Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc: Khi cơn sóng ngầm ‘săn phù thủy’ dậy sóng

Hoàng Nam
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Xu hướng phát triển của nhân tài, đặc biệt là việc đi hay ở của nhân tài ưu tú gốc Trung Quốc sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự thăng trầm và thắng bại của cuộc đọ sức chiến lược giữa hai cường quốc Mỹ-Trung trong tương lai.
Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc: Khi cơn sóng ngầm ‘săn phù thủy’ dậy sóng?
Cơn sóng ngầm 'săn phù thủy' đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tự do sáng tạo học thuật của Mỹ, buộc các học giả gốc Trung Quốc đứng trước sự lựa chọn giữa 'đi và ở'. (Nguồn: AFP)

Trong những năm gần đây, chủ nghĩa “nước Mỹ trước tiên”, cộng thêm tình hình kinh tế suy thoái và tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh do dịch bệnh đã làm xuất hiện làn sóng chống Trung Quốc trong xã hội Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học công nghệ.

Gần đây nhất, hơn chục học giả Mỹ đã bị khởi tố tội che giấu tham gia “Chương trình ngàn nhân tài” của Trung Quốc. Giới học thuật Mỹ quan ngại hoạt động được gọi là “săn phù thủy” này sẽ làm cho nhân tài tháo chạy, khiến Trung Quốc chuyển từ bị động thành chủ động, tích cực hơn trong việc thu hút nhân tài công nghệ cao ở khu vực Bắc Mỹ.

Cơn sóng ngầm “săn phù thủy” đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tự do sáng tạo học thuật của Mỹ, buộc các học giả gốc Trung Quốc đứng trước sự lựa chọn giữa “đi và ở”.

Xét từ góc độ trung và dài hạn, nhiều học giả cho rằng, xu hướng phát triển của nhân tài, đặc biệt là việc đi hay ở của nhân tài gốc Trung Quốc sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự thăng trầm và thắng bại của cuộc đọ sức chiến lược giữa hai cường quốc Mỹ-Trung trong tương lai.

Mỹ có thực sự mất đi ưu thế?

Trung Quốc từng trải qua giai đoạn nền khoa học và công nghiệp quốc gia yếu kém. Việc giúp Bắc Kinh thoát khỏi tình trạng khó khăn phần lớn phụ thuộc vào đội ngũ nhân tài trở về từ các nước tiên tiến như Mỹ và châu Âu, bao gồm giáo sư Tiền Học Sâm - người hỗ trợ Trung Quốc xây dựng ngành công nghiệp tên lửa.

Giáo sư Tiền Học Sâm được quân đội Mỹ ví von có thể địch với 5 sư đoàn, khi yêu cầu trở về nước đã bị Cục Di trú và nhập tịch Mỹ bắt giam 15 ngày, sau khi được thả tự do thậm chí còn bị tước quyền nghiên cứu, và phải trải qua 5 năm khắc nghiệt mới có thể đặt chân về nước.

Vào thời điểm đó, Trung Quốc đã kêu gọi nhân tài công nghệ cao ở Mỹ về nước tham gia công cuộc xây dựng Trung Quốc mới, thu hút được hàng trăm nhân tài trở về đất nước, trong đó bao gồm một loạt nhân vật ưu tú được nhận giải thưởng danh giá “Hai bom, một vệ tinh” của Trung Quốc vào năm 1999 như Đặng Giá Tiên, Đồ Thủ Ngạc, Tiền Học Sâm, Quách Vĩnh Hoài, Dương Gia Trì, Trần Năng Khoan, Ngô Tự Lương, Nhậm Tân Dân, Chu Quang Á, Vương Hy Lý…

Hiện nay, hoạt động “săn phù thủy” của Mỹ đối với giới tinh hoa gốc Trung Quốc không có gì thay đổi sau khi ông Joe Biden lên làm Tổng thống, trong đó một ví dụ điển hình là vụ việc Giáo sư thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Mỹ Trần Cương bị bắt vào ngày 14/1.

Trong bối cảnh này, xét từ xu hướng tăng cường chia tách công nghệ cao, tiếp tục thúc đẩy chiến tranh lạnh công nghệ với Trung Quốc của ông Joe Biden sau khi lên cầm quyền, giới học thuật và giới khoa học công nghệ Mỹ tương quan ngại Mỹ sẽ mất đi ưu thế trong cạnh tranh khoa học công nghệ.

