Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Minh Quân
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trả lời phỏng vấn Báo Thế giới & Việt Nam, Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
Tổng thống Mỹ Joe Biden tham gia một hội nghị thượng đỉnh trực tuyến với các nhà lãnh đạo ASEAN vào tháng 10/2021. (Nguồn:A AP)
Hội nghị Thượng đỉnh lãnh đạo ASEAN - Mỹ đã diễn ra vào tháng 10/2021 theo hình thức trực tuyến. (Nguồn: AP)

Xin Giáo sư có thể đưa ra một vài nhận định về tình hình thế giới và khu vực trước thềm Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN - Mỹ? Theo ông, đâu sẽ là những chủ đề chính được thảo luận tại sự kiện lần này?

Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang chứng kiến nhiều biến động chưa từng có về chiến lược, chính trị và kinh tế.

Đại dịch Covid-19 khiến nền kinh tế chính trị toàn cầu gián đoạn nghiêm trọng trong hai năm vừa qua, mang tới những khó khăn chưa từng có cho các doanh nghiệp, tập đoàn và cả người dân. Tương tự, nó cũng để lại hệ quả đáng kể tới nhiều ngành nghề, lĩnh vực như du lịch, khách sạn, trao đổi giáo dục và ngoại giao.

Tất cả các nước trên thế giới đang nỗ lực để trở lại bình thường. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, chúng ta vẫn chưa thể quá lạc quan về tương lai.

Sự kiện thứ hai khiến thế giới bất ổn, nguy hiểm hơn là xung đột quân sự Nga-Ukraine. Moscow nhấn mạnh chiến dịch quân sự quy mô của mình hướng tới giải quyết mối đe dọa mang tính sống còn từ việc Ukraine muốn gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Việc NATO mở rộng về phía Đông và sáp nhập Ukraine sẽ tạo cơ hội để các lực lượng Mỹ áp sát biên giới của Nga. Điều này đi ngược lại với những cam kết trước đó của Nhà Trắng với Điện Kremlin.

Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh châu Âu đã chỉ trích kịch liệt cái gọi là “chiến dịch quân sự đặc biệt” của Nga tại Ukraine, gọi đây là hành động vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc, cũng như nguyên tắc chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ. Song song với giao tranh ác liệt tại nhiều vùng ở Ukraine, Mỹ và các đồng minh đã áp đặt hàng nghìn lệnh trừng phạt nhằm cô lập, suy yếu nền kinh tế Nga.

Cộng đồng quốc tế cũng cho thấy sự khác biệt trong quan điểm về tình hình hiện nay tại Ukraine. Mỹ đã cố gắng sử dụng ảnh hưởng của mình để kêu gọi các quốc gia ủng hộ lập trường của Washington trong xung đột quân sự Nga-Ukraine.

Cùng lúc đó, tình hình khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cũng chứng kiến nhiều chuyển biến phức tạp. Bất chấp sự phản đối và nỗ lực tìm kiếm lập trường chung của ASEAN, Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh hoạt động quân sự trên các đảo đá trên Biển Đông, phớt lờ nguyên tắc về chủ quyền quốc gia. Trong khi đó, Mỹ đã nhiều lần lên tiếng bảo vệ tự do hàng hải, phản đối các tuyên bố chủ quyền phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN – Mỹ diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang chứng kiến nhiều biến động chưa từng có về chiến lược, chính trị và kinh tế.

Đặc biệt, tại Eo biển Đài Loan, các cuộc tập trận của phía Trung Quốc và sự hiện diện ngày càng thường xuyên của Mỹ cũng khiến tình hình thêm phần căng thẳng.

