AUKUS và sự xáo trộn bàn cờ địa chính trị ở châu Á-Thái Bình Dương

Ngọc Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việc Washington thông báo thành lập cơ chế an ninh 3 bên Mỹ-Australia-Anh (AUKUS) đã làm bùng nổ cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Mỹ-Pháp, Australia-Pháp nói riêng và giữa liên minh xuyên Đại Tây Dương nói chung.
AUKUS và sự xáo trộn bàn cờ châu Á-Thái Bình Dương
Động thái thành lập cơ chế 3 bên Mỹ-Australia-Anh (AUKUS) được cho là đã làm bùng nổ cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Mỹ-Pháp, Australia-Pháp nói riêng và giữa liên minh xuyên Đại Tây Dương nói chung. (Nguồn: Getty Images)

Đằng sau những tuyên bố mang tính xoa dịu căng thẳng và trấn an Pháp khi Paris coi việc thành lập cơ chế ba bên Mỹ-Australia-Anh (AUKUS) là "nhát dao đâm sau lưng", giới quan sát nhận thấy những mâu thuẫn không thể dung hòa giữa Mỹ và Pháp, cũng như giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), trong cuộc cạnh tranh quyền lãnh đạo.

Ở cấp độ rộng lớn hơn, AUKUS cho thấy sự thay đổi trong tương quan lực lượng tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, để rồi những nước và liên minh muốn can dự vào khu vực này cần rút ra những bài học quan trọng.

Sau khi tuyên bố thành lập, nhiệm vụ đầu tiên của AUKUS là cung cấp cho Australia một đội tàu ngầm nguyên tử với công nghệ của Mỹ và nhiều khả năng bao gồm cả của Anh.

Quyết định này khiến hợp đồng đặt mua 12 tàu ngầm mà xứ sở chuột túi ký kết với Pháp năm 2016 bị hủy bỏ. Động thái này đã làm cho Paris nổi giận.

Căng thẳng không thể xoa dịu

Cho dù cả Mỹ, Anh và Australia đều có những động thái trấn an và xoa dịu, thậm chí biện minh, song không thể làm cơn thịnh nộ của Pháp nguôi ngoai.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken khẳng định: “Pháp là một đối tác trọng yếu tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và trong nhiều lĩnh vực khác”, và “đây là điều đã diễn ra từ lâu và sẽ tiếp tục như vậy trong tương lai”.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng khẳng định, Washington sẽ “tiếp tục cộng tác mật thiết với Paris” - “đồng minh chủ chốt” tại khu vực chiến lược này.

Trong khi đó, Thủ tướng Australia Scott Morrison ngày 19/9 tuyên bố trước báo giới rằng, chính phủ Pháp đáng lẽ đã biết được việc Canberra "quan ngại sâu sắc và nghiêm túc" về năng lực được trang bị trên tàu ngầm lớp Attack sẽ không đáp ứng những lợi ích chiến lược.

Hồi tháng 6 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng nước này Grey Moriarty cũng công khai phát tín hiệu rằng, Australia đang cân nhắc những lựa chọn khác nhau cho việc xây dựng hạm đội tàu ngầm.

Chính phủ Pháp ngay lập tức bác bỏ khẳng định của Mỹ rằng các bên đã có nhiều tiếp xúc khác với Pháp để thông tin về dự án liên minh này, trước khi thông báo chính thức.

Trên thực tế, khủng hoảng về vụ hợp đồng tàu ngầm Australia đã phơi bày nhiều mâu thuẫn không thể dung hòa giữa Pháp và Mỹ, cũng như giữa EU và Mỹ.

Khi lo ngại tác động của cuộc khủng hoảng ngoại giao này đối với chủ quyền và lợi ích quốc gia của Canberra, cựu Thủ tướng Australia Paul Keating đã chỉ trích gay gắt nhất quan hệ đối tác AUKUS.

Ông Keating trên tờ The Australian ngày 17/9 cảnh báo, mối quan hệ đối tác mới sẽ khiến Australia phải “vật lộn” với những khó khăn cao độ trong việc phát triển và duy trì một hạm đội tàu ngầm hạt nhân vũ trang sẽ được chuyển giao trong khuôn khổ AUKUS.

Tương tự, cựu Thứ trưởng Quốc phòng Australia Hugh White, Giáo sư danh dự về nghiên cứu chiến lược tại Đại học Quốc gia Australia (ANU) cho rằng, quyết định sử dụng tàu ngầm hạt nhân là "bước đi sai lầm" khi "không giúp ích gì nhiều" cho Mỹ trong việc đánh bại hoặc răn đe Trung Quốc.