Sarah Spreitzer - Giám đốc phụ trách Quan hệ chính phủ tại Hội đồng Giáo dục Mỹ - cho biết: “Chúng tôi lo ngại điều này có thể sẽ truyền tải một thông điệp, đó là chúng tôi không còn hoan nghênh những sinh viên ưu tú đến từ khắp nơi trên thế giới”.

Tin liên quan
Sức mạnh kinh tế: Sức mạnh kinh tế: 'Quân bài' giúp Trung Quốc soán ngôi Mỹ ở châu Á

Kẻ này suy yếu, kẻ khác mạnh lên?

Dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump, chính phủ Trung Quốc đã lúng túng trong một thời gian, thậm chí tránh đề cập “Chương trình ngàn nhân tài” một cách công khai để giảm nhẹ xung đột với Mỹ.

Tuy nhiên, cùng với việc chuyển giao quyền lực giữa hai đảng của nước Mỹ, ông Joe Biden tiếp tục thúc đẩy “quỹ đạo tách rời công nghệ” với Trung Quốc, đồng thời xác định rõ Trung Quốc là mối đe dọa hàng đầu, thì Bắc Kinh đã thay đổi “chính sách nhượng bộ” trước đó, xác định nguyên tắc “tự lập tự cường khoa học công nghệ để giành quyền chủ động phát triển” tại kỳ họp Lưỡng hội toàn quốc năm 2021.

Trung Quốc cho rằng trước đây dù rất khó khăn nhưng Bắc Kinh vẫn có thể thu hút những nhà khoa học yêu nước như ông Tiền Học Sâm. Hiện nay, Trung Quốc đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, có khả năng cung cấp những điều kiện ưu đãi không kém Mỹ cho các nhà khoa học và giới tinh hoa công nghệ.

Hơn nữa, dựa theo nguyên tắc “kẻ này suy yếu, kẻ khác mạnh lên” thì việc thu hút nhân tài từ Mỹ về nước không những có thể mở rộng sức mạnh khoa học công nghệ của Trung Quốc, mà đồng thời cũng làm suy yếu năng lực sáng tạo của Mỹ, có thể gọi là “một mũi tên trúng hai mục đích”.

Hiện nay, khi “cuộc chiến công nghệ” đã diễn ra thì Trung Quốc sẽ có thể đưa ra chính sách thu hút nhân tài công khai và trực tiếp hơn. “Chương trình ngàn nhân tài” trước đây chỉ yêu cầu “nhân tài kiêm nhiệm”, mỗi năm làm việc 3 tháng ở Trung Quốc là có thể nhận được sự hỗ trợ ưu đãi.

Tuy nhiên, “Chương trình ngàn nhân tài” mới dứt khoát yêu cầu nhân tài hàng đầu trên các lĩnh vực khoa học công nghệ, bao gồm người gốc Trung Quốc, phải từ bỏ công việc ở nước ngoài, cư trú ở Trung Quốc từ 1 đến 3 năm, dành toàn bộ thời gian tham gia phát triển khoa học công nghệ của Trung Quốc.

Làn sóng cạnh tranh thu hút nhân tài này của Trung Quốc thậm chí đã lan đến các trường đại học trọng điểm ở các thành phố lớn.

Ví dụ điển hình là một trường đại học địa phương như Đại học Tài chính và Kinh tế Nam Kinh cũng đã đưa ra những điều kiện đối với mạng lưới nhân tài nước ngoài: Sinh sau năm 1980, có học vị tiến sỹ trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và khoa học công trình, có thời gian làm việc ở các cơ sở nghiên cứu khoa học nước ngoài trên 3 năm, mức trợ cấp mỗi năm từ 1 triệu đến 3 triệu Nhân dân tệ (khoảng 460.000 USD), sau khi nhận tài trợ phải từ bỏ công việc ở nước ngoài, dành toàn bộ thời gian về Trung Quốc làm việc tối thiểu 3 năm.

Rõ ràng, mục tiêu của những điều kiện này là nhằm vào những nhân tài trẻ tuổi gốc Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao và công trình ở Bắc Mỹ.

Ngoài nhân tài cao cấp, các đô thị quốc tế của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thiên Tân, Thượng Hải… cũng sẽ thu hút lưu học sinh về nước, ban hành các chính sách ưu đãi như nhập hộ khẩu ngay lập tức, tuyển dụng những nhân tài công nghệ tầm trung có ý định ở lại Mỹ.

