Biển Đông, cũ và mới, ủng hộ và lo ngại

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Xuất hiện nhân tố mới, người cũ động thái mới. Biển Đông sẽ ra sao? Dư luận bị thu hút, ủng hộ, hy vọng đan xen với lo ngại.
Đầu năm 2021, Bộ Quốc phòng Đức xác nhận kế hoạch đưa tàu chiến đến khu vực, đi qua Biển Đông vào tháng 8.
Việc Đức xác nhận kế hoạch đưa tàu chiến hiện diện ở Biển Đông được dự liệu trong hướng dẫn về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, công bố tháng 9/2020.

Đức - nhân tố mới

Đầu năm 2021, Bộ Quốc phòng Đức xác nhận kế hoạch đưa tàu chiến đến khu vực, đi qua Biển Đông vào tháng 8. Như vậy, Đức là nhân tố mới, lần đầu tiên hiện diện ở Biển Đông, kể từ đầu thế kỷ XXI. Hành động của Đức không phải là đột xuất, mà được dự liệu trong hướng dẫn về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, công bố tháng 9/2020.

Mục đích của Đức khá rõ ràng, phù hợp với xu thế chung là bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật pháp. Có ý kiến cho rằng hành động của Đức mang tính biểu tượng, phản ánh sự độc lập trong chính sách quân sự, ngoại giao, hơn là nỗ lực chung với Mỹ gây áp lực lên Trung Quốc.

Thực chất hành động của Đức thể hiện nhiều vấn đề. Sâu xa là nhằm gia tăng vai trò “một bên”, “một đối tác sáng tạo” của Đức, mở rộng hợp tác với ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Biển Đông, đối phó với các thách thức chung. Đây là bước chuyển quan trọng, thể hiện tầm nhìn chính thức của Đức đối với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Đáng chú ý, Đức là nước thứ 6 trong 7 nước của Nhóm cường quốc công nghiệp phát triển (G7) tham gia các hoạt động ở châu Á-Thái Bình Dương. Hành động của Đức có ý nghĩa thúc đẩy các nước khác tham gia bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Nghĩa là “mặt trận” kiềm chế Trung Quốc do Mỹ khởi xướng, lãnh đạo được mở rộng, gồm những nước có vai trò quốc tế lớn và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngày càng quan trọng.

Khác với Mỹ và một số nước, Đức tuyên bố không đưa tàu chiến qua vùng biển 12 hải lý quanh các thực thể mà Trung Quốc chiếm đóng, xây dựng, cải tạo ở Biển Đông. Cấp độ phản ứng có vẻ nhẹ hơn. Giới nghiên cứu cho rằng nhằm giảm khả năng đối đầu với Trung Quốc, đối tác kinh tế số một và phù hợp với truyền thống thận trọng trong các hoạt động quân sự của Đức.

Dù vậy, đó vẫn là thông điệp mạnh đối với Trung Quốc.

Nhân tố mới thường thu hút sự chú ý, chứa đựng các yếu tố dự báo và ít nhiều cũng tác động lên các nhân tố cũ.

Người cũ, động thái mới

Hải quân Anh có ý định từ năm 2017, 2018, nên cũng không phải là nhân tố mới. Bộ Quốc phòng Anh đã công khai kế hoạch đưa nhóm tàu sân bay đến khu vực Thái Bình Dương, phối hợp hoạt động với Mỹ, Nhật Bản, trong năm 2021.

Anh là đồng minh gắn bó chặt chẽ, thường ủng hộ các quyết định của Mỹ. Anh sẽ thể hiện động thái mạnh nhằm khôi phục vị thế sau ảnh hưởng của Brexit.

Pháp đương nhiên không phải là nhân tố mới. Tàu chiến Pháp đã qua lại khu vực Biển Đông từ năm 2015 và duy trì hoạt động vài lần trong những năm sau đó.

Xa hơn, trong giai đoạn đô hộ Việt Nam, Pháp liên quan đến việc ký kết các hiệp định, hiệp ước phân định biên giới trên biển giữa Việt Nam với Trung Quốc và một số nước khác.

