Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Hà Trang
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Với hơn 142 tấn vàng khai thác năm 2019, Ghana chính thức soán ngôi Nam Phi, trở thành quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi.

Nằm trên bờ vịnh Guinea và Đại Tây Dương, Ghana rất giàu tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là khoáng sản. Đất nước Tây Phi với 31 triệu dân này được coi là hình mẫu dân chủ ở châu Phi với nền chính trị tương đối ổn định và tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, trung bình đạt tới 6,65% giai đoạn 2011-2019 theo Ngân hàng Thế giới (WB).

Trong đại dịch Covid-19, Ghana là quốc gia hiếm hoi ở châu Phi tăng trưởng dương (1,1%) trong năm 2020. Đáng chú ý, thành tựu ấn tượng này có đóng góp không nhỏ của ngành khai thác vàng. Đây là động lực mạnh mẽ của kinh tế Ghana, chiếm tới 90% nguồn thu xuất khẩu khoáng sản và 10% GDP quốc gia.

Quốc vương Ashanti Otumfuo Nana Osei Tutu II. Vàng là biểu tượng quyền lực. (Nguồn: africaonlinemuseum.org)
Quốc vương Ashanti Otumfuo Nana Osei Tutu II. (Nguồn: africaonlinemuseum.org)

Từ Bờ biển Vàng xưa kia…

Từ thế kỷ thứ V sau Công nguyên, người Akan đã định cư trên vùng lãnh thổ thuộc Ghana ngày nay. Với nguồn thu chủ yếu từ buôn bán vàng với các thương nhân người Berber, sau này là người Arab từ Bắc Phi băng qua sa mạc Sahara, họ đã xây dựng nên những đế chế Akan hùng mạnh. Trong số đó, nổi bật nhất là Vương quốc Ashanti vẫn tồn tại đến ngày nay và hiện là một phần của Ghana.

Vào thế kỷ thứ XV, người Bồ Đào Nha đã đặt chân tới vùng đất này và thiết lập những mối giao thương đầu tiên với người Akan bản địa. Choáng váng trước trữ lượng vàng khổng lồ, họ đã gọi nơi đây là “Bờ biển Vàng”.

Song cái tên ấy dường như là báo hiệu về thời kỳ đầy máu và nước mắt của quốc gia này. Năm 1874, thực dân Anh chính thức đô hộ phần lớn lãnh thổ Ghana ngày nay với tên Bờ biển Vàng thuộc Anh. Đào và buôn vàng, song hành với bóc lột và buôn bán nô lệ đã ghi dấu một giai đoạn lịch sử đen tối của quốc gia Tây Phi.

(06.08) Tranh minh họa từ năm 1859 miêu tả một ngôi làng ở Ghana bị đốt phá và dân làng bị bắt làm nô lệ. (Nguồn: gemeinfrei)
Tranh minh họa từ năm 1859 miêu tả một ngôi làng ở Ghana bị đốt phá và dân làng bị bắt làm nô lệ. (Nguồn: gemeinfrei)

… tới cường quốc khai thác vàng lớn nhất lục địa

Vào thời thuộc địa, hoạt động tìm kiếm và đào vàng được đẩy mạnh, nhất là trong hai cơn sốt vàng đầu thế kỷ XX. Hàng loạt mỏ vàng lớn được phát hiện trên khắp lãnh thổ Ghana như Obuasi, Tarkwa hay Preastea. Đến năm 1957, khi Bờ biển Vàng giành độc lập từ Anh và chính thức đổi tên thành Ghana, ngành công nghiệp khai thác vàng rơi vào suy thoái.

Tuy nhiên, sau cơn mưa trời lại sáng. Năm 1983, khi chính phủ Ghana bắt đầu triển khai Kế hoạch khôi phục kinh tế (ERP), ngành này đã nhanh chóng hồi phục và cùng với ngành trồng cacao trở thành động lực tăng trưởng của kinh tế Ghana.

Một số công ty khai thác vàng lớn có thể kể tới là Kinross Gold (hoạt động ở mỏ Chirano), Newmont Goldcorp (khai thác mỏ Akyem và Ahafo), AngloGold Ashanti (khai thác mỏ Obuasi và Iduapriem), Gold Fields (hoạt động ở mỏ Tarkwa) và Asanko Gold (khai thác mỏ Asanko).

