Cuộc chơi của Trung Quốc tại Ấn Độ Dương

Hồng Phúc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trong bài viết trên The Diplomat ngày 10/1, ông Mohamed Zeeshan* đánh giá các chuyến thăm của Ngoại trưởng Vương Nghị tới Maldives và Sri Lanka báo hiệu khá rõ ràng các ưu tiên của Trung Quốc, đó là tập trung vào Nam Á và Ấn Độ Dương.
Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa (thứ hai từ trái) và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khảo sát dự án thành phố cảng ở Colombo. (Nguồn: EPA-EFE)
Tổng thống Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa (thứ hai từ trái) và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khảo sát dự án thành phố cảng ở thủ đô Colombo ngày 9/1. (Nguồn: EPA-EFE)

Theo truyền thống, các ngoại trưởng Trung Quốc bắt đầu các hoạt động ngoại giao vào dịp đầu năm mới với chuyến công du châu Phi.

Nhưng năm nay, Ngoại trưởng Vương Nghị đã bổ sung một vài điểm đến cho chuyến công du đầu năm. Sau 4 ngày ở Đông Phi, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã đến Maldives và Sri Lanka.

Vấn đề thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng trong ngoại giao. Đó là lý do tại sao trong 32 năm qua, Trung Quốc đã chọn châu Phi cho chuyến xuất ngoại đầu tiên trong năm của ngoại trưởng, thể hiện tầm quan trọng của lục địa giàu tài nguyên đối với các kế hoạch lãnh đạo toàn cầu của Bắc Kinh.

Những năm qua, Trung Quốc đã thành công trong cuộc chạy đua với phương Tây để trở thành đối tác kinh tế hàng đầu của châu Phi, thu hút các nguồn tài nguyên khoáng sản chiến lược trên khắp châu lục này.

Nhưng trong năm 2022, khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ chứng tỏ tầm quan trọng không kém - nếu không muốn nói là hơn - trong cuộc cạnh tranh địa chính trị của Trung Quốc với Mỹ và các đồng minh.

Bằng cách ghé thăm Maldives và Sri Lanka trên đường trở về từ châu Phi, Ngoại trưởng Vương Nghị đã cho thấy rõ các ưu tiên của Bắc Kinh: Trung Quốc đang tập trung giành quyền kiểm soát ở Nam Á và Ấn Độ Dương, ngay cả khi nước này phải đối mặt với những xung đột và thù địch ở Đài Loan, Hong Kong và khu vực Thái Bình Dương rộng lớn hơn.

Chiến lược hợp lý

Ông Mohamed Zeeshan đánh giá việc Trung Quốc "quyết chiến" ở mặt trận Nam Á và Ấn Độ Dương là một chiến lược hợp lý.

Về mặt chính trị, Bắc Kinh thích các vùng biển “yên bình” ở Nam Á và Ấn Độ Dương hơn là ở Đông Nam Á và Thái Bình Dương - nơi "chứa chấp" nhiều trở ngại của nước này như sự phản đối của Đài Loan, các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, vô số bất đồng với Australia và New Zealand.

Ngược lại, phần lớn Nam Á và Ấn Độ Dương tương đối ôn hòa hơn. Tại Sri Lanka, gia tộc thống trị do Tổng thống Gotabaya Rajapaksa lãnh đạo - người trở lại nắm quyền vào năm 2019 - tỏ ra thân thiện với Bắc Kinh hơn.

Trong khi người tiền nhiệm của ông Rajapaksa nỗ lực duy trì sự cân bằng mong manh giữa Ấn Độ và Trung Quốc, chính phủ mới cho thấy họ sẵn sàng xích lại gần Bắc Kinh hơn, ngay cả khi đối mặt với sự phản đối từ các đối thủ trong nước.

Tại Maldives, cựu Tổng thống thân Trung Quốc Abdulla Yameen đã bị lật đổ vào năm 2018, nhưng mọi thứ đã thay đổi kể từ đó.

Chính phủ liên minh kế nhiệm Yameen đã bị bủa vây bởi những cuộc tranh cãi nội bộ, và bản thân ông Yameen đã được tuyên bố trắng án và được trả tự do hồi tháng trước. Ngay sau đó, người ta thấy ông tham gia chiến dịch “Ấn Độ hãy rời khỏi đây” (India Out) – chiến dịch phản đối sự hiện diện quân sự của Ấn Độ (mặc dù chính phủ tuyên bố không có sự hiện diện nào như vậy).

"Cú bồi" từ Covid-19

Tin liên quan
Nga-Ấn tăng cường quan hệ đối tác ở Nga-Ấn tăng cường quan hệ đối tác ở 'sân sau' của Ấn Độ

Tuy nhiên, giữa thời điểm đại dịch Covid-19, khi kinh tế có thể lấn át chính trị cũng là lúc Trung Quốc cảm thấy "đau đầu" trong việc tìm cơ hội "tán tỉnh" các quốc gia Nam Á và Ấn Độ Dương.

