AUKUS - càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?

Bảo Trâm
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Theo tác giả Eldar Mamedov viết trên trang responsiblestatecraft.org, với sự ra đời của AUKUS, thay vì tập trung củng cố năng lực quân sự, Liên minh châu Âu (EU) nên sử dụng sức mạnh kinh tế để tránh bị cuốn vào một cuộc chiến tranh Lạnh với Trung Quốc do Mỹ dẫn đầu.
AUKUS – càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?
Tổng thống Joe Biden xây dựng thỏa thuận an ninh ba bên mới AUKUS để củng cố vị thế của Mỹ trước Trung Quốc, nhưng ông có nguy cơ bị các đồng minh ở châu Âu xa lánh. (Ảnh minh họa. Nguồn: The Washington/Getty Images)

Trong khi các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn đang loay hoay nghiên cứu các vấn đề xung quanh quyết định của Tổng thống Joe Biden về việc thực hiện cam kết rút quân khỏi Afghanistan, một cuộc khủng hoảng xuyên Đại Tây Dương mới đã nổ ra. Lần này là về AUKUS - một thỏa thuận an ninh ba bên mới giữa Mỹ, Anh và Australia.

Thực tế phũ phàng

Tổn hại tức thời đã xảy ra - khi hợp đồng của Pháp với Australia về việc cung cấp các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đã bị Mỹ “nẫng tay trên”.

Đáp lại, Paris giận dữ triệu hồi đại sứ từ Washington để phản đối, hành động lần đầu tiên diễn ra trong lịch sử gần 250 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước đồng minh.

Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Yves Le Drian dùng đến cả những từ ngữ thường để nói về kẻ thù bên ngoài của Pháp, chứ không phải là bạn bè, khi đề cập đến Mỹ trong vụ việc liên quan.

Những diễn biến mới có thể sẽ củng cố lập trường của những người luôn kêu gọi ủng hộ "quyền tự chủ chiến lược" của châu Âu - một khái niệm vẫn còn chưa được định nghĩa rõ ràng, nhưng theo nghĩa rộng có nghĩa là khả năng EU tự đặt ra những mục tiêu chiến lược của riêng mình và theo đuổi chúng một cách độc lập (với Mỹ).

Sự tức giận của Pháp trước việc đột ngột bị các nước đồng minh phớt lờ là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, hiện không rõ Paris hy vọng vào điều gì khi leo thang căng thẳng ngoại giao với Washington.

Bất chấp những cam kết khoa trương của chính quyền Mỹ với đồng minh thì việc rút quân ra khỏi Afghanistan rõ ràng gửi đi một thông điệp rằng nước Mỹ sẽ theo đuổi lợi ích quốc gia của mình theo cách mà Washington, chứ không phải là các đồng minh, thấy phù hợp.

AUKUS là một phần của chiến lược rộng hơn nhằm kiềm chế Trung Quốc mà Washington xác định là ưu tiên hàng đầu.

Thậm chí trong tuyên bố chung sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vài ngày sau đó để tìm cách hàn gắn quan hệ đang rạn nứt, Washington vẫn không coi Pháp nói riêng, EU nói chung, là trọng tâm trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của mình.

Cần những lựa chọn khôn ngoan

Thay vì những phản ứng mạnh mẽ khoa trương, rốt cuộc Pháp và EU nên có lập trường gần nhau hơn và củng cố thêm khái niệm về quyền tự chủ chiến lược.

Nhưng để làm như vậy, EU sẽ phải lựa chọn các lĩnh vực “chiến đấu” một cách khôn ngoan.

Vì Paris và các nước đồng minh cho rằng AUKUS khiến sức mạnh bên ngoài của họ bị giảm sút, giải pháp dễ đoán mà họ hướng đến là sẽ tăng gấp đôi nỗ lực củng cố năng lực quân sự của EU. Đã có nhiều sáng kiến ​​nhằm đạt được mục tiêu đó, chẳng hạn như Sáng kiến ​​can thiệp châu Âu và Quỹ phòng thủ châu Âu.

Bối cảnh này chắc chắn cũng sẽ ảnh hưởng đến việc hình thành “la bàn chiến lược” (strategic compass) của EU, dự kiến ​​được công bố vào khoảng đầu năm 2022, sẽ định hình mục đích và phương hướng trong chính sách an ninh của EU.