Cạnh tranh vị thế lãnh đạo

Bà Anne Cizel, chuyên gia về chính sách đối ngoại Mỹ tại Đại học Sorbonne, Paris cho rằng, “đòn đánh” có tính toán nhắm vào Pháp là một cuộc “tranh giành quyền lãnh đạo”.

Từ nhiều năm nay, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tự khẳng định là người đi đầu trong sáng kiến xây dựng nền quốc phòng “tự chủ” và sự tự chủ về chiến lược của châu Âu. Một nền quốc phòng tự chủ của châu Âu đồng nghĩa với vị thế của Mỹ tại "lục địa già" sụt giảm.

Trong khi đó, đài BBC ghi nhận, Washington đã tăng cường hiện diện quân sự và đang đầu tư mạnh mẽ vào các mối quan hệ đối tác khác trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, như với Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các nhà phân tích nói rằng, việc đóng các tàu ngầm ở Australia là rất quan trọng đối với ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.

Cạnh tranh và xung khắc là điều khó tránh khỏi trong quan hệ Mỹ-Pháp, Mỹ-châu Âu, một khi EU với sự thúc đẩy của cặp đôi Đức-Pháp muốn vươn lên tìm cách khẳng định vị trí của một thế lực địa chính trị.

Tin liên quan
Ảnh ấn tượng tuần 13-19/9: Tổng thống Nga tự cách ly, Cuba đi đầu trong chiến lược tiêm vaccine và ‘nóng ran’ thỏa thuận AUKUS Ảnh ấn tượng tuần 13-19/9: Tổng thống Nga tự cách ly, Cuba đi đầu trong chiến lược tiêm vaccine và ‘nóng ran’ thỏa thuận AUKUS

Chuyên gia Anne Cizel nhận định, 4 năm dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump khiến quan hệ hợp tác giữa hai bờ Đại Tây Dương suy giảm, nhưng “cũng mang lại một cơ hội cho Pháp và cặp đầu tàu Pháp-Đức khẳng định vị thế lãnh đạo” tại châu Âu.

Ngày 15/9, ít giờ trước khi Mỹ công bố thỏa thuận AUKUS, trong bài diễn văn thường niên về tình hình EU đọc tại Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh, đã đến lúc EU phải khẳng định năng lực quốc phòng tự chủ, sẵn sàng hành động ở “nơi nào mà NATO và Liên hợp quốc không có mặt”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Paris tổ chức hội nghị về quốc phòng EU, dự kiến diễn ra vào đầu năm 2022, trùng với thời gian Pháp làm Chủ tịch luân phiên của khối này.

Sự xáo trộn bàn cờ địa chính trị

Nhận định về tác động đối với tương quan lực lượng ở khu vực, tờ L’Express của Pháp nhận định, cơ chế quốc phòng mới AUKUS đã xáo lại ván bài ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Trung Quốc kịch liệt phản đối, tố cáo thương vụ Mỹ bán tàu ngầm cho Australia là “hết sức vô trách nhiệm”, một liên minh “làm phương hại nghiêm trọng đến hòa bình và ổn định khu vực”.

Đài Sputnik ngày 17/9 dẫn lời ông Jia Wenshan, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Năng lực Toàn cầu tại Đại học Sơn Đông cho rằng, Washington đang đặt cược vào Australia với tư cách là công cụ ảnh hưởng quân sự của Mỹ ở châu Á.

Những phản ứng gay gắt của Trung Quốc là dễ hiểu bởi AUKUS sẽ tác động đến tương quan lực lượng ở châu Á-Thái Bình Dương, và việc triển khai tàu ngầm nguyên tử tấn công là mối đe dọa thực sự cho các hoạt động của hải quân Trung Quốc.

Ông Mathieu Duchâtel, Viện Montaigne nhấn mạnh, dù đã có nhiều tiến bộ về chống tàu ngầm, nhưng đây vẫn là một trong những điểm yếu chính của Trung Quốc.

Theo chuyên gia Duchâtel, AUKUS bổ sung cho cơ chế Bộ tứ (Quad) nhằm đối chọi với Trung Quốc. Dự kiến lãnh đạo các nước Bộ tứ sẽ nhóm họp trực tiếp vào cuối tháng 9 này.

