Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Lê An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sinh ra ở Zanzibar và rời đến Anh năm 18 tuổi – hai nền văn hóa đã đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp và việc hình thành các tác phẩm văn học của Abdulrazak Gurnad.

Khi trao giải Nobel Văn học 2021, Ủy ban Nobel Văn học (thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển) đã ca ngợi các tác phẩm của Abdulrazak Gurnah là sự thâm nhập không khoan nhượng và nhân ái của ông đối với những ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong hố sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa....

Tiểu thuyết bao trùm chủ đề lưu vong

Lấy bối cảnh ở bờ biển Đông Phi, Memory of Departure - cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Abdulrazak Gurnah được viết năm 1988 kể về một chàng trai trẻ đang đấu tranh dưới chế độ độc tài trước khi được gửi đến sống với một người chú giàu có ở Kenya.

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’
Nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Nguồn: Getty Images)

Tác phẩm được coi như một nghiên cứu hấp dẫn về cuộc đấu tranh của một người đàn ông để tìm ra mục đích cho cuộc đời mình và một bức chân dung đầy ám ảnh về một xã hội truyền thống đang sụp đổ dưới sức nặng của nghèo đói và sự thay đổi nhanh chóng.

Tiếp đó, Paradise ra đời năm 1994 được lọt vào danh sách rút gọn cho Giải thưởng Booker năm 1994. Cuốn tiểu thuyết này mở màn ở Đông Phi trước Thế chiến I theo chân cậu bé 12 tuổi Yusuf - người đã bị giao cho một thương gia giàu có làm đầy tớ. Xuyên suốt cuốn sách, Yusuf kể lại những chuyến du ngoạn xuyên lục địa cùng với cuộc sống tự nhiên, các bộ tộc khác và những mối đe dọa mà họ gặp phải.

Admiring Silence (1996) lại kể về một người đàn ông chạy trốn khỏi Zanzibar vào những năm 1960 để đến Anh - nơi anh ta phải lòng một phụ nữ Anh và bắt đầu một gia đình.

Khi chiến đấu với sự phân biệt chủng tộc, anh ấy cũng phải vật lộn với bản thân vì những nỗ lực của mình để hòa nhập. Ở đây, tác giả miêu tả khéo léo nỗi thống khổ của một người đàn ông bị mắc kẹt giữa hai nền văn hóa. Mỗi nền văn hóa sẽ khiến anh không có liên kết với nền văn hóa khác.

Những tác phẩm sau này của Abdulrazak Gurnah như By the Sea (2001), Desertion (2005), Gravel Heart (2017)... cũng bao trùm chủ đề về người tị nạn.

Đó là khi nhân vật tìm thấy nơi ẩn náu của riêng mình trong tình bạn đẹp, những câu chuyện tình yêu nghiệt ngã đan xen, hay những vết thương lòng khi gia đình tan vỡ...

Ngay cả những nhân vật phụ trong tiểu thuyết của ông cũng có những lịch sử với trí tưởng tượng giàu có, phản ánh những tương tác nhỏ nhất của họ cũng khiến thế giới trở nên đặc biệt.

Một nhà văn phi thường

Sinh năm 1948, lớn lên ở Zanzibar, Abdulrazak Gurnah đã trải qua cuộc cách mạng năm 1964 và buộc phải chạy trốn khỏi đất nước khi mới 18 tuổi.

Mặc dù tiếng Swahili là ngôn ngữ đầu tiên của ông ấy, nhưng tiếng Anh trở thành công cụ để ông sáng tác văn học. Sau này, ông đã trở thành giáo sư tiếng Anh và văn học hậu thuộc địa tại Đại học Kent, cho đến khi nghỉ hưu.

Như vậy, sau 35 năm, Abdulrazak Gurnah là người gốc Phi tiếp theo đoạt giải Nobel Văn học kể từ sau khi nhà văn Wole Soyinka (người Nigeria) được vinh danh năm 1986.

Dành nhiều lời khen ngợi cho tiểu thuyết gia gốc Phi, Chủ tịch Ủy ban Nobel Anders Olssonnói rằng ông rất vinh dự khi được trao giải thưởng này và cảm thấy “thật là choáng ngợp và vô cùng tự hào”.

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’
Những tác phẩm của nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Nguồn: Getty Images)

Biên tập viên Alexandra Pringle tại Bloomsbury cũng nhận định chiến thắng của Abdulrazak Gurnah là “xứng đáng nhất” đối với một nhà văn trước đây chưa được công nhận xứng đáng.

