Đại dịch Covid-19: Hai năm nhìn lại

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Hai năm trôi qua, thế giới vẫn chưa thực sự kiểm soát hoàn toàn đại dịch Covid-19. Trong quãng thời gian đó, virus SARS-CoV-2 đã lan rộng tới hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ với tốc độ và quy mô chưa từng có, cướp đi sinh mạng của hơn 5 triệu người.
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là: Liệu bao giờ đại dịch Covid-19 kết thúc? (Nguồn: Shutterstock)
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là: Liệu bao giờ đại dịch Covid-19 kết thúc? (Nguồn: Shutterstock)

Đại dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 do một chủng của virus corona được đặt tên là SARS-CoV-2 gây ra. Hai năm kể từ khi ca nhiễm Covid-19 đầu tiên được báo cáo, căn bệnh này khiến gần 5,5 triệu người trên toàn thế giới tử vong.

Một trong những đặc điểm của virus SARS-CoV-2 là lây lan rất nhanh. Người nhiễm virus có thể không xuất hiện triệu chứng của bệnh, do đó dễ dàng lây bệnh sang người khác.

Đại dịch Covid-19 đã đẩy hệ thống y tế các quốc gia vào tình trạng quá tải bất thường. Các chuyên gia cho rằng, đại dịch tạo ra một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu ở tầm mức 100 năm mới xảy ra một lần.

Covid-19 cũng khiến thế giới rơi vào một cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng, thậm chí còn sâu rộng hơn cả cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008-2009, khiến các chuỗi cung ứng bị đứt gãy.

Thậm chí, khả năng phục hồi kinh tế đang là dấu hỏi lớn cho toàn cầu, do khả năng chống dịch của mỗi nước khác nhau, báo động tình trạng phát triển không đồng đều, khoảng cách phát triển giữa các nước giàu nghèo ngày càng xa.

Những cột mốc đầu tiên

Ngày 8/12/2019, giới chức y tế thành phố Vũ Hán (Trung Quốc) thông báo, một bệnh nhân tại đây đã nhiễm bệnh cúm lạ, có triệu chứng “giống như viêm phổi”. Thậm chí, có thông tin cho rằng, thành phố Vũ Hán đã xuất hiện những trường hợp tương tự vào tháng 11 năm đó.

Ngày 1/1/2020, các nhà chức trách thành phố Vũ Hán thông báo chợ hải sản Hoa Nam buộc phải đóng cửa vì liên quan đến dịch bệnh mới. Sáu ngày sau, giới chức y tế Trung Quốc xác định, nguyên nhân gây ra căn bệnh lạ này là một loại virus corona mới, hay được gọi là nCoV.

Trường hợp tử vong đầu tiên do dịch virus corona được truyền thông Trung Quốc công bố ngày 10/1. Đó là một người đàn ông 61 tuổi ở Vũ Hán, vốn có tiền sử bệnh nền.

Ba ngày sau, ngày 13/1, Thái Lan trở thành quốc gia đầu tiên ghi nhận ca nhiễm virus corona bên ngoài Trung Quốc. Ngày 20/1, dịch bệnh này chính thức lây lan sang Mỹ, với trường hợp đầu tiên được xác nhận là một người đàn ông khoảng 30 tuổi về nước sau chuyến du lịch đến Vũ Hán.

Nhằm ngăn chặn dịch bệnh lây lan, ngày 23/1, chính quyền Trung Quốc buộc phải phong tỏa thành phố Vũ Hán. Ngày 30/1, tại Geneve, Thụy Sỹ, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố, bệnh viêm phổi cấp do virus corona là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng toàn cầu (PHEIC).

Ngày 2/2/2020, ca tử vong đầu tiên ngoài Trung Quốc được ghi nhận tại Philippines. Ngày 11/2, WHO chính thức đặt tên cho căn bệnh này là Covid-19, đồng thời virus corona gây bệnh được Ủy ban Quốc tế về Phân loại virus đặt tên là SARS-CoV-2.

Dịch bệnh ngày một lây lan rộng rãi, ngày 11/3, WHO đã tuyên bố Covid-19 là một đại dịch toàn cầu. Thời điểm đó, dịch Covid-19 xuất hiện tại 121 quốc gia và vùng lãnh thổ. WHO định nghĩa đại dịch toàn cầu là một căn bệnh bùng phát và lây lan trên phạm vi toàn thế giới.

