Chỗ đứng nào cho châu Âu trong quan hệ Mỹ-Trung?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu có thể theo đuổi một chính sách độc lập, đồng thời đóng vai trò trung gian, hòa giải trong căng thẳng Mỹ-Trung hiện nay.

Sự chia rẽ của các nước Liên minh châu Âu (EU) trước lời kêu gọi của Mỹ về tẩy chay ngoại giao Olympic mùa Đông tại Bắc Kinh cho thấy trong vấn đề Trung Quốc, quan điểm của hai bên thực sự “cách nhau một đại dương”. Tại sao lại có câu chuyện này?

(01.04) Tàu khu trục Bayern (Đức) tại cảng Singapore ngày 21/12/2021. (Nguồn: Bloomberg)
Tàu khu trục Bayern (Đức) tại cảng Singapore ngày 21/12/2021. (Nguồn: Bloomberg)

Ít triển vọng, nhiều thách thức

Nhìn bên ngoài, không chỉ chia sẻ lập trường về các vấn đề cơ bản trong chính trị quốc tế, Mỹ và châu Âu cũng thường xuyên đề cập thách thức Trung Quốc đặt ra cho trật tự toàn cầu hiện nay.

Dư địa để hai bên bờ Đại Tây Dương tăng cường hợp tác về Trung Quốc là rõ ràng, thể hiện ở một số nỗ lực đã và đang được hai bên triển khai như sáng kiến Đối thoại Mỹ-EU về Trung Quốc hay Hội đồng Thương mại và Công nghệ Mỹ-EU.

Hai bên đã phối hợp, đối phó các hành vi cạnh tranh thương mại không lành mạnh của Bắc Kinh, sử dụng các hạn chế về xuất khẩu và đầu tư để gây sức ép, buộc Trung Quốc từ bỏ các chính sách Mỹ và EU cho là “vi phạm nhân quyền”.

Tuy nhiên, châu Âu lại không thể dung hòa lợi ích của mình với tầm nhìn về liên minh các nền dân chủ do Mỹ dẫn dắt để đối phó Trung Quốc. EU đã nhiều lần chỉ trích các chính sách kiềm chế núp bóng chiến lược cạnh tranh ảnh hưởng.

Một mặt, EU muốn làm sâu sắc hơn hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Mặt khác, các thành viên của khối lại không thể nhất trí về cách thức triển khai, bởi họ không muốn cô lập Trung Quốc hoặc tác động tiêu cực tới trật tự quốc tế khối hằng bảo vệ.

Đó là chưa kể tới chuyện nhiều nước châu Âu không còn cho rằng Mỹ là đối tác đáng tin cậy. Ông Joe Biden có thể coi trọng mối quan hệ này, nhưng chẳng ai biết được liệu người kế nhiệm ông sẽ nghĩ gì? Đây là động lực then chốt để EU nỗ lực triển khai tầm nhìn riêng về “tự chủ chiến lược”.

Một mặt, EU muốn làm sâu sắc hơn hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Mặt khác, các thành viên của khối lại không thể nhất trí về cách thức triển khai, bởi họ không muốn cô lập Trung Quốc hoặc tác động tiêu cực tới trật tự quốc tế khối hằng bảo vệ.

Ngoài ra, nghị trình Mỹ-EU hiện nay về Trung Quốc đang đặt ra nhiều mục tiêu quá sức. Các bên cần ưu tiên rõ ràng hơn để tối đa hóa lợi ích trong phối hợp hành động.

Ngoài ra, sự khác biệt trong hệ thống pháp luật, cũng như cách nhìn nhận nguy cơ, thách thức khác nhau tại Mỹ và châu Âu sẽ khiến quá trình tìm kiếm đồng thuận trong các lĩnh vực then chốt như khí thải carbon, chống độc quyền, hay đối phó các chiến dịch gây nhiễu loạn thông tin của Trung Quốc gặp khó khăn hơn.

