AUKUS và sự xáo trộn bàn cờ địa chính trị ở châu Á-Thái Bình Dương

Ngọc Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việc Washington thông báo thành lập cơ chế an ninh 3 bên Mỹ-Australia-Anh (AUKUS) đã làm bùng nổ cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Mỹ-Pháp, Australia-Pháp nói riêng và giữa liên minh xuyên Đại Tây Dương nói chung.
AUKUS và sự xáo trộn bàn cờ châu Á-Thái Bình Dương
Động thái thành lập cơ chế 3 bên Mỹ-Australia-Anh (AUKUS) được cho là đã làm bùng nổ cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Mỹ-Pháp, Australia-Pháp nói riêng và giữa liên minh xuyên Đại Tây Dương nói chung. (Nguồn: Getty Images)

Đằng sau những tuyên bố mang tính xoa dịu căng thẳng và trấn an Pháp khi Paris coi việc thành lập cơ chế ba bên Mỹ-Australia-Anh (AUKUS) là "nhát dao đâm sau lưng", giới quan sát nhận thấy những mâu thuẫn không thể dung hòa giữa Mỹ và Pháp, cũng như giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), trong cuộc cạnh tranh quyền lãnh đạo.

Ở cấp độ rộng lớn hơn, AUKUS cho thấy sự thay đổi trong tương quan lực lượng tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, để rồi những nước và liên minh muốn can dự vào khu vực này cần rút ra những bài học quan trọng.

Sau khi tuyên bố thành lập, nhiệm vụ đầu tiên của AUKUS là cung cấp cho Australia một đội tàu ngầm nguyên tử với công nghệ của Mỹ và nhiều khả năng bao gồm cả của Anh.

Quyết định này khiến hợp đồng đặt mua 12 tàu ngầm mà xứ sở chuột túi ký kết với Pháp năm 2016 bị hủy bỏ. Động thái này đã làm cho Paris nổi giận.

Căng thẳng không thể xoa dịu

Cho dù cả Mỹ, Anh và Australia đều có những động thái trấn an và xoa dịu, thậm chí biện minh, song không thể làm cơn thịnh nộ của Pháp nguôi ngoai.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken khẳng định: “Pháp là một đối tác trọng yếu tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và trong nhiều lĩnh vực khác”, và “đây là điều đã diễn ra từ lâu và sẽ tiếp tục như vậy trong tương lai”.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng khẳng định, Washington sẽ “tiếp tục cộng tác mật thiết với Paris” - “đồng minh chủ chốt” tại khu vực chiến lược này.

Trong khi đó, Thủ tướng Australia Scott Morrison ngày 19/9 tuyên bố trước báo giới rằng, chính phủ Pháp đáng lẽ đã biết được việc Canberra "quan ngại sâu sắc và nghiêm túc" về năng lực được trang bị trên tàu ngầm lớp Attack sẽ không đáp ứng những lợi ích chiến lược.

Hồi tháng 6 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng nước này Grey Moriarty cũng công khai phát tín hiệu rằng, Australia đang cân nhắc những lựa chọn khác nhau cho việc xây dựng hạm đội tàu ngầm.

Chính phủ Pháp ngay lập tức bác bỏ khẳng định của Mỹ rằng các bên đã có nhiều tiếp xúc khác với Pháp để thông tin về dự án liên minh này, trước khi thông báo chính thức.

Trên thực tế, khủng hoảng về vụ hợp đồng tàu ngầm Australia đã phơi bày nhiều mâu thuẫn không thể dung hòa giữa Pháp và Mỹ, cũng như giữa EU và Mỹ.

Khi lo ngại tác động của cuộc khủng hoảng ngoại giao này đối với chủ quyền và lợi ích quốc gia của Canberra, cựu Thủ tướng Australia Paul Keating đã chỉ trích gay gắt nhất quan hệ đối tác AUKUS.

Ông Keating trên tờ The Australian ngày 17/9 cảnh báo, mối quan hệ đối tác mới sẽ khiến Australia phải “vật lộn” với những khó khăn cao độ trong việc phát triển và duy trì một hạm đội tàu ngầm hạt nhân vũ trang sẽ được chuyển giao trong khuôn khổ AUKUS.