Cuộc “Chiến tranh Lạnh” về kinh tế do chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng và được duy trì dưới thời người kế nhiệm Joe Biden cũng để lại một số bài toán khó với các nước thành viên ASEAN.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN - Mỹ có thể tập trung thảo luận về tình hình, ảnh hưởng của xung đột quân sự Nga-Ukraine, các hành động ngày một quyết đoán của Trung Quốc trên Biển Đông cũng như vai trò của ASEAN trong đảm bảo hòa bình, ổn định tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Mỹ đã nhiều lần nhấn mạnh về vai trò trung tâm của ASEAN trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và mới đây nhất, trong văn bản về Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPEF). Vậy hai bên có thể làm gì để củng cố hơn nữa lợi ích chung cũng như vai trò trung tâm của ASEAN? Theo Giáo sư, liệu hai bên có đưa ra các tuyên bố quan trọng trong Hội nghị tới?

Theo tôi, quyết định đưa Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) của chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và việc Mỹ, dưới thời ông Joe Biden, chưa gia nhập CPTPP cho thấy Washington cần dành sự quan tâm lớn hơn cho hợp tác kinh tế tại khu vực.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang đóng vai trò ngày càng lớn trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) thì CPTPP, thiếu vắng sự góp mặt của Mỹ, sẽ khó có đủ sức nặng tập thể để thúc đẩy thương mại và hợp tác đầu tư.

Tuy nhiên, IPEF thì khác. Là sáng kiến được chính quyền ông Joe Biden đề cập tại Thượng đỉnh ASEAN-Mỹ năm 2021, IPEF là cách Mỹ thể hiện cam kết đối với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, những chi tiết về hợp tác cụ thể trong sáng kiến này vẫn chưa được tiết lộ. Khi đó, Hội nghị Cấp cao Đặc biệt sắp tới sẽ là cơ hội để các bên thảo luận sâu hơn về câu chuyện này.

Ngoài ra, trong bối cảnh sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc đang gặp một số khó khăn nhất định liên quan tới vấn đề minh bạch và hệ quả môi trường, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden nên đưa ra một số phương án thay thế nhằm thể hiện sự tham gia tích cực hơn tại khu vực. Thay vì đối đầu với Trung Quốc, những sáng kiến này sẽ hướng tới cung cấp thêm lựa chọn mới, tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, công bằng trong khu vực. Điều này sẽ mang lại lợi ích cho tất cả quốc gia tại đây, đặc biệt là các nước thành viên ASEAN.

Thủ tướng Phạm Minh Chính lên đường dự Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ và thăm, làm việc tại Hoa Kỳ và Liên hợp quốc
Việt Nam có thể thúc đẩy thảo luận trong ASEAN và với Mỹ về các chuỗi cung ứng và tăng cường trao đổi thương mại sau đại dịch - Ảnh: Thủ tướng Phạm Minh Chính lên đường dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ và thăm, làm việc tại Mỹ và Liên hợp quốc. (Nguồn: TTXVN)

Là một thành viên quan trọng của ASEAN, Việt Nam có thể làm gì để đóng góp tích cực vào hợp tác kinh tế và an ninh ASEAN-Mỹ?

Ở thời điểm hiện tại, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đang bận rộn với xung đột quân sự Nga-Ukraine, đại dịch Covid-19 và các vấn đề kinh tế trong nước. Song theo tôi, đóng góp tích cực, mang tính dẫn dắt của Washington trong cung cấp các chuỗi cung ứng thay thế với tính ổn định cao, tăng cường trao đổi thương mại hoàn toàn có thể ngăn chặn các hành vi đơn phương, cưỡng ép tại khu vực. Là thành viên quan trọng của ASEAN, Việt Nam có thể thúc đẩy thảo luận về vấn đề này trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt sắp tới tại Washington D.C.

Mỹ cũng cần hiểu rằng không thể kỳ vọng ASEAN ủng hộ lập trường của mình trong các vấn đề quốc tế ở mọi lúc, mọi nơi. Tìm kiếm tiếng nói chung trong ASEAN về tất cả các vấn đề chính trị là không hề đơn giản. Do đó, các bên cần nỗ lực để vun đắp quan hệ mang tính xây dựng giữa Mỹ và ASEAN, vượt lên trên khác biệt về chính trị trong một số vấn đề như xung đột Nga-Ukraine.