Ở một số quốc gia như Sri Lank, đầu tư của Trung Quốc vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Các nhà lãnh đạo đối lập thường xuyên nói về “bẫy nợ” do Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Bắc Kinh gây ra. Những lo ngại đó càng trở nên tồi tệ hơn khi dịch Covid-19 tàn phá nền kinh tế.

Theo hãng tin AP, dự trữ ngoại hối của Sri Lanka hiện giảm xuống còn khoảng 1,6 tỷ USD - chỉ đủ cho một vài tuần nhập khẩu. Riêng năm 2022, Sri Lanka phải đối mặt với khoản nợ nước ngoài lên tới hơn 7 tỷ USD. Lạm phát đã tăng lên hơn 12% vào cuối tháng 12/2021 và lạm phát lương thực đã tăng lên hơn 22%.

Những vấn đề tương tự đã tàn phá Maldives, quốc gia đang nợ Trung Quốc tương đương 40% GDP. Đại dịch đã khiến phần lớn ngành du lịch dịch vụ, vốn chiếm 30% GDP và hơn 60% doanh thu từ nước ngoài của của Maldives, phải đóng cửa.

Cả Maldives và Sri Lanka đã bị các cơ quan xếp hạng tín nhiệm khác nhau hạ mức đánh giá tăng trưởng do thảm họa đại dịch ở hai quốc gia này. Khi ông Vương Nghị đến Colombo hồi cuối tuần trước, Tổng thống Rajapaksa đã yêu cầu Trung Quốc tái cơ cấu nợ cho Sri Lanka.

Không có đối thủ

Nhưng vấn đề đối với Sri Lanka và Maldives là các đối thủ của Trung Quốc cũng không thể "vượt mặt" Bắc Kinh.

Kể từ khi Tổng thống Yameen bị lật đổ hồi năm 2018, Ấn Độ đã thực hiện một số bước đi quan trọng nhằm giảm bớt sự phụ thuộc của Maldives vào Trung Quốc.

New Delhi hiện đang điều hành dự án cơ sở hạ tầng lớn nhất ở Maldives - dự án xây cầu, hầm qua biển kết nối Ấn Độ với Sri Lanka - và khoảng 45 dự án phát triển lớn trị giá hơn 2 tỷ USD. Ấn Độ cũng đóng góp tỷ trọng lớn nhất về lượng khách du lịch đến Maldives trong vài năm qua - gần 300.000 người chỉ tính riêng trong năm 2021.

Tuy nhiên, sự lao đao của kinh tế Ấn Độ do đại dịch đã đến nghi ngờ về khả năng của New Delhi trong việc cạnh tranh nhất quán với ảnh hưởng kinh tế của Bắc Kinh.

Trước khi ông Rajapaksa đưa ra lời kêu gọi với Vương Nghị hồi cuối tuần trước về tái cơ cấu nợ, tháng 2/2020, Sri Lanka đã yêu cầu Ấn Độ gia hạn thời gian trả nợ nhưng New Delhi lại không đáp ứng yêu cầu đó.

Colombo gần đây cũng đưa ra nhiều yêu cầu về hạn mức tín dụng khẩn cấp để nhập khẩu thực phẩm, nhiên liệu và thuốc, cũng như một thỏa thuận hoán đổi tiền tệ. New Delhi cũng không phản hồi những đề xuất đó.

Mặc dù có những lợi thế về lịch sử, Ấn Độ gần đây đánh mất dần ưu thế về thương mại với Trung Quốc. Theo số liệu từ cơ quan Observatory of Economic Complexity (OEC), từ tháng 9/2020 đến tháng 9/2021, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và Sri Lanka tăng hơn 85%, thương mại giữa Trung Quốc và Maldives cũng tăng 80% trong cùng thời kỳ. Trong khi đó, quan hệ thương mại của Ấn Độ vẫn tương đối bằng phẳng.

Khi virus SARS-CoV-2 tiếp tục hoành hành, các quốc gia sẽ tìm cách liên kết mạnh mẽ hơn với các cường quốc trong khu vực có khả năng đáp ứng nhu cầu kinh tế của họ.

Năm 2020, khi được hỏi tại sao Colombo tiếp tục quay trở lại với Trung Quốc để gánh thêm nợ, một bộ trưởng Sri Lanka chỉ nói rằng Trung Quốc có “nhiều tiền mặt nhất hiện nay”.

Thực tế đó khiến lợi thế chắc chắn nghiêng về Bắc Kinh.