Alexandra Pringle cho biết Abdulrazak Gurnah luôn viết về sự dịch chuyển, nhưng theo “những cách đẹp nhất và ám ảnh nhất về những gì mà con người nâng đỡ và thổi bay họ trên khắp các lục địa”.

Bà nói: “Ông ấy là một trong những nhà văn châu Phi vĩ đại nhất còn sống và chưa từng ai biết về ông ấy. Văn của ông ấy đặc biệt đẹp và nghiêm túc, đồng thời cũng hài hước, tử tế và nhạy cảm. Ông là một nhà văn phi thường viết về những điều thực sự quan trọng. Và thật tốt, giờ ông đã đoạt giải Nobel rồi”.

Chủ tịch Ủy ban Nobel Anders Olsson cũng cho rằng: “Trong vũ trụ văn học của Abdulrazak Gurnah, mọi thứ đều thay đổi từ ký ức, tên tuổi, danh tính... Sự khám phá không ngừng thúc đẩy bởi niềm đam mê trí tuệ hiện diện trong tất cả các cuốn sách của ông ấy”.

Chân dung và tác phẩm của nhà văn Abdulrazak GurnahNobel - chủ nhân giải thưởng Nobel Văn học 2021

Chân dung và tác phẩm của nhà văn Abdulrazak GurnahNobel - chủ nhân giải thưởng Nobel Văn học 2021

Chiều 7/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã xướng tên tiểu thuyết gia Abdulrazak Gurnah là chủ nhân của giải thưởng Nobel ...

Giải Nobel 2021: Liệu đã đến lúc giải Văn học bừng tỉnh - đa dạng và bình đẳng giới hơn?

Giải Nobel 2021: Liệu đã đến lúc giải Văn học bừng tỉnh - đa dạng và bình đẳng giới hơn?

Sau gần 10 năm các tác giả phương Tây thống trị giải Nobel Văn học, giới quan sát đang chờ đợi hội đồng giám khảo ...

(theo The New York Times, The Guardian)

Đọc thêm

Tuyển bóng đá nữ Việt Nam lần thứ 7 giành Huy chương vàng SEA Games

Tuyển bóng đá nữ Việt Nam lần thứ 7 giành Huy chương vàng SEA Games

Baoquocte.vn. Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam thắng tuyển nữ Thái Lan ở trận chung kết môn bóng đá nữ SEA Games 31 với tỷ số 1-0.
Vừa thắng cử, nhà lãnh đạo mới của Australia tuyên bố dự thượng đỉnh Bộ tứ

Vừa thắng cử, nhà lãnh đạo mới của Australia tuyên bố dự thượng đỉnh Bộ tứ

Baoquocte.vn. Lãnh đạo Công đảng của Australia vừa thắng trong cuộc tổng tuyển cử diễn ra ngày 21/5 đã tuyên bố sẽ tham dự Hội nghị thượng đỉnh Bộ tứ.
Chủ tịch Quốc hội Tan Chuan-Jin thăm Việt Nam: Tiềm năng và tương lai hợp tác kinh tế Singapore-Việt Nam rất tươi sáng!

Chủ tịch Quốc hội Tan Chuan-Jin thăm Việt Nam: Tiềm năng và tương lai hợp tác kinh tế Singapore-Việt Nam rất tươi sáng!

Baoquocte.vn. Đại sứ Singapore tại Việt Nam đã trả lời phỏng vấn độc quyền TG&VN về chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Tan Chuan-Jin.
Lễ tưởng niệm cán bộ, chiến sĩ hy sinh vì chủ quyền biển đảo của Tổ quốc

Lễ tưởng niệm cán bộ, chiến sĩ hy sinh vì chủ quyền biển đảo của Tổ quốc

Baoquocte.vn. Đoàn công tác làm lễ tưởng niệm các cán bộ, chiến sĩ anh dũng chiến đấu, hy sinh trong sự kiện ngày 14/3/1988 ở Trường Sa.
Thắng Thái Lan, đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam lần thứ 3 liên tiếp vô địch SEA Games

Thắng Thái Lan, đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam lần thứ 3 liên tiếp vô địch SEA Games

Baoquocte.vn. Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam bảo toàn tỷ số 1-0 trước tuyển Thái Lan, qua đó tạo dấu mốc lịch sử khi lần thứ 3 liên tiếp đăng ...
Điện mừng Bộ trưởng Châu Âu và Ngoại giao Cộng hòa Pháp

