Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Lê An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sinh ra ở Zanzibar và rời đến Anh năm 18 tuổi – hai nền văn hóa đã đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp và việc hình thành các tác phẩm văn học của Abdulrazak Gurnad.

Khi trao giải Nobel Văn học 2021, Ủy ban Nobel Văn học (thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển) đã ca ngợi các tác phẩm của Abdulrazak Gurnah là sự thâm nhập không khoan nhượng và nhân ái của ông đối với những ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong hố sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa....

Tiểu thuyết bao trùm chủ đề lưu vong

Lấy bối cảnh ở bờ biển Đông Phi, Memory of Departure - cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Abdulrazak Gurnah được viết năm 1988 kể về một chàng trai trẻ đang đấu tranh dưới chế độ độc tài trước khi được gửi đến sống với một người chú giàu có ở Kenya.

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’
Nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Nguồn: Getty Images)

Tác phẩm được coi như một nghiên cứu hấp dẫn về cuộc đấu tranh của một người đàn ông để tìm ra mục đích cho cuộc đời mình và một bức chân dung đầy ám ảnh về một xã hội truyền thống đang sụp đổ dưới sức nặng của nghèo đói và sự thay đổi nhanh chóng.

Tiếp đó, Paradise ra đời năm 1994 được lọt vào danh sách rút gọn cho Giải thưởng Booker năm 1994. Cuốn tiểu thuyết này mở màn ở Đông Phi trước Thế chiến I theo chân cậu bé 12 tuổi Yusuf - người đã bị giao cho một thương gia giàu có làm đầy tớ. Xuyên suốt cuốn sách, Yusuf kể lại những chuyến du ngoạn xuyên lục địa cùng với cuộc sống tự nhiên, các bộ tộc khác và những mối đe dọa mà họ gặp phải.

Admiring Silence (1996) lại kể về một người đàn ông chạy trốn khỏi Zanzibar vào những năm 1960 để đến Anh - nơi anh ta phải lòng một phụ nữ Anh và bắt đầu một gia đình.

Khi chiến đấu với sự phân biệt chủng tộc, anh ấy cũng phải vật lộn với bản thân vì những nỗ lực của mình để hòa nhập. Ở đây, tác giả miêu tả khéo léo nỗi thống khổ của một người đàn ông bị mắc kẹt giữa hai nền văn hóa. Mỗi nền văn hóa sẽ khiến anh không có liên kết với nền văn hóa khác.

Những tác phẩm sau này của Abdulrazak Gurnah như By the Sea (2001), Desertion (2005), Gravel Heart (2017)... cũng bao trùm chủ đề về người tị nạn.

Đó là khi nhân vật tìm thấy nơi ẩn náu của riêng mình trong tình bạn đẹp, những câu chuyện tình yêu nghiệt ngã đan xen, hay những vết thương lòng khi gia đình tan vỡ...

Ngay cả những nhân vật phụ trong tiểu thuyết của ông cũng có những lịch sử với trí tưởng tượng giàu có, phản ánh những tương tác nhỏ nhất của họ cũng khiến thế giới trở nên đặc biệt.

Một nhà văn phi thường

Sinh năm 1948, lớn lên ở Zanzibar, Abdulrazak Gurnah đã trải qua cuộc cách mạng năm 1964 và buộc phải chạy trốn khỏi đất nước khi mới 18 tuổi.

Mặc dù tiếng Swahili là ngôn ngữ đầu tiên của ông ấy, nhưng tiếng Anh trở thành công cụ để ông sáng tác văn học. Sau này, ông đã trở thành giáo sư tiếng Anh và văn học hậu thuộc địa tại Đại học Kent, cho đến khi nghỉ hưu.

Như vậy, sau 35 năm, Abdulrazak Gurnah là người gốc Phi tiếp theo đoạt giải Nobel Văn học kể từ sau khi nhà văn Wole Soyinka (người Nigeria) được vinh danh năm 1986.

Dành nhiều lời khen ngợi cho tiểu thuyết gia gốc Phi, Chủ tịch Ủy ban Nobel Anders Olssonnói rằng ông rất vinh dự khi được trao giải thưởng này và cảm thấy “thật là choáng ngợp và vô cùng tự hào”.

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’
Những tác phẩm của nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Nguồn: Getty Images)

Biên tập viên Alexandra Pringle tại Bloomsbury cũng nhận định chiến thắng của Abdulrazak Gurnah là “xứng đáng nhất” đối với một nhà văn trước đây chưa được công nhận xứng đáng.