AUKUS – càng huyên náo càng thúc đẩy sự độc lập chiến lược của EU?
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Mỹ Joe Biden tại một hội nghị thượng đỉnh của NATO tại Bỉ hôm 14/6. (Nguồn: Getty Images)

Tuy nhiên, trong tất cả các cuộc thảo luận về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cho đến nay EU không thể phát huy sức mạnh ở nơi quan trọng nhất - những khu vực trực tiếp sát sườn.

Các "nhóm chiến đấu" do EU thành lập đã chính thức đi vào hoạt động từ năm 2007. Tuy nhiên, như ở Libya, EU chỉ tập trung giám sát các cuộc xung đột giữa các bên khác, bao gồm cả Nga và Thổ Nhĩ Kỳ, và giải quyết các hậu quả, chẳng hạn như dòng người tị nạn và kéo theo đó là những phản ứng chính trị có nguy cơ làm suy yếu cấu trúc của các xã hội châu Âu.

Nếu muốn thực hiện nghiêm túc tham vọng chiến lược của mình, EU phải phát triển một số năng lực để can thiệp khu vực lân cận. Tuy nhiên, những can thiệp đó chỉ nên giới hạn ở các mục tiêu có thể đạt được và phù hợp với luật pháp quốc tế.

Nhìn nhận “quyền tự chủ chiến lược” một cách hạn hẹp qua lăng kính quân sự sẽ đưa EU đến gần nguy cơ lặp lại những thất bại của Mỹ ở khu vực Trung Đông.

Phân chia khu vực thành các “đối tác" và "đối tượng" sẽ dẫn đến những nhiệm vụ liên quan đến các nỗ lực thay đổi chế độ hay tái thiết quốc gia kéo theo những rủi ro liên quan.

Những bước đi cần thiết

EU nên chọn lối đi khác để khẳng định và tăng cường lợi thế nổi trội của mình: sức mạnh kinh tế. Chiếm 16% GDP toàn cầu, EU là một nền kinh tế ngang hàng với cả Mỹ, Trung Quốc, và bỏ xa Nga.

Cuối cùng, ảnh hưởng liên tục của EU trên toàn cầu lâu nay vẫn phụ thuộc vào sức mạnh kinh tế của liên minh.

Đối với một lục địa trong thập niên qua đã nếm trải các cuộc khủng hoảng tài chính, cuộc khủng hoảng khu vực đồng Euro và đại dịch Covid-19, thực hiện nỗ lực “xây dựng trở lại tốt hơn” (bulding back better) cũng phù hợp với Mỹ.

Việc nhất trí về kế hoạch khôi phục hậu Covid-19 trị giá 750 tỷ Euro là bước đi cần thiết đầu tiên của liên minh. Tiếp đó là việc nới lỏng các quy tắc tài khóa cứng nhắc gây cản trở cho tăng trưởng kinh tế và gây ra phản ứng dữ dội của chủ nghĩa dân túy ở các nước như Italy, nền kinh tế lớn thứ ba của EU.

Tin liên quan
AUKUS - toan tính, tác động và đôi điều rút ra AUKUS - toan tính, tác động và đôi điều rút ra

Và EU cũng không nên ngần ngại sử dụng sức mạnh kinh tế của mình để phục vụ các mục tiêu địa chính trị, giống như cách mà Mỹ và Trung Quốc thường làm.

Điều này là do việc sử dụng sức mạnh kinh tế có liên quan trực tiếp đến vấn đề an ninh. Đơn cử, EU đã từ chối sử dụng các thế mạnh kinh tế để bảo vệ Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA) giữa Iran, nhóm P5+1 và EU sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi thỏa thuận.

Điều này dẫn đến việc Iran cũng dần bỏ khỏi cam kết, tạo ra một cuộc khủng hoảng an ninh nghiêm trọng có khả năng ảnh hưởng đến châu Âu.

Tương tự như vậy, những gì liên quan đến AUKUS không phải là đòi hỏi cấp thiết khiến EU phải tăng cường năng lực quân sự hay dàn trải lực lượng của mình.

Thay vào đó, khối nên tập trung khẳng định sức mạnh kinh tế để tránh bị cuốn vào một cuộc chiến tranh Lạnh với Trung Quốc do Mỹ dẫn đầu.

