CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ-TRUNG QUỐC

'Chính trị bản sắc' làm trầm trọng thêm căng thẳng Mỹ-Trung Quốc ?

Sơn Huy
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Học giả Wang Jisi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) mới đây có bài viết trên tờ South China Morning Post, nhận định rằng 'chính trị bản sắc' gây thêm chia rẽ và ngờ vực, phá vỡ sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa Mỹ-Trung Quốc.
chinh tri ban sac lam tram trong them cang thang my trung quoc
Nhà nghiên cứu Wang Jisi nhận định, "chính trị bản sắc" đã tạo cơ sở cho chủ nghĩa dân tộc, phá vỡ sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa Trung Quốc và Mỹ.

Thực tiễn ngày nay

Học giả Wang Jisi cho biết, giới nghiên cứu luôn tìm hiểu về nguyên nhân gốc rễ của căng thẳng Mỹ-Trung Quốc cũng như lý do vì sao Mỹ luôn cố gắng đẩy Trung Quốc vào tình huống phải xoay sở. Đáp án phổ biến nhất là Trung Quốc, với tư cách là một cường quốc đang trỗi dậy nhanh chóng, thách thức vị trí thống trị của Mỹ trên thế giới. Nhận định khác cho rằng, sự khác biệt sâu sắc về hệ tư tưởng và thể chế chính trị đã thổi bùng đối đầu Trung-Mỹ.

Tuy nhiên, đối mặt với thách thức khó khăn do đại dịch Covid-19 gây ra, thay vì tăng cường hợp tác y tế công cộng, Trung Quốc và Mỹ lại lao vào cuộc khẩu chiến, “lời qua tiếng lại” về nguồn gốc của virus. Cuộc chiến này không chỉ đơn thuần phản ánh sự chênh lệch giữa lợi ích quốc gia hai bên, sự tranh giành quyền lực hoặc khác biệt về hệ tư tưởng và hệ thống chính trị mà còn nhắc nhở về tầm quan trọng của chính trị bản sắc trong thế giới ngày nay.

Chính trị bản sắc đề cập đến một cách tiếp cận chính trị, trong đó mọi người hình thành các liên kết chính trị xã hội riêng nhằm giải quyết các mối quan tâm và chương trình nghị sự của các nhóm cụ thể, thường được xác định theo chủng tộc, dân tộc, giới tính, tôn giáo, ngôn ngữ và văn hóa... Chính trị bản sắc thường nhằm mục đích giành lại quyền tự quyết và tự do chính trị lớn hơn cho những người bị gạt ra ngoài lề xã hội.

Một người thường xác định danh tính bản thân bằng quốc gia xuất xứ của họ. Tuy nhiên, điều đặc biệt đối với cả Trung Quốc và Mỹ là bản sắc lớn hơn quốc gia. Đối với nhiều người trong giới tinh hoa Mỹ, nước Mỹ đại diện cho nền văn minh phương Tây, nền dân chủ và đôi khi là cả cộng đồng quốc tế. Trong khi đó, giới tinh hoa Trung Quốc thường coi Trung Quốc là đại diện cho nền văn minh phương Đông và coi Trung Quốc là quốc gia có tiếng nói đại diện các nước đang phát triển.

Các biểu hiện rõ ràng

Tin liên quan
Đối đầu Mỹ-Trung Quốc có nguồn gốc sâu xa Đối đầu Mỹ-Trung Quốc có nguồn gốc sâu xa

Sự phân mảnh và hỗn loạn trong chính trị quốc tế và nền kinh tế toàn cầu kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007-2008 đã hình thành một nền chính trị làm xói mòn mối quan hệ Trung-Mỹ trong những năm tiếp theo. Một số biểu hiện dưới đây đã xuất hiện rõ ràng trước khi Covid-19 bùng phát và sẽ tiếp tục rõ ràng hơn nữa sau khi cuộc khủng hoảng biến mất.

Thứ nhất, chính trị bản sắc là hệ quả tất yếu của toàn cầu hóa với sự gia tăng bất bình đẳng kinh tế, xã hội trên toàn thế giới, giữa các quốc gia, dân tộc và trong xã hội.

Thứ hai, sự bất bình đẳng ngày càng trầm trọng làm phát sinh chủ nghĩa dân túy. Ở các quốc gia đa sắc tộc như Mỹ, chủ nghĩa dân túy được củng cố bởi một hình thức chủ nghĩa dân tộc có xu hướng đổ lỗi cho các quốc gia khác về những thất bại của chính họ.

Thứ ba, tiến bộ công nghệ là con dao hai lưỡi. Một mặt, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và những cải tiến khác giúp cải thiện chất lượng cuộc sống. Mặt khác, công nghệ cũng là công cụ để định hình nhận thức, kích động tinh thần dân tộc cực đoan, làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo và xây dựng bức tường giữa các nhóm có bản sắc khác nhau.