Ước tính trữ lượng vàng ở Ghana là khoảng 1.000 tấn.

Mặt tối của công nghiệp khai thác vàng

Tiềm năng là vậy nhưng ngành công nghiệp khai thác vàng cũng tồn tại những mặt tối riêng.

Đào vàng được đánh giá là một trong những ngành công nghiệp độc hại nhất thế giới. Phát hiện mỏ vàng mới đồng nghĩa rằng nhiều người dân phải di dời, thậm chí phá rừng để lấy đất khai thác. Những người phu vàng đầu độc đất, nguồn nước và chính bản thân họ khi hít lượng bụi lớn trong quá trình khai thác và sử dụng các chất độc như thủy ngân và cyanide để chiết xuất vàng từ quặng.

Do đa số các mỏ trái phép không có nghiên cứu kỹ lưỡng về cấu trúc địa chất, phu vàng cũng thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ tai nạn, với cái giá phải trả đôi khi là tính mạng.

Vụ sập hầm tại khu mỏ phía Bắc Ghana đầu năm 2019 khiến 16 người thiệt mạng là một trong những câu chuyện đau lòng như thế.

(06.08) Chiết xuất vàng thủ công tại khu mỏ Nsuaem Top, Ghana. (Nguồn: Reuters)
Chiết xuất vàng thủ công tại khu mỏ Nsuaem Top, Ghana. (Nguồn: Reuters)

Song đó chưa phải là tất cả. Ngành công nghiệp khai thác vàng của Ghana hiện phải đối phó với vấn nạn nhức nhối “galamsey”. Xuất phát từ cụm từ “gather them and sell”, galamsey là từ địa phương Ghana chỉ nạn khai thác vàng trái phép.

Trước sức hút quá lớn từ vàng, ngoài những công ty khai thác lớn được cấp phép, ngày càng có nhiều các khu khai thác vàng quy mô nhỏ, thủ công và phần lớn trái phép, tồn tại năm này qua năm khác. Chỉ trong năm 2016, nước này để thất thoát tới 2,3 tỷ USD chỉ vì nạn khai thác trái phép.

Đáng ngại hơn, không chỉ người lớn mà trẻ em cũng chạy theo “Giấc mơ vàng”. Những khu mỏ trái phép thu hút nhiều lao động trẻ em từ 10-18 tuổi. Các em thường được giao thực hiện một số công đoạn như be bờ, vận chuyển quặng vàng trong thúng lớn đội trên đầu từ mỏ ra bãi rửa và rửa quặng. Song, thứ các em nhận về sau 7-14 giờ làm việc quần quật mỗi ngày chỉ là vài đồng bạc lẻ.

Đại dịch Covid-19 khiến tình hình lạm dụng lao động trẻ em ngày càng trầm trọng. Khi trường học đóng cửa, rất nhiều trẻ em Ghana đã tình nguyện đầu quân cho những khu mỏ trái phép để đỡ đần cha mẹ kiếm sống.

(06.08)Trẻ em lao động tại một khu mỏ khai thác vàng trái phép tại Ashanti, Ghana. (Nguồn: Human Rights Watch)
Trẻ em lao động tại một khu mỏ khai thác vàng trái phép tại Ashanti, Ghana. (Nguồn: Human Rights Watch)

Tìm kiếm giải pháp

Trước tình hình đó, chính phủ Ghana đã triển khai nhiều biện pháp mạnh tay.

Luật khai thác và khoáng sản chính thức có hiệu lực năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2014 là nỗ lực của quốc gia Tây Phi nhằm kiểm soát hoạt động khai thác vàng trái phép. Theo đó, công dân Ghana và cả lao động nhập cư nước ngoài đến Ghana để hiện thực hóa “Giấc mơ vàng” trái phép có thể bị khép tội hình sự.

Tổng thống Ghana Nana Akufo-Addo xác định siết chặt quản lý nhằm hạn chế các tác động tiêu cực của hoạt động khai thác vàng trái phép là một nội dung chính trong chiến dịch tranh cử năm 2016.