Thật tình cờ, kết quả thăm dò vừa được công bố của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu cho thấy, hiện tại hầu hết người dân châu Âu không muốn tham gia vào bất kỳ cuộc chiến tranh Lạnh mới nào.

Một khi những lùm xùm xung quan quan hệ Mỹ-Pháp lắng xuống, EU nên đưa ra kết luận đúng đắn bằng cách xây dựng sức mạnh dựa trên vị thế cường quốc kinh tế của mình và tránh khỏi cám dỗ bị lôi vào các cuộc chiến địa chính trị hoặc ý thức hệ ở những khu vực xa xôi và không phù hợp, cũng như không được dân chúng ủng hộ.

Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Con đường an toàn và nhiều triển vọng

Trong Chiến lược hợp tác của Liên minh châu Âu (EU) ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, EU tuyên bố sẽ đẩy mạnh mối quan ...

Sau 'rạn nứt' AUKUS, Pháp hòa giải căng thẳng ngoại giao với Mỹ, quan hệ với Anh và Australia vẫn 'nguội lạnh'

Sau 'rạn nứt' AUKUS, Pháp hòa giải căng thẳng ngoại giao với Mỹ, quan hệ với Anh và Australia vẫn 'nguội lạnh'

Ngày 22/9, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã có cuộc điện đàm đầu tiên kể từ khi Mỹ và ...

Đọc thêm

Học giả Australia: G20 nên ngừng 'tái chế' chương trình nghị sự của G7

Học giả Australia: G20 nên ngừng 'tái chế' chương trình nghị sự của G7

Baoquocte.vn. Tác giả Adam Triggs cho rằng, nhóm G20 cần hành động nhiều hơn hướng tới các nước đang phát triển, thay vì 'tái chế' chương trình nghị sự của G7.
ASEAN-Hàn Quốc: Sớm nối hoạt động bong bóng du lịch, công nhận chứng nhận vaccine

ASEAN-Hàn Quốc: Sớm nối hoạt động bong bóng du lịch, công nhận chứng nhận vaccine

Baoquocte.vn. Hàn Quốc mong muốn cùng ASEAN sớm nối lại các hoạt động giao lưu nhân dân qua: bong bóng du lịch, công nhận lẫn nhau về chứng nhận vaccine.
ASEAN 39: Các nước mong muốn có môi trường khu vực hòa bình để phục hồi

ASEAN 39: Các nước mong muốn có môi trường khu vực hòa bình để phục hồi

Baoquocte.vn. ASEAN 39: Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định mong muốn cao nhất của tất cả các nước là có một môi trường khu vực hòa bình để tập phục ...
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói gì với Taliban?

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói gì với Taliban?

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã gặp Phó Thủ tướng của chính quyền Taliban Abdul Ghani Baradar tại thủ đô Doha, Qatar ngày 25/10.
XSMT 27/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. SXMT 27/10

XSMT 27/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. SXMT 27/10

Baoquocte.vn. XSMT 27/10. KQSXMT 27/10. xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 27 tháng 10 năm 2021. XSMT thứ 4. xổ số hôm nay. SXMT.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (26-27/10): Bắc Bộ đêm trời lạnh, ngày nắng; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ mưa to đến rất to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (26-27/10): Bắc Bộ đêm trời lạnh, ngày nắng; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ mưa to đến rất to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ mưa to đến rất to; ven biển từ Bình Định đến Ninh Thuận đêm và sáng gió ...
Trận U23 Việt Nam vs Đài Loan (Trung Quốc): Thông tin vui từ HLV Park Hang Seo

Trận U23 Việt Nam vs Đài Loan (Trung Quốc): Thông tin vui từ HLV Park Hang Seo

Baoquocte.vn. HLV Park Hang Seo đã có sự chuẩn bị tốt nhất cho U23 Việt Nam và có thể sẽ tung ra đội hình mạnh nhất trong trận gặp U23 Đài ...
Hội thảo trực tuyến Logistics Hà Lan-Việt Nam - xác định cơ hội và kết nối đối tác

Hội thảo trực tuyến Logistics Hà Lan-Việt Nam - xác định cơ hội và kết nối đối tác

Baoquocte.vn. Hội thảo nhằm mục đích giúp các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp Việt Nam tiếp xúc, học hỏi kinh nghiệm về quy hoạch, quản lý logistics.
Allbirds chào bán 19,2 triệu cổ phiếu và đặt mục tiêu giá trị thị trường lên hơn 2 tỷ USD