Tác động tiêu cực đến toàn cầu

Với những đặc tính trên, chính trị bản sắc gây thêm sự chia rẽ hiện có và sự ngờ vực trong các xã hội và giữa các quốc gia. Do đó, điều này có xu hướng củng cố chủ nghĩa dân tộc ở cả Trung Quốc và Mỹ, làm gián đoạn hơn nữa sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau.

Tin liên quan
Căng thẳng thương mại với Mỹ, Trung Quốc làm cách nào để Căng thẳng thương mại với Mỹ, Trung Quốc làm cách nào để 'lấy lòng' EU?

Thông qua lăng kính của nền chính trị bản sắc, đặc biệt là ở Trung Quốc và Mỹ, có thể hiểu rõ hơn về lý do tại sao cạnh tranh chiến lược là điều khó tránh khỏi. Về cơ bản, các giá trị chính trị sẽ tiếp tục mâu thuẫn. Hơn nữa, hai quốc gia sẽ vẫn là những nền văn minh có thể phân biệt rõ ràng, mỗi quốc gia đều tuyên bố đại diện cho tương lai. Lãnh đạo hai nước biết cách sử dụng chính trị bản sắc để đoàn kết chính thể đồng thời chống lại bên còn lại.

Chính trị bản sắc đang thâm nhập sâu vào suy nghĩ của ngày càng nhiều công dân Trung Quốc và Mỹ khi mối quan hệ hai nước đang tồi tệ hơn lúc nào hết. Điều này được lý giải một phần trong cuốn "Cuộc đụng độ giữa các nền văn minh" của Samuel Huntington. Huntington chỉ ra rằng: “Mọi người sử dụng chính trị không chỉ để thúc đẩy lợi ích của họ mà còn để xác định danh tính của họ. Chúng ta chỉ biết mình là ai khi biết mình không phải là ai và thường chỉ khi biết mình chống lại ai”.

Ngày nay, Trung Quốc và Mỹ đang lâm vào một cuộc cạnh tranh lâu dài, gợi nhớ đến Chiến tranh Lạnh. Cuộc cạnh tranh này cũng có thể gây ra tác động sâu rộng hơn nữa đến nền chính trị toàn cầu trong thời kỳ hậu đại dịch, nếu những lời nói ác ý và hành động thù địch vẫn tiếp tục.

Đối đầu với Trung Quốc gia tăng, Mỹ và Ấn Độ tăng cường quan hệ 4 bên với Nhật Bản, Australia

Đối đầu với Trung Quốc gia tăng, Mỹ và Ấn Độ tăng cường quan hệ 4 bên với Nhật Bản, Australia

TGVN. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các quan chức chính phủ cấp cao của Mỹ và Ấn Độ ngày 11/9 đã nhất trí tăng ...

Giới chuyên gia: Quan hệ Mỹ-Trung hiện đan xen chặt chẽ với nhau

Giới chuyên gia: Quan hệ Mỹ-Trung hiện đan xen chặt chẽ với nhau

TGVN. Giới chuyên gia bác bỏ ý tưởng về một cuộc Chiến tranh Lạnh, nói rằng mối quan hệ kinh tế giữa hai cường quốc ...

Tránh trở thành “con tốt” trong căng thẳng thương mại, sinh viên Trung Quốc chọn Hong Kong du học

Tránh trở thành “con tốt” trong căng thẳng thương mại, sinh viên Trung Quốc chọn Hong Kong du học

TGVN. Việc Mỹ ban hành những quy chế thị thực chặt chẽ mới đây đã khiến sinh viên Trung Quốc tìm kiếm cơ hội học ...

(theo SCMP)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Phối hợp tổ chức kỷ niệm Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam-Lào 2022 tại Philippines

Phối hợp tổ chức kỷ niệm Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam-Lào 2022 tại Philippines

Baoquocte.vn. Hai Đại sứ quán cùng nhau chúc mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Lào mãi mãi xanh tươi, đời ...
Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt với Kazakhstan

Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt với Kazakhstan

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp xã giao Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Kazakhstan Mukhtar Tileuberdi nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam.
Đại sứ Nga: Hiện nay, ASEAN là tổ chức khu vực uy tín và quan trọng hơn cả

Đại sứ Nga: Hiện nay, ASEAN là tổ chức khu vực uy tín và quan trọng hơn cả

Baoquocte.vn. Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko khẳng định, chính những nguyên tắc cơ bản đã tạo nên tính hấp dẫn của ASEAN với bên ngoài.
An ninh của Afghanistan vẫn là vấn đề của châu Á

An ninh của Afghanistan vẫn là vấn đề của châu Á

Baoquocte.vn. Sau một năm nắm quyền ở Afghanistan, Taliban chưa thể làm được gì nhiều, đặc biệt là về an ninh và chống khủng bố.
Tin thế giới 18/8: Nhà máy Zaporizhzhia có thể đóng cửa, Phần Lan nói MiG-31 Nga xâm nhập, Trung Quốc ‘rắn’ với Mỹ về vấn đề Đài Loan

Tin thế giới 18/8: Nhà máy Zaporizhzhia có thể đóng cửa, Phần Lan nói MiG-31 Nga xâm nhập, Trung Quốc ‘rắn’ với Mỹ về vấn đề Đài Loan