Ba bài học từ liên minh AUKUS

Tờ Le Monde của Pháp cuối tuần qua đã rút ra ba bài học từ liên minh AUKUS.

Trước hết, về quan hệ Mỹ-châu Âu, đường hướng chính sách của chính quyền Tổng thống Joe Biden không khác nhiều so với chính quyền của ông Donald Trump tiền nhiệm.

Cả hai nhà lãnh đạo Mỹ đều đặt chính sách "Nước Mỹ trước tiên" lên hàng đầu với những lợi ích chiến lược, kinh tế, tài chính, y tế.

Bài học thứ hai liên quan đến London. Thỏa thuận này là giai đoạn quan trọng hậu Brexit, đặt nước Anh vào chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mà nếu chỉ có một mình, Anh không thể làm được.

Bài học thứ ba, quan trọng và phức tạp hơn, dành cho châu Âu, đó là đánh giá lại vai trò của châu lục này trên bàn cờ chính trị thế giới.

Châu Âu sẽ đứng ở đâu trong cuộc đối đầu Mỹ-Trung? Liệu có thể hành động như một sức mạnh độc lập, hay mạnh ai nấy làm, không thể tạo được ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích của mình?

Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Giữa sóng gió sau AUKUS, Thủ tướng Australia lên đường sang Mỹ

Ngày 20/9, Thủ tướng Australia Scott Morrison lên đường công du Mỹ để tham dự cuộc họp thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên giữa các ...

Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Căng thẳng Pháp-AUKUS: Thủ tướng Anh tìm cách 'hạ hỏa' Paris, Pháp muốn sự minh bạch ở Mỹ

Theo hãng tin Bloomberg News, Thủ tướng Anh Boris Johnson đang tìm cách xoa dịu tình trạng căng thẳng trong quan hệ với Pháp sau ...

(tổng hợp)

Đọc thêm

Covid-19 tối 26/10: 3.595 ca mắc mới tại 49 địa phương; gần 3.000 ca khỏi bệnh; TP. HCM tăng tốc tiêm vaccine mũi 2

Covid-19 tối 26/10: 3.595 ca mắc mới tại 49 địa phương; gần 3.000 ca khỏi bệnh; TP. HCM tăng tốc tiêm vaccine mũi 2

Baoquocte.vn. Tính từ 17h ngày 25/10 đến 17h ngày 26/10, trên Hệ thống Quốc gia quản lý ca bệnh Covid-19 ghi nhận 3.595 ca nhiễm mới.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 27/10/2021: Cự Giải bị đồng nghiệp đâm sau lưng

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 27/10/2021: Cự Giải bị đồng nghiệp đâm sau lưng

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 27/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Chủ tịch nước sẽ phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên minh châu Phi

Chủ tịch nước sẽ phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên minh châu Phi

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc sẽ tham dự và phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao trực tuyến về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên ...
Covid-19 ở Hà Nội ngày 26/10: Ghi nhận thêm 18 ca mắc mới, trong đó có 17 ca cộng đồng

Covid-19 ở Hà Nội ngày 26/10: Ghi nhận thêm 18 ca mắc mới, trong đó có 17 ca cộng đồng

Baoquocte.vn. Sở Y tế Hà Nội cho biết, trong ngày 26/10, trên địa bàn ghi nhận 18 ca dương tính Covid-19, trong đó có 17 ca cộng đồng và 1 ca ...
XSMN 27/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. xổ số hôm nay 27/10

XSMN 27/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. xổ số hôm nay 27/10

Baoquocte.vn. XSMN 27/10. xổ số hôm nay 27/10. xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 27 tháng 10 năm 2021. KQXSMN thứ 4. SXMN 27/10. KQSXMN.
XSĐN 27/10/2021, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 27/10/2021. KQXSĐN thứ 4

XSĐN 27/10/2021, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 27/10/2021. KQXSĐN thứ 4

Baoquocte.vn. XSĐN 27/10. Xổ số Đồng Nai hôm nay ngày 27 tháng 10 năm 2021. xo so dong nai. KQXSĐN 27/10. KQXSĐN.
XSMB 27/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. dự đoán XSMB 27/10

XSMB 27/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. dự đoán XSMB 27/10

Baoquocte.vn. XSMB 27/10. dự đoán XSMB. xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 27 tháng 10 năm 2021. xổ số hôm nay. XSMB thứ 4. SXMB.
Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao lần đầu tiên tổ chức Hội nghị gặp mặt các Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam để cập nhật chính sách về công tác ...
Học giả Australia: G20 nên ngừng 'tái chế' chương trình nghị sự của G7