Đặc biệt, triển vọng hợp tác an ninh - quốc phòng, đối trọng với Trung Quốc tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương còn nhiều hạn chế. Châu Âu đã có hành động biểu tượng như điều tàu chiến thực hiện quyền tự do hàng hải trên Biển Đông. Tuy nhiên, hầu hết các nước, dù là Đức hay Pháp, đều thận trọng và không muốn đi xa hơn.

Điều này đúng với cả Pháp, nước châu Âu hiếm hoi với hiện diện quân sự đáng kể tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian từng giải thích: “Chúng tôi không đánh giá thấp mức độ cạnh tranh với Trung Quốc, song chúng tôi cũng tránh quân sự hóa chiến lược của mình để có thể mở rộng hợp tác với tất cả các quốc gia mong muốn, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền của họ.”

Sự chần chừ này sẽ không sớm biến mất. Dù chính phủ mới tại Đức được cho là sẽ có giọng điệu cứng rắn hơn với Trung Quốc, song Thủ tướng Olaf Scholz vẫn duy trì thái độ thận trọng, cho rằng mọi hành động “cần được cân nhắc kỹ lưỡng”, nhấn mạnh cần có cách tiếp cận mang tính hợp tác.

Do đó, Mỹ không nên kỳ vọng Đức sẽ nhìn nhận quan hệ với Trung Quốc chỉ dưới lăng kính hệ giá trị. Thất bại trong giao tiếp giữa Washington và EU, nhất là với Pháp, về sự ra đời của AUKUS, càng cho thấy hạn chế trong hợp tác quân sự Mỹ-châu Âu tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

(01.04) Sự ra đời của AUKUS cho thấy hạn chế về hợp tác quân sự giữa Mỹ và châu Âu tại ADD-TBD - Ảnh minh họa. (Nguồn: APLN)
Sự ra đời của AUKUS cho thấy hạn chế về hợp tác quân sự giữa Mỹ và châu Âu tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương - Ảnh minh họa. (Nguồn: APLN)

Kinh nghiệm cũ trên cương vị mới

Tuy nhiên, hợp tác xuyên Đại Tây Dương không phải là cách duy nhất châu Âu có thể tác động, giảm thiểu rủi ro từ căng thẳng Mỹ-Trung. Các nhà hoạch định chiến lược đang cố gắng rút ra những bài học từ lịch sử để xây dựng một cách tiếp cận cho phép Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh lành mạnh, tránh dẫn đến đối đầu, thậm chí xung đột vũ trang. Đây là lúc châu Âu có thể lên tiếng.

EU nên cân nhắc triển khai sáng kiến ngoại giao tương tự Tiến trình Helsinki, vốn đã góp phần làm giảm căng thẳng giữa phương Tây và Liên Xô những năm của thập niên 1970. Châu Âu có thể làm trung gian cho các thỏa thuận hạ nhiệt, giảm rủi ro, tăng cường kiểm soát khủng hoảng, tránh đối đầu.

Thú vị hơn, sự hạn chế về năng lực quân sự tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể trở thành lợi thế của EU, khiến khối này trở thành trung gian hòa giải đáng tin cậy hơn, đặc biệt là về các vấn đề nhạy cảm như Đài Loan (Trung Quốc) hay Biển Đông.

Thậm chí, EU có thể thúc đẩy ngoại giao hợp tác trên không gian mạng và thám hiểm vũ trụ. Đây đều là những lĩnh vực cạnh tranh gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc và sự hiện diện mang tính hòa giải của EU là đáng hoan nghênh.

Ngoài ra, EU có bề dày kinh nghiệm về xây dựng đạo luật, quy định để ngăn ngừa xung đột. Ủy ban châu Âu và các nước châu Âu từng đóng góp đáng kể trong xây dựng cơ chế kiểm soát vũ khí và vũ khí hạt nhân, cụ thể như Nhóm các nước cung cấp hạt nhân (NSG), Thỏa thuận Wassenaar hay thỏa thuận hạt nhân Iran.

