Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, có nhiều hình thức liên minh, liên kết. Cao nhất là liên minh theo Hiệp ước phòng thủ chung (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương - NATO); Hiệp ước liên minh quân sự song phương (Mỹ - Nhật, Mỹ - Hàn…), còn gọi là kiểu “liên minh cứng”.

Lỏng lẻo hơn là hình thức liên kết, hợp tác an ninh theo các cơ chế khu vực (Diễn đàn Khu vực ASEAN - ARF, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN - ADMM, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng - ADMM+…), gọi nôm na là “liên minh mềm”.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Quan hệ giữa một số quốc gia thành viên NATO có không ít trường hợp “cơm không lành, canh chẳng ngọt”. (Nguồn: Reuters)

NATO cũng "lục đục"

NATO đòi hỏi các quốc gia thành viên phải tuân thủ đầy đủ nguyên tắc: kẻ thù chung, chính sách phòng thủ chung, lực lượng vũ trang chung, bộ chỉ huy chung, chịu một số hạn chế về chủ quyền quốc gia và trao một phần thẩm quyền quốc gia cho một cơ chế “siêu quốc gia”.

Tuy vậy, quan hệ giữa một số quốc gia thành viên NATO cũng có không ít trường hợp “cơm không lành, canh chẳng ngọt”, “dở khóc, dở cười”.

Mỹ trừng phạt Thổ Nhỹ Kỳ vì mua hệ thống tên lửa phòng không S-400 của Nga và công kích Ankara vi phạm nhân quyền… Thổ Nhỹ Kỳ coi tổ chức người Kurd ở Syria được Mỹ hỗ trợ là khủng bố; phủ quyết việc Mỹ và NATO lên án Belarus trong vụ buộc máy bay hạ cánh khẩn cấp để bắt giữ nhân vật đối lập…

Quan hệ giữa một số thành viên NATO với đối thủ chung cũng có những trường hợp xé rào, liên quan đến lợi ích quốc gia.

NATO coi Nga là kẻ thù, nhưng Tổng thống Recep Tayyip Erdogan vẫn không từ bỏ quan hệ với đối tác hợp tác đầy tiềm năng, gọi Tổng thống Putin là “người bạn đáng mến nhất”! Nhưng sau cuộc gặp với Tổng thống Joe Biden bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Reccep Edogan lại ca ngợi mở ra một “kỷ nguyên mới” trong quan hệ Mỹ - Thổ Nhỹ Kỳ.

Đức kiên quyết phản đối việc Mỹ và một số đồng minh yêu cầu hủy bỏ dự án khí đốt Dòng chảy phương Bắc 2. Mỹ coi Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh nghiêm trong nhất”, nhưng một số đồng minh châu Âu vẫn có kênh hợp tác song phương với Trung Quốc, trong đó có những dự án liên quan đến cảng, công nghệ, an ninh.

Mặc cho những lùm xùm nội bộ, những ràng buộc, hạn chế về chủ quyền, nhiều nước châu Âu vẫn có nguyện vọng gia nhập NATO để được “ô phòng thủ chung” che chở. Năm 2004, NATO có đợt mở rộng kỷ lục, kết nạp một loạt thành viên là các nước thuộc khu vực Baltic, Đông Âu.

Hiện nay, Ukraine và một số nước thuộc không gian hậu Xô viết vẫn tìm mọi cách để trở thành thành viên NATO.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Nga-Trung Quốc để ngỏ về một liên minh chặt chẽ hơn. (Nguồn: Reuters)

Nga-Trung lấp lửng

Các lệnh trừng phạt, đối đầu căng thẳng với Mỹ và phương Tây thời gian qua đẩy Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau. Hai nước thúc đẩy quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, khoa học, công nghệ, ngoại giao, diễn tập quân sự chung…

Theo đánh giá của quốc tế cũng như từ chính hai nước, thực chất quan hệ Nga-Trung vẫn chỉ là liên thủ, chưa thể trở thành một liên minh quân sự chính thức.

