Chữ 'Lễ' rất đẹp, việc gì mà phải bỏ?

Yến Nguyệt
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chia sẻ với báo TG&VN, nhà báo Hoàng Nguyên Vũ cho rằng, xin đừng hiểu phiến diện, định kiến với chữ 'Lễ' bằng những cách hiểu chật chội và đóng khung.
Chữ 'Lễ' rất đẹp, việc gì mà phải bỏ?
Nhà báo Hoàng Nguyên Vũ quan niệm chữ "Lễ" rất đẹp, vì vậy sao phải bỏ?

Chữ "Lễ” đã trở thành một quy chuẩn ứng xử, một luật bất thành văn để hành động có ý thức, vượt qua mọi không gian trở thành nguyên tắc tôn trọng.

Nếu một cá nhân nào muốn bỏ nó, cá nhân đó đang tự tách mình ra khỏi giá trị mà loài người đang hướng tới.

Quan điểm của anh về việc bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn”?

Tôi xin được thẳng thắn: Việc gì phải bỏ? Khi ta bỏ một cái gì đó trở thành khẩu hiệu thì đảm bảo rằng khẩu hiệu đó mang đến những hành vi không tích cực.

Còn những thứ mang đến hành vi tích cực được kiểm chứng qua thời gian, trở thành của chung, cá nhân nào muốn bỏ cũng không bỏ được, vì nó đã ăn sâu vào ý thức và hành động của con người rồi.

Tôi hiểu là người đề xuất bỏ điều này đang hiểu một cách định kiến rằng câu khẩu hiệu trên nó thuộc về quy tắc ứng xử của xã hội phong kiến, của việc áp đặt trật tự xã hội miễn cưỡng trong ý thức con người.

Tuy nhiên, có những giá trị đạo đức, hành xử nó xuyên qua thời gian, không gian và lịch sử, trở thành một thứ di sản vô hình, một điều đẹp đẽ được lưu giữ một cách “bình thường”. Cái “bình thường” giá trị lắm, nó không bất thường như cách mà người ta định kiến.

Nhìn sâu vào chữ “Lễ”, có thể ban đầu được hiểu gói gọn trong quan điểm nho giáo: Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín. Nhưng mấy ngàn năm trôi qua, chữ “Lễ” đã vượt ra khỏi những khuôn phép ban đầu, trở thành một giá trị văn hoá sống, một khuôn phép ứng xử tích cực, một quy chuẩn của văn minh giao tiếp, một phạm trù đạo đức về lòng tôn kính và sự biết ơn.

Chữ “Lễ” cũng vượt ra khỏi giới hạn của quan niệm sống phương Đông, hoà nhập chung với văn minh ứng xử phương Tây, trở thành thứ giá trị mang tên tôn trọng.

Khi đã thành một giá trị lớn, một chân lý lớn, đâu phải ai đó cứ muốn bỏ là bỏ, muốn chối là chối? Bởi không một điều gì có thể phủ nhận được giá trị của nhân loại, hoặc phủ nhận được chân lý cả.

Việc bỏ khẩu hiệu này có ảnh hưởng ra sao đến xã hội? Liệu có thúc đẩy việc xã hội cởi mở, sáng tạo hơn?

Như tôi nói ở trên, cái gì thành giá trị, thành chân lý, đâu cứ muốn bỏ là bỏ được? Thứ hai, bạn có thể chối bỏ và cho rằng nó không là giá trị, là chân lý của bạn. Nhưng, số đông họ sẽ cho là bạn lập dị, thiển cận và phiến diện, thậm chí sống lệch.

Quý giá biết bao khi có những quy chuẩn xã hội trở thành thứ luật bất thành văn như chữ “Lễ”, anh tự phủ nhận thì anh sống có còn tôn ti trật tự, có còn ý thức sống và hành xử nữa không?

Lễ nên hiểu thế nào cho đúng trong ứng xử? Việc giữ chữ "Lễ" cũng là giữ văn hóa, giữ mình thế nào?

Trong lịch sử, đã không ít lần chúng ta chứng kiến cảnh chữ “Lễ” bị huỷ hoại. Những màn đấu tố, những sự phủ nhận nhưng những cái gì là giá trị thật, tự khắc nó có đời sống của nó, trong ý thức của con người.

Trong văn hoá phương Đông nói chung và văn hoá Việt Nam nói riêng, chữ “Lễ” thành một bản sắc. Đó là sự cung kính, tôn kính, là ý thức gia đình, là văn hoá nguồn cội. Nó đã đi sâu vào đời sống, dày dặn thêm theo thời gian. Nó giúp ta hiểu chúng ta đến từ đâu và có một đời sống tinh thần thế nào.