Hạn chế về triển khai năng lực quân sự tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể trở thành lợi thế của EU, khiến khối này trở thành trung gian, hòa giải đáng tin cậy hơn, đặc biệt là về các vấn đề nhạy cảm như Đài Loan (Trung Quốc) hay Biển Đông.

Rõ ràng, chẳng có gì chắc chắn rằng sáng kiến giảm căng thẳng của EU tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ thành công, nhất là khi quan hệ EU-Trung Quốc còn nóng. Tuy nhiên, sáng kiến này cũng có phần phù hợp với mục tiêu của EU về tìm kiếm cách tiếp cận khu vực toàn diện hơn, củng cố trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Quan trọng hơn, đây có thể là cách tốt nhất để ngăn ngừa xung đột giữa các cường quốc. Chẳng phải đó là lý tưởng ban đầu cho sự ra đời của EU hay sao?

Đối tác chiến lược Nga-Ấn Độ: Chìa khóa ổn định cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Đối tác chiến lược Nga-Ấn Độ: Chìa khóa ổn định cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Theo tác giả Joshy M Paul* trong bài viết trên trang East Asia Forum, quan hệ đối tác chiến lược Nga-Ấn Độ sẽ là nhân ...

Mỹ-Trung căng thẳng, Đông Á dễ gặp nguy

Mỹ-Trung căng thẳng, Đông Á dễ gặp nguy

Các sự kiện chính trị quan trọng ở hai nước năm 2022 có thể khiến căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng, gây nguy hiểm cho môi ...

(theo The Japan Times)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Truyền thông Italy quan tâm chuyến thăm châu Âu của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ

Baoquocte.vn. Các bài viết tập trung nhấn mạnh kết quả hợp tác tích cực đạt được giữa Việt Nam với các nước châu Âu, nhất là về thương mại và đầu ...
Sắp lên sóng bộ phim truyền hình về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Sắp lên sóng bộ phim truyền hình về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh ra mắt bộ phim 'Bình minh ...
Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Tác phẩm 'Hồ Chí Minh toàn tập' được giảng dạy và học tập tại Lào

Baoquocte.vn. Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào đã công bố và hướng dẫn nghiên cứu tác phẩm ‘Hồ Chí Minh toàn tập’ trong công tác giảng dạy ...
Lý do khiến cuộc hôn nhân thứ tư của tỷ phú truyền thông Rupert Murdoch kết thúc

Lý do khiến cuộc hôn nhân thứ tư của tỷ phú truyền thông Rupert Murdoch kết thúc

Baoquocte.vn. Đồng loạt nhiều tờ tin tức phương Tây đưa tin về lý do khiến cuộc hôn nhân thứ tư của tỷ phú truyền thông người Mỹ đi đến kết thúc.
Nga phá hủy nhiều căn cứ quân sự ở Donbass, tranh cãi với Ukraine tại ICJ; Phương Tây sớm mệt mỏi vì cuộc chiến?

Nga phá hủy nhiều căn cứ quân sự ở Donbass, tranh cãi với Ukraine tại ICJ; Phương Tây sớm mệt mỏi vì cuộc chiến?

Baoquocte.vn. Theo Politico, người dân Phương Tây có thể sớm cảm thấy mệt mỏi với cuộc chiến ở Ukraine và chuyển trọng tâm sang những vấn đề trong nước.
XSMN 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 3/7. xổ số hôm nay 3/7. kết quả xổ số miền Nam 3/7/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7. xổ số miền Nam chủ nhật. ...
XSMT 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. SXMT 3/7/2022

XSMT 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. SXMT 3/7/2022

Baoquocte.vn. XSMT 3/7. trực tiếp xổ số miền Trung 3/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. xổ số hôm nay 3/7/2022. SXMT 3/7
XSMB 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. dự đoán XSMB

XSMB 3/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 3/7/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 3/7. kết quả xổ số miền Bắc 3/7/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 3 tháng 7. xổ số hôm nay 3/7. dự đoán XSMB 3/7. SXMB 3/7
Nhật Bản lần đầu tiết lộ hải trình tàu quân sự Nga trong khu vực