Lý giải về quan hệ Nga-Trung, các chuyên gia cho rằng hai nước có chung một số lợi ích, thách thức an ninh chung, nhưng cũng có mục đích riêng, những tính toán riêng, có những “vật cản” khó bước qua.

Trung Quốc là khách hàng lớn của công nghiệp quốc phòng Nga. Nhưng Bắc Kinh luôn tìm cách sao chép công nghệ quốc phòng Nga, trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu vũ khí hàng đầu, lấn sân một số thị trường của Nga. Không ít người Nga lo ngại sự hiện diện và tham vọng của Bắc Kinh ở vùng Viễn Đông, giàu tài nguyên mà thưa vắng người…

Trong cuộc họp báo sau Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga vừa qua tại Geneva, Tổng thống Joe Biden cũng cho rằng “Nga đang chịu sức ép lớn từ Trung Quốc”.

Duy trì kiểu liên thủ sẽ “rảnh tay” hơn cho cả hai trong quan hệ đan xen với các đối tác khác. Và cũng là một kiểu răn đe: nếu Mỹ và phương Tây tiếp tục gia tăng sức ép quá mức, thì Nga và Trung Quốc buộc phải trở thành liên minh quân sự.

Do đó, trên thực tế, Nga, Trung Quốc vẫn gia tăng hợp tác quốc phòng, an ninh theo kiểu liên kết lỏng lẻo, nhưng vẫn lấp lửng về một liên minh chặt chẽ hơn, nếu cần.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 nêu rõ chính sách "bốn không".

Việt Nam "bốn không"

Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 nêu rõ: “Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”.

Nhưng chúng ta cũng không tự bó tay mình: “tùy theo diễn biến của tình hình và trong những trường hợp cụ thể, Việt Nam sẽ cân nhắc phát triển các mối quan hệ quốc phòng, quân sự cần thiết với mức độ thích hợp…” để nâng cao khả năng bảo vệ đất nước, giải quyết các thách thức an ninh chung.

Chính sách quốc phòng nêu trên được khái quát bằng cụm từ “bốn không, một tùy”. Chính sách đó bảo đảm cho Việt Nam chủ động trong các mối quan hệ, không bị đẩy vào tình thế buộc phải chọn bên, đối đầu với các nước khác, nhất là nước lớn; không bị hạn chế trong tăng cường hợp tác quốc phòng với tất cả các nước.

Chính sách quốc phòng Việt Nam xuất phát từ nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, cũng như nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, hợp tác cùng có lợi, vì lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế. Đồng thời xuất phát từ bài học kinh nghiệm trong lịch sử dân tộc.

Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh rất quan trọng, cần thiết nhưng là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển. Theo kiểu nào, “cứng hay mềm” cũng có mặt được và mất, lợi và hại, xét từ góc độ chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc.

Không ít quốc gia vì những tính toán sai lầm, đã đẩy đất nước trở thành chiến trường cạnh tranh chiến lược giữa các thế lực, các nước lớn; rơi vào chiến tranh, nội chiến triền miên. Biết là một chuyện, tránh được lại là chuyện khác.

Vấn đề là phải có một đường lối độc lập, tự chủ, bản lĩnh và nội lực để không chao đảo trong thế giới đan xen phức tạp, nhiều toan tính hiện nay.

TIN LIÊN QUAN
Nga tỏ hài lòng về mức độ quan hệ với Trung Quốc, cùng cam kết 'nắm tay nhau thật chặt'
Philippines liên tiếp tuyên bố cứng rắn, 'làm căng' với Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông
Cạnh tranh Mỹ-Trung: Hai thế lực, một trung tâm
Mỹ củng cố liên minh: Hai quan chức hàng đầu của chính quyền ông Biden tới Nhật Bản, Hàn Quốc
Tập hợp lực lượng nhìn từ Hội nghị Bộ Tứ (kỳ cuối)

Xem nhiều

Đọc thêm

Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk trên đà trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ

Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk trên đà trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ

Baoquocte.vn. Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã sẵn sàng trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ khi định giá công ty tăng lên hơn 125 ...
Lò Thị Hoàng phá kỷ lục SEA Games, làm nên lịch sử cho điền kinh Việt Nam

Lò Thị Hoàng phá kỷ lục SEA Games, làm nên lịch sử cho điền kinh Việt Nam

Baoquocte.vn. Lò Thị Hoàng không phụ lòng những người yêu mến điền kinh Việt Nam khi cô đạt thành tích lên đến 56,37m phá kỷ lục SEA Games là 55,97m.
XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

Baoquocte.vn. XSMB 19/5. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 19/5/2022. xổ số hôm nay 5/5. xổ số miền Bắc thứ 5. xo so mien bac. SXMB ...
XSMT 19/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 19/5/2022. SXMT 19/5

XSMT 19/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 19/5/2022. SXMT 19/5

Baoquocte.vn. XSMT 19/5. xổ số hôm nay 19/5. trực tiếp xổ số miền Trung 19/5/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 5. xo so ...
Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân: ‘Sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công’

Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân: ‘Sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công’

Baoquocte.vn. Sở hữu nhiều ưu điểm trong chất lượng sản phẩm và dịch vụ, Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân được ví như “viên ngọc sáng” trong danh sách địa chỉ làm ...
Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Baoquocte.vn. Khối Ban hướng nghiệp Happy Women tổ chức thăm và tặng quạt chống nóng cho người khuyết tật tại Trung tâm nhân đạo Hoa Sen cơ sở 2.
Fado Go - đơn vị tiên phong cung cấp giải pháp ứng dụng công nghệ Blockchain vào thương mại điện tử

Fado Go - đơn vị tiên phong cung cấp giải pháp ứng dụng công nghệ Blockchain vào thương mại điện tử

Baoquocte.vn. Ngày 17/5/2022, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội đã diễn ra triển lãm lớn nhất toàn ngành Blockchain mang tên “Khai mở kỷ nguyên ...
Đại sứ Phan Chí Thành thăm tỉnh Phichit - nơi ghi dấu bước chân Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đại sứ Phan Chí Thành thăm tỉnh Phichit - nơi ghi dấu bước chân Chủ tịch Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Hoan nghênh đoàn công tác của Đại sứ quán Việt Nam đến thăm, Tỉnh trưởng tỉnh Phichit bày tỏ mong muốn kết nghĩa với một tỉnh của Việt Nam.
Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Baoquocte.vn. Trước đại dịch Covid-19 bùng phát, chính phủ Triều Tiên đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm ngăn chặn tốc độ lây lan của SARS-CoV-2.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Singapore Tan Chuan-Jin

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Singapore Tan Chuan-Jin

Baoquocte.vn. Sau hội đàm, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Singapore đã ký Thỏa thuận hợp tác giữa hai Quốc hội.
Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Baoquocte.vn. Trước đại dịch Covid-19 bùng phát, chính phủ Triều Tiên đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm ngăn chặn tốc độ lây lan của SARS-CoV-2.
Tin thế giới 18/5: Nga hé lộ chiến thuật mới, thông báo kết quả ở Azovstal; quốc gia châu Âu quyết giữ thế trung lập; trông đợi của NATO

Tin thế giới 18/5: Nga hé lộ chiến thuật mới, thông báo kết quả ở Azovstal; quốc gia châu Âu quyết giữ thế trung lập; trông đợi của NATO

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO, xung quanh Thượng đỉnh châu Mỹ... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Ukraine nhận hỗ trợ từ Israel, đứng đầu danh sách nhận nhiều viện trợ nhất từ Mỹ?

Ukraine nhận hỗ trợ từ Israel, đứng đầu danh sách nhận nhiều viện trợ nhất từ Mỹ?