Phát triển vaccine

Tháng 9/2020, thế giới đã ghi nhận cột mốc đáng buồn khi hơn 1 triệu người tử vong vì Covid-19. Do vậy, một trong những nhiệm vụ cấp bách toàn cầu khi đó là việc phải tìm ra cách để chấm dứt đại dịch nguy hiểm này. Nhiều quốc gia có nền y tế phát triển như Mỹ, Nga và cả Trung Quốc đều đầu tư tài trợ cho các công ty dược phẩm tiên tiến nghiên cứu để sớm có vaccine ngừa Covid-19.

Rất nhanh chóng, chỉ sau một năm kể từ khi Covid-19 chính thức xuất hiện, WHO phê duyệt và cho phép sử dụng khẩn cấp trên toàn cầu vaccine Covid-19 của hãng Pfizer/BioNTech.

Trong lịch sử, không có loại vaccine nào được phát triển nhanh như vậy. Thế nhưng, 23 loại vaccine khác nhau chống lại SARS-CoV-2 đã được chấp thuận sử dụng trên khắp thế giới trong vòng hai năm qua và hàng trăm loại vaccine ngừa Covid-19 khác đang được phát triển.

Ước tính, sự phát triển và triển khai các vaccine ngừa Covid-19 một cách nhanh chóng đáng kinh ngạc này đã cứu được ít nhất 750 nghìn sinh mạng chỉ tính riêng ở Mỹ và châu Âu và có thể nhiều hơn nữa trên toàn cầu, mặc dù các nhà nghiên cứu vẫn chưa dám khẳng định chắc chắn về các số liệu.

Để có thể sớm chấm dứt dịch bệnh, điều then chốt là người dân toàn cầu cần phải được tiêm phòng vaccine đầy đủ. Với mục tiêu đó, COVAX có cơ chế bảo đảm tiếp cận vaccine toàn cầu, được đồng sáng lập bởi Liên minh Đổi mới sáng tạo sẵn sàng cho dịch bệnh (CEPI), Liên minh Toàn cầu về vaccine và tiêm chủng (GAVI) và WHO. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tham gia với tư cách đối tác phân phối.

COVAX thúc đẩy quá trình phát triển, sản xuất các sản phẩm chẩn đoán và điều trị cùng với vaccine phòng chống Covid-19; đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận nhanh chóng, công bằng và bình đẳng trên toàn thế giới. Quan trọng hơn, COVAX bảo đảm rằng 92 quốc gia có thu nhập trung bình và thấp hơn không đủ khả năng chi trả cho vaccine Covid-19 được tiếp cận bình đẳng với vaccine trong tình hình dịch bệnh.

Theo số liệu của tạp chí Nature, kể từ giữa năm 2020, gần 10 tỷ liều vaccine Covid-19 đã được triển khai tiêm trên toàn cầu. Trong đó, 8,5 tỷ liều được tiêm vào cuối năm 2021. Ngày 5/11/2021 ghi nhận dấu mốc đặc biệt, một nửa dân số trên thế giới đã được tiêm ít nhất một mũi. Nhà virus học Gagandeep Kang thuộc Đại học Y khoa Christian ở Vellore, Ấn Độ, khẳng định: “Chỉ cần tạo ra nhiều vaccine như vậy đã là thành công nổi bật”.

Lo ngại biến thể mới

Thời gian qua, virus SARS-CoV-2 ngày một phát triển, tiến hóa, do xảy ra các biến đổi trong mã di truyền (đột biến gen) trong quá trình sao chép bộ gen, tạo thành hàng loạt biến thể mới. Do số lượng quá nhiều, vì vậy, để dễ dàng theo dõi, WHO đã phân loại các biển thể thành ba nhóm: biến thể đáng quan tâm, biến thể đáng lo ngại và “biến thể gây hậu quả cao.

Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết, một biến thể được phân loại là “biến thể đáng quan tâm” nếu cho thấy “các dấu hiệu di truyền cụ thể có liên quan đến những thay đổi đối với liên kết thụ thể, giảm khả năng trung hòa bởi các kháng thể được tạo ra từ lần lây nhiễm trước đó hoặc từ tiêm chủng, giảm hiệu quả của phương pháp điều trị, tác động chẩn đoán tiềm ẩn, hoặc tăng khả năng lây truyền hay mức độ nghiêm trọng của bệnh”.

“Biến thể đáng lo ngại” là một biến thể trong đó “có bằng chứng về sự gia tăng khả năng lây truyền, bệnh nặng hơn (ví dụ, tăng số ca nhập viện hoặc tử vong), giảm đáng kể khả năng trung hòa bởi các kháng thể được tạo ra từ lần lây nhiễm trước hoặc từ tiêm chủng, giảm hiệu quả của phương pháp điều trị hoặc vaccine hoặc thất bại trong phát hiện chẩn đoán”.