Tương tự, cựu Thứ trưởng Quốc phòng Australia Hugh White, Giáo sư danh dự về nghiên cứu chiến lược tại Đại học Quốc gia Australia (ANU) cho rằng, quyết định sử dụng tàu ngầm hạt nhân là "bước đi sai lầm" khi "không giúp ích gì nhiều" cho Mỹ trong việc đánh bại hoặc răn đe Trung Quốc.

Cạnh tranh vị thế lãnh đạo

Bà Anne Cizel, chuyên gia về chính sách đối ngoại Mỹ tại Đại học Sorbonne, Paris cho rằng, “đòn đánh” có tính toán nhắm vào Pháp là một cuộc “tranh giành quyền lãnh đạo”.

Từ nhiều năm nay, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tự khẳng định là người đi đầu trong sáng kiến xây dựng nền quốc phòng “tự chủ” và sự tự chủ về chiến lược của châu Âu. Một nền quốc phòng tự chủ của châu Âu đồng nghĩa với vị thế của Mỹ tại "lục địa già" sụt giảm.

Trong khi đó, đài BBC ghi nhận, Washington đã tăng cường hiện diện quân sự và đang đầu tư mạnh mẽ vào các mối quan hệ đối tác khác trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, như với Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các nhà phân tích nói rằng, việc đóng các tàu ngầm ở Australia là rất quan trọng đối với ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.

Cạnh tranh và xung khắc là điều khó tránh khỏi trong quan hệ Mỹ-Pháp, Mỹ-châu Âu, một khi EU với sự thúc đẩy của cặp đôi Đức-Pháp muốn vươn lên tìm cách khẳng định vị trí của một thế lực địa chính trị.

Tin liên quan
Ảnh ấn tượng tuần 13-19/9: Tổng thống Nga tự cách ly, Cuba đi đầu trong chiến lược tiêm vaccine và ‘nóng ran’ thỏa thuận AUKUS Ảnh ấn tượng tuần 13-19/9: Tổng thống Nga tự cách ly, Cuba đi đầu trong chiến lược tiêm vaccine và ‘nóng ran’ thỏa thuận AUKUS

Chuyên gia Anne Cizel nhận định, 4 năm dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump khiến quan hệ hợp tác giữa hai bờ Đại Tây Dương suy giảm, nhưng “cũng mang lại một cơ hội cho Pháp và cặp đầu tàu Pháp-Đức khẳng định vị thế lãnh đạo” tại châu Âu.

Ngày 15/9, ít giờ trước khi Mỹ công bố thỏa thuận AUKUS, trong bài diễn văn thường niên về tình hình EU đọc tại Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh, đã đến lúc EU phải khẳng định năng lực quốc phòng tự chủ, sẵn sàng hành động ở “nơi nào mà NATO và Liên hợp quốc không có mặt”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Paris tổ chức hội nghị về quốc phòng EU, dự kiến diễn ra vào đầu năm 2022, trùng với thời gian Pháp làm Chủ tịch luân phiên của khối này.

Sự xáo trộn bàn cờ địa chính trị

Nhận định về tác động đối với tương quan lực lượng ở khu vực, tờ L’Express của Pháp nhận định, cơ chế quốc phòng mới AUKUS đã xáo lại ván bài ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Trung Quốc kịch liệt phản đối, tố cáo thương vụ Mỹ bán tàu ngầm cho Australia là “hết sức vô trách nhiệm”, một liên minh “làm phương hại nghiêm trọng đến hòa bình và ổn định khu vực”.

Đài Sputnik ngày 17/9 dẫn lời ông Jia Wenshan, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Năng lực Toàn cầu tại Đại học Sơn Đông cho rằng, Washington đang đặt cược vào Australia với tư cách là công cụ ảnh hưởng quân sự của Mỹ ở châu Á.

Những phản ứng gay gắt của Trung Quốc là dễ hiểu bởi AUKUS sẽ tác động đến tương quan lực lượng ở châu Á-Thái Bình Dương, và việc triển khai tàu ngầm nguyên tử tấn công là mối đe dọa thực sự cho các hoạt động của hải quân Trung Quốc.

Ông Mathieu Duchâtel, Viện Montaigne nhấn mạnh, dù đã có nhiều tiến bộ về chống tàu ngầm, nhưng đây vẫn là một trong những điểm yếu chính của Trung Quốc.

Theo chuyên gia Duchâtel, AUKUS bổ sung cho cơ chế Bộ tứ (Quad) nhằm đối chọi với Trung Quốc. Dự kiến lãnh đạo các nước Bộ tứ sẽ nhóm họp trực tiếp vào cuối tháng 9 này.