Alexandra Pringle cho biết Abdulrazak Gurnah luôn viết về sự dịch chuyển, nhưng theo “những cách đẹp nhất và ám ảnh nhất về những gì mà con người nâng đỡ và thổi bay họ trên khắp các lục địa”.

Bà nói: “Ông ấy là một trong những nhà văn châu Phi vĩ đại nhất còn sống và chưa từng ai biết về ông ấy. Văn của ông ấy đặc biệt đẹp và nghiêm túc, đồng thời cũng hài hước, tử tế và nhạy cảm. Ông là một nhà văn phi thường viết về những điều thực sự quan trọng. Và thật tốt, giờ ông đã đoạt giải Nobel rồi”.

Chủ tịch Ủy ban Nobel Anders Olsson cũng cho rằng: “Trong vũ trụ văn học của Abdulrazak Gurnah, mọi thứ đều thay đổi từ ký ức, tên tuổi, danh tính... Sự khám phá không ngừng thúc đẩy bởi niềm đam mê trí tuệ hiện diện trong tất cả các cuốn sách của ông ấy”.

Chân dung và tác phẩm của nhà văn Abdulrazak GurnahNobel - chủ nhân giải thưởng Nobel Văn học 2021

Chân dung và tác phẩm của nhà văn Abdulrazak GurnahNobel - chủ nhân giải thưởng Nobel Văn học 2021

Chiều 7/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã xướng tên tiểu thuyết gia Abdulrazak Gurnah là chủ nhân của giải thưởng Nobel ...

Giải Nobel 2021: Liệu đã đến lúc giải Văn học bừng tỉnh - đa dạng và bình đẳng giới hơn?

Giải Nobel 2021: Liệu đã đến lúc giải Văn học bừng tỉnh - đa dạng và bình đẳng giới hơn?

Sau gần 10 năm các tác giả phương Tây thống trị giải Nobel Văn học, giới quan sát đang chờ đợi hội đồng giám khảo ...

(theo The New York Times, The Guardian)

Đọc thêm

XSAG 21/10/2021, Kết quả xổ số An Giang hôm nay 21/10/2021. SXAG 21/10. KQXSAG thứ 5

XSAG 21/10/2021, Kết quả xổ số An Giang hôm nay 21/10/2021. SXAG 21/10. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 21/10. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay ngày 21 tháng 10 năm 2021. KQXSAG 21/10. Xo so An Giang. KQXSAG.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 21/10/2021: Kim Ngưu công việc nên cẩn thận

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 21/10/2021: Kim Ngưu công việc nên cẩn thận

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 21/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Hội người Việt Nam tại Fukuoka tổ chức giải bóng đá gây quỹ vaccine ủng hộ Việt Nam

Hội người Việt Nam tại Fukuoka tổ chức giải bóng đá gây quỹ vaccine ủng hộ Việt Nam

Baoquocte.vn. Giải bóng đá “VNF Open Cup 2021” diễn ra ngày 17/10 do Hội người Việt Nam tại Fukuoka (AVF) và Hội bóng đá VNF phối hợp tổ chức, với sự ...
Đại học Đại Nam: Ấn tượng về Lễ khai giảng và chào tân sinh viên K15 năm học 2021-2022

Đại học Đại Nam: Ấn tượng về Lễ khai giảng và chào tân sinh viên K15 năm học 2021-2022

Baoquocte.vn. Ngày 15/10, trường Đại học Đại Nam (DNU) long trọng tổ chức Lễ khai giảng năm học 2021 - 2022 và Chào tân sinh viên K15 theo hình thức trực ...
JICA ký kết khoản vay hợp vốn trị giá 75 triệu USD hỗ trợ tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa

JICA ký kết khoản vay hợp vốn trị giá 75 triệu USD hỗ trợ tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Baoquocte.vn. Khoản vay hợp vốn giữa JICA với Ngân hàng VPBank nhằm thúc đẩy tài trợ tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ lãnh đạo.
Báo Anh cảnh báo Mỹ mất lợi thế về vũ khí siêu thanh

Báo Anh cảnh báo Mỹ mất lợi thế về vũ khí siêu thanh

Baoquocte.vn. Báo Anh The Telegraph mới đây đăng bài viết dự đoán thất bại của Mỹ trong việc sử dụng vũ khí siêu thanh chống Nga hoặc Trung Quốc.
'Sức khỏe' nền kinh tế suy giảm nghiêm trọng, VEPR hạ dự báo tăng trưởng xuống 2-2,5%

'Sức khỏe' nền kinh tế suy giảm nghiêm trọng, VEPR hạ dự báo tăng trưởng xuống 2-2,5%