Hiện nay, hành động của Pháp có sắc thái mới.

Trong chuyến thăm Australia, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố: Nhu cầu cần phải bảo vệ khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương khỏi “tham vọng bá quyền”, bảo đảm tôn trọng tự do hàng hải, hàng không.

Bộ Quốc phòng Pháp nói đó là bằng chứng nổi bật về năng lực hoạt động dài ngày, phối hợp với đồng minh ở các đại dương của Hải quân Pháp (suy rộng là thể hiện vai trò của nước Pháp), nhằm khẳng định luật pháp quốc tế là quy tắc duy nhất có hiệu lực, bất kể vùng biển nào mà chúng tôi đi qua.

Theo phong cách lịch sự xứ Gaulois, Pháp không chỉ đích danh Trung Quốc, nhưng mục đích thì khá rõ. Hành động càng rõ hơn. Đầu tháng 2/2021, Pháp đưa tàu ngầm và tàu hỗ trợ tuần tra ở Biển Đông. Ngày 18/2, 2 tàu chiến Pháp rời cảng Toulon, thực hiện hải trình 3 tháng đến Thái Bình Dương, đi qua Biển Đông 2 lần, tham gia diễn tập với Mỹ, Nhật Bản.

Sử dụng cả tàu ngầm, hoạt động thời gian dài, hẳn không phải là hành vi mang tính biểu tượng.

Tin liên quan
Biển Đông nhìn từ các phía (Kỳ cuối) Biển Đông nhìn từ các phía (Kỳ cuối)

Bộ tứ (Quad) gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ là nhân tố cũ, phục hồi mạnh mẽ năm 2017, cùng với chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Mục đích của Mỹ, Bộ tứ liên kết đồng minh, đối tác, đối phó với các thách thức từ Trung Quốc, nhất là hành động cưỡng chế, cưỡng đoạt, làm thay đổi hiện trạng khu vực, được cổ vũ bởi nhân tố mới, động thái mới.

Rõ ràng, áp lực ngày càng gia tăng, từ nhiều hướng đối với Trung Quốc.

Với tuyên bố đường 9 đoạn, Trung Quốc tự cho mình quyền “chủ nhà” ở Biển Đông. Những năm qua, Trung Quốc duy trì nhiều lực lượng hoạt động thường xuyên trên biển, cùng với hệ thống căn cứ lưỡng dụng ngày càng dày, trên các đảo, đá xây dựng, cải tạo ở quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, nhằm kiểm soát phần lớn Biển Đông. Nhưng với các chuỗi đảo, cảng ở Thái Bình Dương, đội tàu sân bay…mục tiêu của Trung Quốc không dừng ở Biển Đông.

Trung Quốc lấy cớ các nước ngoài khu vực lợi dụng tự do hàng hải phá hoại chủ quyền, an ninh của các nước ven Biển Đông, gây mâu thuẫn, xung đột, để gia tăng hoạt động mạnh hơn, nhằm răn đe trở lại.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói: Pháp cử tàu ngầm đến khu vực là vô giá trị. Pháp không có căn cứ hay hiệp ước ở khu vực... Có nghĩa là “Pháp không có chỗ ở đây”! Biển Đông là chuyện giữa các nước ven Biển Đông.

Tín hiệu của Trung Quốc không chỉ nhằm vào một mình Pháp.

Đầu năm 2021, Trung Quốc dồn dập tổ chức diễn tập quân sự, trong đó có cuộc tập trận “tiến công” đá Tri Tôn, quần đảo Hoàng Sa, thuộc chủ quyền Việt Nam, bị Trung Quốc đánh chiếm. Trung Quốc tuyên bố đợt diễn tập quân sự kéo dài hết tháng 3 trên Biển Đông.