Ba bài học từ liên minh AUKUS

Tờ Le Monde của Pháp cuối tuần qua đã rút ra ba bài học từ liên minh AUKUS.

Trước hết, về quan hệ Mỹ-châu Âu, đường hướng chính sách của chính quyền Tổng thống Joe Biden không khác nhiều so với chính quyền của ông Donald Trump tiền nhiệm.

Cả hai nhà lãnh đạo Mỹ đều đặt chính sách "Nước Mỹ trước tiên" lên hàng đầu với những lợi ích chiến lược, kinh tế, tài chính, y tế.

Bài học thứ hai liên quan đến London. Thỏa thuận này là giai đoạn quan trọng hậu Brexit, đặt nước Anh vào chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mà nếu chỉ có một mình, Anh không thể làm được.

Bài học thứ ba, quan trọng và phức tạp hơn, dành cho châu Âu, đó là đánh giá lại vai trò của châu lục này trên bàn cờ chính trị thế giới.

Châu Âu sẽ đứng ở đâu trong cuộc đối đầu Mỹ-Trung? Liệu có thể hành động như một sức mạnh độc lập, hay mạnh ai nấy làm, không thể tạo được ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích của mình?

Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Ngày 20/9, Thủ tướng Australia Scott Morrison lên đường công du Mỹ để tham dự cuộc họp thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên giữa các ...

Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Theo hãng tin Bloomberg News, Thủ tướng Anh Boris Johnson đang tìm cách xoa dịu tình trạng căng thẳng trong quan hệ với Pháp sau ...

(tổng hợp)

Đọc thêm

Giải nữ Đông Nam Á 2022: Khởi đầu thuận lợi, tuyển nữ Việt Nam thắng dễ nữ Campuchia

Giải nữ Đông Nam Á 2022: Khởi đầu thuận lợi, tuyển nữ Việt Nam thắng dễ nữ Campuchia

Baoquocte.vn. Dù chỉ sử dụng đội hình 2 nhưng tuyển nữ Việt Nam vẫn có trận thắng dễ dàng 3-0 trước Campuchia ngày ra quân giải vô địch Đông Nam Á ...
Hội nghị hợp tác Mekong-Lan Thương 7:  Những ưu tiên hàng đầu

Hội nghị hợp tác Mekong-Lan Thương 7: Những ưu tiên hàng đầu

Baoquocte.vn. Các nước thành viên hợp tác Mekong – Lan Thương cần lấy vấn đề tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững làm ưu tiên hàng đầu.
Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Baoquocte.vn. Nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech sẽ hướng tới giải quyết thách thức từ xung đột Nga-Ukraine và củng cố tính độc lập, tự chủ của khối.
Rộ tin đồn Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh được cầu hôn và phản ứng của người trong cuộc

Rộ tin đồn Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh được cầu hôn và phản ứng của người trong cuộc

Baoquocte.vn. Mới đây, trên mạng xã hội rộ lên tin đồn Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh được thiếu gia Đỗ Vinh Quang cầu hôn. Người đẹp vẫn chưa lên tiếng...
Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Baoquocte.vn. Hội nghị Ngoại trưởng G20; xung đột Nga-Ukraine; Moscow đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
‘Gồng mình’ trong cơn ‘bão giá’, doanh nghiệp Việt tận dụng lợi thế FTA, năng động tìm hướng đi mới

‘Gồng mình’ trong cơn ‘bão giá’, doanh nghiệp Việt tận dụng lợi thế FTA, năng động tìm hướng đi mới

Baoquocte.vn. Mạnh dạn mở rộng thị trường, chú trọng triển khai hiệu quả các FTA là những giải pháp mà doanh nghiệp Việt đang triển khai nhằm vượt qua khó khăn.
XSMB 8/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 8/7/2022. dự đoán XSMB thứ 6

XSMB 8/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 8/7/2022. dự đoán XSMB thứ 6

Baoquocte.vn. XSMB 8/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 8/7/2022. xổ số hôm nay 8/7. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 6. xo so ...
Họp Ngoại trưởng G20: ‘Phép thử’ ngoại giao đa phương của Nga