Nếu thiếu nó, chúng ta sẽ thành cái gì? Không thành cái gì cả. Tây chẳng ra Tây, ta chẳng ra ta, chẳng ra làm sao cả.

Sự lễ nghĩa, kính trên nhường dưới liệu có hạn chế, cản trở sự phản biện và tư duy sáng tạo của người học hay không?

Không, một ông giáo sư, một bà tiến sĩ rất giỏi giang ngoài đời, thành đạt ngoài xã hội nhưng về trong gia đình vẫn là một người con, một người em, một thành tố trong gia phả gia đình, họ hàng.

Cái gì ra cái đấy, sự tôn trọng luôn hiện diện trong tất cả mọi mặt của đời sống nên chẳng có gì cản trở sự phản biện hay sáng tạo cả. Bạn có quyền phát biểu ý kiến của mình nhưng hãy nhớ rằng, phải tôn trọng người khác bằng các quy tắc ứng xử, văn hoá phản biện. Đó chính là “Lễ”.

Anh nhận định thế nào về tầm quan trọng của chữ "Lễ" trong giáo dục cũng như cuộc sống nói chung?

Câu khẩu hiệu ở trước cổng trường cũng nhắc những đứa trẻ từ nhỏ hãy hiểu cách sống "kính trên nhường dưới", tôn trọng phép tắc, giữ lễ thầy trò. Chứ giờ nói với học sinh nên bỏ điều này đi, vậy trường học chỉ đơn thuần trở thành nơi dạy kiến thức chứ có còn nơi dạy ta làm người nữa không?

Bên cạnh đó, bạn cứ tưởng tượng đi, chữ “tự do” và “vô kỷ luật” khá giống nhau trong một số hành động, nhưng khác nhau hoàn toàn về cách tác động của nó đến đời sống của bạn và với xã hội.

Khi có “Lễ” trong hành động, bạn phản biện, bạn chọn cách sống, sẽ thành “tự do”. Nhưng nếu không có chữ “Lễ”, sự phản biện của bạn thành cãi vã hỗn hào, cách sống của bạn trở thành vô kỷ luật. Nó tai hại vô cùng.

Tiện đây tôi cũng kể một chút, là tôi vừa xin phép tổ tiên, cha mẹ để tu sửa lại căn nhà cũ của cha mẹ tôi thành một căn nhà theo lối cổ truyền. Bàn thờ tổ tiên đặt ở giữa, có hoành phi câu đối, có không gian sinh hoạt chung. Từ đó, mình nhắc nhở con cháu lại cái “nếp nhà Việt”, để cùng giữ gìn. Trong nếp nhà ấy, chính là cái “Lễ”.

Đáng tiếc là cuộc sống bây giờ nhiều phép tắc bị "bẻ gãy", người mới giàu cũng nhiều lên, học cái hay đâu chẳng thấy, thấy không ít học đòi. Không ít người phủ nhận những giá trị cũ vì cho là lỗi thời nhưng thực sự để chứng minh mình tân tiến. Cuối cùng, cái đẹp không giữ được, cái hay không học được, không ít người trở thành những sản phẩm lỗi, không có điểm tựa của những giá trị sâu thẳm, chới với giữa "mùi vị" của đồng tiền.

Vậy thì, hãy biết học “Lễ” đi. Đó là điểm tựa giữa mọi phức tạp đời sống đấy!

Xin cảm ơn anh!

Nhà báo Hoàng Nguyên Vũ, sinh năm 1980, từng là phóng viên báo Quân đội nhân dân, Công an Nhân dân, Phụ nữ TP. Hồ Chí Minh, báo Điện tử Trí thức trẻ (quản lý phía Nam, chuyên trang Soha). Được biết đến là một cây viết ký sự nhân vật xuất sắc với nhiều giải thưởng báo chí và là một trong những cây phỏng vấn sắc sảo hiện nay. Hiện nay anh phụ trách mảng truyền thông đối ngoại của Khối quảng cáo, Công ty cổ phần VC Corp.

Các tập sách cá nhân được xuất bản: Có tuổi hai mươi thành sóng nước - ký sự hậu chiến 2005, Khúc bi tráng một thời (Ký sự hậu chiến, 2006), Hành trình số phận (Phóng sự thân phận, 2007), Nghệ sĩ bình yên và không bình yên (Chân dung nhân vật, 2007), Thân phận và hào quang (Phỏng vấn nghệ sĩ, 2015), Danh hoạ và tôi (Chân dung hội hoạ, sắp xuất bản).

