Bầu cử Đức: Liên minh nào sẽ lập chính phủ sau thời bà Merkel?

Nguyễn Hữu Tráng
Theo dõi TGVN trên
Nguyên Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Frankfurt/Main, CHLB Đức
Baoquocte.vn. Thay đổi về tỷ lệ ủng hộ trước thềm cuộc bầu cử Đức đang khiến tương lai của Berlin sau thời Thủ tướng Angela Merkel trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Thủ tướng Đức Angela Merkel. (Nguồn: Getty Images)
Liên minh nào sẽ thành lập chính phủ sau khi Thủ tướng Đức Angela Merkel mãn nhiệm?. (Nguồn: Getty Images)

Vài nét khác biệt

Bầu cử Đức có một số điểm đặc biệt so với nhiều nước khác.

Về lý thuyết, bầu cử được tổ chức để bầu Nghị viện mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quan tâm của người dân không phải về bản thân Nghị viện, mà về chính đảng nào có đủ số phiếu cao nhất để đứng ra thành lập chính phủ mới.

Ngoài ra, khác với Mỹ hay một số nước, vận động tranh cử ở Đức thường bị coi là “tẻ nhạt”. Tranh luận giữa các ứng viên Thủ tướng từ chính đảng trên truyền hình chỉ diễn ra vài lần trước ngày bầu cử và không thu hút sự quan tâm của người dân.

Thậm chí, không phải đảng nào cũng giới thiệu ứng viên ra tranh cử Thủ tướng vì còn căn cứ vào tỷ lệ tín nhiệm từ thăm dò dư luận. Những lần trước, chỉ liên minh Dân chủ/Xã hội Thiên chúa giáo (CDU/CSU) và đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) giới thiệu ứng viên. Năm nay, đảng Xanh đã mạnh dạn đề cử thêm bà Annalena Baerbock do kết quả khá cao trong các cuộc thăm dò dư luận hồi đầu năm.

Còn các ứng viên hàng đầu của các đảng cũng chỉ đến vài địa điểm nhất định, gặp một số người, phát vài cái bút in hình đảng và vài tờ rơi. “Đối thoại” hay tranh luận với cử tri cũng diễn ra hời hợt. Một bộ phận người dân Đức chủ yếu biết về bầu cử qua những tấm biển treo cột đèn là nhiều.

Tại Đức, Thủ tướng không do người dân bầu trực tiếp, mà được Nghị viện bỏ phiếu và được Tổng thống trao quyết định bổ nhiệm. Sau khi được bầu, người đứng đầu chính phủ sẽ trình Nghị viện thông qua danh sách thành viên nội các, vốn đã được những đảng thắng cử thỏa thuận trước đó.

Thông thường, đảng nào có số phiếu bầu cao nhất và theo đó, số ghế trong Nghị viện nhiều nhất, thì mặc định được cử người làm Thủ tướng. Nhưng đáng nói là từ năm 1961, không có đảng nào đạt số phiếu tuyệt đối để có thể lập chính phủ, mà đều phải liên minh với những đảng khác để có đủ số phiếu ủng hộ trong Nghị viện Liên bang.

Theo Hiến pháp, Thủ tướng Đức có thẩm quyền “quyết định và chịu trách nhiệm về đường hướng cơ bản của chính sách” (điều 65) và toàn quyền quyết định về nhân sự chính phủ (điều 64). Tuy nhiên, giống như quyền giới thiệu thành viên chính phủ, thẩm quyền này bị hạn chế khá nhiều trong “Thỏa thuận liên minh” giữa các đảng.

Vì lẽ đó, đàm phán về một chính phủ liên minh sau khi công bố kết quả kiểm phiếu mới là công việc thực sự khó khăn và thu hút sự quan tâm của dư luận trong nước.

(09.23) Nhiều người dân Đức chỉ biết đến cuộc bầu cử thông qua các tấm áp phích bên cột đèn. (Nguồn: DW)
Một bộ phận người dân Đức chỉ biết đến cuộc bầu cử thông qua các tấm áp phích như thế này. (Nguồn: DW)

Nhìn vào lịch sử

Từ khi nước Đức thống nhất (03/10/1990), các liên minh sau đây đã lên cầm quyền:

Đầu tiên, liên minh đen/vàng giữa CDU/CSU và đảng Dân chủ Tự do Đức (FDP) của ông Helmut Kohl đã khởi đầu với hai nhiệm kỳ (tháng 10/1990-10/1998), theo sau là liên minh đỏ/xanh giữa SPD và đảng Xanh của ông Gerhard Schröder (tháng 10/1998-11/2005).