Điều này đã gây nên thách thức nghiêm trọng đối với công tác nghiên cứu cơ bản và hoạt động trong các phòng thí nghiệm ở Mỹ và Canada.

Trong cạnh tranh sáng tạo công nghệ cao, dòng chảy nhân tài sẽ quyết định ai thắng ai bại. Liệu hoạt động “săn phù thủy” có trở thành khía cạnh mới trong cuộc đọ sức “marathon siêu cường” Mỹ-Trung Quốc?

TIN LIÊN QUAN
EU và những kỳ vọng về tấm ‘hộ chiếu vaccine’ quyền lực
Cập nhật Covid-19 ngày 23/3: Vaccine AstraZeneca đạt hiệu quả 79%; Đức nợ nần chồng chất vì Covid-19; Tổng thống Hàn Quốc tiêm vaccine trước thềm G7
Tin bất động sản mới nhất: Giá đất 'lên đồng' khắp nơi; Hà Nội rà soát dự án của Bitexco; quy định mới nhất về xây nhà ở phố cổ Thủ đô
Mỹ và Anh tung 'đòn' dồn dập vào Trung Quốc
Ảnh ấn tượng tuần (15-21/3): Mỹ-Trung ‘khẩu chiến’ nảy lửa, căng thẳng Myanmar và lực lượng đặc nhiệm Bulgaria tập trận
Chuyên gia gợi ý Mỹ-Trung Quốc nên cẩn trọng và có đối thoại liên tục
Tin bất động sản mới nhất: Đất Đông Anh, Hà Nội tăng gấp đôi sau 1 tuần; hàng loạt đất 'vàng' Nha Trang bị bỏ hoang; Thủ đô sẽ có thêm 5 quận
Bất động sản được định giá ‘trên trời’, giải mã cơn lốc sốt đất và rủi ro rình rập
Ảnh ấn tượng tuần (8-14/3): Căng thẳng Myanmar, gói cứu trợ 1.900 tỷ USD tham vọng của Mỹ, Hoàng tử Harry và 'cú ấn nút bom hạt nhân'
(theo TTXVN)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Xem nhiều

Đọc thêm

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu từ Australia đã hoàn thành nghiên cứu về nguy cơ viêm cơ tim liên quan đến tiêm vaccine ngừa Covid-19 ở thanh thiếu niên.
Sao Việt: Hoa hậu Mai Phương Thúy khoe vai trần gợi cảm

Sao Việt: Hoa hậu Mai Phương Thúy khoe vai trần gợi cảm

Baoquocte.vn. Hoa hậu Mai Phương Thúy khoe vai trần gợi cảm, Tiểu Vy khoe vóc dáng quyến rũ.
Hội thảo học thuật quốc tế ‘di sản Hồ Chí Minh với quan hệ Việt Nam-Trung Quốc’ tại Côn Minh

Hội thảo học thuật quốc tế ‘di sản Hồ Chí Minh với quan hệ Việt Nam-Trung Quốc’ tại Côn Minh

Baoquocte.vn. Hội thảo nhằm trao đổi về phương án trùng tu, tôn tạo khu di tích nơi ở cũ của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại số nhà 81 phố Hoa ...
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (8-9/8): Hà Nội và cả nước có mưa to cục bộ; Trung Bộ, Tây Nguyên mưa vừa mưa to, có nơi mưa rất to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (8-9/8): Hà Nội và cả nước có mưa to cục bộ; Trung Bộ, Tây Nguyên mưa vừa mưa to, có nơi mưa rất to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết vùng ven biển, đồng bằng miền Bắc và Nam Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to; Trung Bộ, Tây Nguyên mưa ...
Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc thăm căn cứ quân sự Mỹ, khẳng định quan hệ quân sự bền chặt

Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc thăm căn cứ quân sự Mỹ, khẳng định quan hệ quân sự bền chặt

Baoquocte.vn. Ngày 8/8, Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Lee Jong-sup tới thăm căn cứ quân sự chính của Mỹ tại đây để nhấn mạnh quan hệ đồng minh Hàn-Mỹ 'vững ...
Dự báo: Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có khả năng mạnh thành bão, gió giật cấp 10

Dự báo: Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có khả năng mạnh thành bão, gió giật cấp 10

Baoquocte.vn. Chiều nay (8/8), vùng áp thấp trên khu vực Bắc Biển Đông đã mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới.
Giao lưu văn hóa các nước ASEAN tại Tanzania