Baoquocte.vn. Chiều 20/10, VEPR tiếp tục hạ dự báo tăng trưởng kinh tế do tác động tiêu cực từ dịch bệnh và đưa ra 2 kịch bản trong thời gian tới.
Nga không làm việc 1 tuần nhằm hạ thấp đỉnh dịch Covid-19

Nga không làm việc 1 tuần nhằm hạ thấp đỉnh dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã thông qua đề xuất toàn quốc không làm việc một tuần, từ ngày 30/10 đến 7/11, để chống Covid-19.
Hình ảnh các siêu sao Hollywood tại buổi ra mắt phim bom tấn Eternals: Chủng Tộc Bất Tử

Hình ảnh các siêu sao Hollywood tại buổi ra mắt phim bom tấn Eternals: Chủng Tộc Bất Tử

Baoquocte.vn. Eternals: Chủng Tộc Bất Tử là bộ phim siêu anh hùng tiếp theo của vũ trụ Điện ảnh Marvel, với sự góp mặt của nhiều siêu sao Hollywood.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV: Trình nhiều nội dung quan trọng trong ngày làm việc đầu tiên

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV: Trình nhiều nội dung quan trọng trong ngày làm việc đầu tiên

Baoquocte.vn. Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV khai mạc theo hình thức trực tuyến từ Nhà Quốc hội đến 62 Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố...
Những thành phố cổ 'bốc hơi' mà ai cũng muốn đến một lần trong đời

Những thành phố cổ 'bốc hơi' mà ai cũng muốn đến một lần trong đời

Baoquocte.vn. Có rất nhiều thành phố trên thế giới đã biến mất vì những thảm họa hoặc đơn giản là do sự bào mòn của thời gian...
Đà Nẵng đề xuất cho phép đón khách quốc tế từ tháng 11

Đà Nẵng đề xuất cho phép đón khách quốc tế từ tháng 11

Baoquocte.vn. Ngày 16/10, UBND TP. Đà Nẵng cho biết vừa có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ về việc cho phép thành phố đón khách quốc tế.
Thành phố Pretoria ở Nam Phi chìm trong sắc 'mộng mơ' của hoa phượng tím

Thành phố Pretoria ở Nam Phi chìm trong sắc 'mộng mơ' của hoa phượng tím

Baoquocte.vn. Thủ đô Pretoria của Nam Phi khoác lên mình bộ áo tím biếc quyến rũ khi những hàng cây hoa Jacaranda (phượng tím) nở rộ khắp các con đường.
Những thành phố độc đáo ở châu Âu đáng để 'lên lịch'

Những thành phố độc đáo ở châu Âu đáng để 'lên lịch'

Baoquocte.vn. Châu Âu nổi tiếng với một danh sách thành phố lớn 'đáng phải đến', song vẫn còn những thành phố nhỏ hơn nhưng 'có võ' đang chờ bạn khám phá...
Du lịch Việt Nam tìm cách thích ứng an toàn với Covid-19

Du lịch Việt Nam tìm cách thích ứng an toàn với Covid-19

Baoquocte.vn. Đại dịch đã khiến chưa bao giờ ngành du lịch trải qua khó khăn như lúc này, nhưng nhiều địa phương đang chuẩn bị cho việc mở cửa an toàn.
'Thổi lửa' cho ngành du lịch hậu Covid-19

'Thổi lửa' cho ngành du lịch hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Ngành du lịch Việt Nam đang từng bước khắc phục khó khăn, nỗ lực chuẩn bị cho quá trình hồi phục, tái khởi động giai đoạn hậu Covid-19.
Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Baoquocte.vn. Văn học Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha và những người sống ở Bồ Đào Nha, Brazil, Angola và Mozambique...
Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu (kỳ 2)

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu (kỳ 2)

Baoquocte.vn. Văn học Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha và những người sống ở Bồ Đào Nha, Brazil, Angola và Mozambique...
Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu (kỳ 1)

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Văn học Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha và những người sống ở Bồ Đào Nha, Brazil, Angola và Mozambique...
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Ở Bỉ có hai dòng văn học: văn học viết bằng tiếng Pháp và văn học viết bằng tiếng Hà Lan.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ 2)

Baoquocte.vn. Ở Bỉ có hai dòng văn học: văn học viết bằng tiếng Pháp và văn học viết bằng tiếng Hà Lan.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Ở Bỉ, sử dụng hai ngôn ngữ là tiếng Pháp và tiếng Hà Lan. Do đó có hai dòng văn học: văn học viết bằng tiếng Pháp và văn học viết bằng tiếng Hà Lan.
Phiên bản di động