TS. Lưu Bình Nhưỡng: 'Đừng biến văn hóa thành thỏi vàng rồi cất kỹ trong tủ'

TS. Lưu Bình Nhưỡng: 'Đừng biến văn hóa thành thỏi vàng rồi cất kỹ trong tủ'

Theo TS. Lưu Bình Nhưỡng (Phó Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội), cần biết quảng bá cho văn hoá của mình, biến nó thành ...

Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Nên lược bỏ chứ không loại bỏ 'lễ' trong trường học

Tranh cãi khẩu hiệu 'Tiên học lễ, hậu học văn': Nên lược bỏ chứ không loại bỏ 'lễ' trong trường học

Tiến sĩ Chu Đức Hà (Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, ý nghĩa của câu nói 'Tiên học lễ, ...

Yến Nguyệt

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

TP. Hồ Chí Minh: Đồng bào theo đạo Hồi chung tay xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân

TP. Hồ Chí Minh: Đồng bào theo đạo Hồi chung tay xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân

Baoquocte.vn. Đồng bào theo đạo Hồi luôn kề vai, sát cánh cùng nhân dân vượt qua khó khăn, thử thách, tích cực tham gia phong trào đạt hiệu quả thiết thực.
Ngoại trưởng Mỹ tới Hội nghị G20: Kêu gọi chung tay vì việc lớn, nhắn nhủ Trung Quốc đừng 'hành động quá đà'

Ngoại trưởng Mỹ tới Hội nghị G20: Kêu gọi chung tay vì việc lớn, nhắn nhủ Trung Quốc đừng 'hành động quá đà'

Baoquocte.vn. Tìm lời giải cho khủng hoảng lương thực, cân bằng trong quan hệ với Trung Quốc là trọng tâm của Ngoại trưởng Mỹ tại Hội nghị Ngoại trưởng G20.
U19 Đông Nam Á 2022: U19 Việt Nam thắng đậm U19 Brunei, tạm dẫn đầu bảng A

U19 Đông Nam Á 2022: U19 Việt Nam thắng đậm U19 Brunei, tạm dẫn đầu bảng A

Baoquocte.vn. U19 Việt Nam thắng U19 Brunei với tỷ số 4-0 nhờ các pha ghi bàn của Châu Phi, Giản Tân, Đức Việt trong trận đấu Tùng Hân bị truất quyền ...
Tin thế giới 6/7: Nga nói đã tiêu diệt HIMARS, khẳng định quan hệ với Kazakhstan, Đức thông qua kế hoạch cứu trợ năng lượng

Tin thế giới 6/7: Nga nói đã tiêu diệt HIMARS, khẳng định quan hệ với Kazakhstan, Đức thông qua kế hoạch cứu trợ năng lượng

Baoquocte.vn. Nga nói đã tiêu diệt HIMARS, khẳng định quan hệ với Kazakhstan, Đức thông qua kế hoạch cứu trợ năng lượng…là một số tin thế giới nổi bật ngày 6/7.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn khẳng định, Nga luôn là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Chính phủ Việt Nam luôn coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Nga.
XSMB 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 7/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 7/7/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 5. xổ số hôm nay 7/7. SXMB 7/7.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov

Baoquocte.vn. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chúc chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Nga thành công tốt đẹp, góp phần tăng cường quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga.
Quan hệ hai Đảng, hai nước Việt Nam-Trung Quốc tiếp tục phát triển tích cực, lành mạnh

Quan hệ hai Đảng, hai nước Việt Nam-Trung Quốc tiếp tục phát triển tích cực, lành mạnh

Baoquocte.vn. Đồng chí Lê Hoài Trung, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương hội đàm trực tuyến với Trưởng ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.
XSMT 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. SXMT 7/7