Allbirds chào bán 19,2 triệu cổ phiếu và đặt mục tiêu giá trị thị trường lên hơn 2 tỷ USD

Baoquocte.vn. Allbirds đang chào bán 19,2 triệu cổ phiếu có giá từ 12-14 USD/cổ phiếu. Với mức giá này, đợt IPO của Allbirds dự kiến sẽ thu về khoảng 269 triệu ...
Khai trương trang thông tin về bài viết quan trọng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Khai trương trang thông tin về bài viết quan trọng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Baoquocte.vn. Báo Nhân Dân đã ra mắt trang thông tin với những nội dung cốt lõi trong bài viết quan trọng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói gì với Taliban?

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói gì với Taliban?

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã gặp Phó Thủ tướng của chính quyền Taliban Abdul Ghani Baradar tại thủ đô Doha, Qatar ngày 25/10.
Lên tiếng phản đối chạy đua vũ trang trên toàn cầu, Nga ra điều kiện nếu Mỹ muốn 'nói chuyện' về điều này

Lên tiếng phản đối chạy đua vũ trang trên toàn cầu, Nga ra điều kiện nếu Mỹ muốn 'nói chuyện' về điều này

Baoquocte.vn. Nga cho hay, Mỹ cần rút các vũ khí hạt nhân chiến lược khỏi châu Âu nếu muốn nói chuyện với Moscow về vấn đề này.
'Nóng mắt' vì hành động của Nga-Trung Quốc, Nhật Bản ra tuyên bố

'Nóng mắt' vì hành động của Nga-Trung Quốc, Nhật Bản ra tuyên bố

Baoquocte.vn. Tokyo tuyên bố, nhóm tàu hải quân chung của Trung Quốc và Nga mới đây xuất hiện quanh Nhật Bản cho thấy 'sự phô trương sức mạnh' chưa từng thấy.
Ban 'cấm lệnh' với Australia vì AUKUS, New Zeland lại tính vào... AUKUS?

Ban 'cấm lệnh' với Australia vì AUKUS, New Zeland lại tính vào... AUKUS?

Baoquocte.vn. New Zealand đã mở rộng cánh cửa tham gia hiệp ước quốc phòng AUKUS trong khi vẫn duy trì lệnh cấm đối với tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Covid-19: Biến thế phụ của Delta - AY.4.2 xâm nhập Đông Nam Á; lý giải hiện tượng thanh niên trẻ khỏe trở bệnh nặng

Covid-19: Biến thế phụ của Delta - AY.4.2 xâm nhập Đông Nam Á; lý giải hiện tượng thanh niên trẻ khỏe trở bệnh nặng

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Thái Lan cho biết đã phát hiện ca Covid-19 đầu tiên nhiễm biến thể Delta Plus, còn được gọi là AY.4.2, ở nước này.
Vaccine Covid-19: Moderna báo tin mừng, EMA mở đường mũi tăng cường mới; Trung Quốc tiêm cho trẻ 3-11 tuổi

Vaccine Covid-19: Moderna báo tin mừng, EMA mở đường mũi tăng cường mới; Trung Quốc tiêm cho trẻ 3-11 tuổi

Baoquocte.vn. Moderna dẫn dữ liệu sơ bộ của một nghiên cứu khẳng định, vaccine Covid-19 của hãng này tạo được phản ứng miễn dịch mạnh mẽ ở trẻ em từ 6-11 tuổi.
Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Baoquocte.vn. Trong cuộc xung khắc EU-Ba Lan, EU có những con bài để khép thành viên vào kỷ cương chung. Chỉ có điều nó chẳng hay ho gì đối với EU. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Baoquocte.vn. Hành động vừa là cách Nga thể hiện thái độ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vừa nhắn gửi lời cảnh báo đầy đanh thép với Mỹ và Ukraine.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Điểm tên những thành tựu quân sự mới của Triều Tiên

Điểm tên những thành tựu quân sự mới của Triều Tiên

Baoquocte.vn. Triều Tiên tăng cường sức mạnh quân sự, đẩy mạnh các chương trình phát triển vũ khí, đặc biệt là vũ khí hạt nhân và hiện đại hóa hạm đội tên lửa.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Phiên bản di động