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Giáo sư Chintamani Mahapatra từng đảm nhận cương vị trợ lý Phó Hiệu trưởng trường Đại học Jawaharlal Nehru (JNU). Ông từng nhận phần thưởng danh giá từ Khối Thịnh vượng chung và Quỹ Fulbright. Ông đã tham gia soạn thảo, biên tập 8 đầu sách và một số bài báo nghiên cứu về quan hệ quốc tế.

Hiện ông tham gia giảng dạy và nghiên cứu lĩnh vực Mỹ học, Chính sách đối ngoại và An ninh quốc gia Mỹ, An ninh quốc tế, An ninh châu Á và Toàn cầu hóa.

Giáo sư Nhật Bản: Cả Mỹ và Trung Quốc đều đang cố gắng lôi kéo ASEAN về phía mình

Giáo sư Nhật Bản: Cả Mỹ và Trung Quốc đều đang cố gắng lôi kéo ASEAN về phía mình

Giáo sư Mie Oba, chuyên gia về chính trị châu Á của Đại học Kanagawa (Nhật Bản), nhận định, cạnh tranh chiến lược gia tăng ...

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Washington dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Washington dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ

Rạng sáng 11/5 (giờ địa phương), chuyên cơ chở Thủ tướng Phạm Minh Chính và Đoàn đại biểu Việt Nam đã hạ cánh xuống sân ...

Đọc thêm

Ông Tập Cận Bình lần đầu rời khỏi Trung Quốc đại lục sau 2 năm Covid, hé lộ điểm đến

Ông Tập Cận Bình lần đầu rời khỏi Trung Quốc đại lục sau 2 năm Covid, hé lộ điểm đến

Baoquocte.vn. Chiều 30/6, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến khu hành chính đặc biệt Hong Kong bằng đường sắt.
Thi đấu cho Pau FC, Quang Hải được báo Trung Quốc khen tương lai tươi sáng

Thi đấu cho Pau FC, Quang Hải được báo Trung Quốc khen tương lai tươi sáng

Baoquocte.vn. Nhiều tờ báo Trung Quốc ngưỡng mộ khi chứng kiến Quang Hải gia nhập CLB Pau FC, viễn cảnh của cầu thủ này và bóng đá Việt Nam sẽ rất ...
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/6-1/7): Hà Nội đêm mưa; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung Trung Bộ nắng nóng; Nam Bộ trời nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (30/6-1/7): Hà Nội đêm mưa; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung Trung Bộ nắng nóng; Nam Bộ trời nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm và sáng mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông, sau mưa to cục bộ; Trung Trung ...
Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Baoquocte.vn. Các lực lượng Nga đã rút khỏi đảo Rắn, tiền đồn chiến lược ở Biển Đen, mà Moscow giành quyền kiểm soát từ đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Người phụ nữ tạo nên 'cú lừa lớn nhất trong lịch sử hội họa' qua đời

Người phụ nữ tạo nên 'cú lừa lớn nhất trong lịch sử hội họa' qua đời

Baoquocte.vn. Nữ họa sĩ Margaret Keane nổi tiếng với những bức chân dung khắc họa nhân vật có đôi mắt to và tạo nên cú lừa lớn nhất trong lịch sử ...
Khánh thành Tranh tường gốm do Đại sứ quán Kazakhstan tặng Học viện Ngoại giao

Khánh thành Tranh tường gốm do Đại sứ quán Kazakhstan tặng Học viện Ngoại giao

Baoquocte.vn. Lễ khánh thành Tranh tường gốm do Đại sứ quán Kazakhstan tặng Học viện Ngoại giao nhân kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam-Kazakhstan.
Dự báo thời tiết: Ảnh hưởng bão số 1, Bắc Bộ mưa lớn kéo dài và diễn biến phức tạp