Trong 4 nhiệm kỳ của Thủ tướng Angela Merkel có liên minh đen/đỏ (Đại liên minh giữa CDU/CSU và SPD) từ 2005-2009, liên minh đen/vàng giữa CDU/CSU và FDP từ 2009-2013 và liên tục từ 2013 đến nay là Đại liên minh.

Ngược về thời gian CHLB Đức (cũ) có các liên minh khác, như liên minh đỏ/vàng giữa SPD và FDP dưới thời Thủ tướng Willy Brandt từ 1969-1974 và Thủ tướng Helmut Schmidt từ 1974-1982.

Về cơ bản CDU/CSU và SPD đã thay nhau cầm quyền dưới những liên minh linh hoạt - khi thì bắt tay với nhau trong Đại liên minh, lúc lại phối hợp với đảng nhỏ hơn như FDP và đảng Xanh. Sau bầu cử năm 2017, với 12,6% số phiếu, đảng Giải pháp cho nước Đức (AfD) đã xuất hiện và trở thành đảng đối lập lớn nhất trong Nghị viện.

Liên minh cho tương lai

Theo kết quả thăm dò dư luận ngày 19/9 của Bundestagwahl 2021, tỷ lệ ủng hộ của các đảng lần lượt là: SPD 25,6%, CDU/CSU 21%, đảng Xanh 15,6%, AfD 11,2%, FDP 11% và đảng Cánh tả 6,4%. Nếu kết quả bỏ phiếu ngày 26/9 tới phản ánh đúng dự báo này, chính trường Đức có thể sẽ chứng kiến hai kịch bản sau.

Thứ nhất, đảng SPD có thể đứng ra đàm phán lập chính phủ mới sau 16 năm cầm quyền liên tục của CDU/CSU và bà Merkel. Điều này cũng phù hợp với xu hướng muốn thay đổi của cử tri vì CDU/CSU đã cầm quyền liên tục 4 nhiệm kỳ.

Vấn đề là SPD sẽ liên minh với đảng nào để đủ số phiếu ủng hộ? Sau bầu cử năm 2017, SPD từng tuyên bố sẽ rời Đại liên minh và chuyển sang đối lập, vì không muốn bị “lép vế” lần nữa trong một chính phủ do CDU lãnh đạo nhưng đến phút chót, đảng này vẫn ở lại. Tuy nhiên, CDU/CSU sẽ không muốn là “chiếu dưới” trong Đại liên minh do SPD cầm đầu và lịch sử cũng chưa từng có tiền lệ như vậy.

Trong khi đó, dù bà Annalena Baerbock của đảng Xanh được tín nhiệm cao qua đợt thăm dò dư luận, song đến nay đảng này vẫn chưa đủ “chín” để lãnh đạo chính phủ. Từ khi thành lập (1980), đảng Xanh từng có hai nhiệm kỳ liên minh tương đối thành công với SPD trong chính phủ của ông Gerhard Schröder. Do đó, đảng này có thể sẽ liên minh với SPD một khi SPD thắng cử và giành đủ số phiếu cần thiết.

Theo dữ liệu ở trên, hai đảng này chỉ mới đạt 41,2% số phiếu, tương đương 272/598 ghế trong Nghị viện, không đủ để lập chính phủ và buộc phải liên minh với một đảng nhỏ khác.

Khi ấy, cái tên được nhiều người nhắc tới là đảng Cánh tả. Ứng viên SPD, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Olaf Scholz đã bỏ ngỏ khả năng này. Đảng Cánh tả cũng đã “bắn tin” muốn liên minh với SPD và Đảng Xanh. Tuy nhiên, khả năng này khó thành hiện thực vì đảng Cánh tả chưa thật sự có được sự ủng hộ của đa số cử tri, dù đảng này cũng đang liên minh cầm quyền ở bang Thüringen hay Berlin.