Từ 31/7/2017, theo chỉ đạo của Tổng thống, quân đội và cảnh sát Ghana đã triển khai Chiến dịch Tiên phong (Operation Vanguard) với khoảng 400 người, nhằm trấn áp hoạt động khai thác vàng trái phép. Trải qua 2 giai đoạn và bước vào giai đoạn 3 từ giữa tháng 5/2021, chiến dịch Vanguard đã đạt một số tiến triển tích cực.

Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi
Bộ trưởng Quốc phòng Ghana Dominic Nitiwul tại lễ xuất quân của Chiến dịch Tiên phong nhằm trấn áp hoạt động khai thác vàng trái phép. (Nguồn: ghaphic.com.gh)

Tuy nhiên, chừng đó là chưa đủ. Trên thực tế, nhiều chủ mỏ vàng trái phép đã thỏa thuận trực tiếp với chủ đất tư nhân về ăn chia lợi nhuận, hối lộ quan chức địa phương để “nhắm mắt làm ngơ”. Điều này khiến chiến dịch Vanguard gặp không ít khó khăn. Cuộc chiến chống nạn khai thác vàng trái phép tại Ghana, vì thế sẽ còn dai dẳng và nhiều chông gai.

TIN LIÊN QUAN
Guinea: Sập mỏ khai thác vàng, ít nhất 15 người thiệt mạng
Điều lạ lùng ở bộ tộc đeo cả cân vàng trên người
Bí ẩn mỏ vàng lớn nhất thế giới của Nga tại Siberia
Tìm cơ hội hợp tác kinh doanh Việt Nam - Ghana
Dịch vụ khóc mướn tại đám tang lên ngôi ở đất nước Ghana

Đọc thêm

Angelina Jolie lại giành toàn quyền nuôi con từ tay Brad Pitt

Angelina Jolie lại giành toàn quyền nuôi con từ tay Brad Pitt

Baoquocte.vn. Ngôi sao điện ảnh Angelina Jolie đang tạm giành lại quyền nuôi con từ chồng cũ, diễn viên Brad Pitt, theo phán quyết mới nhất của tòa ngày 24/7 (giờ ...
Hoa hậu Ngọc Hân chia sẻ về đám cưới, kể chuyện 'nơi tình yêu bắt đầu' với hôn phu

Hoa hậu Ngọc Hân chia sẻ về đám cưới, kể chuyện 'nơi tình yêu bắt đầu' với hôn phu

Baoquocte.vn. Theo Hoa hậu Ngọc Hân, thời gian giãn cách ở nhà cũng là lúc cô tranh thủ lên ý tưởng cho chiếc áo dài cưới đặc biệt trong cuộc đời ...
Covid-19 ở Việt Nam tối 24/7: Thêm 3.977 ca mắc mới, gần 8000 ca trong ngày

Covid-19 ở Việt Nam tối 24/7: Thêm 3.977 ca mắc mới, gần 8000 ca trong ngày

Baoquocte.vn. Tính đến chiều ngày 24/7, Việt Nam có tổng 90.934 ca mắc Covid-19, trong đó có 2.172 ca nhập cảnh và 88.762 ca mắc trong nước.
Đối phó với Taliban, Afghanistan áp đặt lệnh giới nghiêm

Đối phó với Taliban, Afghanistan áp đặt lệnh giới nghiêm

Baoquocte.vn. Nhằm kiềm chế bạo lực và hạn chế các hoạt động của Taliban, chính phủ Afghanistan đã áp đặt lệnh giới nghiêm trên hầu hết lãnh thổ.
Vietlott tạm dừng bán vé từ ngày 24/7 do ảnh hưởng Covid-19

Vietlott tạm dừng bán vé từ ngày 24/7 do ảnh hưởng Covid-19

Baoquocte.vn. Công ty Xổ số Điện toán Việt Nam (Vietlott) cho biết tạm dừng bán vé số từ ngày 24/7 để thực hiện giãn cách xã hội phòng, chống dịch Covid ...
Olympic Tokyo 2020: Thành tích thi đấu của đoàn Việt Nam đến chiều 24/7