Họp Ngoại trưởng G20: ‘Phép thử’ ngoại giao đa phương của Nga

Baoquocte.vn. Không chỉ là bước chạy đà quan trọng cho Thượng đỉnh G20, Hội nghị Ngoại trưởng G20 còn có thể đóng góp tích cực giải quyết xung đột Nga-Ukraine.
Thị trường bất động sản quý II/2022: Đất nền vẫn 'nóng' dù nhu cầu giảm; nhà đất tăng giá vượt vàng, chứng khoán

Thị trường bất động sản quý II/2022: Đất nền vẫn 'nóng' dù nhu cầu giảm; nhà đất tăng giá vượt vàng, chứng khoán

Baoquocte.vn. Ngày 7/7, Batdongsan.com.vn đã công bố báo cáo thị trường BĐS quý II/2022, đưa ra các dữ liệu phân tích bức tranh toàn cảnh và dự báo nửa cuối năm ...
XSMT 8/7, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 ngày 8/7/2022. SXMT 8/7

XSMT 8/7, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 ngày 8/7/2022. SXMT 8/7

Baoquocte.vn. XSMT 8/7. xổ số hôm nay 8/7. trực tiếp xổ số miền Trung 8/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 6. SXMT 8/7
Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Baoquocte.vn. Hội nghị Ngoại trưởng G20; xung đột Nga-Ukraine; Moscow đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Lần đầu tiên trong lịch sử, Chủ tịch Triều Tiên tổ chức một hội thảo đặc biệt

Lần đầu tiên trong lịch sử, Chủ tịch Triều Tiên tổ chức một hội thảo đặc biệt

Baoquocte.vn. Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un lần đầu tổ chức hội thảo nhằm tăng cường sự lãnh đạo 'đơn nhất' của đảng Lao động cầm quyền, diễn ra từ 2-6/7.
Trung Quốc-Philippines nhất trí giải quyết những vấn đề liên quan Biển Đông qua liên lạc và đối thoại

Trung Quốc-Philippines nhất trí giải quyết những vấn đề liên quan Biển Đông qua liên lạc và đối thoại

Baoquocte.vn. Tổng thống Philippines Romualdez Marcos ngày 6/7 đã tiếp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đang ở thăm Manila.
Hơn 50 quan chức rời bỏ chính phủ trong hai ngày, Thủ tướng Anh Johnson chuẩn bị ra tuyên bố quan trọng

Hơn 50 quan chức rời bỏ chính phủ trong hai ngày, Thủ tướng Anh Johnson chuẩn bị ra tuyên bố quan trọng

Baoquocte.vn. Tổng cộng có hơn 50 quan chức đã tuyên bố rời khỏi chính phủ của Thủ tưởng Anh Boris Johnson trong chưa đầy 48 giờ qua.
Trước thềm Hội nghị Ngoại trưởng G20, Indonesia-EU bàn vấn đề Ukraine

Trước thềm Hội nghị Ngoại trưởng G20, Indonesia-EU bàn vấn đề Ukraine

Baoquocte.vn. Các nhà ngoại giao của EU và Indonesia đã thảo luận về tình hình xung đột ở Ukraine và những tác động tới chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu.
Australia: 'ASEAN là trung tâm của khu vực... là chìa khóa của vấn đề'

Australia: 'ASEAN là trung tâm của khu vực... là chìa khóa của vấn đề'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Australia nhấn mạnh vai trò của ASEAN trong việc bảo đảm an ninh và thịnh vượng của khu vực.
Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Baoquocte.vn. Nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech sẽ hướng tới giải quyết thách thức từ xung đột Nga-Ukraine và củng cố tính độc lập, tự chủ của khối.
Ẩn số chính trường Israel: Kịch bản cũ, kết cục mới?

Ẩn số chính trường Israel: Kịch bản cũ, kết cục mới?

Baoquocte.vn. Thủ tướng tạm quyền Israel Yair Lapid một lần nữa đối đầu với chính trị gia kỳ cựu Benjamin Netanyahu, song liệu kịch bản một năm về trước có lặp lại?
Chịu nhiều trừng phạt nhưng nước Nga không dễ bị cô lập

Chịu nhiều trừng phạt nhưng nước Nga không dễ bị cô lập

Baoquocte.vn. Dù Nga đã trở thành quốc gia chịu nhiều biện pháp trừng phạt nhất của Mỹ và phương Tây nhưng để cô lập nước này thì không phải là điều dễ dàng.
Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Baoquocte.vn. Philippines dưới thời ông Ferdinand Marcos Jr. sẽ tránh phụ thuộc vào một đối tác đơn lẻ.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Phiên bản di động