Cuối cùng, “biến thể hậu quả cao” là khi “có bằng chứng rõ ràng rằng các biện pháp phòng ngừa hoặc các biện pháp đối phó y tế đã giảm hiệu quả đáng kể so với các biến thể đã lưu hành trước đó”. Hoặc đó là một biến thể mà với nó “vaccine không hoạt động hiệu quả”. Hiện tại vẫn chưa có biến thể SARS-CoV-2 nào được WHO xếp loại “biến thể hậu quả cao”.

Mỗi khi một “biến thể đáng lo ngại” xuất hiện, thế giới lại trải qua một phen “thót tim” do chúng lây lan nhanh hơn và đặc biệt nguy hiểm là khả năng kháng vaccine, đặt ra nguy cơ đảo ngược cả những thành quả chống dịch khá ấn tượng tại các quốc gia có độ tiêm chủng nhanh như Mỹ và châu Âu.

Cứ nhìn biến thể Delta khiến nhiều quốc gia chật vật như thế nào, hay việc biến thể Omicron đang khiến thế giới lo lắng ra sao để hình dung về mức độ nguy hiểm của “biến thể đáng lo ngại”.

Năm 2022, thế giới sẽ bước vào năm thứ ba chung sống với Covid-19. Tuy nhiên, hiện giới khoa học vẫn đau đáu tìm câu trả lời cho những câu hỏi về nguồn gốc virus SARS-CoV-2 xuất phát từ đâu; vì sao triệu chứng của Covid-19 trên mỗi người lại khác nhau; tác dụng miễn dịch của vaccine trước những biến thể mới như Omicron.

Hay câu hỏi khó trả lời nhất hiện tại: Liệu đại dịch Covid-19 có thể chấm dứt vào năm 2022 hay không?

Loại vaccine Covid-19 nào có hiệu quả nhất cho mũi tăng cường?

Loại vaccine Covid-19 nào có hiệu quả nhất cho mũi tăng cường?

Vaccine sử dụng công nghệ mRNA như Pfizer, Moderna tăng nhiều kháng thể nhất so với các loại vaccine còn lại và có lợi thế ...

Một người có thể bị nhiễm Covid-19 hai lần trong 1 năm?

Một người có thể bị nhiễm Covid-19 hai lần trong 1 năm?

Những người được khẳng định tái nhiễm Covid-19 chiếm tỷ lệ rất nhỏ, với 478 ca trong 4 triệu bệnh nhân.

(tổng hợp)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nổi tiếng về bệnh truyền nhiễm kêu gọi hệ thống y tế thế giới hành động sớm để ngăn chặn bệnh đậu mùa khỉ, rút kinh nghiệm ...
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/5/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Link xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid (02h00 ngày 29/5) chung kết Cúp C1

Link xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid (02h00 ngày 29/5) chung kết Cúp C1

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid chung kết cúp C1 châu Âu 02h00 ngày 29/5 trên tivi, điện thoại, máy tính, internet, website...
Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho hay căng thẳng chính trị-quân sự đang gia tăng ở biên giới với Ukraine.
Nga thử thành công tên lửa siêu thanh Zircon 'bất khả chiến bại'

Nga thử thành công tên lửa siêu thanh Zircon 'bất khả chiến bại'

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Bộ Quốc phòng Nga thông báo nước này đã thử thành công một tên lửa hành trình siêu thanh Zircon với tầm bắn khoảng 1.000 km.
XSMN 29/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 29/5/2022. xổ số hôm nay

XSMN 29/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 29/5/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 29/5. xổ số hôm nay 29/5/2022. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 29/5/2022. xổ số hôm nay ngày 29 tháng 5. XSMN chủ nhật. SXMN ...
XSMT 29/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 29/5/2022. SXMT 29/5/2022

XSMT 29/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 29/5/2022. SXMT 29/5/2022

Baoquocte.vn. XSMT 29/5. trực tiếp xổ số miền Trung 29/5/2022. xổ số hôm nay 29/5/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. KQXSMT
XSMB 29/5, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 29/5/2022. dự đoán XSMB

XSMB 29/5, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 29/5/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 29/5. trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật 29/5/2022. kết quả xổ số hôm nay 29/5. xổ số miền Bắc Chủ Nhật. xo so ...
Covid-19 tối 28/5: Hơn 1000 ca mắc mới, nhiều tỉnh thành không có ca nhiễm