Dự báo thời tiết: Ảnh hưởng bão số 1, Bắc Bộ mưa lớn kéo dài và diễn biến phức tạp

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành đã chủ trì cuộc họp về công tác dự báo bão số 1 (Chaba) với Tổng cục Khí tượng ...
Các trở ngại được gỡ bỏ, đàm phán FTA EU-Australia sẽ 'dong thuyền ra khơi'

Các trở ngại được gỡ bỏ, đàm phán FTA EU-Australia sẽ 'dong thuyền ra khơi'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia cho biết, FTA giữa nước này và EU sẽ được đẩy nhanh tiến độ và nối lại đàm phán vào tháng 10 tới.
Thi tốt nghiệp THPT 2022: Những quy định nghiêm ngặt trong phòng thi mà thí sinh cần lưu ý

Thi tốt nghiệp THPT 2022: Những quy định nghiêm ngặt trong phòng thi mà thí sinh cần lưu ý

Baoquocte.vn. Một số nội dung thí sinh cần lưu ý khi bước vào phòng thi, theo hướng dẫn tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 theo quy định của ...
Người Việt vừa được đặt tên cho một quảng trường ở Paris là ai?

Người Việt vừa được đặt tên cho một quảng trường ở Paris là ai?

Baoquocte.vn. Tham gia Thế chiến I, Đỗ Hữu Vị (1883-1916) là người Việt Nam đầu tiên lái máy bay phục vụ trong quân đội Pháp hơn 100 năm trước.
Ông Tập Cận Bình lần đầu rời khỏi Trung Quốc đại lục sau 2 năm Covid, hé lộ điểm đến

Ông Tập Cận Bình lần đầu rời khỏi Trung Quốc đại lục sau 2 năm Covid, hé lộ điểm đến

Baoquocte.vn. Chiều 30/6, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến khu hành chính đặc biệt Hong Kong bằng đường sắt.
Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Nga tuyên bố rút quân khỏi đảo Rắn, Kiev lập tức ca ngợi lực lượng Ukraine 'tuyệt vời'

Baoquocte.vn. Các lực lượng Nga đã rút khỏi đảo Rắn, tiền đồn chiến lược ở Biển Đen, mà Moscow giành quyền kiểm soát từ đầu chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Khu vực Thái Bình Dương chuẩn bị nhóm họp cấp cao nhất

Khu vực Thái Bình Dương chuẩn bị nhóm họp cấp cao nhất

Baoquocte.vn. Fiji sẽ tổ chức cuộc họp thường niên của Diễn đàn các quốc đảo Thái Bình Dương (PIF) tại thủ đô Suva vào tháng 7.
Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hợp tác chặt với Trung Quốc

Hàn Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hợp tác chặt với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Hàn Quốc sẽ nỗ lực hợp tác chặt chẽ hơn với Trung Quốc để giải quyết hòa bình các mối đe dọa do chương trình hạt nhân của Triều Tiên gây ra.
NATO thừa nhận đã chuẩn bị cho việc đối đầu Nga từ lâu, dự báo xung đột Ukraine kéo dài

NATO thừa nhận đã chuẩn bị cho việc đối đầu Nga từ lâu, dự báo xung đột Ukraine kéo dài

Baoquocte.vn. NATO đã chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Nga từ năm 2014 chứ không phải khi Moscow phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2.
Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos tuyên thệ nhậm chức

Baoquocte.vn. Ông Ferdinand Romualdez Marcos đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines ở thủ đô Manila trước hàng nghìn người.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Nhiều chính sách mới liên quan đến 'túi tiền' của người dân Australia sẽ có hiệu lực từ 1/7

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, nhiều chính sách mới của Australia đi vào hiệu lực như tăng lương tối thiểu, thay đổi lương hưu, giảm thuế, tăng tiền điện,...
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Phiên bản di động