Nhật Bản lần đầu tiết lộ hải trình tàu quân sự Nga trong khu vực

Baoquocte.vn. Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, 3 tàu khu trục, khinh hạm và tiếp liệu của Nga đã đi qua vùng biển giữa 2 đảo gần Đài Loan và tiến ...
Covid-19 ngày 2/7: Tiếp tục không có F0 tử vong, cả nước đã tiêm hơn 233 triệu liều vaccine

Covid-19 ngày 2/7: Tiếp tục không có F0 tử vong, cả nước đã tiêm hơn 233 triệu liều vaccine

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 2/7 cho biết có 730 ca Covid-19, giảm gần 200 ca so với ngày hôm qua.
Nga phá hủy nhiều căn cứ quân sự ở Donbass, tranh cãi với Ukraine tại ICJ; Phương Tây sớm mệt mỏi vì cuộc chiến?

Nga phá hủy nhiều căn cứ quân sự ở Donbass, tranh cãi với Ukraine tại ICJ; Phương Tây sớm mệt mỏi vì cuộc chiến?

Baoquocte.vn. Theo Politico, người dân Phương Tây có thể sớm cảm thấy mệt mỏi với cuộc chiến ở Ukraine và chuyển trọng tâm sang những vấn đề trong nước.
Nhật Bản lần đầu tiết lộ hải trình tàu quân sự Nga trong khu vực

Nhật Bản lần đầu tiết lộ hải trình tàu quân sự Nga trong khu vực

Baoquocte.vn. Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, 3 tàu khu trục, khinh hạm và tiếp liệu của Nga đã đi qua vùng biển giữa 2 đảo gần Đài Loan và tiến vào Biển Hoa Đông.
Hàn Quốc lập hội đồng giải quyết trở ngại lớn nhất trong quan hệ với Nhật Bản

Hàn Quốc lập hội đồng giải quyết trở ngại lớn nhất trong quan hệ với Nhật Bản

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đang xem xét các biện pháp để cải thiện mối quan hệ với Nhật Bản, vốn đã rơi xuống mức thấp nhất trong những năm qua.
Ukraine kêu gọi gạt Nga khỏi Hội đồng Bảo an LHQ, Moscow nói gì?

Ukraine kêu gọi gạt Nga khỏi Hội đồng Bảo an LHQ, Moscow nói gì?

Baoquocte.vn. Theo một đại diện của Nga tại Liên hợp quốc (LHQ), lời kêu gọi đó của Ukraine là 'không đáng được xem xét'.
Trung Quốc yêu cầu Canada không ‘bình luận vô trách nhiệm’ liên quan đến Hong Kong

Trung Quốc yêu cầu Canada không ‘bình luận vô trách nhiệm’ liên quan đến Hong Kong

Baoquocte.vn. Trong tuyên bố ngày 1/7, Đại sứ quán Trung Quốc nêu rõ các thế lực bên ngoài không nên đưa ra 'bình luận vô trách nhiệm' liên quan Hong Kong.
Anh-New Zealand ra tuyên bố chung, ủng hộ Biển Đông tự do và rộng mở

Anh-New Zealand ra tuyên bố chung, ủng hộ Biển Đông tự do và rộng mở

Baoquocte.vn. Thủ tướng Anh Boris Johnson và người đồng cấp New Zealand Jacinda Ardern ngày 1/7 tái khẳng định ủng hộ tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.
Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Baoquocte.vn. Philippines dưới thời ông Ferdinand Marcos Jr. sẽ tránh phụ thuộc vào một đối tác đơn lẻ.
Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Thượng đỉnh G7 và NATO: Thách thức chồng thách thức

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh G7 và NATO cho thấy nỗ lực của Mỹ và phương Tây nhằm vừa đối phó Nga và thách thức mang tính hệ thống từ Trung Quốc.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Phiên bản di động