Điện mừng Bộ trưởng Châu Âu và Ngoại giao Cộng hòa Pháp

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gửi điện mừng nhân dịp bà Catherine Colonna được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Châu Âu và Ngoại giao Cộng hòa Pháp.
Italy 'hiến kế' giải quyết tình hình Ukraine, đề xuất lộ trình hòa bình

Italy 'hiến kế' giải quyết tình hình Ukraine, đề xuất lộ trình hòa bình

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Italy Di Stefano, việc giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine chỉ có thể thực hiện được thông qua các hành động ngoại giao.
Mỹ phê chuẩn luật viện trợ 40 tỷ USD cho Ukraine, Nga công bố danh sách người Mỹ bị cấm nhập cảnh vĩnh viễn

Mỹ phê chuẩn luật viện trợ 40 tỷ USD cho Ukraine, Nga công bố danh sách người Mỹ bị cấm nhập cảnh vĩnh viễn

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Nga công bố danh sách 963 người Mỹ bị cấm nhập cảnh, Tổng thống Joe Biden đã ký phê chuẩn dự luật viện trợ gần 40 tỷ ...
Bắc Kinh nói Mỹ có 'động cơ thầm kín', Mỹ bác yêu cầu tôn trọng 'nguyên tắc một Trung Quốc’

Bắc Kinh nói Mỹ có 'động cơ thầm kín', Mỹ bác yêu cầu tôn trọng 'nguyên tắc một Trung Quốc’

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price ngày 21/5 phản bác yêu cầu Washington tôn trọng 'nguyên tắc một Trung Quốc' từ Bắc Kinh.
Trưởng đoàn thể thao Thái Lan: Các cầu thủ phải tỉnh táo và tập trung để đối đầu với U23 Việt Nam

Trưởng đoàn thể thao Thái Lan: Các cầu thủ phải tỉnh táo và tập trung để đối đầu với U23 Việt Nam

Baoquocte.vn. U23 Thái Lan và U23 Việt Nam sẽ chạm trán nhau ở sân Mỹ Đình lúc 19h00 ngày 22/5.
Khai mạc Tuần Du lịch Ninh Bình ‘Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An’ năm 2022

Khai mạc Tuần Du lịch Ninh Bình ‘Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An’ năm 2022

Baoquocte.vn. Tuần lễ Du lịch Ninh Bình năm 2022 diễn ra từ ngày 21-28/5 với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và các sản phẩm du lịch đặc sắc.
Hội chợ thị trường du lịch khu vực Arab: Giới thiệu các ý tưởng mới cho ngành du lịch hậu Covid-19

Hội chợ thị trường du lịch khu vực Arab: Giới thiệu các ý tưởng mới cho ngành du lịch hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Ra mắt lần đầu tiên vào năm 1994, đến nay ATM đã trở thành sự kiện thường niên thu hút hàng ngàn công ty và doanh nghiệp du lịch trên thế giới.
Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Baoquocte.vn. Tối 20/5, Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đã khai mạc trọng thể ở quảng trường trước sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội.
Kon Tum khai thác tài nguyên du lịch nhân văn

Kon Tum khai thác tài nguyên du lịch nhân văn

Baoquocte.vn. Các dân tộc tỉnh Kon Tum đã gìn giữ, bảo tồn, phát huy và tạo nên nhiều giá trị văn hóa tốt đẹp, đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch trong bối cảnh mới.
Ghé thăm cửa hàng tiện lợi... bất tiện nhất thế giới

Ghé thăm cửa hàng tiện lợi... bất tiện nhất thế giới

Baoquocte.vn. Để được mua hàng tại cửa hàng tiện lợi này, khách hàng phải leo 120m trên một vách đá cheo leo ở Hồ Nam, Trung Quốc.
Nữ võ sĩ Pencak Silat giành tặng tấm Huy chương Vàng cho bố mẹ

Nữ võ sĩ Pencak Silat giành tặng tấm Huy chương Vàng cho bố mẹ

Baoquocte.vn. Quàng Thị Thu Nghĩa giành chiến thắng trước nữ võ sĩ người Malaysia với điểm số 39-32 để giành Huy chương Vàng ở Hạng cân 70-75kg nữ.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 24]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 24]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 23]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 23]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 22]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 22]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 19]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 19]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Phiên bản di động