Baoquocte.vn. Nga cân nhắc đóng cửa nhà máy Zaporizhzhia, Phần Lan nói MiG-31 Nga xâm nhập, Trung Quốc ‘rắn’ với Mỹ về Đài Loan là tin thế giới nổi bật ngày ...
Ban hành Nghị định 53/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng 2018

Ban hành Nghị định 53/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng 2018

Baoquocte.vn. Ngày 15/8, Chính phủ đã ban hành Nghị định 53/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng 2018.
Tây Ban Nha 'đau đầu' vì vấn nạn lợn rừng

Tây Ban Nha 'đau đầu' vì vấn nạn lợn rừng

Baoquocte.vn. Cuộc sống của người dân tại nhiều thành phố ở Tây Ban Nha bị đảo lộn khi phải tiếp đón những 'vị khách không mời mà đến' là những đàn ...
Nhìn lại 55 năm ASEAN và định hướng tương lai

Nhìn lại 55 năm ASEAN và định hướng tương lai

Baoquocte.vn. Sáng 18/8, tại Hà Nội, ASEAN-ISIS, Học viện Ngoại giao đã tổ chức Tọa đàm quốc tế 'Nhìn lại 55 năm ASEAN và định hướng tương lai'.
Hưng Thịnh Corp và YOO hợp tác thiết kế dự án biệt thự bán đảo Hollywood Hills

Hưng Thịnh Corp và YOO hợp tác thiết kế dự án biệt thự bán đảo Hollywood Hills

Baoquocte.vn. Ngày 17/8/2022, tại Bangkok (Thái Lan), Hưng Thịnh Land – thành viên Tập đoàn Hưng Thịnh và YOO – Thương hiệu thiết kế nhà ở và khách sạn nổi tiếng ...
Covid-19 ngày 18/8: Gần 3.300 F0 mới; 8.877 bệnh nhân khỏi bệnh; không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 18/8: Gần 3.300 F0 mới; 8.877 bệnh nhân khỏi bệnh; không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch ngày 18/8 của Bộ Y tế cho biết có 3.295 ca mới, tăng hơn 300 ca so với hôm qua; hơn 8.800 bệnh nhân điều ...
Tin thế giới 18/8: Nhà máy Zaporizhzhia có thể đóng cửa, Phần Lan nói MiG-31 Nga xâm nhập, Trung Quốc ‘rắn’ với Mỹ về vấn đề Đài Loan

Tin thế giới 18/8: Nhà máy Zaporizhzhia có thể đóng cửa, Phần Lan nói MiG-31 Nga xâm nhập, Trung Quốc ‘rắn’ với Mỹ về vấn đề Đài Loan

Baoquocte.vn. Nga cân nhắc đóng cửa nhà máy Zaporizhzhia, Phần Lan nói MiG-31 Nga xâm nhập, Trung Quốc ‘rắn’ với Mỹ về Đài Loan là tin thế giới nổi bật ngày 18/8.
Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị thượng đỉnh Nga-Ukraine để xác định 'lộ trình' giải quyết xung đột

Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị thượng đỉnh Nga-Ukraine để xác định 'lộ trình' giải quyết xung đột

Baoquocte.vn. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đang thực hiện các nỗ lực ngoại giao để sớm có được một cuộc gặp thượng đỉnh Nga-Ukraine.
Cuộc hội đàm 7 giờ hạ nhiệt căng thẳng Trung-Nhật

Cuộc hội đàm 7 giờ hạ nhiệt căng thẳng Trung-Nhật

Baoquocte.vn. Thời gian qua, quan hệ Trung-Nhật nóng lên do những bất đồng xoay quanh nhiều vấn đề khu vực và quốc tế.
Australia chế tạo tàu ngầm robot, có khả năng tàng hình để ngăn chặn các hành động của Trung Quốc

Australia chế tạo tàu ngầm robot, có khả năng tàng hình để ngăn chặn các hành động của Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tàu ngầm mới của Australia có khả năng tàng hình và có thể di chuyển quãng đường dài mà không cần nổi lên.
Ngoại trưởng Mỹ-Ukraine điện đàm, HĐBA LHQ sớm họp

Ngoại trưởng Mỹ-Ukraine điện đàm, HĐBA LHQ sớm họp

Baoquocte.vn. Mỹ và một số quốc gia châu Âu đã đề nghị Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc sớm nhóm họp về tình hình Ukraine vào ngày 24/8.
Hungary và một quốc gia Baltic 'lời qua tiếng lại' vì xung đột Nga-Ukraine

Hungary và một quốc gia Baltic 'lời qua tiếng lại' vì xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Hungary có động thái phản đối trước những bình luận của giới chính trị gia Estonia với nước này do khác biệt quan điểm về xung đột Nga-Ukraine.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Baoquocte.vn. Các quốc gia đang gấp rút đặt ra các mục tiêu về 'Net zero' nhằm nhanh chóng thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Phiên bản di động