Mật độ dày, thời gian diễn tập dài với nhiều hoạt động (mà các nhà nghiên cứu quốc tế gọi là “sức mạnh cơ bắp”), cho thấy Bắc Kinh cảm nhận Biển Đông ngày càng “chật chội” trước sự can dự từ bên ngoài và so với mục tiêu của Trung Quốc.

Các nước ASEAN có “hộ khẩu” ở Biển Đông cũng duy trì hoạt động quân sự. Quy mô, tần suất nhằm bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán, duy trì sự sẵn sàng đối phó với tranh chấp, các thách thức an ninh đến từ nước khác.

Ủng hộ, hy vọng đan xen với lo ngại

Tin liên quan
Biển Đông nhìn từ các phía (Kỳ 1) Biển Đông nhìn từ các phía (Kỳ 1)

Sự hiện diện với mật độ khá dày nhiều loại tàu chiến, có cả tàu ngầm, tàu sân bay, của nhiều nước, với mục đích đối nghịch nhau cho thấy Biển Đông thực sự “tăng nhiệt”.

Phần đông dư luận quốc tế coi FONOPs là hành động bảo vệ tự do hàng hải, hàng không, phù hợp với luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982. Nhiều nước hy vọng hành động của Mỹ và đồng minh mang tính đối trọng với Trung Quốc, ít nhiều buộc Bắc Kinh phải cân nhắc thận trọng hơn.

Các nước ASEAN nhận thức rõ hơn về lợi ích, tầm quan trọng của Biển Đông và vai trò của ASEAN đối với khu vực. ASEAN có thể tranh thủ hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực bảo đảm an ninh biển, giải quyết các vấn đề tồn đọng.

Nhưng cũng không ít lo ngại. Đối đầu, căng thẳng Mỹ - Trung, nguy cơ xảy ra va chạm giữa các nước lớn trên biển, tác động tiêu cực đến an ninh, ổn định, hợp tác, phát triển của khu vực. ASEAN có thể bị phân hóa trước tình thế phải chọn bên.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam nhiều lần tuyên bố hoạt động của các nước ở Biển Đông phải đóng góp cho hòa bình, ổn định, trật tự, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không; tuân thủ luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của các quốc gia ven biển phù hợp với UNCLOS 1982. Nếu tuân thủ nguyên tắc đó, Biển Đông luôn có đủ chỗ cho tất cả.

Lập trường của Việt Nam là giải quyết tranh chấp chủ quyền biển, đảo bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực, không đi với bên này để chống lại bên kia. Đưa ra đối sách, biện pháp xử lý tùy theo hành động của các bên, dựa trên luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982 và lợi ích chung của khu vực. Tranh thủ hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực an ninh biển là cần thiết. Quan trọng là cách thức hợp tác để không ảnh hưởng đến độc lập, chủ quyền quốc gia.

Để kiềm chế xung đột, hạn chế các tác động bất lợi, tất cả các bên, nhất là nước lớn cần hành động có trách nhiệm, thiện chí, nói đi đôi với làm, cùng nhau xây dựng lòng tin, hợp tác… Trước hết là xây dựng các cơ chế an ninh, giám sát, cơ chế trọng tài giải quyết các khác biệt, trong đó có COC.

Không phải lời nói, mà sự thật sẽ bộc lộ rõ qua hành động. Giải quyết tranh chấp, khác biệt lợi ích thông qua đối thoại, đàm phán, bằng biện pháp ngoại giao, pháp lý là tiêu chí của thế giới văn minh. Những nước lớn, nước phát triển, lẽ nào không chấp thuận điều hiển nhiên đó.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ, Nhật phản đối đơn phương thay đổi hiện trạng trên Biển Đông và Biển Hoa Đông
Cách tiếp cận 'tái trấn an và nghiêm túc' của Mỹ trong vấn đề Biển Đông
Tàu chiến Đức chuẩn bị qua Biển Đông: Trung Quốc nói đừng lấy lý do biện hộ, Mỹ nói gì?
Đức lên kế hoạch điều tàu chiến đến Biển Đông: Tại sao chọn lúc này?
Lần đầu tiên từ năm 2002, tàu chiến Đức sẽ tiến vào Biển Đông
Vũ Đăng Minh