Đảng SPD có thể đứng ra đàm phán lập chính phủ mới sau 16 năm cầm quyền liên tục của CDU/CSU và bà Merkel. Điều này cũng phù hợp với xu hướng muốn thay đổi của cử tri vì CDU/CSU đã cầm quyền liên tục 4 nhiệm kỳ.

FDP cũng có khả năng “buôn vua”, tức là góp thêm số phiếu của mình để ủng hộ bên này hoặc bên kia trở thành Thủ tướng. Nếu góp thêm 11% của FDP thì liên minh đỏ/xanh/vàng (còn gọi là phương án "đèn giao thông") cũng mới chỉ đạt mức quá bán mỏng là 52,2%.

Thứ hai, CDU/CSU, dù chỉ đứng thứ hai nhưng cũng có thể tìm cho mình đối tác lập chính phủ. Từ trước đến nay, thực tế này chưa xảy ra, nhưng không gì là không thể.

Dù muốn tái lập Đại liên minh như 4 nhiệm kỳ trước, số phiếu của CDU/CSU và SPD chỉ đạt 46,6% và vẫn cần thêm đảng khác.

Trong trường hợp bên thứ ba là FDP, tổng số phiếu sẽ là 57,6%, với một chính phủ liên minh chưa có tiền lệ khi có đủ màu cờ nước Đức (đen/đỏ/vàng). Nếu bên thứ ba là đảng Xanh, số phiếu ủng hộ trong liên minh Kenya (đen/đỏ/xanh) sẽ là 62,2%.

Trường hợp SPD không muốn bắt tay với CDU/CSU và trở thành đảng đối lập, liên minh Jamaika (đen/xanh/vàng) mới đạt 47,6% số phiếu, chưa đủ lập chính phủ.

Với những bức tranh nhiều màu sắc như trên, chắc chắn rằng đàm phán thành lập chính phủ sau bầu cử Đức, dù kín hay mở, sẽ căng thẳng và mất nhiều thời gian. Cho đến khi đó, tương lai Berlin sau thời bà Angela Merkel vẫn là câu hỏi khó có lời giải sớm ngay sau ngày 26/9 tới.

Đại sứ quán Việt Nam tại Đức: Quyết liệt, kiên trì, bền bỉ tiếp xúc trong ngoại giao vaccine

Đại sứ quán Việt Nam tại Đức: Quyết liệt, kiên trì, bền bỉ tiếp xúc trong ngoại giao vaccine

Theo Đại sứ Nguyễn Minh Vũ, mặc dù gặp nhiều khó khăn, Đại sứ quán Việt Nam tại Đức vẫn vận động vaccine một cách ...

Dòng chảy phương Bắc 2, lắp xong, bao giờ thì chảy

Dòng chảy phương Bắc 2, lắp xong, bao giờ thì chảy

Dòng chạy phương Bắc 2 hoàn thành, dường như "ván bài năng lượng đã ngã ngũ"...

Bài viết cùng chủ đề

Bầu cử Đức

Xem nhiều

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 28/10/2021: Sư Tử công việc đang tốt dần

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 28/10/2021: Sư Tử công việc đang tốt dần

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tòa Trọng tài thường trực PCA thành lập Văn phòng đại diện tại Việt Nam

Tòa Trọng tài thường trực PCA thành lập Văn phòng đại diện tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Lễ ký thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Tòa Trọng tài thường trực (PCA) về việc thành lập văn phòng đại diện của PCA tại Việt Nam.
ASEAN-Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện

ASEAN-Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện

Baoquocte.vn. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam dự Hội nghị trực tuyến Cấp cao ASEAN-Australia thường niên lần thứ nhất.
Hội thảo khoa học Tư tưởng và chính sách đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Cộng sản Trung Quốc trong bối cảnh mới

Hội thảo khoa học Tư tưởng và chính sách đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Cộng sản Trung Quốc trong bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Học viện Ngoại giao Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam và Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế Trung Quốc (CIIS) tổ ...
Đại sứ quán Ấn Độ 'mời chào' Dự án tác động nhanh với 8 tỉnh tại Việt Nam