Giao lưu văn hóa các nước ASEAN tại Tanzania

Baoquocte.vn. Các hoạt động kỷ niệm 55 năm Ngày thành lập ASEAN tại Tanzania gồm chiếu phim, biểu diễn thời trang, lễ thượng cờ, giới thiệu ẩm thực, thể thao.
55 năm ASEAN - Một tầm nhìn, một bản sắc, một cộng đồng

55 năm ASEAN - Một tầm nhìn, một bản sắc, một cộng đồng

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 55 năm Ngày thành lập ASEAN, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn có bài viết về hành trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và những đóng ...
Hợp tác kinh tế Việt Nam-ASEAN: Sôi động và ‘gặt hái’ nhiều kết quả thiết thực

Hợp tác kinh tế Việt Nam-ASEAN: Sôi động và ‘gặt hái’ nhiều kết quả thiết thực

Baoquocte.vn. ASEAN là “hạt nhân” giúp Việt Nam thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư với các đối tác quan trọng ngoại khối.
Cận cảnh siêu xe Aston Martin Vantage F1® Edition và DB11 V8 Coupe

Cận cảnh siêu xe Aston Martin Vantage F1® Edition và DB11 V8 Coupe

Baoquocte.vn. Aston Martin Vantage F1® Edition và DB11 V8 Coupe bản nâng cấp vừa được giới thiệu tới khách hàng Việt Nam với giá bán lần lượt là 18,799 và 19,799 ...
Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc thăm căn cứ quân sự Mỹ, khẳng định quan hệ quân sự bền chặt

Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc thăm căn cứ quân sự Mỹ, khẳng định quan hệ quân sự bền chặt

Baoquocte.vn. Ngày 8/8, Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Lee Jong-sup tới thăm căn cứ quân sự chính của Mỹ tại đây để nhấn mạnh quan hệ đồng minh Hàn-Mỹ 'vững chắc'.
Thêm 2 chuyến tàu ngũ cốc được xuất khẩu từ Ukraine

Thêm 2 chuyến tàu ngũ cốc được xuất khẩu từ Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 8/8, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thông báo có thêm 2 chuyến tàu chở ngũ cốc đã xuất phát từ các cảng của Ukraine trên Biển Đen.
Trung Quốc quyết không đối thoại quốc phòng với Mỹ

Trung Quốc quyết không đối thoại quốc phòng với Mỹ

Baoquocte.vn. Trung Quốc đã bảo vệ quyết định hủy các cuộc đối thoại quốc phòng với phía Mỹ.
Vì sao Tổng thư ký Liên hợp quốc cảnh báo về một 'hành động tự sát' của thế giới?

Vì sao Tổng thư ký Liên hợp quốc cảnh báo về một 'hành động tự sát' của thế giới?

Baoquocte.vn. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo nguy cơ đối đầu hạt nhân quay trở lại sau nhiều thập kỷ.
Hàng loạt vụ tấn công ở Mali và Somalia khiến nhiều người thương vong

Hàng loạt vụ tấn công ở Mali và Somalia khiến nhiều người thương vong

Baoquocte.vn. Các cuộc tấn công liên tiếp diễn ra tại Mali và Somalia đã khiến ít nhất 5 người thiệt mạng, một người bị thương và 3 người mất tích.
Triều Tiên sẽ họp Quốc hội ngày 7/9, thảo luận sửa đổi luật phát triển hàng không vũ trụ

Triều Tiên sẽ họp Quốc hội ngày 7/9, thảo luận sửa đổi luật phát triển hàng không vũ trụ

Baoquocte.vn. Ngày 7/9, Hội đồng Nhân dân tối cao (Quốc hội Triều Tiên) sẽ nhóm họp để thảo luận các dự luật về y tế, tự vệ và phát triển hàng không vũ trụ.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thay đổi chính phủ tại một số nước châu Âu thời gian qua.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Điểm danh những bê bối và 'giọt nước tràn ly' khiến Thủ tướng Anh Boris Johnson buộc phải từ chức

Điểm danh những bê bối và 'giọt nước tràn ly' khiến Thủ tướng Anh Boris Johnson buộc phải từ chức

Baoquocte.vn. Sau nhiều bê bối chính trị cũng như áp lực từ chính nội các của mình, Thủ tướng Anh Boris Johnson đã buộc phải từ chức vào ngày 7/7.
Phiên bản di động