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Khai mạc Diễn đàn Sáng kiến trẻ Việt Nam toàn châu Âu - InnoCity 2021

Khai mạc Diễn đàn Sáng kiến trẻ Việt Nam toàn châu Âu - InnoCity 2021

Baoquocte.vn. Diễn đàn Sáng kiến trẻ Việt Nam toàn châu Âu - InnoCity 2021 thu hút hơn 100 đại biểu từ khắp nơi trên thế giới và các đại biểu trong ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 16/6/2021: Bảo Bình không nên chi tiêu quá đà, Sư Tử tình cảm có phần giông bão

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 16/6/2021: Bảo Bình không nên chi tiêu quá đà, Sư Tử tình cảm có phần giông bão

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 16/6 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Mỹ-EU đạt thỏa thuận giải quyết tranh chấp 17 năm liên quan tới Airbus và Boeing

Mỹ-EU đạt thỏa thuận giải quyết tranh chấp 17 năm liên quan tới Airbus và Boeing

Baoquocte.vn. Ngày 15/6, Mỹ-EU đã đạt thỏa thuận giải quyết tranh chấp thương mại kéo dài 17 năm về trợ cấp cho Airbus và Boeing.
Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Baoquocte.vn. Sự trở lại của Mỹ, bài toán Nga và Trung Quốc hay bất đồng Anh-EU là điểm nhấn trong Thượng đỉnh G7 và NATO. Báo TG&VN bình luận.
Tin thế giới 15/6: Tổng thống Nga trải lòng trước giờ 'G'; NATO khiến Trung Quốc 'nóng mặt', Nga gắt 'đừng ngạc nhiên nếu vào danh sách đen'

Tin thế giới 15/6: Tổng thống Nga trải lòng trước giờ 'G'; NATO khiến Trung Quốc 'nóng mặt', Nga gắt 'đừng ngạc nhiên nếu vào danh sách đen'

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Nga-Mỹ; NATO-Nga, NATO-Trung Quốc; Thượng đỉnh Mỹ-EU; tình hình Belarus, Dòng chảy phương Bắc 2... là một số tin thế giới nổi bật.
XSMT 16/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 16/6/2021 - xổ số hôm nay 16/6 - SXMT

XSMT 16/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 16/6/2021 - xổ số hôm nay 16/6 - SXMT

Baoquocte.vn. XSMT 16/6. KQSXMT 16/6. xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 16 tháng 6 năm 2021. XSMT thứ 4. xổ số hôm nay. SXMT.
XSMN 16/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 16/6/2021 - xổ số hôm nay 16/6 - SXMN

XSMN 16/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 16/6/2021 - xổ số hôm nay 16/6 - SXMN

Baoquocte.vn. XSMN 16/6. xổ số hôm nay 16/6. xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 16 tháng 6 năm 2021. KQXSMN thứ 4. SXMN 16/6. KQSXMN.
Thỏa thuận thuế toàn cầu của G7: Có thật sự là 'đòn đau' với các 'gã khổng lồ'?

Thỏa thuận thuế toàn cầu của G7: Có thật sự là 'đòn đau' với các 'gã khổng lồ'?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận thuế mới nhằm vào 100 công ty lớn nhất thế giới vừa được lãnh đạo các nước G7 nhất trí thông qua dường như sẽ không có nhiều ...
Xem trực tiếp trận Việt Nam vs UAE trên tivi, điện thoại, Youtube, Facebook, website ở đâu, kênh nào?

Xem trực tiếp trận Việt Nam vs UAE trên tivi, điện thoại, Youtube, Facebook, website ở đâu, kênh nào?