Đại sứ quán Ấn Độ 'mời chào' Dự án tác động nhanh với 8 tỉnh tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Pranay Verma và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình Hồ An Phong chủ trì lễ ký.
Thúc đẩy hợp tác và phát triển các tỉnh biên giới Việt Nam-Campuchia

Thúc đẩy hợp tác và phát triển các tỉnh biên giới Việt Nam-Campuchia

Baoquocte.vn. Là nội dung chính tại cuộc họp SOM chuẩn bị cho phiên họp toàn thể Hội nghị hợp tác và phát triển các tỉnh biên giới Việt Nam-Campuchia lần thứ ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Việt Nam kiên định chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Việt Nam kiên định chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ

Baoquocte.vn. Tiếp các Đại sứ, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định lại Việt Nam kiên định chính sách đối ngoại đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại.
Việt Nam-Bờ Biển Ngà tăng cường các hoạt động giao lưu kinh tế

Việt Nam-Bờ Biển Ngà tăng cường các hoạt động giao lưu kinh tế

Baoquocte.vn. Việt Nam-Bờ Biển Ngà nhất trí phối hợp thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại-đầu tư, tạo cầu nối giữa doanh nghiệp hai nước.
Chiến sĩ mũ nồi xanh bảo vệ sức khỏe người dân Nam Sudan và hỗ trợ cộng đồng khắc phục hậu quả thiên tai

Chiến sĩ mũ nồi xanh bảo vệ sức khỏe người dân Nam Sudan và hỗ trợ cộng đồng khắc phục hậu quả thiên tai

Baoquocte.vn. BVDC 2.3 chung tay bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hỗ trợ người dân Nam Sudan chống chọi với đợt mưa lũ nặng nề nhất trong 60 năm qua.
Quan hệ thương mại Mỹ-Trung đang có dấu hiệu 'tan băng'?

Quan hệ thương mại Mỹ-Trung đang có dấu hiệu 'tan băng'?

Baoquocte.vn. Những tương tác của quan chức cấp cao Mỹ-Trung được coi là sự khởi đầu một chương mới của tình trạng bế tắc kéo dài trong quan hệ thương mại.
Tin thế giới 27/10: Thắng đậm Nga, Tổng thống Ukraine tiện đà 'đòi' Crimea; Nga đỏ mặt thề giành lại kho báu; EU chốt đòn đau với Ba Lan?

Tin thế giới 27/10: Thắng đậm Nga, Tổng thống Ukraine tiện đà 'đòi' Crimea; Nga đỏ mặt thề giành lại kho báu; EU chốt đòn đau với Ba Lan?

Baoquocte.vn. Khủng hoảng năng lượng, Dòng chảy phương Bắc 2, Nga-Moldova, Nga-Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ-Ukraine, EU-Ba Lan là một số tin thế giới nổi bật.
Bầu cử Hạ viện Nhật Bản: Bài kiểm tra cho Thủ tướng Kishida

Bầu cử Hạ viện Nhật Bản: Bài kiểm tra cho Thủ tướng Kishida

Baoquocte.vn. Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cần một chiến thắng thuyết phục ở bầu cử Hạ viện Nhật Bản để Thủ tướng Kishida Fumio tiếp tục lãnh đạo Tokyo thời gian tới.
Ấn Độ-Anh đem 'ba quân' thực hiện hành động tham vọng nhất ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Ấn Độ-Anh đem 'ba quân' thực hiện hành động tham vọng nhất ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Các lực lượng của Ấn Độ và Anh đang tiến hành cuộc tập trận ba quân chủng trên biển Arab, bao gồm một loạt hoạt động diễn tập quân sự phức tạp.
Covid-19 ở Đông Nam Á: 'Hoa tiêu' đưa Campuchia chuẩn bị mở cửa du lịch; Malaysia mạnh tay với giáo viên không tiêm chủng

Covid-19 ở Đông Nam Á: 'Hoa tiêu' đưa Campuchia chuẩn bị mở cửa du lịch; Malaysia mạnh tay với giáo viên không tiêm chủng

Baoquocte.vn. Tình hình dịch Covid-19 ở một số quốc gia Đông Nam Á vẫn ghi nhận những diễn biến trái chiều.
Vấn đề Đài Loan: Mỹ hiệu triệu sự nhất trí từ tất cả thành viên LHQ, Trung Quốc ra tuyên bố nóng