* Tổng Biên tập Freedom Gazette (Ấn Độ)

Trung Quốc-Maldives khởi động năm kỷ niệm đặc biệt

Trung Quốc-Maldives khởi động năm kỷ niệm đặc biệt

Trung Quốc và Maldives ký nhiều thỏa thuận quan trọng trong chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới thủ đô Male từ ...

Trung Quốc thể hiện quan tâm ngày càng lớn với các nước ven biển Ấn Độ Dương

Trung Quốc thể hiện quan tâm ngày càng lớn với các nước ven biển Ấn Độ Dương

Theo báo The Hindu, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị sẽ bắt đầu năm mới từ ngày 4/1/2022 với chuyến công du tới 5 quốc ...

Đọc thêm

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đã ký một đạo luật phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch, cho phép công dân hai quốc gia này đồng thời có ...
Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, các cơ quan y tế Ireland và Malta cho biết đã ghi nhận những trường hợp đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ.
Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Baoquocte.vn. Theo đó, Fado Group, DC Media và Theanh28 sẽ tăng cường hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực như truyền thông, thương mại điện tử, khai thác doanh thu ...
Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, hơn 1.000 công nhân may mặc Thái Lan bị sa thải được hãng nội y lớn nhất nước Mỹ Victoria's Secret đền bù 8,3 triệu USD.
Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Baoquocte.vn. Gen Z Trung Quốc đang ngày càng lười kết hôn và ngại sinh con. Họ muốn tập trung cho công việc, sự nghiệp hoặc theo đuổi những sở thích, đam ...
Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Baoquocte.vn. Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga do lo ngại hậu quả. Sri Lanka đã nhận được dầu thô từ Nga giữa lúc khủng ...
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học tại Hy Lạp

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học tại Hy Lạp

Baoquocte.vn. Ngày 24-25/5, Đại học Nội vụ Hà Nội đã có buổi làm việc và ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với hai trường đại học của Hy Lạp.
Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nổi tiếng về bệnh truyền nhiễm kêu gọi hệ thống y tế thế giới hành động sớm để ngăn chặn bệnh đậu mùa khỉ, rút kinh nghiệm ...
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 29/5/2022: Cự Giải xích mích với đồng nghiệp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 29/5/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đã ký một đạo luật phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch, cho phép công dân hai quốc gia này đồng thời có hộ chiếu cả hai nước.
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho hay căng thẳng chính trị-quân sự đang gia tăng ở biên giới với Ukraine.
Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Nga đã giành quyền kiểm soát thị trấn chiến lược Lyman, miền Đông Ukraine. Cùng ngày, khu vực Kherson đã chuyển theo giờ Moscow.
Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết ông có một "kế hoạch toàn diện" cho khu vực Thái Bình Dương cạnh tranh với Trung Quốc.
Thêm một quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu

Thêm một quốc gia ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu

Baoquocte.vn. Ngày 27/5, Quốc hội Vanuatu đã ban bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu và công bố dự thảo kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu khoảng 1,2 tỷ USD.
Chính sách đối ngoại thận trọng của tân Thủ tướng Australia

Chính sách đối ngoại thận trọng của tân Thủ tướng Australia

Baoquocte.vn. Các tuyên bố mới đây cho thấy tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese có thể kế thừa cách tiếp cận của người tiền nhiệm, nhưng thận trọng và cân bằng hơn.
Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Baoquocte.vn. Phản đối Phần Lan và Thụy Điển vào NATO có thể giúp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan củng cố nội bộ và khẳng định vị thế, vai trò của đất nước.
Lời nhắn nhủ của Mỹ tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Lời nhắn nhủ của Mỹ tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định sẽ sẵn sàng sát cánh cùng đồng minh, hành động quyết liệt và mau chóng khi có vấn đề an ninh phát sinh tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Ai cản Phần Lan và Thụy Điển vào NATO?

Baoquocte.vn. Sự phản đối của Nga, thái độ của Thổ Nhĩ Kỳ và tuyên bố của Tổng thống Croatia có thể khiến đường vào NATO của Phần Lan và Thụy Điển trở nên khó khăn hơn.
EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

Baoquocte.vn. Trong nhiệm kỳ mới, EU cũng sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Pháp với các mục tiêu chủ quyền, tăng trưởng và tự bảo vệ.
Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
Khủng hoảng lương thực: Ám ảnh kịch bản 2008

Khủng hoảng lương thực: Ám ảnh kịch bản 2008

Baoquocte.vn. Các vấn đề thế giới hiện nay khiến viễn cảnh về khủng hoảng lương thực hiện hữu hơn bao giờ hết.
Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Baoquocte.vn. Sự nổi lên của nền kinh tế hydrogen mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng, song cũng để lại không ít thách thức địa chính trị.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.