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link, kênh Xem trực tiếp trận Việt Nam vs UAE trên tivi, điện thoại, Youtube, Facebook, website...
Covid-19 ở Việt Nam chiều 15/6: Thêm 213 ca mắc mới, riêng Bắc Giang 138 ca; kỷ lục một ngày 303 bệnh nhân khỏi bệnh

Covid-19 ở Việt Nam chiều 15/6: Thêm 213 ca mắc mới, riêng Bắc Giang 138 ca; kỷ lục một ngày 303 bệnh nhân khỏi bệnh

Baoquocte.vn. Bộ Y tế cho biết có thêm 213 ca mắc Covid-19 nâng tổng số ca mắc trong ngày lên 402. Bắc Giang có số ca mắc nhiều nhất trong ngày ...
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Trung Đông lại chứng kiến bùng phát cuộc xung đột Israel-Palestine. Tại sao lại lúc này và rồi triển vọng sẽ thế nào? Báo TG&VN phân tích.
Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Baoquocte.vn. Mâu thuẫn Mỹ-Iran sẽ thế nào dưới thời của Tổng thống Biden? Qua 100 ngày cầm quyền của ông Biden, số phận của JCPOA có triển vọng ra sao? Báo TG&VN phân tích.
Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Baoquocte.vn. Căng thẳng gia tăng trong quan hệ Nga-Ukraine đặt ra câu hỏi liệu kịch bản cũ của Crimea có trở lại? Chủ ý và ý đồ của các bên là gì? TG&VN phân tích.
Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Baoquocte.vn. Một bên là liên minh Mỹ-đồng minh, bên kia là Trung Quốc-Nga. Cuộc đấu quốc tế mới lại đặt ra câu hỏi muôn thủa ‘Ai thắng ai?’. Phân tích của báo TG&VN.
Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Baoquocte.vn. Phản ứng của Mỹ trước động thái mới của phía Triều Tiên bộc lộ những chủ ý chính sách mới của chính quyền Biden đối với điểm nóng này. TG&VN phân tích
Tập trận quy mô lớn, ông Putin muốn 'khoe cơ bắp' trước thềm Thượng đỉnh Nga-Mỹ?

Tập trận quy mô lớn, ông Putin muốn 'khoe cơ bắp' trước thềm Thượng đỉnh Nga-Mỹ?

Baoquocte.vn. Trước thềm Thượng đỉnh Nga-Mỹ ngày 16/6, Tổng thống Putin cho rằng quan hệ Nga-Mỹ đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Điểm danh 3 vấn đề nổi cộm 'không thể ngó lơ'*

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Điểm danh 3 vấn đề nổi cộm 'không thể ngó lơ'*

Baoquocte.vn. Tại hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ sắp tới, Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ thảo luận những vấn đề gì?
Thượng đỉnh G7: 'Hội nhà giàu' bắt tay xuất chiêu mới đối chọi Trung Quốc

Thượng đỉnh G7: 'Hội nhà giàu' bắt tay xuất chiêu mới đối chọi Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tại hội nghị thượng đỉnh, G7 đang chứng minh rằng những nền dân chủ giàu có nhất thế giới có thể 'đối trọng' với tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.
Cơ hội cho Australia tại Thượng đỉnh G7: Thời tới cản không nổi!

Cơ hội cho Australia tại Thượng đỉnh G7: Thời tới cản không nổi!

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia Scott Morrison đến Cornwall, Vương quốc Anh, để tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 năm 2021 với vai trò khách mời đặc biệt.
Tổng thống Joe Biden công du châu Âu: Bài toán 'khó nhằn' khi tập hợp liên minh đối phó Trung Quốc

Tổng thống Joe Biden công du châu Âu: Bài toán 'khó nhằn' khi tập hợp liên minh đối phó Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tổng thống Joe Biden sẽ phải thuyết phục một châu Âu đầy thận trọng hợp tác chặt chẽ hơn với Mỹ để đối phó với Trung Quốc.
Thượng đỉnh G7: Đoàn kết hơn sau bài học bó đũa?

Thượng đỉnh G7: Đoàn kết hơn sau bài học bó đũa?

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh đại dịch và nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng... hội nghị năm nay là cơ hội để G7 thể hiện sự thống nhất.
Phiên bản di động