Covid-19 tối 28/5: Hơn 1000 ca mắc mới, nhiều tỉnh thành không có ca nhiễm

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 28/5 có 1.114 ca Covid-19 mới tại 44 tỉnh, thành; không có F0 tử vong.
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho hay căng thẳng chính trị-quân sự đang gia tăng ở biên giới với Ukraine.
Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Nga đã giành quyền kiểm soát thị trấn chiến lược Lyman, miền Đông Ukraine. Cùng ngày, khu vực Kherson đã chuyển theo giờ Moscow.
Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết ông có một "kế hoạch toàn diện" cho khu vực Thái Bình Dương cạnh tranh với Trung Quốc.
Thêm một quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu

Thêm một quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu

Baoquocte.vn. Ngày 27/5, Quốc hội Vanuatu đã ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu và công bố dự thảo kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu khoảng 1,2 tỷ USD.
Không mời Venezuela, Nicaragua và Cuba dự Thượng đỉnh châu Mỹ, Washington bị... kiện

Không mời Venezuela, Nicaragua và Cuba dự Thượng đỉnh châu Mỹ, Washington bị... kiện

Baoquocte.vn. Ngày 27/5, ALBA-TCP ra tuyên bố chung phản đối việc Mỹ không mời Cuba, Nicaragua và Venezuela tham dự Hội nghị thượng đỉnh châu Mỹ lần thứ 9.
Chính sách đối ngoại thận trọng của tân Thủ tướng Australia

Chính sách đối ngoại thận trọng của tân Thủ tướng Australia

Baoquocte.vn. Các tuyên bố mới đây cho thấy tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese có thể kế thừa cách tiếp cận của người tiền nhiệm, nhưng thận trọng và cân bằng hơn.
Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Baoquocte.vn. Phản đối Phần Lan và Thụy Điển vào NATO có thể giúp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan củng cố nội bộ và khẳng định vị thế, vai trò của đất nước.
Lời nhắn nhủ của Mỹ tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Lời nhắn nhủ của Mỹ tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định sẽ sẵn sàng sát cánh cùng đồng minh, hành động quyết liệt và mau chóng khi có vấn đề an ninh phát sinh tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Baoquocte.vn. Sự phản đối của Nga, thái độ của Thổ Nhĩ Kỳ và tuyên bố của Tổng thống Croatia có thể khiến đường vào NATO của Phần Lan và Thụy Điển trở nên khó khăn hơn.
EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

Baoquocte.vn. Trong nhiệm kỳ mới, EU cũng sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Pháp với các mục tiêu chủ quyền, tăng trưởng và tự bảo vệ.
Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
'Vỗ về' đảo quốc Thái Bình Dương, Australia 'ngầm' đối đầu với Trung Quốc

'Vỗ về' đảo quốc Thái Bình Dương, Australia 'ngầm' đối đầu với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tân Ngoại trưởng Australia Penny Wong tuyên bố về một chính phủ Australia khác biệt trong hành động trách nhiệm về biến đối khí hậu.
Mỹ 'bắt bài' Trung Quốc, nêu bật phương châm 3 'từ khóa'

Mỹ 'bắt bài' Trung Quốc, nêu bật phương châm 3 'từ khóa'

Baoquocte.vn. Bài phát biểu dài 45 phút của Ngoại trưởng Mỹ đã cho thấy đầy đủ cách tiếp cận mới của chính quyền Tổng thống Biden với Trung Quốc.
Hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: 'Hãy đập mạnh thanh sắt khi còn nóng'

Hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: 'Hãy đập mạnh thanh sắt khi còn nóng'

Baoquocte.vn. Chuyến công du củaTổng thống Mỹ Joe Biden tới Hàn Quốc và Nhật Bản là cơ hội để kết nối Seoul-Tokyo lại gần nhau hơn.
Tổng thống Joe Biden gửi thông điệp 4 chữ, Triều Tiên đáp lại bằng 3 tên lửa đạn đạo

Tổng thống Joe Biden gửi thông điệp 4 chữ, Triều Tiên đáp lại bằng 3 tên lửa đạn đạo

Baoquocte.vn. Vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ kết thúc chuyến công du châu Á, Triều Tiên đã phóng 3 tên lửa đạn đạo ra vùng biển phía Đông vào rạng sáng 25/5.
Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Baoquocte.vn. Dường như đã có một sự thay đổi của Mỹ rằng việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 sẽ tốt hơn những lựa chọn thay thế khác.
Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ: Trật tự quốc tế là luật pháp quốc tế, tranh chấp phải được giải quyết hòa bình

Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ: Trật tự quốc tế là luật pháp quốc tế, tranh chấp phải được giải quyết hòa bình

Baoquocte.vn. Các nước thành viên nhóm Bộ tứ đã thể hiện được tiếng nói chung trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế.