắc đạo đức báo chí trong môi trường số tại Việt Nam

Bàn thảo về quy tắc đạo đức báo chí trong môi trường số tại Việt Nam

Bộ Thông tin và Truyền thông vừa phối hợp với Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam tổ chức Hội thảo Quy tắc đạo đức ...

Tăng cường phối hợp, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí, xuất bản

Tăng cường phối hợp, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí, xuất bản

Sáng 16/6, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp cùng Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt ...

Đọc thêm

Thắng tối thiểu Thái Lan, U19 Việt Nam vào chung kết giải U19 Quốc tế

Thắng tối thiểu Thái Lan, U19 Việt Nam vào chung kết giải U19 Quốc tế

Baoquocte.vn. U19 Việt Nam 1 lần nữa bất bại trước U19 Thái Lan sau 3 lần chạm trán chỉ trong vòng chưa đầy 1 tháng với thành tích 1 trận hòa ...
Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Baoquocte.vn. Viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần nắm được các chế độ, công việc theo Nghị định 50/2022/NĐ-CP.
Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Baoquocte.vn. Hồi 19h ngày 9/8, tâm bão số 2 trên khu vực phía Đông Bắc quần đảo Hoàng Sa; cách đảo Hải Nam khoảng 290km về phía Đông Đông Nam.
XSMB 10/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 10/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

XSMB 10/8, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 10/8/2022. dự đoán XSMB hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 10/8. trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 10/8/2022. xổ số hôm nay ngày 10 tháng 8. xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 10/8. ...
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Phó Tổng tư lệnh kiêm Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia Campuchia

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Phó Tổng tư lệnh kiêm Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia Campuchia

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đại tướng Hun Manet bày tỏ hài lòng về sự phát triển tích cực của quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam-Campuchia.
Việt Nam và Campuchia sẽ luôn đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để giành nhiều thắng lợi mới

Việt Nam và Campuchia sẽ luôn đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để giành nhiều thắng lợi mới

Baoquocte.vn. Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng tiếp Ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng CPP, Phó Tổng Tư lệnh kiêm Tư lệnh Lục quân Quân đội Hoàng gia ...
Cận cảnh Toyota Fortuner Leader tại Thái Lan, giá từ 905 triệu đồng

Cận cảnh Toyota Fortuner Leader tại Thái Lan, giá từ 905 triệu đồng

Baoquocte.vn. Toyota Fortuner Leader dành riêng cho thị trường Thái Lan với nhiều nâng cấp, giá bán từ 1,371 triệu baht, tương đương 905 triệu đồng.
Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine, eo biển Đài Loan, FBI khám xét nhà cựu Tổng thống Trump, khủng hoảng năng lượng... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Kế hoạch khí đốt mới của EU chính thức có hiệu lực, Đức nói gì?

Kế hoạch khí đốt mới của EU chính thức có hiệu lực, Đức nói gì?

Baoquocte.vn. Cơ quan quản lý năng lượng Đức (Bundesnetzagentur) hoan nghênh kế hoạch khí đốt khẩn cấp của EU bắt đầu có hiệu lực từ ngày 9/8.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử ...
Kết luận của 2 Phó Thủ tướng về học phí và sách giáo khoa

Kết luận của 2 Phó Thủ tướng về học phí và sách giáo khoa

Baoquocte.vn. Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đã có kết luận tại cuộc họp về sách giáo khoa và học phí phổ thông.
GS. Phan Văn Trường: Để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng

GS. Phan Văn Trường: Để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng

Baoquocte.vn. Theo GS. Phan Văn Trường, để trở thành công dân toàn cầu, bạn trẻ hãy tự trọng. Tự trọng chính là nền tảng, là mỗi lời nói là một lời cam kết.
Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Sắp ban hành Thông tư sửa đổi về bổ nhiệm, xếp lương giáo viên

Baoquocte.vn. Sắp tới sẽ có thông tư sửa đổi về quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương giáo viên mầm non, phổ thông.
Hiệu trưởng trường đại học nói gì về tự chủ đại học và tăng học phí?

Hiệu trưởng trường đại học nói gì về tự chủ đại học và tăng học phí?

Baoquocte.vn. Lãnh đạo một số trường đại học đã có những chia sẻ xoay quanh các vấn đề khó khăn khi tự chủ tài chính cũng như lộ trình tăng học phí.
Hơn 62% đối tác liên kết với đại học Việt Nam 'không được xếp hạng', vì sao?

Hơn 62% đối tác liên kết với đại học Việt Nam 'không được xếp hạng', vì sao?

Baoquocte.vn. Theo Bộ GD&ĐT, các trường đại học Việt Nam chủ yếu liên kết đào tạo với các trường ở nước ngoài không được xếp hạng.
Thêm hai trường công an công bố điểm sàn

Thêm hai trường công an công bố điểm sàn

Baoquocte.vn. Hai trường công an là Trường ĐH Phòng cháy chữa cháy và Trường ĐH Kỹ thuật Hậu cần Công an nhân dân vừa công bố điểm sàn xét tuyển năm 2022.
Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Những điều viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần lưu ý

Baoquocte.vn. Viên chức nghỉ hưu ở tuổi cao hơn cần nắm được các chế độ, công việc theo Nghị định 50/2022/NĐ-CP.
Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Diễn biến bão số 2: Đêm 10/8, vùng ven biển Quảng Ninh-Hải Phòng gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9

Baoquocte.vn. Hồi 19h ngày 9/8, tâm bão số 2 trên khu vực phía Đông Bắc quần đảo Hoàng Sa; cách đảo Hải Nam khoảng 290km về phía Đông Đông Nam.
Phát động thi viết về ngành Đồ uống Việt Nam

Phát động thi viết về ngành Đồ uống Việt Nam

Baoquocte.vn. Hiệp hội Bia-Rượu-Nước giải khát Việt Nam đã phối hợp Tạp chí Đồ uống Việt Nam tổ chức chương trình giới thiệu cuộc thi viết về ngành Đồ uống Việt Nam.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (9-10/8): Hà Nội nắng 35 độ C; Đông Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An chiều mưa to cục bộ; miền Nam mưa rải rác

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (9-10/8): Hà Nội nắng 35 độ C; Đông Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An chiều mưa to cục bộ; miền Nam mưa rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết cả nước có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to. Mưa ở Đông Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An diễn ra từ chiều mai (10/8).
Dự báo thời tiết: Bão số 2 gây mưa vừa, mưa to đến rất to tại Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An

Dự báo thời tiết: Bão số 2 gây mưa vừa, mưa to đến rất to tại Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An

Baoquocte.vn. Chiều nay (9/8) áp thấp nhiệt đới đã mạnh lên thành bão, cơn bão số 2 năm 2022 và có tên quốc tế là MULAN.
Châu Âu: Nắng nóng khắc nghiệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và kinh tế

Châu Âu: Nắng nóng khắc nghiệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và kinh tế

Baoquocte.vn. Đợt nắng nóng gay gắt ảnh hưởng đến hầu hết các nước châu Âu, với nhiệt độ lên mức cao kỷ lục gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và sức khỏe.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử vong.
Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 8/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.705 ca mới, gần 9.300 ca khỏi và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu từ Australia đã hoàn thành nghiên cứu về nguy cơ viêm cơ tim liên quan đến tiêm vaccine ngừa Covid-19 ở thanh thiếu niên.
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.381 ca Covid-19 mới, giảm hơn 200 ca so với ngày trước đó.
Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Baoquocte.vn. Trung Quốc quyết định kể từ ngày 7/8 sẽ rút ngắn thời gian tạm dừng hoạt động đối với các chuyến bay quốc tế trên những chặng có ca mắc Covid-19.
Phiên bản di động