Vấn đề Đài Loan: Mỹ hiệu triệu sự nhất trí từ tất cả thành viên LHQ, Trung Quốc ra tuyên bố nóng

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ kêu gọi tất cả quốc gia thành viên LHQ ủng hộ Đài Loan tham gia tổ chức đa phương lớn nhất này, bất chấp phản đối của Trung Quốc.
Tạp chí Mỹ: Hình thành hai khối lực lượng đồng minh chủ yếu ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Tạp chí Mỹ: Hình thành hai khối lực lượng đồng minh chủ yếu ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Sự hình thành của hai khối lực lượng đồng minh chủ yếu ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương qua các cuộc tập trận hải quân gần đây.
Thổ Nhĩ Kỳ và phương Tây lùi bước: Lợi cả đôi bên

Thổ Nhĩ Kỳ và phương Tây lùi bước: Lợi cả đôi bên

Baoquocte.vn. Sau thời khắc căng thẳng cuối tuần qua, Thổ Nhĩ Kỳ và phương Tây bất ngờ có động thái hạ nhiệt. Đâu là lý do đằng sau câu chuyện này?
Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Baoquocte.vn. Trong cuộc xung khắc EU-Ba Lan, EU có những con bài để khép thành viên vào kỷ cương chung. Chỉ có điều nó chẳng hay ho gì đối với EU. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Baoquocte.vn. Hành động vừa là cách Nga thể hiện thái độ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vừa nhắn gửi lời cảnh báo đầy đanh thép với Mỹ và Ukraine.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Thượng đỉnh G20: Món nào cho bữa tối thân tình?

Thượng đỉnh G20: Món nào cho bữa tối thân tình?

Baoquocte.vn. Theo chuyên gia Paola Subachi, ưu tiên hàng đầu tại Thượng đỉnh G20 lần này là hàn gắn chia rẽ, mở rộng hợp tác, đối phó các vấn đề toàn cầu cấp bách.
Hội nghị Cấp cao ASEAN 38 và 39: Hợp tác, đối thoại chống lại các cuộc khủng hoảng trong tương lai

Hội nghị Cấp cao ASEAN 38 và 39: Hợp tác, đối thoại chống lại các cuộc khủng hoảng trong tương lai

Baoquocte.vn. Hội nghị Cấp cao ASEAN sẽ kêu gọi sự hợp tác chặt chẽ trong các vấn đề như: phục hồi sau đại dịch, thúc đẩy hòa bình và an ninh khu vực.
Vị thế của nước Nga: Từ giả định đến thực tế

Vị thế của nước Nga: Từ giả định đến thực tế

Baoquocte.vn. Trong bài đăng trên Foreign Affairs, học giả Michael Kofman cùng Andrea Kendall-Taylor đã đánh giá những giả định và thực tế về vị thế của nước Nga.
Ấn Độ: Từ sự thay đổi thế giới quan đến chiến dịch tiêm chủng vaccine Covid-19 'vĩ đại'

Ấn Độ: Từ sự thay đổi thế giới quan đến chiến dịch tiêm chủng vaccine Covid-19 'vĩ đại'

Baoquocte.vn. The Indian Express vừa qua đã đăng bài viết đặc biệt của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhân dịp Ấn Độ đạt mốc tiêm 1 tỷ liều vaccine Covid-19.
Vì sao biến đổi khí hậu lại khiến thế giới bất ổn?

Vì sao biến đổi khí hậu lại khiến thế giới bất ổn?

Baoquocte.vn. Báo cáo mới nhất của các cơ quan tình báo Mỹ nhận định, biến đổi khí hậu sẽ trở thành tác nhân khiến căng thẳng quốc tế ngày một leo thang.
Chuyên gia: Vị thế 'lãnh đạo' của Việt Nam trong kiểm soát Covid-19 và đóng góp vào ASEAN

Chuyên gia: Vị thế 'lãnh đạo' của Việt Nam trong kiểm soát Covid-19 và đóng góp vào ASEAN

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nhận định, Việt Nam linh hoạt áp dụng biện pháp hiệu quả để khống chế sự lây lan của Covid-19 và có đóng góp to lớn cho ASEAN.
Phiên bản di động