XSMT 7/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 7/7/2022. SXMT 7/7

Baoquocte.vn. XSMT 7/7. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 7/7/2022. xổ số hôm nay 23/6/2022. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT 7/7
Covid-19 ngày 6/7: 913 F0 mới; 7.626 ca khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 6/7: 913 F0 mới; 7.626 ca khỏi bệnh và không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 ngày 6/7 của Bộ Y tế cho biết có 913 ca mắc mới, trong ngày có hơn 7.600 bệnh nhân khỏi, cao gấp 8 lần số mắc mới.
Pháp đồng hành cùng Việt Nam trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Pháp đồng hành cùng Việt Nam trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Vừa qua, chương trình GEMMES Việt Nam do AFD tài trợ đã trình bày các kết quả nghiên cứu và hoạt động dự kiến cho Hội nghị khí hậu COP 27.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (6-7/7): Hà Nội có lúc mưa rào; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung và Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (6-7/7): Hà Nội có lúc mưa rào; Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa to đến rất to; Trung và Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa dông rải rác, cục bộ mưa to đến rất to; Nam Bộ mưa to cục bộ; Trung-Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt.
Nhật Bản 'báo động đỏ' về tình trạng phụ nữ nhẹ cân

Nhật Bản 'báo động đỏ' về tình trạng phụ nữ nhẹ cân

Baoquocte.vn. Ngày 4/7, Bộ Y tế Nhật Bản ra thông báo sẽ thành lâp một nhóm chuyên nghiên cứu, điều tra về thói quen ăn uống và lối sống của giới trẻ nước này.
Covid-19 ngày 5/7: Gần 1.000 F0 mới và 1 ca tử vong ở Quảng Ninh

Covid-19 ngày 5/7: Gần 1.000 F0 mới và 1 ca tử vong ở Quảng Ninh

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 5/7 cho biết, có 989 ca mắc mới, trong ngày số khỏi bệnh gấp gần 10 lần và có 1 F0 tử vong.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Nam Bộ chiều, đêm có mưa to cục bộ; Trung Bộ nắng nóng gay gắt; Tây Nguyên ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (5-6/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Nam Bộ chiều, đêm có mưa to cục bộ; Trung Bộ nắng nóng gay gắt; Tây Nguyên ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Nam Bộ chiều tối, đêm mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa vừa mưa to; Bắc và Trung Trung Bộ nắng nóng gay gắt.
Lý do khiến gần 9.400 nhân viên y tế xin thôi việc...

Lý do khiến gần 9.400 nhân viên y tế xin thôi việc...

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, nhân viên y tế xin thôi việc, bỏ việc, chủ yếu do thu nhập thấp, lương, chế độ phụ cấp chưa đảm bảo.
Ra mắt app chăm sóc sức khỏe toàn diện trên nền tảng số tại Việt Nam

Ra mắt app chăm sóc sức khỏe toàn diện trên nền tảng số tại Việt Nam

Baoquocte.vn. AN Space - một app chăm sóc sức khỏe toàn diện trên nền tảng số tại Việt Nam được ra mắt với sự tham dự của nhiều chuyên gia.
Covid-19 ngày 3/7: Số ca mắc mới thấp nhất 12 tháng, tiếp tục không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 3/7: Số ca mắc mới thấp nhất 12 tháng, tiếp tục không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Theo bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế, ngày 3/7 Việt Nam có 511 ca mắc Covid-19, giảm 219 ca so với hôm qua (2/7).
Biến thể BA.5 đã xuất hiện tại Hà Nội, người dân nên đảm bảo tiêm chủng đủ mũi nhắc lại

Biến thể BA.5 đã xuất hiện tại Hà Nội, người dân nên đảm bảo tiêm chủng đủ mũi nhắc lại

Baoquocte.vn. Số liệu cập nhật đến ngày 2/7 của Cục quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho thấy, Hà Nội hiện có 81 bệnh nhân mắc Covid-19 đang điều trị tại bệnh viện.
Biến thể phụ BA.4, BA.5 khiến nhiều nước tăng số ca Covid-19; Việt Nam kiểm soát từ cửa khẩu

Biến thể phụ BA.4, BA.5 khiến nhiều nước tăng số ca Covid-19; Việt Nam kiểm soát từ cửa khẩu

Baoquocte.vn. Trước tình hình biến thể phụ BA.4, BA.5 khiến nhiều nước tăng số ca Covid-19; Việt Nam tăng cường kiểm soát từ cửa khẩu, tiêm vaccine mũi 3, 4…
Xuất hiện biến chủng mới BA.5, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiêm vaccine Covid-19 mũi 3, mũi 4, mua trang thiết bị y tế

Xuất hiện biến chủng mới BA.5, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiêm vaccine Covid-19 mũi 3, mũi 4, mua trang thiết bị y tế

Baoquocte.vn. Trước sự xuất hiện biến chủng mới BA.5, Thủ tướng yêu cầu Bộ Y tế đẩy nhanh tiêm vaccine Covid-19 và cung cấp đầy đủ trang thiết bị y tế.
Phiên bản di động