Học giả Australia: G20 nên ngừng 'tái chế' chương trình nghị sự của G7

Baoquocte.vn. Tác giả Adam Triggs cho rằng, nhóm G20 cần hành động nhiều hơn hướng tới các nước đang phát triển, thay vì 'tái chế' chương trình nghị sự của G7.
ASEAN-Hàn Quốc: Sớm nối hoạt động bong bóng du lịch, công nhận chứng nhận vaccine

ASEAN-Hàn Quốc: Sớm nối hoạt động bong bóng du lịch, công nhận chứng nhận vaccine

Baoquocte.vn. Hàn Quốc mong muốn cùng ASEAN sớm nối lại các hoạt động giao lưu nhân dân qua: bong bóng du lịch, công nhận lẫn nhau về chứng nhận vaccine.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói gì với Taliban?

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói gì với Taliban?

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã gặp Phó Thủ tướng của chính quyền Taliban Abdul Ghani Baradar tại thủ đô Doha, Qatar ngày 25/10.
Lên tiếng phản đối chạy đua vũ trang trên toàn cầu, Nga ra điều kiện nếu Mỹ muốn 'nói chuyện' về điều này

Lên tiếng phản đối chạy đua vũ trang trên toàn cầu, Nga ra điều kiện nếu Mỹ muốn 'nói chuyện' về điều này

Baoquocte.vn. Nga cho hay, Mỹ cần rút các vũ khí hạt nhân chiến lược khỏi châu Âu nếu muốn nói chuyện với Moscow về vấn đề này.
'Nóng mắt' vì hành động của Nga-Trung Quốc, Nhật Bản ra tuyên bố

'Nóng mắt' vì hành động của Nga-Trung Quốc, Nhật Bản ra tuyên bố

Baoquocte.vn. Tokyo tuyên bố, nhóm tàu hải quân chung của Trung Quốc và Nga mới đây xuất hiện quanh Nhật Bản cho thấy 'sự phô trương sức mạnh' chưa từng thấy.
Ban 'cấm lệnh' với Australia vì AUKUS, New Zeland lại tính vào... AUKUS?

Ban 'cấm lệnh' với Australia vì AUKUS, New Zeland lại tính vào... AUKUS?

Baoquocte.vn. New Zealand đã mở rộng cánh cửa tham gia hiệp ước quốc phòng AUKUS trong khi vẫn duy trì lệnh cấm đối với tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Covid-19: Biến thế phụ của Delta - AY.4.2 xâm nhập Đông Nam Á; lý giải hiện tượng thanh niên trẻ khỏe trở bệnh nặng

Covid-19: Biến thế phụ của Delta - AY.4.2 xâm nhập Đông Nam Á; lý giải hiện tượng thanh niên trẻ khỏe trở bệnh nặng

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Thái Lan cho biết đã phát hiện ca Covid-19 đầu tiên nhiễm biến thể Delta Plus, còn được gọi là AY.4.2, ở nước này.
Vaccine Covid-19: Moderna báo tin mừng, EMA mở đường mũi tăng cường mới; Trung Quốc tiêm cho trẻ 3-11 tuổi

Vaccine Covid-19: Moderna báo tin mừng, EMA mở đường mũi tăng cường mới; Trung Quốc tiêm cho trẻ 3-11 tuổi

Baoquocte.vn. Moderna dẫn dữ liệu sơ bộ của một nghiên cứu khẳng định, vaccine Covid-19 của hãng này tạo được phản ứng miễn dịch mạnh mẽ ở trẻ em từ 6-11 tuổi.
Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Baoquocte.vn. Trong cuộc xung khắc EU-Ba Lan, EU có những con bài để khép thành viên vào kỷ cương chung. Chỉ có điều nó chẳng hay ho gì đối với EU. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Baoquocte.vn. Hành động vừa là cách Nga thể hiện thái độ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vừa nhắn gửi lời cảnh báo đầy đanh thép với Mỹ và Ukraine.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Điểm tên những thành tựu quân sự mới của Triều Tiên

Điểm tên những thành tựu quân sự mới của Triều Tiên

Baoquocte.vn. Triều Tiên tăng cường sức mạnh quân sự, đẩy mạnh các chương trình phát triển vũ khí, đặc biệt là vũ khí hạt nhân và hiện đại hóa hạm đội tên lửa.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Phiên bản di động