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Israel thông báo, nước này đã chuyển giao 2.000 mũ bảo hiểm và 500 áo bảo hộ cho các tổ chức khẩn cấp và dân sự tại Ukraine.
Timor Leste bày tỏ hy vọng trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào năm tới

Timor Leste bày tỏ hy vọng trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào năm tới

Baoquocte.vn. Tổng thống đắc cử của Timor Leste hy vọng, nước này có thể trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN trong năm 2023.
Nhật Bản mong muốn Trung Quốc: Hãy đóng một 'vai trò có trách nhiệm với hòa bình'

Nhật Bản mong muốn Trung Quốc: Hãy đóng một 'vai trò có trách nhiệm với hòa bình'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nhật Bản và người đồng cấp Trung Quốc có cuộc tham vấn đầu tiên kể từ tháng 11/2021, đề cập quan hệ hai bên và các vấn đề quốc tế.
Phần Lan và Thụy Điển chính thức đệ đơn xin gia nhập, NATO nói 'thời khắc lịch sử, cần nắm giữ'

Phần Lan và Thụy Điển chính thức đệ đơn xin gia nhập, NATO nói 'thời khắc lịch sử, cần nắm giữ'

Baoquocte.vn. Hai nước Phần Lan và Thụy Điển đã chính thức nộp đơn xin gia nhập NATO tại trụ sở của liên minh quân sự này.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.
Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Baoquocte.vn. Các nước phương Tây liên tục tung ra các gói hỗ trợ quân sự, bao gồm các loại vũ khí tấn công tối tân, giúp Ukraine tăng cường khả năng phòng thủ.
Sự thật đằng sau cáo buộc Nga sử dụng vũ khí hóa học tại Mariupol

Sự thật đằng sau cáo buộc Nga sử dụng vũ khí hóa học tại Mariupol

Baoquocte.vn. Tại Mariupol, Ukraine cáo buộc Nga sử dụng 'một chất độc không rõ nguồn gốc' bị tình nghi là vũ khí hóa học làm dấy lên lo ngại. Đâu là sự thật?
Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Khởi động chiến lược kinh tế mới đối với Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Mỹ tham vọng gì?

Baoquocte.vn. Chiến lược kinh tế mới của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể được Tổng thống Biden khởi động trong chuyến công du châu Á tới đây.
Chính sách của Australia đối với Trung Quốc hậu bầu cử: Tiếp tục đường lối cứng rắn?

Chính sách của Australia đối với Trung Quốc hậu bầu cử: Tiếp tục đường lối cứng rắn?

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Australia và Trung Quốc sẽ tiếp tục đối kháng. Trung Quốc đang đặt ra nhiều mối lo ngại về an ninh đối với Thái Bình Dương.
Vũ khí khí đốt Nga có thực sự lợi hại?

Vũ khí khí đốt Nga có thực sự lợi hại?

Baoquocte.vn. Liệu vũ khí khí đốt Nga nhằm ổn định nền kinh tế trước các lệnh trừng phạt và gây sức ép lên các quốc gia EU có hiệu quả?
Báo chí quốc tế: Việt Nam đóng vai trò chủ chốt trong định hình quan hệ Hoa Kỳ-ASEAN

Báo chí quốc tế: Việt Nam đóng vai trò chủ chốt trong định hình quan hệ Hoa Kỳ-ASEAN

Baoquocte.vn. Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã có chuyến thăm thành công tới Hoa Kỳ nhằm thúc đẩy quan hệ đối tác, bao gồm cả quan hệ ASEAN-Hoa Kỳ.
Thổ Nhĩ Kỹ và chiến lược ngoại giao 'không ngủ' trong tháng lễ Ramadan

Thổ Nhĩ Kỹ và chiến lược ngoại giao 'không ngủ' trong tháng lễ Ramadan

Baoquocte.vn. Trong tháng Ramadan, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tiến hành các hoạt động ngoại giao dồn dập khi liên tục gặp 21 nhà lãnh đạo thế giới.
Philippines và 'hành trình mới' trong quan hệ với Trung Quốc và Mỹ

Philippines và 'hành trình mới' trong quan hệ với Trung Quốc và Mỹ

Baoquocte.vn. Cựu Thượng nghị sĩ Marcos Jr đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử tổng thống Philippines.
Phiên bản di động