Olympic Tokyo 2020: Thành tích thi đấu của đoàn Việt Nam đến chiều 24/7

Baoquocte.vn. Tính đến đầu giờ chiều ngày thi đấu chính thức đầu tiên của Olympic Tokyo 2020, vận động viên (VĐV) Nguyễn Thùy Linh đã thắng trận mở màn, trong khi ...
XSMB 25/7 - Xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 25/7/2021 - xổ số hôm nay 25/7 - dự đoán XSMB

XSMB 25/7 - Xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 25/7/2021 - xổ số hôm nay 25/7 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 25/7 - xổ số hôm nay 25/7 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 25 tháng 7 năm 2021 - KQSXMB 25/7 ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 25/7/2021: Tuổi Dần không chú tâm vào công việc, tuổi Ngọ hy sinh bất chấp vì tình yêu

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 25/7/2021: Tuổi Dần không chú tâm vào công việc, tuổi Ngọ hy sinh bất chấp vì tình yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/7/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 25/7/2021: Bảo Bình hiểu lầm trong tình yêu, Sư Tử đừng phản bội người ấy

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 25/7/2021: Bảo Bình hiểu lầm trong tình yêu, Sư Tử đừng phản bội người ấy

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/7 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 25/7 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 25/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 25/7/2021

Lịch âm 25/7 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 25/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 25/7/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 25/7. Âm lịch hôm nay 25/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 25/7/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 25 tháng 7 năm 2021 hôm nay.
Đối phó với Taliban, Afghanistan áp đặt lệnh giới nghiêm

Đối phó với Taliban, Afghanistan áp đặt lệnh giới nghiêm

Baoquocte.vn. Nhằm kiềm chế bạo lực và hạn chế các hoạt động của Taliban, chính phủ Afghanistan đã áp đặt lệnh giới nghiêm trên hầu hết lãnh thổ.
Dịch Covid-19: Campuchia kéo dài các biện pháp hạn chế do số ca mới tăng đều đặn mỗi ngày

Dịch Covid-19: Campuchia kéo dài các biện pháp hạn chế do số ca mới tăng đều đặn mỗi ngày

Baoquocte.vn. Ngày 24/7, thủ đô Phnom Penh (Campuchia) thông báo kéo dài lệnh tạm dừng thêm 14 ngày đối với các hoạt động có rủi ro lây nhiễm Covid-19 cao.
AstraZeneca tìm thêm chuỗi cung ứng vaccine cho Đông Nam Á

AstraZeneca tìm thêm chuỗi cung ứng vaccine cho Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Giám đốc AstraZeneca Plc chi nhánh Thái Lan thông báo tìm kiếm chuỗi cung ứng toàn cầu để tăng cường nguồn cung vaccine Covid-19 cho Đông Nam Á.
Lào đối phó với nguy cơ lây nhiễm Covid-19 từ người nhập cảnh trái phép

Lào đối phó với nguy cơ lây nhiễm Covid-19 từ người nhập cảnh trái phép

Baoquocte.vn. Ngày 24/7, Bộ Y tế Lào cho biết trong 24 giờ qua, nước này ghi nhận 278 ca mắc Covid-19 mới đều là người nhập cảnh được cách ly ngay.
Trung Quốc 'ngỏ lời' thúc đẩy hợp tác thiết thực với Nga

Trung Quốc 'ngỏ lời' thúc đẩy hợp tác thiết thực với Nga

Baoquocte.vn. Ngày 23/7, Phó Thủ tướng Trung Quốc Hàn Chính tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng hợp tác với Nga để cùng thực hiện các đồng thuận quan trọng.
Ngoại trưởng Nga: Moscow càng nhượng bộ, phương Tây càng lấn tới

Ngoại trưởng Nga: Moscow càng nhượng bộ, phương Tây càng lấn tới

Baoquocte.vn. Ngày 23/7, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov khẳng định sau bất kỳ nhượng bộ đơn phương nào từ Nga, phương Tây lại đưa ra những yêu cầu mới.
Sự cố ngoại giao Nhật-Hàn: Hệ quả khó lường

Sự cố ngoại giao Nhật-Hàn: Hệ quả khó lường

Baoquocte.vn. Sự cố ngoại giao ngày 17/7 vừa qua không chỉ đẩy quan hệ Nhật-Hàn vướng căng thẳng mới, mà còn có thể để lại hệ quả khó lường tới hiện diện của Mỹ tại khu ...
Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Đã xung còn thêm khắc

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Đã xung còn thêm khắc 1

Baoquocte.vn. Mỹ cáo buộc Trung Quốc tấn công mạng vào một doanh nghiệp Mỹ, xung khắc Mỹ-Trung Quốc thêm lĩnh vực mới và chưa biết khi nào kết thúc. TG&VN bình luận.
Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021: Con chủ bài mới

Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021: Con chủ bài mới

Baoquocte.vn. Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021 đề cập đến Đài Loan như một con bài trong các cuộc chơi giữa Nhật Bản và Trung Quốc. Báo TG&VN bình luận.
Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Baoquocte.vn. Toan tính về lợi ích và thiếu vắng sự nhượng bộ của Mỹ lẫn Iran khiến kết quả về đối thoại thỏa thuận hạt nhân Iran tưởng rất gần, mà vẫn còn xa.
Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.
Nga bắt giữ Lãnh sự Estonia: Kịch cũ

Nga bắt giữ Lãnh sự Estonia: Kịch cũ

Baoquocte.vn. Lãnh sự của Estonia ở St. Petersburg bị cơ quan an ninh Nga bắt giữ, kịch bản việc này không mới, diễn biến tiếp theo sẽ ra sao? Báo TG&VN bình luận.
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ thăm Trung Quốc: Xây ‘hàng rào an toàn’ cho quan hệ?

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ thăm Trung Quốc: Xây ‘hàng rào an toàn’ cho quan hệ?

Baoquocte.vn. Trong khi căng thẳng Mỹ-Trung leo thang, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman sẽ đến Trung Quốc ngày 25/7 để gặp gỡ các nhà ngoại giao cấp cao.
Thông điệp của Tổng thống Putin dành cho Ukraine: Chống Nga là tự hủy hoại mình!

Thông điệp của Tổng thống Putin dành cho Ukraine: Chống Nga là tự hủy hoại mình!

Baoquocte.vn. Trong một bài luận về quan hệ Nga-Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra thông điệp cứng rắn về cuộc xung đột đang diễn ra ở miền Đông Ukraine.
Covid-19 'tàn phá' Indonesia: Được đến bệnh viện là 'ước mơ', bình oxy quý hơn tiền bạc

Covid-19 'tàn phá' Indonesia: Được đến bệnh viện là 'ước mơ', bình oxy quý hơn tiền bạc

Baoquocte.vn. Trong tuần qua, số ca tử vong vì Covid-19 tại Indonesia đều vượt 1.000 ca mỗi ngày. Dịch Covid-19 đang tàn phá quốc đảo này.
Cuộc chiến với Covid-19: Bài học cho thế giới và Việt Nam

Cuộc chiến với Covid-19: Bài học cho thế giới và Việt Nam

Baoquocte.vn. Kiểm soát đại dịch Covid-19 không chỉ là vấn đề về tiền bạc và nguồn lực, mà còn là vấn đề về tư tưởng và chiến lược.
Anh triển khai tàu chiến tới châu Á-Thái Bình Dương: Tăng cường can dự, củng cố vị thế

Anh triển khai tàu chiến tới châu Á-Thái Bình Dương: Tăng cường can dự, củng cố vị thế

Baoquocte.vn. Quyết định của Anh khi cử thêm hai tàu chiến tới khu vực châu Á-Thái Bình Dương có thể giúp mở rộng ảnh hưởng của liên minh tình báo Ngũ Nhãn.
Quan chức Nga: Thỏa thuận về Dòng chảy phương Bắc 2 với Đức nhằm 'giữ thể diện' cho Mỹ

Quan chức Nga: Thỏa thuận về Dòng chảy phương Bắc 2 với Đức nhằm 'giữ thể diện' cho Mỹ

Baoquocte.vn. Mỹ và Đức đã ra thông cáo chung công bố đạt được thỏa thuận về dự án Dòng chảy phương Bắc 2 (Nord Stream 2). Nga đánh giá thế nào về thỏa thuận?
Phiên bản di động